Reactie op verzoek commissie over het inspectierapport inzake de ZIKOS-afdelingen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 839JeugdzorgNr. 1020 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 mei 2024Zoals verzocht door de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn enSport ontvangt u hierbij een reactie op het Inspectierapport over deZIKOS-afdelingen.1 Ook informeer ik u over de stappen die gezet zijn nahet Kamerdebat van 28 maart 2024 over ZIKOS. Tegelijk met deze briefbied ik u de Quickscan forensische doelgroep gesloten jeugdhulp, demeest recente kwartaalrapportage van de Jeugdautoriteit en deHandreiking Omgaan met dilemma’s rond vrijheidsbeperking in openjeugdhulp met verblijf aan.IGJ-rapporten ZIKOS, de reactie daarop en het vervolgOp 18 april 2024 heeft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) deafdelingen Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie (ZIKOS)van de jeugdzorgaanbieders Stichting iHUB (locatie ’t Anker, Harreveld) enStichting Pactum (locatie Zetten) onder verscherpt toezicht gesteld.De inspectie kreeg in februari 2024 een weergave van ervaringen van velejongeren die geplaatst zijn geweest op een ZIKOS-afdeling. Het warenernstige signalen over de tekortkomingen in de geboden zorg. Ze gingenover grensoverschrijdende bejegening van jongeren door medewerkers,de frequentie en wijze van inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen enhet ontbreken van passende hulp.Vanwege de omvang en ernst van de signalen voerde de IGJ directonaangekondigd toezicht uit naar de actuele veiligheid en kwaliteit van degeleverde hulp aan de jongeren die op dat moment op de ZIKOS-afdelingen verbleven. De inspectierapporten van 18 april 2024 zijn deweerslag van dit toezicht. De IGJ constateert dat beide instellingenweliswaar verbeteringen hebben doorgevoerd, maar een aantal verbeter-maatregelen nog moet uitvoeren. De inspectie heeft hen verzocht zo snel1Het gaat om op 18 april 2024 gepubliceerde inspectierapporten ZIKOS-afdeling iHUB inHarreveld en ZIKOS-afdeling Pactum in Zetten. kst-31839-1020ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10201 mogelijk, maar uiterlijk binnen zes maanden te voldoen aan de normenvoor goede jeugdhulp voor de jongeren die nog op de ZIKOS-afdelingenverblijven. Door beide ZIKOS-afdelingen onder verscherpt toezicht testellen wil de IGJ bevorderen dat de benodigde verbeteringen voort-varend worden doorgevoerd en geborgd. Als het nodig is kan de inspectieverdere maatregelen nemen.De keuze van de IGJ om beide afdelingen onder verscherpt toezicht testellen onderschrijf ik. Weliswaar hebben beide aanbieders besloten om testoppen met het opnemen van nieuwe jeugdigen op de ZIKOS-afdelingen,maar er verblijven daar nog steeds kwetsbare jeugdigen. Zij horenpassende hulp te krijgen. Van de veertien die op het moment van deopnamestoppen op een ZIKOS-afdeling verbleven, zijn er zes nog niet opeen passende andere plek geplaatst. Het ondersteuningsteam Zorg voorde Jeugd (OZJ) is in opdracht van de VNG actief op zoek naar eenpassend alternatief.Bovengenoemde signalen van ervaringsdeskundigen over ZIKOS hebbengeresulteerd in het rapport «Eenzaam gesloten» van Jason Bhugwandass.Op 28 maart 2024 heeft uw Kamer een debat hierover gevoerd. Daarin hebik een traject aangekondigd om te komen tot erkenning van wat jeugdigenop de ZIKOS-afdelingen is aangedaan. Dat start met gesprekken metjongeren waarvan de eerste al ingepland zijn. Over de verdere uitwerkingvan dit traject informeer ik u in de halfjaarlijkse voortgangsbrief Jeugd.Die ontvangt u voor het zomerreces,Kwartaalmonitor JeugdzorgPlus JeugdautoriteitBijgevoegd bij deze brief is de op 8 mei 2024 gepubliceerde MonitorJeugdzorgPlus (peildatum 31 december 2023) van de Jeugdautoriteit.Daaruit blijkt dat de feitelijke capaciteit met 581 plaatsen ongeveer gelijk isgebleven en de bezetting blijft schommelen rond de 500.Quickscan forensische doelgroep gesloten jeugdhulpBijgevoegd treft u ook aan de Quickscan forensische doelgroep geslotenjeugdhulp dat het bureau AEF in opdracht van VWS heeft uitgevoerd. Hetgaat hier om jeugdigen met een hoog forensisch profiel voor wie hetlastig is een passend behandelaanbod te vinden. Zij hebben vaak eencombinatie van zorg nodig: niet alleen jeugdzorg, maar ook ggz, foren-sische, ortho-psychiatrische en/of verslavingszorg. Om te voorkomen datmede door de af- en ombouw van de gesloten jeugdhulp deze jeugdigentussen wal en schip vallen, ga ik voor de zomer samen met de Ministervoor Rechtsbescherming en de Minister voor Primair en VoortgezetOnderwijs over het ontwikkelen van dit aanbod bestuurlijke afsprakenmaken met gemeenten en aanbieders.Handreiking Omgaan met dilemma’s rond vrijheidsbeperking in openjeugdhulpBijgevoegd treft u ook aan de handreiking «Omgaan met dilemma’s rondvrijheidsbeperking in de open jeugdhulp met verblijf», gepubliceerd doorhet Nederlands Jeugdinstituut (NJI) op 16 mei 2024.De handreiking is opgesteld in opdracht van VWS en bedoeld omprofessionals houvast te bieden in wat op dit moment wel en niet istoegestaan in de open jeugdhulp. Op basis van de Jeugdwet zijnvrijheidsbeperkende maatregelen in de open residentiële jeugdhulp niettoegestaan. Maar soms is het in de praktijk echter niet altijd duidelijk watwel en niet mag en wat bijvoorbeeld een noodsituatie is. De handreikingTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10202 is opgesteld aan de hand van zes dilemma’s die jeugdprofessionalservaren rond vrijheidsbeperking. Deze handreiking biedt geen kant enklare oplossingen. Wel staan bij elk dilemma voorbeelden, informatie entips over hoe met deze dilemma’s om te gaan.Voor het schrijven van de handreiking heeft het NJI gesprekken gevoerden conceptteksten doorgenomen met o.a. jongeren (van ExpEx en hetJeugdwelzijnsberaad), jeugdprofessionals, gezinsouders, kennisnet-werken, ouders, de RSJ, Jeugdstem en andere deskundigen. Het NJI geeftopvolging aan de handreiking door het organiseren van leeractiviteitenvoor professionals.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. van OoijenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 839, nr. 10203