Voortgang justitiële jeugdinrichtingen voorjaar 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202524 587Justitiële InrichtingenNr. 1047 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 april 2025Met deze brief informeer ik uw Kamer over de actuele stand van zaken vande capaciteit in de justitiële jeugdinrichtingen (JJI’s). Daarbij ga ik in op demotie van de Kamerleden Krul en Boswijk (CDA) met betrekking totstructurele oplossingen voor het capaciteitstekort (Kamerstuk 24 587,nr. 987). Daarnaast ga ik in op de wijze waarop ik uitvoering geef aan demotie van het Kamerlid Lahlah (GroenLinks/PvdA) c.s. over uitbreidingvan de beschikbare uren van de Life Changing Group. Tot slot reageer ikin deze brief inhoudelijk op de bevindingenbrief van de Inspectie Justitieen Veiligheid, de Nederlandse Arbeidsinspectie en de Inspectie van hetOnderwijs over JJI de Haven en voortgezet speciaal onderwijsVeenhuizen, die ik uw Kamer op 19 december 2024 toestuurde.1. Actuele capacitaire situatie JJI’s1 Zoals eerder met uw Kamer gedeeld kampen de JJI’s al langere tijd methoge capaciteitsdruk als gevolg van een gebrek aan personele engebouwelijke capaciteit en toenemende instroom.2Jongvolwassenen dieniet in een JJI kunnen worden geplaatst worden als gevolg daarvan in hetgevangeniswezen (voor volwassenen) geplaatst, terwijl ook daar grotecapaciteitstekorten zijn. In de eerste twee maanden van dit jaar waren dater gemiddeld 41. Daarvan bevonden zich gemiddeld 40 jongvolwassenenin de speciaal voor deze doelgroep vrijgemaakte afdelingen in JustitieelComplex Zeist (JC Zeist) en Penitentiaire Inrichting Almelo (PI Almelo) engemiddeld 1 elders in het gevangeniswezen.1In dit verband wijs ik ook op de Kamervragen (met kenmerk 2025Z01470) van het KamerlidBruyning (NSC) en de beantwoording daarvan. Zie Aanhangsel Handelingen 2024/2025,nr. 1539.2Kamerstukken II 2024/25, 24 587, nr. 994. kst-24587-1047ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10471 2. Structurele oplossingen voor het capaciteitstekort De Kamerleden Krul en Boswijk (CDA) verzochten de regering in eenmotie om in het belang van deze jongvolwassenen het regime in hetgevangeniswezen zo veel mogelijk te laten lijken op dat van de JJI’s. Inhet tweeminutendebat op 23 oktober 2024 bevestigde het Kamerlid Kruldat ik deze motie zo mag interpreteren dat daarmee het huidige regime opde afdelingen voor jongvolwassenen in Zeist en Almelo wordt onder-schreven.3 Daarnaast verzoekt de motie de regering om met de DienstJustitiële Inrichtingen (DJI) en de JJI’s in gesprek te gaan om te komen totstructurele oplossingen voor de tekorten in de JJI’s, en de Kamer hieroverte informeren.Ik ben en blijf in gesprek met de DJI, en ook met andere ketenpartners omte komen tot structurele oplossingen voor het capaciteitstekort. Tenaanzien van jeugd zet ik in op de uitbreiding van de capaciteit van de JJI’s.Zo is in het najaar van 2024 een afdeling met 10 plaatsen in Rijks JJI DenHey-Acker4 opnieuw in gebruik genomen en zijn in januari van dit jaar inJJI De Haven twee leefgroepen met in totaal 18 plaatsen geopend. Ookstaan dit jaar verdere uitbreidingen van JJI’s De Haven (gefaseerd26 plekken) en Teylingereind (8 plekken) gepland. Hiermee beschouw ik demotie van de Kamerleden Krul en Boswijk (CDA) als afgedaan.Overigens wordt door de DJI, de onderwijsinstellingen en de betrokkenmedewerkers keihard gewerkt om niet alleen de uitbreiding vanJJI-capaciteit te realiseren, maar daarbij ook het onderwijs en dedagprogramma’s zo goed mogelijk vorm te geven. Garanties kan ikdaarbij vooralsnog niet geven, want het voorgaande is mede afhankelijkvan de succesvolle werving van personeel.5Ondanks de capaciteitsuitbreiding in de JJI’s die al heeft plaatsgevondenen de uitbreidingen die nog op de planning staan, is de verwachting datdit niet toereikend zal zijn voor de toekomstige capaciteitsbehoefte. De DJIonderzoekt daarom de mogelijkheden om locaties die beschikbaar komenals gevolg van de af- en ombouw van gesloten jeugdhulp te kunnenhergebruiken als justitiële jeugdinrichting. Daarmee zou het op termijnook mogelijk zijn om de jongvolwassenen die nu in het gevangeniswezenverblijven te verplaatsen naar een JJI. Ik kan hierover echter geen naderetijdsindicatie of garanties geven, aangezien dit afhankelijk is van eenveelheid aan factoren. Wel kan en zal ik de geactualiseerde raming van hetPrognosemodel Justitiële Ketens (PMJ) met uw Kamer delen zodra dezebekend is. Dat zal voor het zomerreces zijn.3. Uitbreiding uren Life Changing Group De jongeren die vanwege het capacitaire tekort in de JJI’s in het gevange-niswezen verblijven ontvangen een educatief, creatief en sportiefprogramma van de Life Changing Group (LCG).6 Het Kamerlid Lahlah(GroenLinks/PvdA) verzocht de regering in een motie om te onderzoekenof het mogelijk is om het aantal beschikbare uren van de LCG uit tebreiden, bijvoorbeeld door ook in het weekend aanbod te realiseren.7 Op3Tweede Kamer, Plenair verslag, 17e vergadering, 23 oktober 2024.4Deze afdeling was eerder buiten gebruik gesteld vanwege personeelstekort.5Tijdens het commissiedebat Gevangeniswezen op 12 maart 2025 heb ik de toezegging gedaanom in deze brief de vragen van de Kamerleden Bruyning (NSC) en Lahlah (GroenLinks/PvdA)over de stand van zaken van de uitbreiding van de capaciteit in de JJI’s, respectievelijkgaranties dat daarbij ook het onderwijs en de dagprogramma’s goed worden geregeld, tebeantwoorden. Die toezegging doe ik hiermee gestand.6Kamerstukken II, 2024/25, 24 587, nr. 927.7Kamerstukken II 2024/25, 24 587, nr. 997.