Verslag van een commissiedebat, gehouden op 2 juli 2025, over Herstel Groningen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202533 529GaswinningNr. 1327 VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBATVastgesteld 19 augustus 2025 De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft op 2 juli 2025 overleggevoerd met de heer Van Marum, Staatssecretaris van BinnenlandseZaken en Koninkrijksrelaties, over:–de brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties d.d. 19 mei 2025 inzake periodiekeevaluatie Regeling waardevermeerdering gebouwen gaswin-ning Groningenveld (Kamerstuk 33 529, nr. 1300);–de brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties d.d. 22 april 2025 inzake vermogensschadebij ondernemers in het aardbevingsgebied (Kamerstuk 36 566,nr. 26);–de brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties d.d. 22 april 2025 inzake Staat van deveiligheid van Groningen 2024, kwaliteitsborging en jaarver-slag 2024 NCG (Kamerstuk 33 529, nr. 1292);–de brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties d.d. 15 april 2025 inzake Staat vanGroningen en Noord-Drenthe 2025 (Kamerstuk 35 561, nr. 69);–de brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties d.d. 31 maart 2025 inzake jaarverslag IMG(Instituut Mijnbouwschade Groningen) (Kamerstuk 33 529,nr. 1286);–de brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties d.d. 31 maart 2025 inzake toepassing vanhet wettelijk bewijsvermoeden in de omgeving van Norg(Kamerstuk 33 529, nr. 1285);–de brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties d.d. 27 maart 2025 inzake toezegginggedaan tijdens het commissiedebat Herstel Groningen op19 maart 2025, over onder andere de wijze waarop het kabinetinvulling geeft aan het advies van de commissie-Van Geel(Kamerstuk 33 529, nr. 1283);–de brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties d.d. 26 maart 2025 inzake actualisatiediepteanalyse (Kamerstuk 33 529, nr. 1282); kst-33529-1327ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13271 –de brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties d.d. 13 maart 2025 inzake onafhankelijkonderzoek naar de kwaliteit van beoordelingsrapporten(Kamerstuk 33 529, nr. 1279).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijkverslag uit.De voorzitter van de commissie,De VreeDe griffier van de commissie,HonsbeekTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13272 Voorzitter: De VreeGriffier: Van der HaasAanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Bamenga, Beckerman,Bushoff, Hartsuiker, Holman, Vedder en De Vree,en de heer Van Marum, Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties.Aanvang 17.32 uur.De voorzitter:Goedemiddag. Ik open dit commissiedebat van de vaste commissie voorBinnenlandse Zaken. Het onderwerp van vanmiddag en dadelijk,vanavond, is Herstel Groningen. De spreektijd per fractie is vijf minuten. Ikstel aan de commissie voor om vier interrupties te hanteren. Ik kan heelcoulant zijn, maar vooralsnog niet. Welkom, uiteraard, aan alle mensen opde publieke tribune. Welkom aan de Staatssecretaris. Ik begin in de eerstetermijn met mevrouw Beckerman. U heeft het woord.Mevrouw Beckerman (SP):Dank u wel, voorzitter. Gisteravond kwam er fantastisch nieuws voor debewoners van Appingedam. Schimmelwoningen aan de Patrimonium-straat en steenstripwoningen in Opwierde-Zuid krijgen eindelijk sloop-nieuwbouw. Actievoeren loont. Felicitaties aan de bewoners, maarbijvoorbeeld ook aan Kim Velleman, die eindeloos met deze bewonersgestreden heeft. Complimenten. Dit soort berichten zijn veel meer nodig,want talloze bewoners zitten vast. Een aantal van hen zit vandaag op detribune.Voorzitter. Dat er nog steeds sprake is van systeemfalen lijkt nu ook deStaatssecretaris te erkennen. In het Dagblad van het Noorden vanvandaag lezen we zijn citaat. Ik citeer: «In Den Haag kost zo’n proces veeltijd. Ik hamerde op de menselijke maat. Deze mensen zijn murw van hetwachten, zitten psychisch in de problemen. Dan heb ik geen tijd voorHaagse spelletjes.» En: «Ik beland als bestuurder in een systeem dat nietmijn systeem is, maar waar ik wel mee moet werken.» Wat bedoelt deStaatssecretaris hiermee? Elk vorig debat waarin wij er ook maar ophintten dat het systeem niet zou werken, dat het bureaucratisch en tetraag was en dat bewoners hierdoor de vernieling in gaan, kregen wedirect een stroom van woorden: dat we echt, echt, echt niet het systeemmoesten veranderen. Waar heeft hij het over als hij zegt dat het eensysteem is dat niet zijn systeem is? Hij is toch verantwoordelijk voor hetsysteem? Hij is er toch verantwoordelijk voor dat er Haagse spelletjesworden gespeeld en dat de menselijke maat niet centraal staat? Enwaarom zegt hij dat dit besluit door de Eerste Kamer moet? Moet nu echtelk blokje huizen apart door de Kamers? Dat is toch geen werken?Voorzitter. Ik heb een paar voorbeelden van waar het misgaat, maar delijst is langer dan mijn spreektijd, dus ik doe het staccato. Stutten. Allesgaat traag. Het kostte negen maanden om een lijst te maken vanwoningen die in de stutten staan. 150 woningen – 150! – blijken nogsteeds zo onveilig dat ze in de stutten staan. Maar negen maanden naonze motie is dat niet alleen niet aangepakt, maar moet zelfs een gesprekover de aanpak nog gepland worden. Hoe dan?Dan de Aak in Uithuizen. Daar zouden alle huizenblokken worden geslooptvoor de versterking, behalve twee identieke blokken. Na acties in 2023worden nu ook deze blokken opgenomen. Maar nu zitten de bewonerswéér in onzekerheid. In elke nieuwsbrief die ze krijgen, wordt weerteruggekomen van bestaande afspraken. Maatregelen 10, 11, 12 en 16 uitNij begun worden niet nagekomen voor deze bewoners. Beloftes wordengebroken. De NCG staat niet naast de bewoners. Ze krijgen niet de € 2.500Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13273 die iedereen krijgt voor het lange wachten. Ik vertel dit verhaal omdat hetexemplarisch is, want heel veel bewoners zitten in deze situatie. De GBBpubliceerde hier recent de Staat van het Kerngebied over. De groteongelijkheid, de gigantische bureaucratie, maar ook het steeds maar weerniet nakomen van beloftes worden vaak gehoord. Graag een reactie.Nog zo’n uitputtende strijd is die van mensen uit batch 1588. Zij kregen teweinig geld voor de versterking van hun huis. Na lange strijd werd onsvoorstel aangenomen om alle bewoners die eigen geld hebben ingelegd,te compenseren. Maar nu blijkt ook hier weer dat de ene het wel krijgt, devolgende niet en de derde een beetje. Wat denkt u, vragen we aan deStaatssecretaris, dat dit met mensen doet? Waarom worden schades tot€ 60.000 nu zonder grote onderzoeken vergoed, maar gaan we bij dezemensen, die al jaren vastzitten, eindeloos onderzoeken, nog een keeronderzoeken en nog maar weer een keer? Het kost klauwen met geld ommensen hun geld uiteindelijk niet terug te geven.Nog een langslepend dossier betreft de mensen die eerder te weinigkregen van de NAM, onder wie mensen met onterecht afgewezenschades. Vorige week nam de Tweede Kamer opnieuw tegen de zin van deStaatssecretaris een motie aan om al deze mensen te helpen. Hoe gaat deStaatssecretaris die uitvoeren?Dan de gedupeerden die te maken hebben met fouten in hun rapporten.Er zit ook iemand op de tribune. Vorige week was het nieuws datwoningen terecht veilig zijn verklaard. Maar wat blijkt? Er heeft geentoetsing ter plaatse plaatsgevonden. Er zijn ook geen eigen berekeningenuitgevoerd. Waar is die conclusie nu echt op gebaseerd? Wat hebbenmensen aan die conclusie? Wanneer volgen de daden? Uit gesprekkenvan Pointer met oud-medewerkers van de NCG blijkt dat ook zij vinden datde werkwijze niet klopt. Wat gaat de Staatssecretaris nu echt doen?Voorzitter. De directeur Nationaal Coördinator Groningen zei dat deinstituten nu nog te verschillend werken. Met andere woorden: deoverheid werkt niet in voldoende mate samen om gedupeerden daadwer-kelijk te helpen, om daadwerkelijk eindelijk mensen centraal te stellen. Ikzei het al, de Staatssecretaris zei gisteren dat hij als bestuurder in eensysteem zit dat niet zijn systeem is en dat het in Den Haag te veel tijd kost.Mijn belangrijkste vraag in dit debat is: gaan we nog langer door op dezeweg, waarbij we af en toe en met heel veel pijn en moeite een paar strateneruit trekken en het daar oplossen, zoals nu gelukkig, en terecht, inAppingedam gebeurt? Als we de Staatssecretaris moeten geloven, is hetook voor hem een strijd. Of gaan we voor een systeem dat werkt voormensen en waarmee voor elk huis en voor elke inwoner een oplossingkomt? Wij roepen op om deze zomer te gebruiken om te komen tot eenplan dat werkt.Voorzitter, ik ben door mijn tijd heen, maar voorts ben ik van mening dathet absoluut bizar is en niet te verkroppen dat nieuwe gaswinning inGroningen door dit kabinet wordt doorgedrukt en de motie om geen gaste winnen bij Warffum niet wordt uitgevoerd.Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel. Meneer Bushoff. Maar voordat ik naar meneer Bushoff ga: uheeft nog een interruptie van meneer Holman, mevrouw Beckerman.De heer Holman (NSC):Zoals gebruikelijk horen we een heel gloedvol betoog van mevrouwBeckerman. Als geen ander kent zij de problemen en is zij thuis in hetgebied. Zeer veel waardering daarvoor. Ik kan heel ver met haar meegaanin haar analyse. Mevrouw Beckerman, kunt u weergeven wat nu de kernvan het probleem is en wat volgens u de fundamentele aanpak moet zijnom volgend jaar niet weer hetzelfde verhaal te houden?Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13274 Mevrouw Beckerman (SP):Heel graag. Als je deze opmerkingen maakt, of ik dat nu doe of de heerBushoff, komt er een soort panische reactie, zo van: als we nu het systeemop z’n kop gooien, gaat het mis. Maar dat stellen wij ook niet voor. In Nijbegun stond... Vanaf dag één was ik eigenlijk heel kritisch op Nij begun,want ik dacht: je kunt wel 50 maatregelen opschrijven, net zoals we er 90opschreven voor de toeslagenouders, maar zolang de basis niet op ordeis, komt het niet goed. Maar in Nij begun stond wel iets cruciaals,namelijk: we gaan het radicaal anders doen. Radicaal anders. Dat is hetbegin- en eindpunt voor mijn partij. Als je begint bij mensen – ik heb netmensen gesproken die nu in een caravan zitten en niet weten wat er devolgende winter weer gaat gebeuren en wat het voor hun kinderen gaatbetekenen – dan is dat je startpunt en dan moet je niet alleen in gesprekgaan, maar ook met een plan komen en ervoor zorgen dat dat plan wordtuitgevoerd. Eigenlijk terug naar de basis. Ik weet dat er bij IMG en NCGheel veel mensen werken die dat ook zouden kunnen en dat ook het liefstzouden willen. Nu is er een systeem met veel bureaucratische lagen, veelregels en veel regelingen. Terug naar de basis, terug naar dat huis, terugnaar die mensen die in een caravan slapen, en zeggen: wij gaan niet wegvoordat het is opgelost.De voorzitter:Meneer Holman in tweede instantie.De heer Holman (NSC):Ik snap hem. Maar kunt u duiden wat die verandering moet inhouden?Welke dingen moet je doen, zodat je volgend jaar kunt zeggen «wehebben nu een radicale verandering doorgevoerd en nu gaat het goed»?Mevrouw Beckerman (SP):Het probleem is dat we ooit een systeem hebben opgetuigd dat nietuitging van wat Groningers nodig hebben. We hebben een systeemopgetuigd langs de lijnen van de aansprakelijkheid van de NAM. Datbetekent dat we de schade apart afhandelden van versterken. Die tweeweer samenbrengen blijkt heel moeizaam te gaan. Dat systeem is immersniet gebouwd op de manier waarop we zouden willen. Dat is eengigantisch probleem. We zagen het bij het toeslagenschandaal en we zienhet bij Groningen ook: er ontstaat een enorme bureaucratie in plaats vandat wordt begonnen bij de basis.Ik denk dat het zo simpel is als je het echt radicaal anders wilt doen. Bijhet toeslagenschandaal bedacht mijn collega Renske Leijten de oplossingin één dag. Ze zei: huur een gymzaal, laat de mensen langskomen en loshet met zo veel mogelijk knappe koppen op. Ik denk dat dat voorGroningen ook geldt. Ga zitten met mensen, haal alle experts erbij en zorgervoor dat je met een plan komt waarmee je weer verder kunt. Dat is nietheel eenvoudig, want je zult altijd gedurende zo’n proces tegen van allesaanlopen. Maar nu moeten er overal vinkjes worden gezet als je in ditproces tegen dingen aanloopt. Steeds weer beginnen er nieuwediscussies. Dat komt omdat het systeem niet gebouwd is vanuit het ideedat gedupeerden centraal moeten staan. Dat komt door de historie. Als jehet echt goed wilt aanpakken, moet je dus bij het fundament beginnen ende basis op orde hebben. Die basis zijn de mensen, de Groningers zelf.De heer Holman (NSC):Ja. Helder. Dan nog één laatste vraag: wat is dan de sta-in-de-weg om ditte gaan realiseren en te kunnen realiseren?Mevrouw Beckerman (SP):Ik vind dat een lastige. Aan de ene kant houdt de bureaucratie zichzelf instand. Aan de andere kant maak ik mij zorgen over geld. Ik heb die vraagTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13275 vandaag ook gesteld. De heer Bushoff en ikzelf hebben heel veelvoorstellen ingediend, bijvoorbeeld over die gelijkheid. Dan lees je datzo’n buurt... Ik noemde net de Aak in Uithuizen. Die zijn toegevoegd... Onee, ik bedoel... Continu lees je in die nieuwsbrieven dat ze niet onderregelingen vallen. Dat zag je gisteren ook bij die buurt in Appingedam. DeStaatssecretaris zegt dan: ik moet eerst nog langs twee Kamers met datplan. Dan denk ik: daar gaat het dus mis. Op het moment dat de heerBushoff en ik zeggen dat er meer geld nodig is om ongelijkheid aan tepakken, wordt er gezegd: nee, er is genoeg geld, in de pot zit genoeg.Maar op het moment dat je deze groep wilt toevoegen, blijkt dat al dieregelingen niet voor hen gelden, dan blijkt dat dat geld er helemaal niet is.Daar zit mijn grote zorg, dat je straks voor alles wat je moet doen – ik benheel bij dat die groep in Appingedam is toegevoegd; ik heb daar ook mijncomplimenten voor gegeven – steeds moet strijden, omdat ook definanciële kant nog steeds is geregeld langs de lijnen van aansprake-lijkheid rondom schade en versterken. Als ik iets zou mogen veranderen,zou ik zeggen: begin bij de bewoners en zorg er koste wat het kost voordat het geldt voor álle bewoners en elke situatie. Is dat dan duur of eenblanco cheque? Ik denk dat deze geldverslindende bureaucratie ook heelerg duur is. Ik spreek bewoners die zeggen: «Weer een rapport? Ik heb eral tien gehad!»De voorzitter:De heer Bushoff.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Dank u wel, voorzitter. Deze Staatssecretaris zit hier nu één jaar en ja, ergaan dingen goed. Het voorbeeld van Appingedam werd genoemd: 88woningen worden eindelijk aangepakt. Bewoners zijn daar terecht heel blijmee en de Staatssecretaris is daar terecht ook blij mee. En ja, in één jaartijd kun je ook niet alles wat er in Groningen over tientallen jaren fout isgegaan oplossen. Tegelijkertijd, als je doorgaat op een foute route – nietalle routes zijn fout, maar met een aantal routes van deze Staatssecretarisheb ik wel moeite – zul je over een of twee jaar weer in dezelfde situatiezitten. Daarvan heb ik de afgelopen periode best veel voorbeelden gezien.Dan wordt er toch weer gekozen voor de verkeerde route. Wat is dieverkeerde route dan? Zeggen dat je gescheiden blijft werken, dat jeschade en versterken apart blijft behandelen, net als verduurzaming vanwoningen. Dat doe je dan niet met één overheidsaanpak of je doet hetheel langzaamaan. Dat is toch een verkeerde route, denk ik. De tweedeverkeerde route is deze, namelijk blijven redeneren vanuit wantrouwenjegens Groningers. De derde verkeerde route is budget als uitgangspuntnemen en pas daarna, nadat je eerst het budget hebt vastgesteld, gaankijken wat voor regelingen je gaat optuigen. Als je die keuzes maakt, kanik je op een briefje geven dat je de schrijnende situaties die we deafgelopen tijd vaak hebben gezien, ook de komende jaren nog ziet.Afgelopen vrijdag – ik woon zelf in Groningen; de Staatssecretaris ook –was ik weer in Groningen. Dan zie je het resultaat van deze keuzes. InDelfzijl: in Robbeplaat zijn woningen gesloopt. Mensen woonden daarsoms hartstikke fijn en wilden misschien helemaal niet weg, maar doordatde gaswinning hun woningen zo onveilig heeft gemaakt, moesten ze eruit.Vervolgens gaan ze naar een nieuwbouwwoning. Ik kom daar bij mensenover de vloer in hun nieuwbouwwoning. Dat huis blijkt nu alweer in destutten, in de steigers te staan omdat zowel de voor- als de zijgevel eruitmoeten vanwege scheuren. In de nacht ligt hun kind wakker vanwege hetgeluid: tak, tak, tak, als een soort mitrailleur, zo zei de bewoner. Wat is datvoor geluid? Dat zijn de scheuren die in die woning ontstaan als er weereen aardbeving is geweest. Dat is een nieuwbouwwoning! Hoe kan hettoch dat mensen die nota bene hun woning hebben moeten verlaten,gedwongen, vervolgens in een nieuwbouwwoning terechtkomen en weerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13276 in de ellende zitten? Kan de Staatssecretaris garanderen dat