Bezoek aan China van de minister-president

31700VVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanBuitenlandseZaken(V)voorhetjaar2009Nr.20BRIEFVANHETMINISTERVANBUITENLANDSEZAKENAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,6november2008Graaginformeerikumedenamensdeminister-presidentoverhetbezoekdathijvan23tot29oktober2008aanChinaheeftgebracht.Deminister-presidentwerdbijonderdelenvanhetbezoekbegeleiddoorministerVerburg,staatssecretarisHeemskerkenmijzelf.Doelstellingvanhetbezoekwaseenverdereimpulstegevenaandebilateralebetrekkingenoppolitiek,economischenmaatschappelijkgebied.Methetbezoekishetbilateralepartnerschap,datvoorNederlandenChinavanstrategischbelangis,bestendigd.OfficiëlegesprekkenDeminister-presidentsprakmetdeChinesepremierWenJiabaooverdebilateralebetrekkingenopdiverseterreinen.Zijconstateerdendatdebilateralebetrekkingenuitstekendwaren.Eriseenbasisvanwederzijdsvertrouwenenwederzijdsrespect,hoewelNederlandenChinaopsommigeonderwerpenvanmeningverschillen.Ondanksverschillendeachtergrondenwasereengoedebasisvoornauweresamenwerking,aldusWen.VolgensWenwasderelatiemetNederlandvanstrategisch,langetermijnbelang.Beidenonderstreeptenhetbelangvangelijkheid,vertrouwenenwederzijdsrespect.Ervondeenintensievegedachtenwisselingoverdemensenrechtenplaats.Deminister-presidentbenadruktehetbelangvanvrijheidvanmeningsuiting.Hijvroegaandachtvoordepositievanmensenrechten-verdedigersengafaandatgroteretransparantievangrootbelangwas.DaaromzoudenburgersookmisstandenmoetenkunnensignalerenopterreinenalsmilieuenHIV-aids.WenweeseropdatChinanaasteconomi-scheookpolitiekehervormingendoorvoerdeomgroei,socialegelijkheidenrechtvaardigheidtebereiken.Deminister-presidentzeitevredentezijnoverdeprogramma’smetChinainzakejuridischesamenwerking.WenzagdetoekenningvanrechtsmachtaanhetHooggerechtshofbijdedoodstrafalsonderdeelvandejuridischehervormingen.Chinawasnuzorgvuldigerbijdetoepassingvandedoodstraf.Ookvroegdeminister-presidentomTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1243110809tkkst31700V-20ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2008TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.201 aandachtvoordepositievanminderheden.WatbetreftTibetsprakhij,metverwijzingnaarhetgesprekbijdeOlympischeSpelen,dehoopuitdatopkortetermijnnieuwecontactenzoudenplaatsvindenmetdegezantenvandeDalaiLama.WenbenadruktedatChinarespecthadvoordeTibe-taansecultuur.WenzeidatChinanetalsNederlandhechtaandemensenrechten.ChinawasbereiddeintensiveringvandedialoogensamenwerkingmetNeder-landopmensenrechtengebiedvoorttezetten.Daarbijgingheterinzijnogenomhetwederzijdsbegriptebevorderen.ZowelWenalsdeminister-presidentwezenopdedialoogtussenbeidermensenrechtenambassa-deurs,diebinnenkortweerzalplaatsvinden.Deminister-presidentbena-druktedatNederlandconstructief,kritischenbetrokkenistenaanzienvandemensenrechtensituatieinChina.Hijweesophetbelangvanvrijheidvanreligie.BezoekenzoalsdatvandeStateAdministrationforReligiousAffairswarenvanbelangomdedialoogmetelkaarovervrijheidvanreligietevoeren.DaarnaastzeihijdatratificatievanhetBuPo-verdragbelangrijkwas.HetbezoekvandedelegatievanhetNationaalVolkscon-gresaanNederlandwashiervoornuttig.WensteldedatdeChineseauto-riteitenhardwerktenomdeverschillentussendenationalewetgevingenhetBuPo-verdragteverkleinen.Daarmeezalhetratificatieproceswordenversneld.Ophetgebiedvanpersvrijheidwasdebehandelingvanbuiten-landsejournalistenvolgensWeneenvoorbeeldvanhetbeleidvan«openingup».Deminister-presidentpleitteervoordezeverruimingooktoetepassenopdesituatievoorChinesejournalisten.Opeconomischgebiedsprakendeminister-presidentenpremierWenhuntevredenheiduitoverdegoedesamenwerkingoplandbouwgebiedendeondertekeningvanhetvarkensprotocol,datlaterdiedagdoorministerVerburgenhaarChinesecollegaplaatsvond.Zijsprakendehoopuitdatopbasisdaarvandebilateralehandelinvarkensvleesspoedigtotstandzalkomen.Deminister-presidentweesookophetbelangvaneenintensieveresamenwerkingophetgebiedvanzaadveredeling,sierteeltenbiotechnologie.Daarbijwasbeschermingvankwekersrechteenbelangrijkaspect.VoortsmoedigdehijChineseinvesteringeninNederlandaan.Deminister-presidentenpremierWensprakenookoverdefinanciëlecrisis.Deminister-presidentriepoptotmeersamenwerkingophetgebiedvantoezicht,risicomanagement,informatie-uitwisselingenbeleids-afstemming,ookinmultilateraalverband.VolgenspremierWenmoestdeinternationalegemeenschapmeermaatregelennemenomhetmacro-economischbeleidteversterken.Inhungesprektijdenseencourtesycallop23oktoberbenadruktendeminister-presidentenpresidentHudegoedebetrekkingentussenNeder-landenChina.PresidentHuwaardeerdedesamenwerkingopmaatschap-pelijkenjuridischgebied,dieheeftbijgedragenaanjuridischehervor-mingeninChina.Deminister-presidentverweesnaarderesultatenvanhetgesprekmetpremierWeninzakemensenrechten.OokgafhijaandatChinaeenbelangrijkerolkonspelenbijhetbevorderenvandestabiliteitopfinanciëlemarkten.PresidentHubevestigdedatChinametdeinterna-tionalegemeenschapzalblijvensamenwerkenomdittebevorderen.HijpleittevoornauweresamenwerkingtussendeEUenChinaopditpunt.Ooksprakendeminister-presidentenpresidentHuoverdegoedesamen-werkingoplandbouwgebied.Metvice-presidentXiJinpingsprakdeminister-presidentoverdebila-teralerelatiesendetoekomstigeontwikkelingvanChina.Volgensbeidenmoestendebandenopeconomischenpolitiekgebiedverderaangehaaldworden.Deminister-presidentsignaleerdedegoedesamenwerkingoponderanderehetgebiedvanjuridischesamenwerkingsprojecten.Vice-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.202 presidentXisteldedatChinavastzalhoudenaanhethervormings-enopendeurbeleidenzichblijftcommitterenaanhetpadvanvreedzameontwikkeling.DeorganisatievandeOlympischeSpelenhadhetChinesezelfvertrouwenveelgoedgedaan.VolgenshemwasChinaeenverant-woordelijkespelerophetinternationaletoneel.MensenrechtenDeminister-presidentenikhebbeneengesprekgevoerdmetmensenrech-tenexpertsophetgebiedvanvrijheidvanreligie,vrijheidvanmeningsui-tingenarbeidsrecht.Zijgavenaandatophetgebiedvanindividuelegodsdienstbelevingdeafgelopen30jaargrotevooruitgangwasgeboekt.Watbetreftdepositievandehuiskerken,diezichonttrekkenaanregi-stratie,proefdenzijenigebeweginginhetbeleidvandeChineseautori-teiten.Deaandachtvandeinternationalegemeenschapvoorditthemadroegdaaraanbij.Ophetgebiedvanvrijheidvanmeningsuitingzagenzijoverhetalgemeeneenverbeteringvoordemediaenvrijenieuwsgaring.GeleidelijklijkendeChineseautoriteitenzichbewustterakendateenongefilterdeweergavevanhetnieuwseenpositievebijdragekanleverenaandebeeldvormingoverChina.DeOlympischeSpelenhaddenvooralpositievegevolgengehadvoordebuitenlandsemedia.DeexpertsgavenalleaandathetbelangrijkwasvooraldedialoogmetdeChineseautori-teitentezoekenenniethetinstrumentvansanctiestegebruiken.Daarbijmoestdejuistetoonwordengetroffen.Ikhebzelfvertrouwelijkegesprekkengevoerdmetdriemensenrechten-verdedigers:deadvocaatTengBiao,dehuiskerkactivistFanYanfengendeanti-aidsactivistWanYanhai.Ikhebhierinmijnrespectuitgesprokenvoorhunmoedenvastberadenheid.Zijgavenaandatdemensenrechten-situatiedeafgelopen20jaarvooruitisgegaan,alblijvenaanzienlijkeverbeteringennodig.Zijbenadruktendathetbelangrijkwasdatdeinter-nationalegemeenschapopeenconstructievewijzehetbelangvanverbe-teringvandemensenrechtensituatiebijdeChineseautoriteitenaandeordemoestenstellen.Daarbijginghetommensenrechten,ratificatievaninternationaleverdragenenversterkingvanderechtsstaat.DaarnaastgavenzijaandatveranderingvandesituatieinChinavooralvanbinnen-uitmoestkomen.Vanzelfsprekendhebbenwijookvangedachtengewis-seldoverhunpersoonlijkesituatie.OpbasishiervankomiktotdeconclusiedatdezesindsdeOlympischeSpelenietsisverbeterd.Ikhebookmeteenngo-vertegenwoordigergesprokenoverdesituatieinTibet.Sindsheteindevandeonlusteneerderditjaarhingereengespan-nensfeerenwashetmoeilijkvoorngo’somhunwerkzaamhedenvoorttezetten.DecontroledoorpolitieenhetlegerwassindsdeOlympischeSpelennauwelijksverminderd.Zorgvuldigeenbegripvolledrukvandeinternationalegemeenschapzoueenbijdragekunnenleverenaanverbe-teringvandesituatie.Dengo-vertegenwoordigergafaandataandachtvoorhetbehoudvandecultuurenhetmilieuinTibetvanessentieelbelangwas.Deminister-presidentbesteeddevoortsaandachtaandepraktischeinvul-lingvandesamenwerkingtussenNederlandenChinaophetgebiedvanversterkingvanderechtsstaatdooreenbezoektebrengenaanhet«LabourLawServiceCentre»inShanghaienditformeelteopenen.DitcentrumwordtdoorNederlandgesteundenbiedtgratisjuridischebijstandaan(migranten)arbeiders.IneentoespraakopPekingUniversitykoppeldedeminister-presidentdeNederlandsevisieopdeontwikkelingvandedemocratischerechtstaataanhetstrevenvandeChineseregeringnaareenharmonieuzesamenleving.HijgingdaarbijinopdrieelementenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.203 diedaarbijvanbelangzijn,namelijkeenlevendigmaatschappelijkmiddenveld,ruleoflawenbeschermingvandemensenrechten.EconomieDeminister-presidentspraktijdenszijnbezoeksamenmetstaatssecretarisHeemskerkeengrootaantalNederlandseenChineseondernemers.ZowelinPekingalsinShanghaivondeninkleineengroterekringbijeenkomstenplaatswaarbijdeminister-presidentzichlietinformerenoverhethuidigezakenklimaat.TegelijkertijdondersteundehijdoorzijnaanwezigheidenbelangstellingderelatiestussenNederlandseenChinesebedrijven.Bijzondereaandachtwaservoorlandbouw(eenseminarovergroenegenetica),duurzameenergie(eenseminargeorganiseerddoorTsinghuauniversiteitenTUDelft).Nederlandismeteengoedbezochtebijeenkomstoverinvestereninonslandbijbelangrijkebesluitvormersduidelijkopdekaartgezet.DaarnaastondertekendeministerVerburgeenvarkensproto-col,waarmeedeexportvanagrarischeproductennaarChinaeenimpulskrijgt.Ookheeftdeminister-presidentuitgebreidaandachtbesteedaandefinan-ciëlecrisis.NaastdegenoemdeofficiëlegesprekkensprakhijonderanderemetbelangrijkeChinesebankiersenvertegenwoordigersvanNederlandsefinanciëleinstellingeninShanghai.Gesprekspartnersvoor-zagengrotegevolgenvandefinanciëlecrisisvoordereëleeconomie.HoewelheteffectookinChinavoelbaarzouzijn,verwachttemendatdeterugvallendeexportinChinavooreengoeddeelzoukunnenwordenopgevangendoorhetstimulerendoordeoverheidvandebinnenlandsevraag.DaarnaasthaddendetoezichthoudershuntoezichtopChinesevestigingenvanbuitenlandsebankenenverzekeraarsverscherpt.MaatschappijInPekingbrachtdeminister-presidenteenbezoekaaneenfysiotherapie-centrumdatdoorNederlandwordtondersteundviadeAziëfaciliteitvoorChina.TijdensditbezoekbesteeddehijookaandachtaandeslachtoffersvandeaardbevinginSichuan.Deopteleidenfysiotherapeutenzullenonderandereinhetaardbevingsgebiedwordeningezetvoordenazorgvandevelegewonden.Deminister-presidentonthuldevoortssamenmetstaatssecretarisHeemskerkofficieelhetontwerpvanhetNederlandsepaviljoenvoordewereldtentoonstelling2010inShanghai,dieinhettekenvanduurzaamheidenwaterbeheerstaat.TotslothieldstaatssecretarisHeemskerkbijdeChinaEuropeInternationalBusinessSchooleenlezingovermaatschappelijkverantwoordondernemen.DeministervanBuitenlandseZaken,M.J.M.VerhagenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.204