Sanctienaleving

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 VVaststelling van de begrotingsstaat van hetMinisterie van Buitenlandse Zaken (V) voor hetjaar 2025Nr. 52 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 november 2024Zoals toegezegd tijdens het Commissiedebat Sancties van 9 okt jl.(Kamerstuk 36 600 V, nr. 12) stuur ik uw Kamer hierbij een brief oversanctienaleving. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken is het coördine-rende departement op de naleving van sancties en werkt daarbij nauwsamen met de Ministers van Financiën, Justitie en Veiligheid, Econo-mische Zaken, Klimaat en Groene Groei, Onderwijs, Cultuur en Weten-schap, Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, en Infrastructuur enWaterstaat, de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulpen de Staatssecretarissen Toeslagen en Douane en Fiscaliteit en Belasting-dienst. In deze brief ga ik in op de 1) nationale naleving, 2) Nederlandseinzet op verdere Europese samenwerking en 3) modernisering van hetNederlandse sanctiestelsel (Sanctiewet).1) Nationale naleving Onder de coördinatie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (hierna:Buitenlandse Zaken), en dankzij de inzet van alle betrokken departe-menten, toezichthouders en uitvoeringsorganisaties, is er een effectieveRijksbrede structuur voor coördinatie, gegevensdeling, toezicht enhandhaving opgezet. Bij de ontwikkeling hiervan zijn de aanbevelingen uithet Eindrapport van de Nationaal coördinator sanctienaleving enhandhaving opgevolgd.1 Op basis van dit fundament verbetert denationale coördinatie doorlopend op basis van opgedane ervaringen,ervaringen van andere EU-lidstaten en partners en naar aanleiding vannieuwe sanctiepakketten. Onder coördinatie van Buitenlandse Zakenwordt de komende periode ingezet op concrete initiatieven om denaleving een extra impuls te geven. De hieronder genoemde initiatievenmoeten ertoe leiden dat de samenwerking intensiveert tussen zowel1Zie Kamerstuk 36 410 V, nr. 89. Een aantal van de aanbevelingen zijn doorlopend. kst-36600-V-52ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 521 publieke als private partners, dat goede initiatieven worden doorgezet endat de Rijksbrede coördinatie verder versterkt.Buitenlandse Zaken organiseert een Sanctieconferentie in de eerstemaanden van 2025 waarbij nationale en internationale partners, zoalsoverheden, bedrijfsleven, NGO’s en academici, worden samengebracht.Doel van de conferentie is het versterken van de nationale- en Europesenaleving. Concrete inzet daarbij is het delen van «best practices» en hetversterken van de aanpak van omzeiling door een scherpere focus oprisico’s op basis van gegevens en ervaringen bij overheden en bedrijfs-leven. Daartoe is het verdiepen van de samenwerking tussen partnersessentieel. Tevens zal worden bezien hoe meer «gezicht» en doorzettings-vermogen aan naleving kan worden gegeven. Ook zullen voorstellen aande orde komen hoe de Europese naleving kan worden versterkt. Eenverslag van deze conferentie wordt naar uw Kamer gestuurd waarin ookwordt ingegaan op de opbrengst en de punten die worden opgevolgd.Ook organiseert Buitenlandse Zaken, in nauwe afstemming met anderedepartementen, een reeks werkbezoeken om de banden met nationalepublieke en private nalevingspartners aan te halen. Om zo gezamenlijk teverkennen wat er nodig is voor het implementeren van sancties in deverschillende sectoren, hierbij het continue belang van naleving tebenadrukken en eventuele uitdagingen en kansen te inventariseren.Verder zet het kabinet in op het versterken van de structuren die denaleving concreet verbeteren. Zo is het voornemen om het zeer effectiefgebleken Samenwerkingsplatform Sanctienaleving, dat beheerd wordtdoor het Ministerie van Economische Zaken, voort te zetten en zo nodig teversterken, zodat toezicht- en handhavingsinstanties