dit in detoekomst niet meer gebeurt? Ik zou ook van de Staatssecretaris willenweten wat deze mensen van hem kunnen verwachten. Worden zijgecompenseerd voor de ellende waar ze tegen hun wil in, zonder dat hethun keuze was, opnieuw in terecht zijn gekomen?Voorzitter. En als we het dan toch hebben over fouten – dit is overduidelijkeen bouwfout – die gemaakt worden: er zitten ook fouten in de verster-kingsrapporten, zoals al veelvuldig aan bod is geweest. Er zitten hiermensen op de tribune die van alles kunnen vertellen over de rariteiten indie rapporten. Nu is onderzoek gedaan naar de fouten in die rapporten eneigenlijk is de conclusie als volgt. Alle huizen waarvan is verklaard dat zeop norm zijn, zijn goed beoordeeld. Er zijn wel een paar dingen foutgegaan. Maar ja, wat er fout is gegaan, is niet heel fundamenteel vanaard. Daar komt het eigenlijk op neer. In dat onderzoek staat ook: «Welmoet worden aangetekend dat in veel gevallen sprake was van tekortko-mingen, zoals onvolledige dossiers, ontbrekende opnamerapporten enniet-inzichtelijke keuzes in de berekening.» Ook staat er dat «het door debeschikbare tijd niet mogelijk was om de opnamerapporten en diversesignalen over onjuistheden daarin te plaatsen en te toetsen en daarmeeonze beschouwing van de opnamefase te kunnen completeren.»Als dit het resultaat is, vraag ik me af of je wel de conclusie kunt trekkendat al die woningen die veilig zijn verklaard, waarvan is vastgesteld dat zeop norm zijn, dat ook daadwerkelijk zijn. Ik vond het niet heel gerust-stellend om dat te lezen. Ik hoop dat de Staatssecretaris de zorg die ikdaarover heb kan wegnemen.Voorzitter. Ik zie dat de tijd heel snel gaat. Ik ga staccato nog wat dingennoemen, te beginnen bij de mensen die eigen geld hebben ingelegd voorde sloop van hun woning. Die woningen staan er nota bene nog steeds.Die worden verhuurd. Ze moesten € 10.000 inleggen. Ze hebben eenafwijzing gekregen, maar hebben dat geld niet teruggekregen. Mensen diemoesten betalen voor de nieuwbouw van hun woning, voor hetaanbrengen van een vensterbank, voor het leggen van een pad naar devoordeur zodat ze niet door de modder hoefden te lopen. Ook zij hebbenhun geld niet teruggekregen. Wat is de redenatie daarachter? Hoe is dieongelijkheid tussen mensen die wel geld hebben teruggekregen enmensen die dat geld niet hebben teruggekregen – vrijdag sprak ik dezemensen – te verklaren volgens de Staatssecretaris?Voorzitter. Dan de schrijnende situaties van de stutten, waar mijn collegaBeckerman ook al aan refereerde. Volgens mij was het deze Staatssecre-taris die bij zijn aantreden zei: «Ik wil snel werk maken van die stuttenlijst.Die stutten moeten we uit het landschap halen, want dit is zo’n pijnlijkvoorbeeld van hoe het fout is gegaan in Groningen.» Nu ligt er eenaangenomen motie en komt er na heel lang wachten en heel veelgetouwtrek eindelijk een stuttenlijst, maar ik zie nog geen begin van hoedie stutten uit het Groninger landschap gaan verdwijnen. Dat vind ik zopijnlijk! Je ziet woningen die letterlijk op instorten staan, maar er is noggeen begin met een oplossing gemaakt. Ik ben benieuwd of de Staatsse-cretaris kan zeggen wanneer die stutten uit het Groninger landschap zijnverdwenen.Voorzitter, tot slot. Er zitten hier ook mensen op de tribune die in een heelschrijnende situatie verkeren. Ze zitten met twee kinderen in een woningdie niet verwarmd kan worden. Ze slapen in een caravan. Dat soortschrijnende situaties. Ik was er vrijdag. Zulke situaties mogen nietvoortduren. Ik vind dat deze mensen voor de zomer uitsluitsel moetenkrijgen dat ze in de winter kunnen rekenen op een fatsoenlijk, veilig enverwarmd huis. Het gaat wel om een gezin met twee kinderen. Ik hoop datde Staatssecretaris die duidelijkheid ook kan geven.Voorzitter. Omwille van de tijd sluit ik me aan bij mevrouw Beckerman alshet gaat om de gaswinning bij Warffum. Het is ongekend dat die winningdoorgaat. Het is echt wanstaltig dat Shell en Exxon, die heel veel geldTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13277 hebben verdiend aan Groningen, achter gesloten deuren nóg meer geldvan de Staat proberen af te troggelen.De voorzitter:Dank u wel. Meneer Hartsuiker.De heer Hartsuiker (VVD):Dank u wel. Voorzitter. Vandaag is mijn eerste commissiedebat in dezeKamer. Het debat gaat over een regio die ik van dichtbij ken en die mij naaan het hart ligt. Juist daarom voel ik de verantwoordelijkheid om menamens de VVD hard te maken voor een overheid die doet wat ze belooft.Gelden moeten effectief worden besteed en we moeten echt het verschilgaan maken voor de inwoners en ondernemers, in nauwe verbinding ensamenwerking tussen Rijk en regio. Want dat is de enige manier waaropwe het vertrouwen van inwoners kunnen terugwinnen.Het loslaten van de strikte deadline van 2028 voor de versterkingsoperatieis wat ons betreft een verstandige stap. Een realistische planning richting2030–2032 kan bijdragen aan herstel van vertrouwen doordat een beterebalans tussen snelheid en kwaliteit kan worden gerealiseerd, zoals ookwordt geadviseerd door het Staatstoezicht op de Mijnen. Bijvoorbeelddoor de versterking te combineren met verduurzaming en door ruimte tebieden voor maatwerk. Voorwaarde is wat ons betreft wel dat ervoldoende voortgang blijft. De NCG verwacht tussen 2026 en 2028 hettempo te kunnen opvoeren om zo aan het einde van 2028 85% tot 95%van de versterkingsopgave afgerond te hebben. Ik moedig de Staatssecre-taris aan dit ook echt waar te maken.Daarnaast vraag ik aandacht voor een betere communicatie met inwonersen ondernemers, waarbij proactiever wordt gehandeld en maximaalwordt ontzorgd, zowel bij de versterking als bij het schadeherstel.Belangrijk hierbij is om ook specifiek capaciteit in te zetten op decomplexe cases in de kern van het gebied en om de langlopendeaanvragen zo snel mogelijk op te lossen, want er wordt al heel langgewacht.De voorzitter:Er is een interruptie van de heer Bushoff.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Allereerst welkom aan de collega in deze commissie. Het is zijn eerstedebat en ik zal daar bij de interrupties ook rekening mee houden. Ik slatoch even aan op iets. U stapte er snel overheen, maar u zei: het is eenverstandige stap geweest om die deadline voor de versterkingsoperatielos te laten en de datum van 2028 naar 2032 op te schuiven. Ik volg u als uzegt dat we de Groningers niet nog meer valse beloftes moeten doen endat we ze vooral duidelijkheid moeten geven. Maar de Groningerswachten al zo lang op een veilig huis en op een afgeronde versterkings-operatie en ik hoop toch niet dat als straks in 2032 blijkt dat de datumweer wordt opgeschoven, de VVD dan zegt: het is een verstandigegeweest om de datum waarop de operatie klaar moet zijn uit te stellen.We moeten de Groningers immers geen valse beloftes doen. Ik hoop datik het verkeerd heb begrepen en dat de VVD er wel voor zorgt dat dezeoperatie voor 2032 klaar is.De heer Hartsuiker (VVD):Dat is een hele goede vraag. U heeft dat inderdaad verkeerd begrepen. Deinzet moet erop gericht blijven om in 2028 85% tot 95% van de verster-kingsoperatie af te ronden, zoals ik al zei. Maar wij zijn wel van oordeeldat het strikt vasthouden aan een niet-realistische deadline er eigenlijkvoor zorgt dat je teleurstelling inbakt in het systeem. Dat moet jenormaliter niet doen. Wij zeggen: zorg ervoor dat er voortgang blijft in deTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13278 versterkingsoperatie, maar geef ook ruimte voor maatwerk. Uiteindelijk isook de Groninger erbij gebaat dat als er versterking plaatsvindt die je kuntcombineren... Net werd dat rechts van mij ook gezegd, dat je dingen moetproberen te combineren. Dat Groningers, de mensen die rond Norg enGrijpskerk wonen en te maken hebben met deze operatie, uiteindelijk ineen veilig, modern en duurzaam huis kunnen wonen, vind ik belangrijkerdan strikt vasthouden aan een niet-realistische datum.Dan ga ik verder met mijn betoog, voorzitter. De Staatssecretaris kondigdeeen agenda voor herstel aan. Wat is zijn beeld daarbij? Hoe gaat ditconcreet bijdragen aan een betere samenwerking als één overheid? Demoties van mijn voorganger De Groot zijn hierover helder: zorg ervoor datde gelden zo veel mogelijk in de regio landen en beperk de uitvoerings-kosten.De impact van schadeafhandeling en herstel drukt zwaar op degezondheid van inwoners. Professionals moeten goed zijn toegerust omondersteuning te bieden. De Aardbevingsacademie speelt daarin eenbelangrijke rol. Het kabinet reserveert ook middelen