Toezicht op verschillende groepen leerlingen in één klas & onderwijs aan leerlingen met autisme

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 497Passend onderwijsNr. 495 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 november 2024Tijdens het commissiedebat over passend onderwijs op 29 mei jl. heb ikmet uw Kamer onder andere gesproken over verschillende doelgroepenleerlingen die in dezelfde klas geplaatst worden in scholen in cluster 4 vanhet gespecialiseerd onderwijs. Ik heb toegezegd om terug te komen op devraag van het lid van der Hoeff (PVV) over de rol van de Inspectie van hetOnderwijs (hierna: inspectie) in relatie tot cluster 4-scholen.1 In ditzelfdedebat heb ik uw Kamer toegezegd in gesprek te gaan met de NederlandseVereniging voor Autisme (NVA) naar aanleiding van haar rapport overautisme in het onderwijs.2 Met deze brief informeer ik uw Kamer hierover.Toezicht van de inspectie op verschillende groepen leerlingen inéén klasTijdens het debat heeft het lid van der Hoeff (PVV) mij gevraagd hoe deinspectie gemengde cluster 4-scholen beoordeelt op een pedagogisch endidactisch passend en stimulerend leerklimaat. Deze vraag komt voort uitde zorgen voor de onveiligheid en de kans op uitval voor leerlingen diekampen met internaliserende vormen van autisme of angst, wanneer zij indezelfde klas zitten met leerlingen waarvan het gedrag zich somskenmerkt als externaliserend.3In de wet- en regelgeving is niets vastgelegd over de samenstelling vanklassen en het in één groep plaatsen van leerlingen met verschillendeondersteuningsbehoeften. Sommige scholen binnen cluster 4 kiezenervoor zich meer te richten op bepaalde groepen leerlingen, maar soms is1TZ202405-0722TZ202405-0693Internaliserend gedrag laat zich bijvoorbeeld zien in teruggetrokken of angstig gedrag, terwijlexternaliserend gedrag zich bijvoorbeeld meer laat zien in verstorend of de neiging totagressief gedrag. kst-31497-495ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 497, nr. 4951 er ook sprake van vermenging van verschillende doelgroepen. Scholenzijn uiteindelijk vrij om de groepssamenstelling in te richten naar eigeninzicht.De inspectie beoordeelt of scholen hun onderwijs en begeleiding op hundoelgroep(en) afstemmen, vanuit het uitgangspunt dat leerlingen zoveelmogelijk met elkaar dichtbij huis naar school moeten gaan, ongeacht eeneventuele ondersteuningsbehoefte. Dat doet zij voor alle doelgroepen enniet apart voor leerlingen met een internaliserende of externaliserendeproblematiek. Aangezien er in de wet- en regelgeving geen onderscheidwordt gemaakt naar verschillende groepen leerlingen, houdt de inspectiedaar niet expliciet rekening mee in het toezicht. De inspectie houdt, alsonderdeel van het waarderingskader (voortgezet) speciaal onderwijs opschoolniveau, wel toezicht op het pedagogisch-didactisch handelen vanleraren. Ze beoordeelt de basiskwaliteit, net als voor het regulierevoorgezet onderwijs, als volgt: «De leraren creëren in hun lessen een(ortho-)pedagogisch en didactisch passend en stimulerend leerklimaat,waardoor de leerlingen zich veilig voelen en actief betrokken zijn. [...] Zijzorgen voor een ordelijk verloop van de les en benutten de lestijdefficiënt.» Ook de veiligheid op school valt onder de basiskwaliteit waarop wordt toegezien: «De school zorgt voor de sociale, fysieke enpsychische veiligheid van de leerlingen op school gedurende deschooldag. Een school is veilig als de sociale, fysieke en psychischeveiligheid van leerlingen niet door handelingen van anderen wordtaangetast.»4 Dit betekent concreet dat elke school in het funderendonderwijs in het toezicht beoordeeld wordt op het pedagogisch endidactisch handelen van de leraren, ongeacht of het gaat om een groepleerlingen met een specifieke ondersteuningsbehoefte.Onderwijs aan leerlingen met autismeUit het rapport «Als iedereen naar school kan behalve jij» van deNederlandse Vereniging van Autisme (NVA) blijkt dat het voor een deelvan de leerlingen met autisme nog niet voldoende lukt om te herkennenwelke ondersteuning nodig is en om een passende plek te bieden.5 Erloopt in aanvulling op het rapport van de NVA een onderzoek van HetNederlands Autisme Register (NAR) naar (langdurig) schoolverzuim vanleerlingen met autisme in Nederland. Dit zal in aanvulling op het rapportvan de NVA meer inzicht geven in welke factoren samenhangen met deontwikkeling van het schoolverzuim en een scherper beeld geven van degroep jongeren met autisme die thuiszit.Zoals toegezegd aan uw Kamer is het rapport besproken met de NVA enLBVSO (Leerlingbelang-VSO). Beide partijen leveren een waardevollebijdrage in het behartigen van de belangen van leerlingen met autisme. Indeze constructieve gesprekken heeft de NVA haar rapport toegelicht enzijn de uitdagingen waar leerlingen met autisme tegenaan lopen binnenhet onderwijs duidelijk naar voren gekomen. Zo kunnen leerlingen metautisme bijvoorbeeld last hebben van teveel prikkels in de klas of op hetschoolplein. De aanwezigheid van prikkelvrije ruimtes kan dan helpen inde prikkelregulatie.Zowel de NVA als LBVSO hebben actieplannen opgesteld, waarin zijbenadrukken dat een beter passend aanbod en het beter herkennen vansignalen van autisme op school essentieel zijn. Dit vraagt om beschik-baarheid van kennis en expertise binnen de scholen en bij samenwer-kingsverbanden.4Bijlage bij Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 2495NVA - Een op de zes kinderen met autisme is thuiszitterTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 497, nr. 4952 Ik ben ervan overtuigd dat er manieren zijn om de kwaliteit van hetonderwijs voorleerlingen met autisme te verbeteren, binnen het kader ende middelen die nu beschikbaar zijn voor passend onderwijs. We blijvenin gesprek met de NVA, LBVSO en andere partijen om samen te kijkennaar de concrete stappen die in het onderwijs gezet kunnen worden omde ondersteuning aan kinderen en jongeren met autisme te versterken. Ikkom daar verder op terug in de brief die u in het voorjaar vooruitlopendop het commissiedebat over passend onderwijs ontvangt.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M.L.J. PaulTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 497, nr. 4953