Invulling motie van de leden Van Nispen en Tseggai over meer hulp voor geadopteerden en laagdrempelige en onbeperkte toegang tot het eigen dossier (Kamerstuk 33836-93) en motie van de leden Van Nispen en Ellian over overdracht naar het Nationaal Archief van alle dossiers en archieven over de tragedie van binnenlandse afstand en adoptie van 1956 tot 1984 (Kamerstuk 33836-94)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 265AdoptieNr. 129 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 juni 2024Op 16 april jl. heeft uw Kamer een motie aangenomen over ondersteu-nende maatregelen voor interlandelijk geadopteerden, ingediend door deleden Van Nispen (SP) en Tseggai (PvdA/GL).1 Daarnaast is een motieaangenomen op het terrein van binnenlandse afstand en adoptie,ingediend door de leden Van Nispen (SP) en Ellian (VVD).2 Met deze briefinformeer ik uw Kamer over de wijze waarop ik daaraan de komendeperiode invulling wil geven.MotiesDe motie betreffende interlandelijke adoptie Van Nispen/Tseggai verzoektde regering:a)met voorstellen te komen om meer hulp en ondersteuning te biedenaan geadopteerden die dat wensen, zoals hulp bij en een vergoedingvoor het herstellen van de oorspronkelijke naam, nationaliteit encorrecte geboorteakte en psychologische hulp voor wie dat nodigheeft;b)tevens te zorgen voor laagdrempelige en onbeperkte toegang tot heteigen dossier van geadopteerden;c)voorts te stoppen met het doorprocederen tegen geadopteerden die inhet gelijk zijn gesteld door een rechter en in ieder geval hen financieelte compenseren voor de procedure.De motie betreffende binnenlandse afstand en adoptie Van Nispen/Ellianverzoekt de regering:a.een uiterste inspanning te leveren om te bewerkstelligen dat alledossiers en archieven hierover van overheids- en private instellingennaar het Nationaal Archief overgedragen worden;b.ervoor te zorgen dat er voor de betrokken afgestane en afstandsmoe-der gezamenlijk onbeperkte en volledige toegang is tot zowel het1Kamerstukken II, 2023/24, 33 836, nr. 93.2Kamerstukken II, 2023/24, 33 836, nr. 94. kst-31265-129ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 265, nr. 1291 eigen afstand- als adoptiedossier, en slechts indien nodig hiervooreen wetswijziging voor te bereiden;c.zich te houden aan de aangenomen motie (Kamerstuk 35 925-VI, nr.62) en zich dus namens de Staat in rechte in beginsel niet teberoepen op verjaring in zaken die gaan over binnenlandse adoptie.Voorstel uitvoering motie ondersteunende maatregelen interlan-delijke adoptie:Op elk van de drie onderdelen van deze motie zal ik hieronder ingaan.Verzoek 1. Meer hulp en ondersteuning aan geadopteerdenDe komende periode wordt gebruikt om in samenspraak met geadop-teerden te inventariseren welke behoeften aan ondersteuning en hersteler zijn, wat zij in dat kader prioriteit wensen te geven en hoe breed dezeondersteuningsbehoefte wordt gedeeld binnen de doelgroep. Hierbijzullen de resultaten worden betrokken van de eerdere gesprekken metgeadopteerden in dit kader ten behoeve van de oprichting van hetexpertisecentrum INEA. Ik zal vervolgens in kaart brengen welke financiëlemiddelen daarvoor benodigd zijn. Ik zal uw Kamer daarover dit najaarinformeren. Het is aan uw Kamer om te beoordelen of en welke bijbeho-rende middelen ter zake kunnen worden vrijgemaakt.Daarbij zal tevens de evaluatie van de dienstverlening van INEA diemomenteel plaatsvindt, worden betrokken. Ook zal voor de uitvoering vande motie interdepartementale afstemming plaatsvinden.Verzoek 2. Laagdrempelige en onbeperkte toegang tot eigen dossiersHet reeds ingezette traject van overdracht van dossiers naar het NationaalArchief zal worden voortgezet. Dat zal bijdragen aan de toegankelijkheiden vindbaarheid van dossiers. Ook in het kader van het nieuwe wetstrajectzullen de mogelijkheden worden onderzocht om te voorzien in eenvermindering van de thans ervaren problematiek bij inzage van dossiers.Verzoek 3. Stoppen met doorprocederen tegen geadopteerden enfinanciële compensatieZoals ik al eerder heb aangegeven in antwoorden op Kamervragen, ben ikme ervan bewust dat het betrokkenen zwaar valt dat de Staat in hun zaakrechtsmiddelen heeft ingesteld. Slechts als het algemeen belang datvergt, wordt hoger beroep of cassatie ingesteld. Daarbij kan er aanleidingzijn om met betrokkene afspraken te maken over vergoeding vanproceskosten. Dit wordt van geval tot geval beoordeeld. In dit verbandwijs ik erop dat het kabinet werkt aan een kabinetsreactie op de motie-Leijten/Ellian (Kamerstuk 29 279, nr. 761), waarin nader wordt ingegaan opde rol en houding van de Staat als procespartij.Voorstel uitvoering motie binnenlandse adoptie en afstandOp elk van de drie onderdelen van deze motie zal ik hieronder ingaan.Verzoek 1. Bewerkstelligen overbrenging van dossiers en archieven naarhet Nationaal ArchiefHet centraal archiveren van dossiers die onder de reikwijdte van deArchiefwet vallen, is gaande. De eerste dossiers van de Raad voor