voor de scholing vanNCG- en IMG-medewerkers in de periode 2025–2030. De regio heefthiervoor aanvullend geld gevraagd. Wij steunen de inzet van het kabinet,maar wij willen wel graag van de Staatssecretaris weten welke afsprakenhierover zijn gemaakt met de regio.Voorzitter. In april verscheen de Staat van Groningen en Noord-Drenthe2025, een eerste versie die feitelijk inzicht biedt in de stand van zaken metbetrekking tot de operatie van schadeherstel en versterking en dewaardering van NCG en IMG. Wat ons betreft is het beeld nog te beperkt.Wat ontbreekt is een analyse van de impact van schadeafhandeling enversterking op inwoners en ondernemers en ook of en in hoeverre daarinverbetering optreedt. Wordt de aanpak inmiddels ervaren als milder,menselijker en makkelijker? Daarnaast is het van belang dat we op termijnook een goed beeld krijgen van de effecten van de maatregelen uit deeconomische agenda, de sociale agenda en de isolatieaanpak. Ik wil graagvan de Staatssecretaris weten welke stappen er zijn en worden gezet omhier meer inzicht in te krijgen, zodat we dit bij de staat van 2026 wél inbeeld hebben. Wordt er bijvoorbeeld voorzien in een nulmeting voor debredewelvaartsindicatoren? Ik vraag de Staatssecretaris hierop tereflecteren.Voorzitter. De VVD staat voor duurzaam economisch perspectief in deregio, niet alleen schade herstellen en versterken, maar ook vooruitkijkenen investeren in een toekomstperspectief op de langere termijn. Scholing,werkgelegenheid en innovatie zijn daarbij essentieel. De voorziene komstvan een AI-fabriek naar Groningen waar bedrijven en kennisinstellingenkunnen experimenteren met kunstmatige intelligentie, is hiervan eenprachtig voorbeeld. Een investering van 200 miljoen waarin Rijk, regio enhopelijk ook de EU samen optrekken. Ik wil het kabinet complimenterenmet deze inzet. We spreken de hoop uit dat de Europese Commissie opkorte termijn een positief besluit neemt. Deze investering biedt namelijkeen grote kans om de economie sterker te maken door meer banen tecreëren en talent aan te trekken. Daarvan profiteren niet alleen deondernemers, maar ook de inwoners van Groningen en Noord-Drenthe,en dat is waar we het uiteindelijk voor doen.Als VVD zien wij graag dat vanuit deze positieve mindset verder invullinggegeven wordt aan de economische agenda. Welke kansen ziet deStaatssecretaris daarbij voor de grensoverschrijdende samenwerking metNedersaksen? Wij kwamen het woord «Duitsland» niet vaak, of eigenlijkniet, tegen in de economische agenda.Tot zover, voorzitter.De voorzitter:Dank u wel. U heeft nog een interruptie van mevrouw Beckerman.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 13279 Mevrouw Beckerman (SP):Welkom, meneer Hartsuiker, welkom in deze commissie. Ik vond dat umooi begon: «een overheid die doet wat ze belooft». Dat is natuurlijkfantastisch. Over welke beloftes heeft u het dan concreet? Welke beloftesvindt u belangrijk? In het coalitieakkoord stond bijvoorbeeld: geenGronings gas meer. De Groningers dachten: hé, dat betekent geen nieuwegaswinning, ook niet bij Warffum. Er zijn heel veel beloftes gedaan in Nijbegun, waar mensen nog steeds op wachten. Over welke beloftes had uhet toen u zei «ik wil een overheid die doet wat ze belooft»?De heer Hartsuiker (VVD):Wat ons betreft betekent dat dat de overheid maximaal inzet – dat staatook in de brieven – op het vormgeven van het schadeherstel en deversterkingsoperatie en ook op het nakomen van de toezeggingen rond deeconomische agenda, de isolatieaanpak en de sociale agenda. Dat moetwat ons betreft gebeuren, dat zijn de afspraken die wij hebben gemaakt.En u weet hoe het werkt bij het toetsen van vergunningen voorgaswinning: dat moet gebeuren op basis van de Mijnbouwwet. Daaroveris een brief verschenen waarin heel helder is aangeven welke afwegingende Minister heeft gemaakt. Wat mij betreft is dat glashelder.Mevrouw Beckerman (SP):Op dat laatste punt: je mag dus een belofte breken als je te langzaam bentmet het uitvoeren van je vorige belofte, namelijk om de Mijnbouwwet aante passen? Ik zit hier al iets langer. In 2023 beloofde het vorige kabinet,waar de VVD ook in zat, om de Mijnbouwwet aan te passen. Het zou nietlanger «ja, mits» zijn, maar «nee, tenzij». Dat was de belofte in 2023. Toenkwam de belofte «geen Gronings gas meer», maar werden er toch weernieuwe vergunningen gegeven. Dat mag blijkbaar, want als je je eerstebelofte breekt, mag je je tweede belofte ook breken. Die logica ontgaat mijtoch een klein beetje.De heer Hartsuiker (VVD):Dat is op zich ook wel logisch, dat de logica mevrouw Beckerman ontgaat,want het is ook geen terechte logica. De belofte was dat de gaswinning uithet Groninger gasveld zou worden beëindigd, en die is ook beëindigd. Delijn van het kabinet is altijd geweest dat zolang de gaswinning uit dekleine velden, voor zover die nog nodig is, past binnen de klimaatambitiesdie we met elkaar hebben, die doorgang kan vinden en dat vergunnings-aanvragen worden getoetst aan de Mijnbouwwet. Ik weet dat u een motieheeft ingediend – die is ook met ruime meerderheid aangenomen – omgeen vergunning af te geven voor de gaswinning in Warffum. De Ministerheeft uitgebreid aangegeven dat u de Minister daarmee eigenlijk vraagtom onrechtmatig te handelen. Daarvan zeggen wij: onze democratischerechtsstaat staat als een huis. Inwoners en ondernemers moeten kunnenvertrouwen op een stuk rechtszekerheid. Wij vinden het heel belangrijkdat een vergunningsaanvraag goed wordt getoetst en dat daarbij heelnadrukkelijk wordt gekeken naar de veiligheid. Maar op het moment datde adviseurs van de Minister tot de conclusie komen dat de winning veiligen verantwoord kan, dan heb je op basis van de Mijnbouwwet geenandere keuze dan het verlenen van de vergunning.Mevrouw Beckerman (SP):«Die staat als een huis», zei de heer Hartsuiker. Nou, op de tribune zittenheel veel mensen wier huis niet staat als een huis, onder wie mensen...De heer Hartsuiker (VVD):Sorry.Mevrouw Beckerman (SP):Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132710 Onder wie mensen uit Warffum. Hun huis staat niet als een huis. Hun huisis al jaren kapot en onveilig door toedoen van die eigen overheid die zichnu aan haar beloftes zou moeten houden. Je verschuilen achter een wet,terwijl je beloofd hebt het niet meer te doen en telkens opnieuw kiezenvoor Shell en Exxon en je eigen winstbejag vind ik heel pijnlijk. Dan hoorik de heer Hartsuiker ook nog zeggen dat de toezichthouder ermeeakkoord is. Nou, de toezichthouder heeft zelfs letterlijk gezegd: wij zoudendit advies nu niet meer geven. Ik geef de heer Hartsuiker in overwegingom hier nog verder op te studeren en zo dadelijk in gesprek te gaan metmensen uit Warffum, want dit is geen overheid die zich aan haar belofteshoudt. Hij zei ook nog «koste wat het kost». Geldt dat wat de heerHartsuiker betreft voor álle bewoners in Groningen die met deze ellendekampen, of gaan we ook daarin weer verschillen aanbrengen?De heer Hartsuiker (VVD):Ik ben echt zeer onder de indruk van het emotionele betoog dat u hierhoudt. U woont in het gebied, u kent het gebied goed en u bent aljarenlang woordvoerder op dit terrein. De passie die u heeft spreekt mijzeer aan. Ik heb dezelfde passie, alleen leg ik die op een iets anderemanier uit.Ik moet eigenlijk toegeven dat ik uw vraag vergeten ben, als ik zo vrij magzijn.De voorzitter:Misschien kunt u de vraag herhalen, mevrouw Beckerman.De heer Hartsuiker (VVD):Ja, wilt u hem nog een keer stellen?Mevrouw Beckerman (SP):Ja. Mijn vraag was allereerst om in gesprek te gaan. Ik denk echt dat datbelangrijk is. Mijn tweede vraag was deze. U zei «koste wat het kost» endat is zo’n zinnetje dat inmiddels een soort mantra is geworden. Het klinktheel lekker, maar bewoners ervaren dat niet zo. Heel veel bewoners lopenertegenaan dat de overheid zegt – ik weet nog dat Rutte het zei – dat geldgeen probleem is. Nu is het «koste wat het kost». Elke keer is het eenander zinnetje, maar aan het eind van de dag krijgen mensen te horen«daar is geen geld voor». Die blokken huizen. De Staatssecretaris zeigisteren zelf over Appingedam: ik ga het regelen, maar ik moet wel langsbeide Kamers. Dat is toch een bizarre situatie, dat we voor elk blokjehuizen opnieuw langs de Kamers moeten, in plaats van dat «koste wat hetkost» leidend is en we het gewoon oplossen? Welke keuze maakt de VVDhierin? Is «koste wat het kost» voor iedereen leidend of doen we dat weeralleen voor een deel van de bewoners?De heer Hartsuiker (VVD):Ik ben altijd bereid om in gesprek te gaan met inwoners van Groningen. Ikzit hier nog maar kort, dus heb ik nog geen tijd gehad om dat te doen,maar ik ga dat op heel korte termijn doen. Wat mij betreft betekent «kostewat het kost» dat wij – zo staat het ook keurig in de brieven – uitvoeringgeven aan de wettelijke taken van IMG en NCG om het schadeherstel ende versterking gewoon te realiseren. Volgens mij kan ik niet klarer zijn, kanik het niet klarer maken voor de inwoners dan zoals ik het nu gezegd heb.