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10472 mijn verzoek heeft de DJI dit onderzocht. De uitkomst hiervan is datuitbreiding mogelijk is gebleken en sinds vorig jaar december ookdaadwerkelijk is gerealiseerd, waardoor de inzet van de LCG in JC Zeist enPI Almelo is uitgebreid met activiteitenblokken van vier uur per dag in hetweekend.8 Hiermee beschouw ik deze motie als afgedaan.4. Beleidsreactie inspectiebrief JJI De Haven en voortgezetspeciaal onderwijs Veenhuizen Op 21 oktober 2024 brachten de Inspectie Justitie en Veiligheid, deNederlandse Arbeidsinspectie en de Inspectie van het Onderwijs (verder:de inspecties) een bezoek aan JJI De Haven en de bijbehorende schoolvoor voortgezet speciaal onderwijs. Op basis van dit bezoek hebben deinspecties een bevindingenbrief uitgebracht, die ik uw Kamer op19 december 2024 toestuurde.9 Met deze brief en de bijlage hierbijreageer ik, mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur enWetenschap, op de conclusies en aanbevelingen van de inspecties.Ik heb veel waardering voor de medewerkers van de JJI en de school. Zijhebben vorig jaar onder grote tijdsdruk alles op alles gezet om de openingvan De Haven en de school mogelijk te maken. Dankzij hun inspanningenzijn er meer plekken in de JJI’s gecreëerd. Hierdoor konden jongeren dieanders wegens het capaciteitstekort in het gevangeniswezen terechtzouden zijn gekomen, toch in een JJI worden geplaatst. Dit is eenpositieve ontwikkeling, zoals de inspecties ook onderschrijven.Desondanks concluderen de inspecties dat er risico’s zijn voor de kwaliteitvan het verblijf, het onderwijs en de behandeling van de jongeren en datnog niet op alle vlakken wordt voldaan aan de vereisten van de Beginse-lenwet Justitiële jeugdinrichtingen. Tegelijkertijd geven de inspecties aandat de betrokken medewerkers gemotiveerd zijn hier naartoe te werken.Een deel van de risico’s die de inspecties constateert hangt samen met hetfeit dat JJI De Haven en de bijbehorende school zich nog in de opstartfasebevonden ten tijde van het bezoek van de inspecties.10 Het opdoen vanmeer ervaring met de specifieke doelgroep of het ingebed raken vanprotocollen en processen vergt immers tijd.In het licht van de geconstateerde risico’s doen de inspecties verschillendeaanbevelingen, die kunnen worden vervat in de volgende drie thema’s:1.Draag zorg voor een veilig en gezond pedagogisch leef- en behandel-klimaat;2.Draag zorg voor een volledig onderwijsaanbod en bijbehorendefaciliteiten, met oog op de komst van de jongeren voor de langverblijf-groepen;3.Draag zorg voor voldoende waarborgen voor de rechtspositie van dejongeren.Sinds de opening van De Haven en de bijbehorende school zijn debetrokkenen blijven werken aan verdere doorontwikkeling. Daarbij zijn enworden de aanbevelingen van de inspecties meegenomen. In de bijlage8Hiermee doe ik de toezegging gestand die ik op 5 maart 2025 heb gedaan in de beantwoording(zie Aanhangsel Handelingen II 2024/25, nr. 1539) van de Kamervragen (met kenmerk2025Z01470) van het Kamerlid Bruyning (NSC) om in deze brief terug te komen op haar verzoekom de LCG vaker in te zetten in de tijdelijk gecreëerde jongerenafdelingen in de gevangenissenvan Zeist en Almelo en hiertoe de benodigde financiële middelen te verstrekken.9Kamerstukken II 2024/25, 24 587, nr. 1012.10Ten tijde van het bezoek waren de eerste twee groepen twee weken operationeel.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10473 bij deze brief ga ik uitvoeriger in op de verschillende aanbevelingen vande inspecties, en voorzie ik deze van een nadere inhoudelijke reactie.5. Tot slot Het is van groot belang om zo snel en verantwoord als mogelijkvoldoende JJI-capaciteit te creëren, om ervoor te zorgen dat iederejongere op de juiste plek kan worden geplaatst. Het oplossen van dezecapacitaire situatie is een complexe opgave. Daarom zet ik mij onver-moeibaar in om de financiële randvoorwaarden te creëren die de DJInodig heeft om invulling te geven aan deze opgave.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,I. CoenradieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10474