Reactie op de “14 praktische schone en zuinige voorstellen van de SP-fractie”

31209SchoonenzuinigNr.70BRIEFVANDEMINISTERVANVOLKSHUISVESTING,RUIMTE-LIJKEORDENINGENMILIEUBEHEERAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,15januari2009InhetKamerdebatvan3november2008overdevoortgangsrapportageSchoonenZuinig(Kamerstuk31209,nr.62),hebikutoegezegdomvoor-afgaandaanhetAOoverenergiebesparingindegebouwdeomgeving,umijnreactietedoentoekomenopde«14praktischeschoneenzuinigevoorstellenvandeSP-fractie».Middelsdezebrief,medenamensdeministervoorWWI,voldoeikaandezetoezegging.Hierondertreftuvoorelkvande14puntenvandeSPmijnreactieaan.Punt1Bouwregelgevingper1-1-2009afgestemdoptoepassingactievezonne-energieingebouwen.ReactieHetkunnenplaatsenvanzonnepanelenisnietverplichtgesteldinhetBouwbesluit2003.Hetisdanookaandeopdrachtgeveromtebepalenofhijzonnepanelenwilgaanplaatsen.Wanneerdeopdrachtgeverbijople-veringofindetoekomstzonnepanelenwenst,ishetinderdaadraadzaamindedetailleringvangevelsendakenrekeningtehoudenmetdemoge-lijkheidtotplaatsenvanzonnepanelen.Hiermeekunnendekostenvoorhetaanbrengenflinkgereduceerdworden.OpbasisvanhetBesluitbouwvergunningsvrijeenlicht-bouwvergunningplichtigebouwwerkenmogenzonnepanelenzonderbouwvergunningopenaanbouwwerkengeplaatstworden.Zemogenalleennietdwarsopdenokstaan,endehellingshoekisgeclausuleerdopplattedaken.HetBouwbesluit2003steltgeenprestatie-eisenaandezonnepanelenzelf,maarwelaandebevesti-gingervan.Optimaalrendementvandewarmteopwekkingisafhankelijkvandehoeveelheidzondiedoordecollectorenkanwordenopgenomen.Dezonoriëntatievandepanelenspeelthierbijeenbelangrijkerol,maarnietelkdakheefteenzuid-kant.VoorbestaandegebouwenzalpersituatiegekekenmoetenwordenhoeTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1270910809tkkst31209-70ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.701 hetzonnepaneelhetbestgeplaatstkanworden.Voornieuwbouwprojec-tenkunnengemeenteninhetstedebouwkundigplandanwelhetbestem-mingsplanbijdragentoteenoptimaleoriëntatieopdezonkant.EengunstigeoriëntatiewordtinnieuwbouwsituatiesgestimuleerddoordeEPC-eis.DezeisvastgelegdinhetBouwbesluit2003.Punt2Debouwregelgevingvoornieuwbouwwordtper1-1-2009aangevuldmeteisenmetbetrekkingtotzonweringenwarmteaccumulatievangebou-wen.ReactieHettegengaanvanwarmteaccumulatiecq.temperatuuroverschrijdingisvoorzienindeEnergiePrestatieNormvoorwoningen.Dezenormmaaktsinds2006deeluitvanhetBouwbesluitenzalop1januari2011wordenherzien.BijdeherzieningvandeEPNzaldeinschattingrondomtempera-tuuroverschrijdingookvoorutiliteitsgebouwenwordenmeegenomen.Devoorschriftenkennendevormvanprestatie-eisen,waarbijhetaandeopdrachtgever,bouwere.d.isomdaarvoorvanuiteenintegralebenade-ringvanklimaatverandering(mitigatieenadaptatie),gezondheide.dzijnoptimaleoplossingentoepassingtekiezen.Zonweringiséénvandietoepassingen.Hetligtderhalvenietinderedeeenpubliekeeisvoorhetaanbrengenvanzonweringofanderemaatregelenoptenemen.Punt3Erkomteenexperimenteerprogrammavoorhetverbeterenvandeklimaatbestendigheidvanbestaandegebouwen.ReactieBijhetklimaatbestendighoudenenmakenvangebouwenmoetrekeningwordengehoudenmethetbeschermingbiedentegenhitteenkoude,waterenwind.Datgeldtvoorzoweldenieuwbouwalsdebestaandeterenoverenbouw.Eenaantalmaatregelenkanbijhetverbeterenvandebestaandebouwhetzelfdezijnalsbijnieuwbouwaangezienhetbijreno-vatievaakgaatomhettoevoegenvannieuwebouwdelene.d.Hetisevidentdatderenovatiedaarinbeperkingenkentdoordereedsbestaandeconstructieenindelingvanhetbestaandegebouw;denkbijvoorbeeldaanbeperktespouwbreedtesdiedemaximaleisolatiebepalen,bestaandekozijnendiedediktevandebeglazinglimiteren,dakopbouwdiegroenedakenmindermakkelijkmogelijkmakenetc.Redenwaaromeenbestaandgebouwookbeperkingenkanopleggenaanhetklimaat-en/ofventilatie-systeembijhetdimensionerenvankanalenen/ofleidingen.Hetisdaaromdekunstreedsbestaandeeninnovatievetechnologieënte«fitten»optoepasbaarheidbijrenovatie.Hiervoorloopterreedseenaantalprogram-mass.ZoheeftbinnenhetEnergieOnderzoekStrategie-programma(EOS)vanhetministerievanEconomischeZakenhetRigoureusprojectalsdoelinnovatieverenovatieconceptenvoorwoningenteontwikkelen,waarbijeenverlagingvan75%,vanhettotale(primaire)energiegebruikwordtnagestreefdmeteenbehoudvaneengoedbinnenklimaat.Hierbijwordtzomogelijkeenkoppelinggelegdmetadaptieveaspecten.Defasevanexperimenterenisvoorbijenerwordtovergestaptnaarimplementatiemetvooralaandachtvoorkennisoverdrachtzodatdeervaringenvaneerdereexperimentenopbredeschaalwordendoorvertaaldnaardedagelijksepraktijk.ZozalookdeMeermetMinder-organisatiewordeningezetomervaringenenkennisteverspreiden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.702 Punt4Bevordereencollectieveaanpakvanenergiebesparingindekoopsector.ReactieHetstimulerenvaneencomplexgewijzeaanpakbijeigenwoningbezitters,ookbijeengezinswoningenwaargeenVerenigingvanEigenarenactiefis,pastindefilosofievanMeermetMinder.Indiecontextwordtditdanookopgepakt.Dekostenvooraanpakvandewoningwordenhierdoorgedruktwaardooreigenarenookeerderverleidzullenwordenomookenergiebe-sparendemaatregelentenemen.Hetzalminimaaleencombinatiewor-denvanindividuele,bloksgewijzeenzelfswijksgewijzeaanpak.JuistindeproefprojectenMeermetMinderwordtingezetophetbeproevenenopti-maliserenvandebloksgewijzeenwijksgewijzeaanpak.Punt5Bouwhetenergielabelvoorwoningenomnaareenmaatstafvoorhetabsoluutverbruik,inplaatsvanvoorrelatiefverbruik,zeteensanctieophetontduikenvandewettelijkeverplichting.ReactieDeverplichtingvaneenenergielabelophettransactiemomentvandewoningisbedoeldomeennieuweeigenaarinzichttegevenindeenergie-prestatievandewoningenheminzichttegeveninhethandelingsperspec-tiefindevormvanadviezenomhemtestimulerenenergiebesparendemaatregelentenemen.DeEuropeserichtlijn«EnergieprestatievanGebouwen»geeftaandathetenergieprestatiecertificaatvoorgebouwenreferentiewaardenmoetbevatten,zoalsgeldendewettelijkenormenenbenchmarks,waarmeedeconsumentendeenergieprestatievangebou-wenkunnenvergelijkenenbeoordelen.UitgangspuntvanuitdeEuropeserichtlijnisombijdetotstandkomingvanhetlabeldeenergetischekwali-teitvangebouwenuittedrukken,onafhankelijkvanhetgedragvandegebruikerendushetabsoluteverbruik.Hetenergielabelkandanookgebruiktwordenalsobjectievestandaardomtevergelijkenbijhetzelfdetypewoningen.Bijvoorbeeldhoekwoningenmethoekwoningen.Essen-tieelisdatdekoperinzichtkrijgtindemogelijkhedendiehijheeftomdewoningenergiezuinigertemaken,relatieftenopzichtevandezelfdewoningtypen.Daarnaastkandekopernogaltijdopbasisvandeaandui-dingvanhetprimairenergieverbruikinMegaJouleshetgestandaardiseer-deverbruikvanwoningendienietvanhetzelfdetypezijnmetelkaarvergelijken.InhetkadervandeverbeteractieszoalsaandeKamergemeldop5september2008,isaaneenconsumentenpanelvoorgelegdwelkeindi-catorvoorhenhetmeestinformatiefis.Devoorkeurgaatuitnaareenindicatorindevormvankilowattuur(Kwh)enkubiekemeters(m3)gas.Hiervoorzijnechterrigoureuzewijzigingennodigindesoftwarevanvooraldekleinesoftwareleveranciers.Deelnemersaandepanelshebbenechteraangegevengeenbezwaartehebbentegendeindicatormegajoule(MJ)voorprimairenergieverbruikinplaatsvandeindicatorMJ/m2.Paseind2009,bijdejaarlijksereleasevandesoftware-actualisatiezaleenuitsplitsingperenergiedragerwordengerealiseerdeninhetenergielabelwordenopgenomen.Hetenergielabelisnogpaskortopdemarkt.Doordeverbeteringendieditjaarzijndoorgevoerd,dekomendecommunicatiecampagnenaarmakelaarsennotarissenendekoppelingaanflankerendbeleidzalhetenergielabelooksteedsmeeringangvinden.VoorlopigzalerdaaromTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.703 geensprakezijnvansancties.Maaromtochopallesituatiesvoorbereidtezijn,laatikonderzoekenwelkejuridischemogelijkhedenerzijnomhetontbrekenvaneenenergielabeltesanctioneren.HierbijwordtookgekekennaarsanctioneringmogelijkhedenbijandereEuropeselidstaten.Punt6Verscherpdenormstellingvoordeenergieprestatievanbestaandegebouweninfasen,tebeginnenper1-1-2009.ReactieVooreennormstellingaandeenergieprestatievanbestaandegebouwenisin2008eeneersteverkenninguitgevoerd.Deuitkomstvandeverken-ningisdathetjuridischlastigisomnormstellingteverplichtenbijdeverkoopvanhetgebouw,omdatdittotproblemenleidtmethetrechtopeigendom(EuropeesVerdragvandeRechtenvandeMens).Naderonder-zoekmoetleidentotuitkomstenvoordezomervan2009.Bijhetgeheelvernieuwenvaneengebouwmoetvoldaanwordenaandeenergieprestatiecoëfficiëntopnieuwbouwniveau.BijhetgedeeltelijkveranderenofvergrotenvanhetgebouwwordeninhetBouwbesluiteisengesteldaanisolatieenventilatievanhetgebouw.BijdeeerstvolgendewijzigingvanhetBouwbesluitwordendeeisenvoordeisolatiewaarde(Rc-waarde)aangescherpt.Punt7MaakeenNHG-garantiezondertaxatiemogelijkvoorinvesteringeninenergiebesparing,vooreigenaarbewonerswaarbijderestanthypotheekminderdan70%vandeWOZ-waardebedraagt.ReactieDeafgelopentijdismetdeVNGenhetWaarborgfondsEigenWoningen(WEW),deuitvoerdervandeNationaleHypotheekgarantie(NHG),gespro-kenoverdebijdragedieNHGkanleverenaanhetstimulerenvanenergie-besparing.HierbijisgeconstateerddathoeweldekwaliteitvandeWOZ-waardeistoegenomen,ernogaltijdbehoeftebijfinanciersenhetWEWbestaataaneenwoningspecifieketaxatie.ZieookdeantwoordenopdevragenvanhetkamerlidJanssenoverdekwaliteitvanwoning-taxatiesTweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,1619).Detaxatiedientomdewaardevanhetonderpand,destaatvanonderhoud,debestem-mingendeeventuele(grond)vervuilingvasttestellen.DezeinschattingvanhetonderpandisnodigomdatdeuitvoerdervandeNHG,hetWaar-borgfondsEigenWoningen(WEW),borgstaatvoorderente-enaflossings-verplichtingenvandekoperrichtingdeverstrekkervandelening.HetWEWheeftaangegevendateenWOZ-waarde,andersdaneentaxatie,nietvoldoendewoningspecifiekis.InhetverlengdevanhetEnergiebesparingsplan«MeermetMinder»heefthetWEWmetinstemmingvandeVNGenWWIbeslotenhetmeefinancie-renvanenergiebesparendemaatregelentestimuleren.Vanaf1januari2009wordthetmogelijkomeenhogereleningmetNHGaftesluitenalsdiewordtbestemdvooruitgavenaanenergiebesparendevoorzieningen.DoorindeNIBUD-normenvanverantwoordlenen,diealsuitgangspuntgeldenvoordeNHG,rekeningtehoudenmetdebesparingopmaande-lijkseenergielastenalsgevolgvandeenergiebesparendevoorzieningenkaneentot€6500,–hogereleningwordenafgesloten.Welblijftdebovengrensvan€265000,–gehandhaafd.Naastdeevidentevoordelenophetgebiedvanduurzaamheid,biedenbesparingenopdemaandelijkseenergierekeningruimtevooreengroteremaximaleleen-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.704 capaciteit.DiteffectisonderzochtdoorhetNIBUD.Doordebesparingopdeenergielasteniseenhogereleningmetbijbehorendehogerehypotheek-lastenverantwoordbinnendekadersvandeNIBUD-normen.Punt8Introduceereenextraschijfvoordeenergiebelastingopelektriciteitsver-bruikvankleinverbruikers,diebovengemiddeldverbruikontmoedigt;voeronderzoekuitnaardemogelijkhedenomoptermijnhetzelfdetedoenvoorgas-enwarmteverbruik.ReactieOpditpuntheeftdestaatssecretarisvanFinanciëninnovember2008reedseenreactiegegeven.Punt9Verplichtnuttiggebruikvanrestwarmtebijelektriciteitscentralesviademilieuvergunning.ReactieDedefinitievanhetbegripemissieindeWetmilieubeheer(Wm,artikel1.1,eerstelid)heeftookbetrekkingopdeemissievanwarmte.HetbevoegdgezagheefthiermeevanuitdeWmdebevoegdheidomindemilieuvergunningvoorschriftenteverbindenaandeemissievan(rest-)warmte.Omdatdeemissievan(rest)warmtealseennadeliggevolgvoorhetmilieuisaantemerken,moethetbevoegdgezagindemilieu-vergunningmotiverenwaaromzijaldangeenvoorschriftenoplegt.DitbetekentfeitelijkdatdeWmvoorschrijftdathetbevoegdgezagindemilieuvergunningaandachtmoetgevenaandeemissievan(rest)warmteendewijzewaaropdieemissiemoetwordenvoorkomen.Doordewijzewaaropditvoorschriftisgeformuleerd,hebbendebevoegdegezagenderuimteommetdeinvullingervanintespelenopdespecifiekelokalesituaties,watgeletopdegrotediversiteitvanbelangis.HetrijkzalinoverlegmethetInterprovinciaalOverlegendeVerenigingvanNeder-landseGemeentendebevoegdegezagenopde«verplichting»vandeWmindezewijzen.Ditpuntisookaandeordegesteldinhetrapport«warmteopstoom»dateinddecembernaardeTweedeKameristoegestuurd.Indatrapportwordenookandereaspectenbesprokendieeropgerichtzijnhetnuttiggebruikvanrestwarmtetestimuleren,zoalsdiebijvoorbeeldliggenindesfeervanderuimtelijkeordening(lokatiekeuze).Punt10Geefproducentenvanduurzameelektriciteitbijvoorrangtoegangtothetnetwerk.ReactieHetkabinetisvoorstandervanvoorrangvoorduurzameelektriciteitophetnet.Zoalsonderandereisaangegevenindebriefvan2okotberjl.overhetaansluitbeleid(Kamerstukken29023,nr.63)heeftdeministervanEconomischeZakeneenwetsvoorstelinvoorbereidingwaarmeevoorrangvoorduurzameelektriciteitwordtgeregeld.DitwetsvoorstelwordteerdaagsvooradviesaangebodenaandeRaadvanStateenzalnaarverwachtinginhetvoorjaarvan2009aanUwKamerwordenaangeboden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.705 Punt11Stimuleerparkmanagementopenacquisitievoorbedrijventerreinendiegerichtisopeenverhogingvandeenergie-efficiencydoorbeteresamen-werking.ReactieHetkabinetvindtenergie-efficiencyvanbedrijvenzeerbelangrijkenheeftdoelstellingenhiervoorvastgelegdinhetDuurzaamheidsakkoordenMJA3(zievraag12).Energie-efficiencyverbeteringdoorbeteresamen-werkingiscomplexomdatvraagenaanbodvanverschillendepartijenmoetenaansluiten,erveelpartijenbijbetrokkenzijninverschillenderollengedurendeeenlangetijdendeafhankelijkheidvanelkaargrootis.Provinciesengemeentenkunnenhiereengroterolspelen(vergunning-verlening,aanjager).ErzijninNederlandaleenaantalsuccesvolleinitia-tievenvoorverhogingvanenergie-efficiencydoorbeteresamenwerkingopbedrijventerreinen(bioparkTerneuzen,RotterdamClimateInitiative,GreenmillsinwestelijkhavengebiedAmsterdam)waarbijdegemeenteneengroterolspelen.ProvincieszijnookactiefopditgebiedonderanderedoorhetmakenvaneenwarmtekaartvanNederlandwaarbijonderandererestwarmtestromeninkaartwordengebracht.HetministerievanEZkijktopditmomentsamenmetgemeentenenprovinciesnaardemogelijkhedenvoorhetstartenvansamenwerkingsprojectenvanenergie-efficiency.Actieshiervoorstaanbeschreveninhethiervooralgenoemderapport«warmteopstoom».Ookinhetkadervanhetklimaatakkoordvanhetrijkmetdegemeentenwordeninitiatievengenomenvoordeverbete-ringvandeenergie-efficiencyenhetgebruikvanrestwarmte.Bovendienwordtbijdehuidigeuitvoeringvanhetakkoordveelaandachtbesteedaanonderlingesamenwerkingenaandeonderlingeuitwisselingvanervaringenenpraktijkentussengemeenten.Punt12Scherpdeefficiencydoelstellingvoordeindustriëlegrootverbruikersaanalstegenprestatievoordezeerlageenergiebelastingdiezijbetalen.ReactieInhetDuurzaamheidsakkoordistussenoverheidenbedrijfslevenafge-sprokendaterin2020eenenergie-efficiencydoelstellingvan30%wordtbereikt(overdeperiode2005–2020).Dithoudteenenergie-efficiency-verbeteringvangemiddeld2%perjaarinvoordebedrijvengezamenlijk.Deze2%doelstellingisookopgenomeninhetsectorakkoordmetdeindustrie(deMJA3)diealdooreendeelvandeindustrieisondertekend.Deoverheidendegroteenergie-intensieveindustriezijninonderhande-lingomeengelijkwaardigedoelstellingvoordezesectorenaftespreken.Wanneerdebedrijvenzichaandezedoelstellingconformeren,zullenzijvooreendeelvrijgesteldwordenvandeenergiebelasting,omzodeeffi-ciencytestimuleren.Eenophogingvandezedoelstellingisdaaromooknietrealistisch,medegeziendeinternationaleconcurrentiepositievandezebedrijven.Daarnaastvallenalleenergie-intensievebedrijvenonderhetETS(Europeseemissiehandelssysteem.DeverlagingvanhetETS-plafondinEuropeeskadernoodzaaktdezebedrijvenaltoteeninspanningomminderCO2uittestoten,watdeelsbehaaldkanwordendoorhetverbeterenvanhunenergie-efficiency.