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Een korte vraag: hoe zit het dan met de ongelijkheid? Mag die blijvenvoortbestaan of moet die ook koste wat het kost worden aangepakt?De heer Hartsuiker (VVD):Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132711 U heeft volgens mij allemaal het advies van de commissie-Van Geelgelezen. Daarin is heel duidelijk aangegeven – dat is ook de lijn van hetkabinet – dat we moeten inzetten op het reduceren van verschillen.Tegelijkertijd wordt echter geconstateerd dat je nooit alle verschillenhelemaal kunt oplossen en dat er weer nieuwe verschillen zullen ontstaan.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Misschien heb ik het verkeerd begrepen, maar is er nieuws te melden?Hoor ik de VVD zeggen «wij omarmen het hele rapport van Van Geel endaarmee dus ook het aanpakken van de ongelijkheid, conform het adviesvan de commissie-Van Geel»? Heb ik dat goed begrepen? Of zegt de VVD«nee, eigenlijk leggen we dat rapport toch naast ons neer»? Ik begreep hetniet helemaal. Ik hoop dat we vandaag goed nieuws kunnen brengen.De heer Hartsuiker (VVD):Dat kan ik zo niet zeggen. De lijn om verschillen aan te pakken, is ook dekabinetslijn en die steunen wij. Maar ik kan niet zeggen dat ik het heleadvies onverkort kan steunen. Maar de lijn om verschillen aan te pakken...Van Geel zei heel duidelijk – ik heb het rapport inmiddels gelezen – dat erook verschillen zullen blijven bestaan. Daarover moeten we ook gewooneerlijk zijn.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Ongetwijfeld zullen er verschillen blijven, maar je kunt ook willens enwetens nieuwe verschillen creëren, en dat moet je volgens mijvoorkomen. Ik wil er twee dingen uithalen. Mensen die eigen geldmoesten investeren in de nieuwbouw van hun woning. € 350 om eenextra stopcontact aan te leggen voor de wasmachine en de droger. Nou ja,zonder stopcontact kun je de stekker nergens insteken en kan de machineniet draaien. Vensterbanken: € 670. Ja, een huis zonder vensterbanken istoch heel raar? Het is toch logisch dat mensen zeggen dat ze ook in hunnieuwe huis vensterbanken willen? Deze mensen, van wie ik dit lijstje hiertoegestuurd heb gekregen, hebben het geld dat ze zelf hebben ingelegdvoor dit soort basale dingen niet teruggekregen, terwijl andere mensendat geld wél terugkregen. Dat is willens en wetens ongelijkheid. Ik vraagde VVD om de principe-uitspraak te doen dat dit niet de bedoeling kanzijn.De heer Hartsuiker (VVD):Ik verwijs naar de woorden die ik net heb gezegd.De voorzitter:De heer Holman.De heer Holman (NSC):Dank u wel, voorzitter. Het doet mij goed dat er meerdere mensen uitGroningen op de publieke tribune zitten. Kennelijk hebben ze er nogvertrouwen in dat de Staatssecretaris straks een opbeurend, optimistischverhaal gaat houden, zodat ze met een goed gevoel weer naar huis gaan.Maar ik kan me ook voorstellen dat een heel aantal mensen boos,verontwaardigd, teleurgesteld of murw zijn en dat sommige mensen ookgeen vertrouwen meer in de politiek hebben. Ik ga niet herhalen wat deeerste sprekers hebben gezegd; dat is evident. Vaak is het antwoord: het isvertraagd, er is verschil in aanpak, maar het gaat beter, we pakken het op,we gaan het anders doen. Is dit nu het maximale wat we kunnen doen? Ofis er nog veel verbetering mogelijk?Ik heb eigenlijk geen vraag aan de Staatssecretaris, behalve deze. U zithier nu een jaar. U heeft de langste tijd als Staatssecretaris al gehad indeze kabinetsperiode, want die houdt over een poosje gewoon op. U heeftheel hard gewerkt in Groningen. U bent heel enthousiast begonnen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132712 Volgens mij heeft u ook een heel aantal dingen goed opgepakt. Zou uzichzelf nu eens een spiegel voor willen houden en aan zelfreflectie willendoen? Wat is nu goed gegaan? Waar ben ik trots op? Wat hebben we nogniet kunnen oplossen en wat is de uitdaging voor de komende periode omhet echt goed te doen in Groningen? Wat hebben we geleerd en watkunnen we beter doen? Een beetje in lijn met het betoog van mevrouwBeckerman. U zult daar ongetwijfeld antwoorden op hebben.Over een aantal dingen zijn we wel positief. U kunt trots zijn op deAI-fabriek, die al door de VVD is genoemd. Hoe groot acht de Staatssecre-taris de kans dat dat werkelijk gaat lukken? Volgens mij zijn we op degoede weg. Kunt daar een idee van geven?Ook krijg ik graag een reactie met betrekking tot Norg. Daar is toch welweer discussie en spelen er toch weer zaken. Het idee leeft dat de NAM zosnel mogelijk haar handen ervan af wil trekken. Komt het dan allemaal welgoed? Daarover is onrust in dat gebied. Kan de Staatssecretaris daar watover zeggen?Als laatste Nij begun. We proberen toch iets te gaan doen voor deGroningers. Twee keer 100 miljoen per jaar is substantieel, dus er is veelpotentie. Er is nu een start gemaakt. Hoe kijkt de Staatssecretaris aantegen het begin en heeft hij echt het idee dat we nu daadwerkelijk watdoen voor de Groningers, iets waar de Groningers direct wat aan hebben?En heeft de Staatssecretaris het idee dat de Groningers in die zin ook zelfaan het roer staan en zelf ook heel nadrukkelijk mee kunnen bepalen watgoed voor hen is en wat goed voor hun leefomgeving is?Voorzitter. Nogmaals, ik stel verder geen inhoudelijke vragen over deverbeteringen, maar meer beschouwende vragen. Ik hoop dat deStaatssecretaris hier ook in beschouwende zin een aantal wijze enverstandige dingen over kan zeggen.De voorzitter:Dank u wel. Meneer Bamenga.De heer Bamenga (D66):Dank u wel, voorzitter. Afgelopen week was ik in Groningen. Ik sprak toenmet Jeroen en Emma, vandaag ook aanwezig hier op de tribune.Bewoners met jonge kinderen die in een caravan wonen, omdat hun huisonbewoonbaar is. Omdat ze niet meer in een huis wonen, krijgen ze geenprioriteit. Twee kacheltjes declareren bleek te duur. Een keet mag niet:geen vergunning. Ze zijn geboren en getogen in het dorp, zetten zich invoor de gemeenschap, maar stuiten op een overheid die weigertmenselijk te kijken. Sterker nog, een directielid van de NCG vertelde hetstel: het kan zo zijn dat de oplossing voor ons heel logisch is en voor uniet. Pas toen Jeroen en Emma thuiskwamen van dit gesprek, beseften zedat deze uitspraak namens de NCG waanzin is.Voorzitter. Dit is geen beleid. Dit is onrecht. Het wordt tijd dat de overheidniet langer verzacht, vertraagt of wegkijkt, maar verantwoordelijkheidneemt voor Groningen en de mensen. Wat kan de Staatssecretarisspecifiek doen voor Jeroen en Emma? Kan hun dossier direct in de mailnaar de Staatssecretaris? Hoe gaat hij ervoor zorgen dat mensen eindelijkaan de slag kunnen met eigen aannemers in plaats van dat zij altijd maarmoeten wachten op de bureaucratie?Voorzitter. Het verhaal van Jeroen en Emma staat niet op zichzelf. Het isonderdeel van een puinzooi, die de versterkingsoperatie is geworden. Inslechts acht weken heeft Pointer in 213 versterkingsdossiers foutenontdekt. Het gaat om fouten in de rapporten die moeten bepalen of eenhuis veilig is, of om onnavolgbare versterkingsbesluiten, maar ook omernstige fouten in de uitvoering. Als gevolg hiervan zitten minstens 100bewoners met een huis dat slecht is afgewerkt, waar het lekt of dat schevevloeren heeft. Voor deze mensen en vele anderen is het een gebed zondereind. Welke actie gaat de Staatssecretaris nu nemen om deze mensen teTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132713 helpen? Hoe gaat hij voorkomen dat de versterkte huizen alsnog onveiligzijn en dat de bewoners achterblijven in een huis dat onaf is?Ondanks dit alles, ondanks alle schade, alle pijn en alle gehavende levensgaat dit kabinet gewoon door met de gaswinning in Groningen. Ik heb hetover Warffum. Het besluit van Minister Hermans om de vergunning voorgaswinning bij Warffum niet in te trekken is onbegrijpelijk en onverant-woord. Vorige week sprak de Tweede Kamer zich uit voor een directe stopop deze gaswinning, juist vanwege de aanhoudende zorgen over deveiligheid van inwoners in de regio. Warffum ligt pal naast het Gronin-genveld, waar de gaswinning