optimaal kunnenblijven samenwerken door op het concrete niveau van casuïstiek elkaar teinformeren en te ondersteunen.Tenslotte verkent het kabinet in hoeverre het Centraal Meldpunt Sanctie-naleving snel kan worden ingericht. Hier moeten sanctiemeldingencentraal worden ontvangen om te analyseren en te delen met beleids-makers, uitvoerders, toezichthouders en handhavers. Dit is medeafhankelijk van de financieringsruimte en de ruimte die de huidigewettelijke basis reeds biedt, vooruitlopend op de Wet internationalesanctiemaatregelen, waarin hiervoor een permanente basis wordt gelegd.Het kabinet verkent dit omdat het Centraal Meldpunt Sanctienaleving voorzowel het bedrijfsleven als de overheid een duidelijke toegevoegdewaarde zal hebben omdat dit het melden zal versimpelen voor bedrijvenen informatie beter en sneller beschikbaar maakt voor handhaving enbeleidsontwikkeling.2) Inzet op verdere Europese harmonisatie van de naleving Nederland is in Brussel toonzettend in het agenderen van de noodzaak tothet versterken van de naleving van sancties en het verbeteren van eengelijk speelveld voor bedrijven. Om dit verder te concretiseren is eenaantal ambitieuze ideeën vervat in een concept non-paper (zie bijlage).Hiermee wil het kabinet een coalitie vormen met andere lidstaten om dezeideeën verder te brengen. Het is hierbij belangrijk te vermelden dat dezeideeën passen binnen de huidige bevoegdheidsverdeling tussen lidstatenen de Unie waarin de handhaving van sanctiemaatregelen eenbevoegdheid is van de individuele lidstaten.De ideeën in bijgevoegd paper zien onder andere op:a)Betere ondersteuning vanuit de EU voor het bedrijfsleven, waaronderhet MKB (bijvoorbeeld het instellen van een helpdesk en sanctietool –Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 522 een (digitaal) instrument waarmee bedrijven gemakkelijk informatiekunnen krijgen over geldende sancties)2;b)Versimpelen van de regelgeving door harmonisatie en verduidelijkingvan bepalingen uit sanctieverordeningen;c)Verhogen van nalevingsniveau in de lidstaten door collegiale toetsing(peer-reviews) tussen lidstaten waarbij zij elkaar scherp houden, zoalsop andere EU beleidsterreinen (bijvoorbeeld interne markt en JBZ)gebruikelijk is, en goede ervaringen (best practices) uitwisselen.d)Aanpak omzeiling versterken door de analysecapaciteit bij de EuropeseCommissie te vergroten en zo omzeilingrisico’s beter in kaart brengen.3) Modernisering van het Nederlandse sanctiestelsel (Sanctiewet) Ondertussen wordt onder coördinatie van Buitenlandse Zaken harddoorgewerkt aan de modernisering van het Nederlandse sanctiestelsel.Tot aan augustus jl. heeft het Wetsvoorstel internationale sanctiemaatre-gelen, dat de Sanctiewet 1977 op termijn zal vervangen, ter internetcon-sultatie voorgelegen. De reacties waren overwegend positief enconstructief en vragen om gerichte aanpassingen van het voorstel.3 Ook iseen start gemaakt met de aangekondigde tweede tranche wetgeving.4 Deinzet is om het wetsvoorstel internationale sanctiemaatregelen medio2025 aan de Kamer aan te bieden nadat er advies is verkregen van deAutoriteit Persoonsgegevens en de Raad van State.Tenslotte inventariseert Buitenlandse Zaken, mede in het kader van hetWetsvoorstel internationale sanctiemaatregelen, de Rijksbredeuitvoeringsprioriteiten- en benodigdheden, zodat de uitvoering vansancties ook in de toekomst gelijke tred kan houden met de toenemendeinzet van het sanctie-instrument.De Minister van Buitenlandse Zaken,C.C.J. Veldkamp2Andere sectoren (zoals kennisinstellingen) kunnen ook profijt hebben van deze tools.3Zie Overheid.nl | Consultatie Wet internationale sanctiemaatregelen (internetconsultatie.nl)voor de consultatieversie van het wetsvoorstel en de consultatiereacties die openbaar zijningediend.4Zie Kamerstuk 36 410 V, nr. 89.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 V, nr. 523