Onderzoeken naar Post Traumatische Stress Stoornissen (PTSS)

31700XVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanDefensie(X)voorhetjaar2009Nr.127BRIEFVANDESTAATSSECRETARISVANDEFENSIEAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,13juli2009Op18mei2009heeftdevastecommissievoorDefensiemijnaaraanlei-dingvanmijnbriefvan1mei2009(Kamerstuk31700X,nr.111)verzochtuitvoerigerintegaanopdeonderzoekennaarPostTraumatischeStressStoornissen(PTSS)(verzoekmetkenmerk2009D23668).Hierbijbiedikudegevraagdeinformatiemetbetrekkingtotdezestienonderzoekenaan.Deonderzoekenwordenuitgevoerddoorverschillendeorganisaties,aldannietinopdrachtvanofinsamenwerkingmetDefensie.1.Prospectieinstressgerelateerdmilitaironderzoek(PRISMO)–longitudinaalcohortonderzoeknaarstressgerelateerdepsychobiologischefactoreninrelatietotuitzending(MGGZ,Vermetten)Ditisheteersteprospectieveonderzoekdatbiologischedataverzameltvoorafgaandaanuitzending.Duizenddeelnemerswordengedurendetienjaargevolgd,waarbijeenseriemeetmomentenwordenaangeboden,voorafgaandaanendirectnauitzendingenéén,twee,vijfentienjaarnadeuitzending.Bijdeeerstedriemomentenwordtbiologischonderzoekgedaan(bloedafname).Ditonderzoekmaakthetmogelijkrelatiesteleggentussenklachtennauitzendingeneerderbestaandekenmerken,zodatwellichtrisicofactorenkunnenwordengeïdentificeerd.Dezekunnenvervolgenswordengebruiktineenrisicoanalysevoorstressgerelateerdeklachten,waaronderPTSS,maarookvermoeidheid,(hoofd)pijnenduize-ligheid.2.SlaapenPTSS–onderzoeknaarrelatieslaapEEGenbiologischeritmenbijPTSS(MGGZ,Vermetten)Slaapisvanwezenlijkbelangvoordegezondheid.PatiëntenmetPTSShebbenslaapstoornissen,onderanderedooronrustennachtmerries.DeaardvandeslaapverstoringendesamenhangmetanderebiologischeafwijkingendiebijPTSSzijnontdekt,wordenonderzocht.Meerkennishieroverkanaanknopingspuntenopleverenvooreengerichteaanpakvandezeproblematiek.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1336970809tkkst31700X-127ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1271 3.RandomizedClinicalTrialnaarheteffectvanPrazosinebijdebehandelingvannachtmerriesbijPTSS(MGGZ,Vermetten)Nachtmerriesverstorendeslaapinernstigemate.PTSSkenmerktzichdoorhetfrequentoptredenvannachtmerries.Erwarenhiervoortotdusvergeengoede,werkzamegeneesmiddelenbekenddienietversla-vendzijn.BijtoevalzijndezeeigenschappenontdektbijhetmiddelPrazo-sine.Sindsdienwordtheteffectvandezestofonderzocht.Daarbijwordenslaapregistratiepatronenenhetmechanismevanslaapverstoringenonderzocht.4.NeuroimagingmetfMRIvanslaapinrelatietotgeheugenfunctiesbijPTSS(MGGZ,VanLiempt/Vermetten)BijPTSSishetbewustherinnerenverstoord.Deopslagenconsolidatievanherinneringenvoltrektzichtijdensdeslaapensindskortishetmoge-lijktijdensslaapeenfunctionelehersenscantemaken.InditonderzoekwordendeverschillentussenPTSS-patiëntenenpatiëntenzonderPTSSinkaartgebracht.5.NeuroimagingmetfMRIvanpijnperceptieinrelatietotstressprovocatiebijPTSS(MGGZ,Geuze)DitiseenvoortgezetonderzoeknaarpijnverwerkingbijPTSS.IndezestudiewordtonderzochtofereenverschilinhersenactiviteitistussenPTSS-patiëntenencontroleproefpersonen,wanneerzijvoorafgaandaaneenpijnlijkeprikkeleenstressvollevideobekijken.DitonderzoekgeeftmeerinzichtinhersenactiviteitbijpijnverwerkingonderoorlogsveteranenmetPTSSendeinvloedvanstressoppijnverwerkingbijveteranenmetPTSS.Meerkennisvandewerkingsmechanismenvandehersenenbijstressbiedenmeermogelijkhedenomgerichteinterventiestebedenkenendaarmeedestoornistebeïnvloeden.6.BIOSTRESS:MilitaireonderzoeksbegeleidingbijTNOprojectidentificatieenevaluatievanbiomarkersvanstressgerelateerdeprocessenbijmilitaireninrelatietotuitzending(TNO,Langenberg)Ditonderzoekbestaatuitverschillendeonderdelen.Hetbelangrijkstedoelishetvindenenvaliderenvanbiomarkers(kenmerkendebiologischestoffeninhetlichaam)diedeontwikkelingkunnenvoorspellenvanklachtennalangdurigeblootstellingaanstressvolleomstandigheden.Opbasisvanexperimentenwordenhiervoorwetenschappelijkemodellenontwikkelddiemeerinzichtmoetengevenindevroegeherkenningenmogelijkebeïnvloedbaarheidvanstressgerelateerdeproblemen.OokwordtgekekennaardebestaandebestpracticestenbehoevevandezorgrondomuitzendingeninNederlandenbijandere(Navo-)partners,tewetenAustralië,Canada,hetVerenigdKoninkrijkendeVerenigdeStaten.7.FeasibilityVirtualRealityExposurealsadjuvansbijdebehandelingvanPTSS(TNO,Neerincx)Ineenhaalbaarheidsstudiewordtbezienofenhoevirtualrealityexposure(VRE)kanwordentoegepastbijdehuidigedeeltijdbehandelingvanvete-ranen.VREisnogindeontwerpfasevooreenmogelijkepilot.8.Traumaenpersoonlijkheid:onderzoekbijmilitairen(PRISMOonderzoek)(UniversiteitUtrecht,MGGZ,Kleber,Rademaker)HierbijwordtonderzochtofenhoebepaaldestabielepsychologischeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1272 eigenschappenvanmilitairen(kunnen)zijngeassocieerdmethetontstaanenhetverloopvanposttraumatischestressklachten.Deresultatenhiervankunnenmeerinzichtgevenindegevoeligheidvanmensenvoorstress,watweermogelijkhedenkanbiedenvoorpreventieenvroegeinterventie-maatregelenbijpersonenmetverhoogderisico’s.9.Betekenisgevingnaschokkendeervaringenbijmilitairen(UniversiteitUtrecht,Veteraneninstituut,Kleber,Schok)Inditonderzoekwordtdebetekenisvanuitzendervaringenbeschrevenenwordtderelatiegelegdtussendebetekenisgevingendeverwerkingvaneenuitzending.Daarbijwordtineengrotegroepveteranenookonder-zochtwelkecognitieveensocialefactorenbijdragentotbetekenisgeving.10.DiagnostiekvancomplexePTSS(Centrum’45,Jongedijk)Ditonderzoekisnogindeontwerpfaseenhetbesluittotvoortzettingmoetnogwordengenomen.11.DelayedPosttraumaticStressDisorder(Centrum’45,Smid,Gersons)Dooreencombinatievanliteratuurstudie,meta-analysevanandereonder-zoeken,analysevanklinischedatavanpatiëntenenkwalitatieveinter-viewswordthetconceptvanverlatePTSSgeanalyseerd.DitonderzoekkanmogelijkmeerinzichtgevenindeperiodedieligttussendeblootstellingvaneenpersoonaanstressvollegebeurtenissenenhetuiteindelijkeontstaanvanklachtenvanPTSS.12.Treatmentoftraumatisedrefugees:Acomparativestudy(Centrum’45,terHeide,Mooren,Kleber)BijdebehandelingvanenkelvoudigtraumageldtEyeMovementDesensi-tizationandReprocessing(EMDR)alsbehandelingsmethodevaneerstevoorkeur.OnduidelijkisofEMDRookeffectiefisindebehandelingvangetraumatiseerdeasielzoekersenvluchtelingendieveelallijdenaancomplexerevormenvantrauma.Indeklinischepraktijkwordenbijdezedoelgroepvaakstabiliserendeinterventiestoegepast.Inditonderzoekwordt,doormiddelvaneenrandomizedcontrolledtrial,deeffectiviteitvanEMDRvergelekenmetdeeffectiviteitvanstabilisatiebijasielzoekersenvluchtelingen,metalsdoeldebehandelingvoordezedoelgroepteverbeteren.13.Intergenerationaltransmissionofwartraumaandchilddevelopment(Centrum’45,VanEe,Mooren,Kleber)BijCentrum45,hetlandelijkeexpertisecentrumvoormedisch-psychologischebehandelingvanoorlogsgetroffenen,iseenonderzoekbegonnennaardeoverdrachtvanoorlogstraumaopdeontwikkelingvanhetjongekind.Hetisbekenddatdemeesteoudersmetoorlogserva-ringengeenernstigetraumaklachtenontwikkelen.Zijzijnnaarverwach-tinggoedinstaathunkinderendenodigeverzorgingenbegeleidingtegeven.Echterdoorernstigetraumaklachtenervarensommigenoudersserieuzetekortkomingeninhunmogelijkhedenhunkindoptevoeden.Vanwegedeafhankelijkheidvanhetjongekindkunnenzichindezerelatierisico’svoordoen.Onderzoeknaardegevolgen,vooralondervluchtelingen,isuitermateschaars.