is stilgelegd vanwege de schade en hetgevaar voor bewoners. Toch wordt er daar vlak naast nog steedsgewonnen, ondanks dat er in mei opnieuw een aardbeving plaatsvondmet een kracht van 2.0 op de schaal van Richter. Deze beving onderstreeptwat de bewoners al jaren ervaren. Het risico is reëel, ook bij kleinerevelden. Dat het Staatstoezicht op de Mijnen nu zelf aangeeft datgezondheid en welzijn van omwonenden eerder onvoldoende zijnmeegewogen, maakt dit des te schrijnender.D66 staat voor veiligheid, rechtszekerheid en rechtvaardigheid – voor alleinwoners. Het kabinet moet de zorgen uit de regio serieus nemen enalsnog stoppen met gaswinning bij Warffum. Daarom vraag ik aan deStaatssecretaris: hoe boos bent u geworden op collega Hermans, toen zeWarffum, de Groningers, de Kamer en u in de steek liet door devergunning voor Warffum niet in te trekken? Waarom vraagt u niet eennieuw SodM-advies aan? Daaruit zal blijken dat u dit niet moet doen. Enbreder dan dat: is het, met alle schade die u gezien heeft in Groningen enbij Groningers, niet gewoon tijd om gaswinning op land überhaupt zo snelmogelijk af te bouwen?Voorzitter, tot slot. Vanuit Groningen krijg ik te horen dat er zorgen zijnover de governance van de Nij begun-gelden. Hoe ziet de Staatssecretarisde governance precies voor zich? Hoe zorgen we ervoor dat de overhedenen vooral gedupeerden gehoord worden?Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel. Mevrouw Vedder.Mevrouw Vedder (CDA):Dank, voorzitter. Als hekkensluiter kan ik niet anders dan concluderen wateen ongelofelijk pijnlijk dossier dit toch steeds weer is. Ik sluit me dan ookaan bij de oproep van mevrouw Beckerman, want wij zijn steeds niet instaat om de brug te slaan tussen procedures, organisaties en medemen-selijkheid. Dat is wel wat we heel hard nodig hebben. Wel ben ik vanmening dat we het systeem niet radicaal op de kop moeten gooien, wantik weet ook dat de inwoners zelf daar zorgen over hebben. Maar bijvoor-beeld gedeputeerde Top is erin geslaagd om de bestaande kaders met debestaande regelingen en de bestaande organisaties te benutten en op zo’nmanier samen te voegen dat er wel een stuk medemenselijkheid isontstaan. Daardoor voelden niet alleen de gedupeerden zich gehoord,maar ook de mensen die bij het IMG en de NCG zijn gaan werken om hetverschil te kunnen maken voor de ander. Zij voelden zich daardoor in hunkracht gezet en konden hun werk met veel meer plezier en met veel meereffectiviteit doen. Ik verlang er echt naar om die aanpak, die volgens mijheel goed werkt en waar ik gedeputeerde Top ook voor prijs, breder uit tekunnen rollen. Die hartenkreet richt ik aan de Staatssecretaris.Verder wil ik graag aandacht vragen voor schadeafhandeling in Norg. Inhet vorige debat hebben ik en collega Holman daar vragen over gesteld,waarna er een brief is verschenen. Die heb ik nauwkeurig bestudeerd,maar ik ben er niet tevreden over. In de brief wordt namelijk uitgelegdwaarom het klopt dat een deel van de schades in Norg wordt afgewezen.Ik begrijp de redenering gewoon niet. Ik heb de brief van voor naarTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132714 achteren gespeld, ik heb wetteksten erbij gezocht, ik heb de AMvB’s erbijgezocht, ik heb hoofdrolspelers gebeld die met dit onderwerp bezig warentoen de AMvB werden opgesteld en kom tot de conclusie dat ik deredenering niet begrijp en denk dat dit niet in lijn is met de wens van deKamer. Ik heb geprobeerd er een stroomschema van te maken. Als jeschade hebt, dan val je of in een bevingsgebied of in een bodemdalings-gebied. Als je in een bevingsgebied woont en een nieuw huis hebt, dankan je geen schade hebben en dan krijg je een rood kruis achter je naam.Als je in een bodemdalingsgebied woont dan bepaalt Deltares of jeschade kan hebben. Als Deltares zegt dat je niet in het juiste vlekje woont,dan word je gek genoeg verschoven van het regime bodemdaling naarhet regime «hoe gaan we om met schade die door beving komt?». Dangaan we in een bodemdalingsgebied er dus een bevingsstrategie oploslaten en concluderen we «als je een nieuw huis hebt, krijg je ook eenrood kruis, want je kan geen schade hebben door beving», maar dat geldtnatuurlijk voor alle huizen in een bodemdalingsgebied, want daar zijngeen bevingen.Misschien ligt het aan mij dat ik het niet begrijp, maar ik denk niet dat hetaan mij ligt. Ik denk dat hier iets raars gebeurt. Maar wat ik in ieder gevalzeker weet, is dat het in 2024 de intentie van de Kamer is geweest, zekerook van mijn voorganger Agnes Mulder, om opnieuw de oortjes aan heteffectgebied toe te voegen. Dat was naar aanleiding van hetzelfdeonderzoek van Deltares, waarna er besloten werd om een deel van deschades niet meer te behandelen, wat weer de aanleiding is geweest voorde AMvB die de heer Vijlbrief, de voorganger van deze Staatssecretaris,heeft geaccordeerd. Nu is hetzelfde onderzoek van Deltares opnieuw delat waarlangs we schades leggen en op basis waarvan er onderscheidwordt gemaakt tussen mensen die «wel of niet in aanmerking komenvoor».Ik heb nog een minuutje, dus ik ga even wat dingen oplezen. Het besluitvan het IMG om de schadeafhandeling te stoppen naar aanleiding van hetonderzoek van Deltares leidde tot onvrede bij bewoners, gemeentes,provincies en de Tweede Kamer, wat weer heeft geleid tot allerlei motiesen amendementen en uiteindelijk de AMvB, waaruit ik nu voorlees. Hetbetreft de volgende zin uit de memorie van toelichting bij de AMvB:«Daarmee borgt dit besluit dat het gebied waar het IMG schade afhandeltmet toepassing van het bewijsvermoeden niet kleiner wordt dan het nu isof in het verleden is geweest.» In alle teksten die ik heb gevonden, wordter altijd gerefereerd aan twee randvoorwaarden: ofwel je zit in een gebiedwaar trillingen zijn van minimaal 2 millimeter per seconde of je zit binneneen gebied van 6 kilometer afstand. Alle andere afwegingskaders, alleandere redenen die bewoners te horen krijgen waarom ze niet inaanmerking komen, komen niet uit die wetteksten, maar komen bij hetIMG vandaan. Ik vraag de Staatssecretaris dus nogmaals om mij uit teleggen waarom dit zo werkt als het nu werkt. Ik snap het niet.Voorzitter. Dat was het, vrees ik, want ik ben door mijn tijd heen.De voorzitter:Dank u wel. Daarmee komen we aan het einde van de eerste termijn vande kant van de commissie. Ik kijk naar de Staatssecretaris. Kunt u met 45minuten uit de voeten? Ja? Dan stel ik voor om deze vergadering 45minuten te schorsen. In die schorsing kunt u waarschijnlijk ook eten. Dangaan we verder om 19.05 uur.De vergadering wordt van 18.20 uur tot 19.09 uur geschorst.De voorzitter:Ik heropen deze vergadering. Ik ga naar de Staatssecretaris voor debeantwoording in de eerste termijn.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132715 Staatssecretaris Van Marum:Dank u wel, voorzitter. Het herstel van schade, het versterken en verduur-zamen van woningen en het bieden van een nieuw toekomstperspectiefvoor Groningen en Noord-Drenthe. Daarvoor stond ik in de afgelopenmaanden aan de lat en daar zal ik mij tot een nieuw kabinet aantreedtonverminderd voor blijven inzetten. Dat doe ik niet met grote beleidswijzi-gingen, maar door nog meer samen te werken, met uw Kamer, maarvooral met de regio, de uitvoering, de bewoners en de maatschappelijkeorganisaties. Het is goed om uw aandacht en betrokkenheid ook vandaagweer te zien in de Kamer. Ook een hartelijk welkom aan alle mensen dieop de tribune zitten, als schademelder of als iemand die er last van heeft,maar ook als bestuurder en vertegenwoordiger van de bewoners.Voorzitter. De bereikte resultaten zullen niet altijd direct te merken zijnvoor de bewoners die al te lang in deze ellende hebben gezeten. Maar ikzie dat we wel belangrijke stappen zetten, met als doel een bloeienderegio, waar je fijn kunt wonen, werken en opgroeien en gezond oud kuntworden.Dan ga ik nu over tot de blokjes: versterken, perspectief en sociaalecono-mische agenda, schadeherstel en overig/agenda voor herstel.Ik begin met het blokje versterken, met uw goedvinden. De afgelopenperiode laat zien dat er nog steeds problemen zijn in de versterking dieopgelost kunnen en moeten worden. Daar blijf ik volop aan werken, ook indeze demissionaire periode. Proactief, doelmatig en rechtmatig werken iseen van mijn vier principes voor deze versterkingsoperatie. Of het nu gaatom mensen die twijfelen over hun beoordelingsrapport, mensen die telang wachten op een oplossing of mensen van wie het huis versterkt ismaar dat nog boordevol bouwfouten zit: ik wil dat er