deKinderbescherming (RvdK) die zien op geadopteerden die geboren zijnvoor of in 1969, zijn inmiddels overgebracht naar het Nationaal Archief(NA) en worden gereed gemaakt voor inzage per medio juni 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 265, nr. 1292 Gewerkt wordt aan een plan van aanpak voor overdracht van de tweedetranche die betrekking heeft op dossiers van geadopteerden met eengeboortejaar vanaf 1970. Uit een schouw blijkt dat een deel van dedossiers van de tweede tranche informatie bevat die niet alleen betrekkingheeft op de adoptieprocedure. Denk bijvoorbeeld aan informatie overstraf- en civiele procedures. Mijn ministerie en de RvdK zijn in overleg metelkaar hoe hiermee om te gaan. Vanuit het oogpunt van zorgvuldigheidwordt de Commissie Advies Informatiehuishouding Justitie en Veiligheidgevraagd hierover een advies uit te brengen. Op basis van het advies vande commissie kan meer duidelijkheid worden gegeven over de termijnwaarbinnen deze tweede tranche kan worden overgebracht naar het NA.Private archieven vallen niet onder de reikwijdte van de Archiefwet.Overbrenging van deze archieven naar een centrale archiefbewaarplaatskan daarom niet worden afgedwongen, maar kan alleen plaatsvinden opvrijwillige basis. Het ligt in de rede dat Regionale Historische Centra(RHC’s) de aangewezen plek zijn om de archieven van lokale privateorganisaties binnen de context van de regio te beheren en toegankelijk temaken. Ik ben hierover in gesprek met private organisaties en de RHC’s. Indit verband onderzoek ik ook of een centrale portal of zoekwijzer debelanghebbenden kan helpen om de vindplaatsen van de archieven beterinzichtelijk te maken.Het streven is om de verkenning rond de gecoördineerde ontsluiting vanprivate dossiers in 2025 af te ronden. Volgens de huidige planning wordtuw Kamer komend najaar over de voortgang geïnformeerd.Verzoek 2. Onbeperkte en volledige toegang tot dossiersDe toegang tot dossiers die door het NA of een RHC worden beheerd, isgebaseerd op de toepasselijke wet- en regelgeving, zoals de Archiefwet ende Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en jurisprudentie.De betreffende dossiers zijn beperkt openbaar omwille van debescherming van de persoonlijke levenssfeer, zoals het voorkomen vanpersoonsgegevens van derden in de dossiers. De mogelijkheden vanonbeperkte toegang tot en inzage in dossiers zijn hierdoor beperkt.Daarnaast kunnen er voor private archieven aanvullende beperkingengelden voor inzage door belanghebbenden.Binnen de kaders van de AVG onderzoek ik of en in hoeverre eenwetswijziging kan bijdragen aan de behoefte om dossiers volledig tekunnen inzien. Ter voorbereiding hierop wordt met belanghebbendengeïnventariseerd welke problematiek zij hierbij momenteel ervaren. Ikstreef ernaar uw Kamer komend najaar over de voortgang te informeren.Verzoek 3. Loslaten verjaringstermijnIn de in 2021 aangenomen motie (Kamerstuk 35 925-VI, nr. 62) is deregering verzocht geen beroep meer te doen op eventuele verjaringster-mijnen bij rechtszaken over binnenlandse adopties in het verleden. Inreactie op Kamervragen van het lid Van Nispen in september 2023 heb iknogmaals uitgebreid toegelicht waarom ook in deze zaken een beroep opverjaring moet kunnen worden gedaan3. Daarbij geldt als belangrijksteargument dat juridische procedures gericht op het vaststellen vanaansprakelijkheid en schade, moeten worden beoordeeld naar hetindertijd geldende recht, beschouwd vanuit de toen geldende normen,waarden en maatschappelijke opvattingen. Door een beroep op verjaringin deze zaken uit te sluiten wordt de behandelend rechter geacht eenoordeel te geven over vermeend historisch onrecht en te beslissen overeen eventuele schadevergoeding. Het behoort echter primair tot de taak3Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022/23, nr. 3196.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 265, nr. 1293 van de regering en het parlement om te oordelen over de wijze waaropmoet worden aangekeken tegen perioden in onze nationale geschiedenis,ook met het oog op een evenwichtige verdeling van algemene middelen.Het kabinet handhaaft het eerder ingenomen standpunt. Dat neemt nietweg dat ik niet weg wil lopen voor de verantwoordelijkheid van deNederlandse overheid voor gebeurtenissen in het verleden. Een onafhan-kelijke commissie onder leiding van prof. dr. M. De Winter onderzoekt opdit moment de geschiedenis van binnenlandse afstand en adoptie,inclusief de rol van de overheid daarbij. In het voorjaar van 2025 wordende uitkomsten van dit onderzoek verwacht. Tijdens het commissiedebatop 3 april jl. en het tweeminutendebat op 11 april jl. heb ik al explicietaangegeven bereid te zijn om passende gevolgen te verbinden aan deuitkomsten van dat onderzoek, inclusief de verjaringstermijn, en hieroverte zijner tijd het debat te voeren met uw Kamer.De Minister voor Rechtsbescherming,F.M. WeerwindTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 265, nr. 1294