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1273 Omhetinzichtindeprocessenvandeoverdrachtvanoorlogstraumaopdeontwikkelingvanhetjongekindtevergroten,combineertditonderzoekeentraumaperspectiefmeteenontwikkelingsperspectief.Vluchtelingen-gezinnenmetjongekinderenwordtgevraagddeeltenemenaaneendiagnostischonderzoek,waarbijhetwelzijnvanouders,hetwelzijnendeontwikkelingvanhetkindendeinteractietussenouderenkindinkaartwordengebracht.Daarbijwordtdehechtingsrepresentatievanoudersenvanhunkinderengemeten.Inasielzoekerscentrazaleencontrolegroepwordengeworvenvanvluchtelingenmeteenlaagniveauvanpost-traumatischestressklachten.Doelvanditonderzoekisdeinvloedvandeinteractietussengetraumati-seerdeouderseneenkindopdesymptomatologievanhetkindtebegrijpen.Doelisookdebeschermendemechanismenvooreenoptimalekinderontwikkelingondermoeilijkeomstandighedentebegrijpen.14.Mentalhealthsupportforpeoplelivinginareasofmassviolence(ArtsenzonderGrenzen,deJong,Kleber)Ditiseenonderzoekwaarineeninterventiemodelvoorgeestelijkegezond-heidszorgenpsychosocialeondersteuninginhetveldvandenoodhulpeninternationalesamenwerkingwordtbezien.Daarbijwordtonderzochthoemendelokalebehoeftenaanditsoorthulpkaninventariserenenopwelkewijzemenhetbestkanhelpen,rekeninghoudendmetdevraagofmenwesterseconceptenvanhulpverleningkanhantereninlandenmetveelaleenniet-westerseachtergrondencultuur.15.Schuld-enschaamtebelevingbijjongeveteranen(Veteranen-instituut,UniversiteitvanTilburg,Rietveld)Militaireninuitzendgebiedenmakenkennismetmoreledilemma’s,waarbijmachteloosheidentwijfeloverheteigenhandeleneenrolkunnenspelen.Inditonderzoekwordtdetheoretischebetekenisvanschuldenschaamtetenaanzienvanmilitairhandelenonderzocht,waarbijertevensonderzoekonderveteranenwordtuitgevoerdnaarachtergrondenverschijningsvormvanschuldenschaamtegevoelens.Metdeverkregeninzichtenkunnenmilitairenmogelijkbeterwordenvoor-bereidopethischevraagstukkenenkunnennegatievegevoelensvanschuldenschaamtewordenbeperktofvoorkomen.16.Experimenteelenlongitudinaalonderzoeknaarmechanismenvaninvloedophetontstaanendepersistentievanposttrauma-tischestressstoornissen(UniversiteitUtrecht,Engelhard)Hierbijwordtonderzoekverrichtondermilitairenvoorafgaandaanennadeuitzending.Erwordenvragenlijsteningevuldentaaktestenuitgevoerd,waardoormeerinzichtwordtverkregeninmechanismendieeenrolkunnenspelenbijhetontstaanvanPTSS.Nietvoorallewetenschappelijkonderzoekengeldtdatdezedirectzullenleidentotmogelijkhedenvoordeverbeteringvanbehandelingen.Vooreendeelkanhetdoelookzijnhetinzichtindeachtergrondenvanhetontstaanvanklachtentevergroten.Defensievolgtdeontwikkelingenindenationaleeninternationalewetenschapenbezietofopbasisvannieuweinzichtendepreventie,vroegeherkenningenbehandelingvanklachtenkanwordenverbeterd.TenslottewijsikuopdewebsitevanhetVeteraneninstituut,waarinderubriek«onderzoeken»deonderzoekswijzeristevinden(http://www.veteraneninstituut.nl/).DestaatssecretarisvanDefensie,J.G.deVriesTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.1274