naar deze mensengeluisterd wordt en dat er ook gehandeld wordt als dat nodig is. Ikprobeer er ook voor te zorgen dat we daarbij niemand vergeten, zeker dezwaarst getroffen bewoners en bewoners met de complexe situaties niet.Dit betekent dat er ook voor de 88 woningen van Groninger Huis eindelijkduidelijkheid is gekomen. Die komen in aanmerking voor sloop-nieuwbouw. Een groot deel van deze huizen was al versterkt en daarbijzijn fouten gemaakt. Bewoners hadden onder andere last van vocht,schimmel en slechte ventilatie in de woning, met als gevolg ernstigegezondheidsproblemen. Deze bewoners hebben jarenlang het gevoelgehad niet te worden gehoord, met stress en gezondheidsklachten totgevolg. Mijn medewerkers en ik hebben naar hen geluisterd en daarnaargehandeld, ook met dank aan de SP, die deze woningen in het zwartboekover Marenland hadden opgenomen. In het najaar bespreek ik dit met deTweede Kamer en Eerste Kamer. Nadat die hiermee ingestemd hebben, isde oplossing definitief. Ik zal u daar te zijner tijd uiteraard weer overinformeren.Ik werd hier net een beetje uitgedaagd omdat er werd gezegd dat ik voorelk huizenblok naar de Kamers moet. Dat is niet waar. Dit was een zodanigcomplex gebeuren dat hier apart dekking voor gevonden moest worden.Ik doe dat ook met aandacht voor de veiligheid. Daarbij is snelheid nietleidend, maar ik probeer die in balans te brengen met de kwaliteit. Hetgaat erom dat ik voor deze bijzondere situatie naar de Eerste en TweedeKamer moet vanwege het budgetrecht. Dat staat in artikel 105 van deGrondwet. Ik weet zeker dat de twee insprekers, mevrouw Beckerman ende heer Bushoff, mij daarom gevraagd hadden als ik dat niet gedaan had.Ik wil de Kamer daarin niet schofferen. Dit is dus een uitzonderlijke situatiedie ook om een uitzonderlijke oplossing vroeg. Die heb ik hiermeegevonden en vanwege het budgetrecht dat jullie hebben, komt die dusweer terug in de Kamer.Snelheid is niet altijd leidend. Maar ik probeer snelheid wel in balans tebrengen met de kwaliteit, bijvoorbeeld door mijn keuze om de combinatievan lichte versterking en isolatiemaatregelen mogelijk te maken. Ik heb indit debat twee onderwerpen gehoord waar ik echt even uitgebreider bijTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132716 stil wil staan, namelijk de beoordelingsrapporten en de langlopendezaken. Voor ik daarop inga: deze onderwerpen hebben te maken met dekwaliteit van de versterkingsprocessen. In mijn brief heb ik stilgestaan bijhoe de NCG dit gaat verbeteren, bijvoorbeeld door extern toezicht teorganiseren in iedere fase van het versterkingsproces. Dit moet leiden totmeer consistentie in de geleverde kwaliteit binnen de gehele versterkings-operatie, onder andere door een continu leer- en verbeterproces.Dan begin ik nu over de kwaliteit van beoordelingsrapporten. Daarmeegeef ik ook antwoord op de vragen van de leden Beckerman, Bushoff enBamenga. Op 23 juni heb ik uw Kamer een brief gestuurd over het eersteresultaat van een onderzoek door het ACVG naar de kwaliteit van debeoordelingsrapporten. Hieruit blijkt dat er slordigheden zitten in debeoordelingsrapporten en dat de werkwijze en communicatie betermoeten. Wat betreft de beoordelingen die zijn gedaan, met dePraktijkaanpak 2.0, constateert het ACVG dat de berekeningsrapporten inhet merendeel van de gevallen ontbreken bij de NCG, doordat die dooringenieursbureaus niet tot een rapport worden uitgewerkt. Dat trek ik meaan. Ik zal eraan werken, want voor mij is één ding gewoon helder: bij elkdossier dat er ligt, geldt dat het volledige pakket van berekeningen en dehele zaak in één dossier aanwezig moeten zijn. Dat heb ik de NCG ookopgedragen.Het goede nieuws is dat het ACVG geen aanwijzingen ziet dat er foutengemaakt zijn die betrekking hebben op het veiligheidsoordeel. Dat vind ikheel belangrijk. Deze gebouwen zijn dus niet ten onrechte op normverklaard. Dit stelt mij enigszins gerust. Ik snap namelijk als geen anderdat fouten in de rapporten, zoals een niet-bestaande schoorsteen, alsgevolg hebben dat mensen gaan twijfelen over de kwaliteit van debeoordelingsrapporten. Maar nogmaals, deze fouten hebben geenbetrekking op het veiligheidsoordeel. Dat oordeel is juist. De kwaliteit vande communicatie over de beoordelingsrapporten laat echter wel tewensen over. Naar aanleiding van de eerste bevindingen van het ACVGheb ik met de NCG afgesproken dat hij alle beoordelingen met depraktijkaanpak gaat reviewen in plaats van risicogerichte reviews uit tevoeren, dat hij te allen tijde zorgt voor complete dossiers, ook bij depraktijkaanpak, en dat van de nazorg een standaardonderdeel van hetversterkingsproces gemaakt wordt, bijvoorbeeld via een afsluitendgesprek, ook als huizen op norm worden verklaard. Ik heb met het ACVGafgesproken dat het tot het najaar 2025 doorwerkt aan de afronding vande eerste fase van het onderzoek. Daarmee wil ik bereiken dat bewonersmeer zekerheid wordt geboden door het ACVG ook te laten doorrekenenen steekproeven in de praktijk te doen.Dan het tweede en laatste punt: langlopende zaken. Langlopende zakenzijn voor mij een van de belangrijkste zaken waar ik aan wil trekken. Ikvind het namelijk echt onbestaanbaar dat mensen zeven, acht jaar of noglanger in de ellende zitten. Ik kan hier heel kort over zijn: dit moet gewoonbeter. De NCG heeft daarom op mijn verzoek alle langlopende encomplexe zaken in beeld gebracht. Dat zijn er tussen de 200 en 300. DeNCG neemt met al deze bewoners uiterlijk voor het eind van het jaarcontact op. De bewoners wordt dan een passende oplossing geboden,zodat die weer perspectief hebben en problemen worden opgelost. Ik volgdat ook. Ik heb maandelijks gesprekken met de NCG en ik wil gewoonvoortgang zien in die dossiers. De individuele casussen die vanavondgenoemd zijn, ontvang ik graag. Die breng ik dan ook onder de aandachtvan de NCG. Dat betekent niet dat ik die op het bordje van de NCG gooi. Ikga die met mijn mensen die ik hier in Den Haag heb, onder de aandachtvan de NCG brengen en dan gaan we samen kijken wat er aan de hand isen hoe die opgelost kunnen worden. Ik wil daarbij ook zeggen dat het nietaltijd onwil is van de NCG. Het is soms ook de complexiteit van de helestapel van wat er allemaal geleverd is. Maar door er soms met wat nieuweTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132717 mensen met een frisse blik naar te kijken, kun je toch weer beweging indie zaken krijgen.Mevrouw Beckerman stelde een vraag over de Aak in Uithuizen. Daarzitten mensen in onzekerheid. Haar vraag ging specifiek over de mensenuit twee blokken. Zij geeft aan dat maatregel 10, 11, 12 en 16 niet wordennagekomen bij deze bewoners. Ze krijgen bijvoorbeeld geen € 2.500 voorhet lange wachten, terwijl veel andere mensen die wel krijgen. De Aak iseen bijzondere situatie. Het besluit is genomen om daar alsnog voorsloop-nieuwbouw te kiezen voor mensen die eerst een besluit op normhebben ontvangen. Dat doen we samen met de regio, omdat weverschillen willen dempen. Ik wil ruimhartig zijn met de vergoeding en ikkom hier kort na de zomer bij u op terug.Dan vroegen mevrouw Beckerman en de heer Bushoff waarom nietiedereen uit batch 1588 een vergoeding krijgt. Zoals ik aangaf in mijnbeantwoording op Kamervragen van 13 juni van de leden Beckerman enBushoff, heeft de NCG onderzocht of de bewoners hebben gekregen waarzij recht op hadden. Van de in totaal 88 meldingen van bewoners uit batch1588 bleek in 31 gevallen dat die onvoldoende budget hebben gekregenom een functioneel vergelijkbare woning terug te kunnen bouwen. Dezebewoners krijgen daarom een aanvullende vergoeding om zo deverschillen die zijn ontstaan te dempen. Bij 57 meldingen hebbenbewoners een afwijzing ontvangen, omdat zij bijvoorbeeld al op eenandere manier waren gecompenseerd, door middel van maatwerk, ofomdat er kosten waren gemaakt voor extra werkzaamheden, zoalsverduurzaming. Om de verschillen te verkleinen ben ik met de gemeentenin overleg over welke regelingen we ook voor batch 1588 beschikbaarkunnen maken.De voorzitter:U heeft een interruptie van mevrouw Beckerman. Toch niet? Dan ga iknaar meneer Bushoff.