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.706 Punt13BouwOV-fietsuittoteenfijnmazighuurfietsensysteemineenstraalvan5kilometerrondde25grootsteNS-stationsende10grootstetransferia.ReactieErliggeninderdaadookinNederlandnogkansenvoorhetbevorderenvanhetfietsgebruikopdekorteafstand.Erisduidelijkeenontwikkelingtezienalshetgaatomhetbevorderenvanhetfietsgebruikindeaanpakvandebereikbaarheidsproblemen.Metnamederegionalefietsverbindingenstaanmeerdanooitopdeagenda.InhetprojectFileproofwordeninvijfregio’sregionalefietsroutesinfilegevoeligegebiedenopkortetermijnverbeterd.Ookinhetkadervandenetwerkanalysesiserveelaandachtvoordefiets.DatisduidelijktemerkenaanhetgroteaantalQuick-winsophetgebiedvanregionalefietsroutes,stationsstallingenenfietsvoorzienin-genopoverstappunten.OokinhetprogrammaRandstadUrgentzalerdenodigeaandachtzijnvoordefiets.Ikverwachtdaterkomendjaargestartkanwordenmeteenaantalconcretefietsprojecten.DeOV-fietswordtsinds1januari2008zelfstandiggeëxploiteerddoordeNS.DeNSinves-teertstevigindeOV-fietsenstreefternaarhetaantalrittentelatengroeientot1miljoenrittenin2011en1,4miljoenin2015.HetaantalstationsmetOV-fietswordtuitgebreid.OokwerktNSinsamenwerkingmetdedecentraleoverhedenaandeexploitatieopniet-stationslocaties.Opditmomentzijneralruim160locatieswaardeOV-fietsgehuurdkanwordenendaarkomenelkemaandnieuwelocatiesbij.OverhedenenmaatschappelijkeorganisatieshoudentoezichtopdenalevingvandeconvenantafsprakendoorNS.Debedrijfsvoeringisgeheeldeverantwoor-delijkheidvanNS.OokbeslissingenoveruitbreidingvanhetconceptzijnvolledigaandeNS.IndeMobiliteitsaanpakistelezendatindezekabinetsperiode€50miljoenwordtuitgetrokkenvoorhetfietsbeleid.Daarvankomt20miljoenvoortuithetactieplan«Groeiophetspoor»enzalwordengebruiktomhetgrotetekortaanstationsstallingenaantepakken.Debestedingvandeextra30miljoenuitdeMobiliteitsaanpakwordtopditmomentnoginge-vuld.InhetNationaalMobiliteitsberaadheeftdeministervanV&Wdedecentraleoverhedenopgeroepenomhierovermeetedenken.Erwordtaangedachtomdehelftvandeextra30miljoenookteinvesterenindestationsstallingen.Derestvanhetgeldzoumetnameingezetkunnenwordenomhettotstandkomenvangoederegionalewoonwerkroutestestimuleren.DaarbijwilV&Wgebruikmakenvandeervaringendiezijnopgedaanmetdestimuleringvan5vanditsoortroutesinhetkadervanFileproof.Punt14Investeerextrainverbeteringvandebinnenvaartvlootendehaarvatenvanhetnetwerkvanwaterwegen.ReactieInhetkamerdebatvan3novemberjl.hebikeenreactietoegezegdophetactieplanBinnenvaartvandeSP(datbestaatuit19aanbevelingen).DestaatssecretarisvanV&WheeftinmiddelseenreactiegegevenophetactieplanBinnenvaartvandeSP,perbriefaandeTweedeKamerdd.28november2008.DeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,J.M.CramerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31209,nr.707