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Als ik vrijdag weer bij mensen over de vloer kom, dan zou ik het liefsttegen ze willen zeggen: het komt wel goed. Maar dat kan ik niet. Als ik debeantwoording zo hoor, ben ik bang dat ik, als ik volgende week weernaar die mensen toe zou gaan, weer niet kan zeggen dat het welgoedkomt. Ik ben benieuwd of de Staatssecretaris die stelling welaandurft of dat hij soms ook bang is dat het niet goedkomt voor mensen.Ik vraag dat ook in het licht van wat hij bijvoorbeeld net zei over demensen die eigen geld hebben ingelegd en die een afwijzing hebbengekregen. Want het kan toch niet zo zijn dat je, als je bijvoorbeeld hetaanleggen van een pad naar je voordeur, stopcontacten of vensterbankenmet eigen geld hebt betaald, daarvoor geen compensatie krijgt? Als dathet geval is, gaat er toch iets mis, vraag ik de Staatssecretaris. Dan kan ik,als ik weer terugga naar dit soort mensen, toch moeilijk tegen ze zeggendat het wel goedkomt?Staatssecretaris Van Marum:In de afgelopen periode zijn al deze aanvragen bekeken. Daarbij is ookgekeken wat er uitgekeerd is, ook aan aanvullende zaken. Er zijn mogelijkop een ander vlak dingen vergoed die niet vergoed hadden hoeven teworden, maar die wel vergoed zijn. Dat is naast elkaar gelegd. Daar is eeneindresultaat uit gekomen. Ik ga ervan uit dat dat zorgvuldig gebeurd is.Zoals altijd kan daar ook een fout gemaakt zijn. Als mensen op eengegeven moment zeggen dat ze het ergens absoluut niet mee eens zijn,dan kunnen we daarnaar kijken. Maar we hebben zorgvuldig gekeken. Wehebben gekeken wat mensen al gekregen hebben en wat mensen zelfingelegd hebben, waar het gaat over zaken die met versterking te makenhebben en die ook toerekenbaar zijn. Maar er zijn ook mensen die gewoonTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132718 meer hebben gedaan dan alleen het versterkingsdeel. Dat kun je niet metterugwerkende kracht allemaal vorderen. Dus: er is gewoon echt serieusnaar gekeken. Ik sluit niet uit dat er hier en daar alsnog iets in zit waar wenog eens naar kunnen kijken. Maar het grote, gemene beeld dat ik heb, isdat er op een zorgvuldige manier naar gekeken is en dat mensengecompenseerd zijn voor de kosten die ze gemaakt hebben. Dat nietiedereen tevreden is en dat niet iedereen gekregen heeft waar ze opgehoopt hadden, is een ander verhaal. Maar er is, denk ik, op eenzorgvuldige manier naar gekeken.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Dat roept eigenlijk alleen nog maar meer vragen op. Ik heb de brieven metde afwijzing ook gelezen. Er wordt verder weinig uitleg in gegeven. Erstaat alleen dat het verzoek is afgewezen. Er wordt ook nog gezegd: wehadden een taakstellend budget. Ik ben dus wel benieuwd wat dattaakstellend budget was en of dat leidend is geweest bij de keuzes overwat wel en niet vergoed werd. Ook ben ik benieuwd of het volledigebudget dat hiervoor beschikbaar was, ook daadwerkelijk is uitgegeven aande mensen voor wie het bedoeld was. Ook vraag ik de Staatssecretaris omtoch nog echt in te gaan op de voorbeelden die ik net noemde. Eenvensterbank, een pad naar je voordeur, stopcontacten: het is toch heellogisch dat dit soort dingen in een gewoon huis aangelegd worden? Alsmensen daarvoor kosten hebben moeten maken, is het toch logisch dat zedie terugkrijgen? Het zit ’m niet in het feit dat ze verduurzaamd hebben.Het zit ’m niet in het feit dat ze al iets hebben gekregen. Want die mensenhebben hiervoor niks gekregen; ze hebben hiervoor hun eigen geldingelegd. Ik zou heel graag een uitleg van de Staatssecretaris willen. Hoekan het dat deze mensen een afwijzing hebben gekregen? Ook wil ik graageen reactie op de vragen die ik net stelde over het taakstellend budget.Hoeveel is daar nog van over of niet? Is het leidend geweest?Staatssecretaris Van Marum:Die mensen hebben in feite destijds een taakstellend budget gekregen omin orde te kunnen maken wat er nodig was. Dat is het budget dat zegekregen hebben. Een aantal mensen hebben onvoldoende geldgekregen; zij hebben daar eigen geld voor moeten inleggen. Het deel datze niet gekregen hebben in het taakstellend budget, hebben ze alsnoggekregen in de berekeningen die we nu gemaakt hebben.In het tweede deel van uw vraag vraagt u of ik het niet normaal vind datiemand een stopcontact boven een wasmachine krijgt. Natuurlijk is datnormaal. Maar – dat zeg ik er ook even bij – je kunt dat nooit op dezemanier zeggen als je het niet in de context van het hele verhaal ziet. Er isin een totaalplaatje naar gekeken. Er zitten mensen bij die zaken volledigterecht opgevoerd hebben. Er zitten ook zaken bij die niet terecht zijnopgevoerd. Ik wil niet zeggen dat deze mensen ongelijk hebben of dat hethier niet goed gaat, maar het op deze manier presenteren, uit de contextvan het geheel, maakt het lastig voor mij om te zeggen: ja, meneerBushoff, u heeft gelijk; dat moeten we oplossen. Er is namelijk gekekenwat er aan die woning moest gebeuren. Daar is een budget voorbeschikbaar gesteld. Er is gebleken dat dat budget niet toereikend was.Vervolgens is er berekend wat die mensen alsnog vergoed konden krijgenvan de kosten van datgene wat ze moesten doen en die ze zelf bijge-dragen hebben. Er kan hier en daar echt een foutje in zitten. Daar kijkenwe dan gewoon naar. Misschien moeten we het ook gewoon beteruitleggen, om het beter inzichtelijk te krijgen. Maar er zijn ook mensen diegewoon veel meer hebben gedaan dan wat ze daarvoor moesten doen. Zijhadden de hoop dat dat vergoed zou worden, maar dat zit niet in hetbudget dat ze daarvoor beschikbaar hebben gekregen. Dus ja, er zullenook mensen verdrietig zijn, maar dat is de consequentie van hoe hetsysteem in elkaar zit.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132719 De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Tot slot op dit punt. Volgens mij trek ik hier niks uit de context. Ik ben bijdeze mensen thuis geweest. Ik heb het kunnen zien. Ze hebben me alledocumenten laten zien. Dit zijn mensen die inderdaad budget beschikbaargesteld hebben gekregen voor de nieuwbouw van hun woning.Vervolgens moesten ze nog heel veel eigen geld inleggen. Dedocumenten hebben ze allemaal keurig aangeleverd, met tot op dekomma hoeveel geld het was per uitgevoerde reparatie en hoeveel geld zezelf nog hebben moeten inleggen om gewoon een beetje een normaalhuis te krijgen. Het ging niet om gouden kranen, maar gewoon omstopcontacten, een paadje naar de voordeur of vensterbanken. Zo’n huiswilden ze ervoor terugkrijgen. Die mensen hebben nog niks gehad. Zekrijgen nu weer niks. Dat kan ik gewoon niet begrijpen. Ik hoor deStaatssecretaris zeggen: het is moeilijk om daar nu verder op in te gaan.Dan zou ik graag willen dat de Staatssecretaris schriftelijk heel duidelijkuitlegt hoe het kan dat deze mensen dat geld niet krijgen, ook gelet op deaangenomen motie die heel duidelijk stelt dat alle mensen die eigen geldhebben ingelegd, dat terug zouden moeten krijgen. Evenzogoed haddende mensen die € 10.000 van dat budget af hebben zien gaan voor desloop van hun woning, die er nog staat, dat terug moeten krijgen. Dathebben zij ook niet teruggekregen. Ook dat begrijp ik niet.Staatssecretaris Van Marum:Taakstellend budget is budget om terug te krijgen wat je had. Het budgetvan de NCG is op dit gebied ongelimiteerd, want versterken is nietgebonden aan geld. Dus ik zeg hier nog een keer dat mensen die eenbepaalde woning hadden, met wat erin zat, krijgen wat ze hadden. Als eronvoldoende middelen voor beschikbaar zijn gekomen om dat terug tezetten, krijgen ze dat vergoed. Er zijn zaken die u zegt niet te snappen. Ikkan die niet bekijken in de context waarin u dit nu stelt. Ik ben bereid ommet u een dergelijk rapport te bekijken en uitleg daarbij te geven. Maar inalgemene zin zijn al deze aanvragen bekeken. Mensen moesten gewoonterugkrijgen wat ze hadden. Als ze tekorten hadden in hetgeen ze aanbudget beschikbaar hebben gekregen, hebben we datgene wat daar nietin zat, erbij gedaan. Er zijn mensen die meer hebben gebouwd of gedaandan wat ze hadden. Er zitten ook mensen bij die dat deel niet vergoedkrijgen.Mevrouw Beckerman (SP):Ik weet nog steeds niet of we aan het einde van het blokje zijn, maar ik gahier toch interrumperen. Als je naar dit debat kijkt en je nog nooit eendebat hebt gevolgd, dan lijkt het allemaal misschien heel netjes. Maardeze zondag is het twee jaar geleden dat onze motie werd aangenomen.Die verzocht om mensen die eigen geld hebben moeten investeren, bij deversterking, schadeloos te stellen. Twee jaar geleden! Het was eenenorme strijd om die motie erdoor te krijgen. We hadden namelijkallemaal van dit soort debatjes. Het budget was «wél goed» en het werdallemaal «netjes gedaan». Het was een eindeloos debat. Op 6 juli 2023lukte het ons eindelijk. Twee jaar later zitten we hier nog steeds op ditniveau te debatteren. Straks moeten we met de rapporten komen om tebepalen of dat stopcontact wel terecht is. Er staan nog zó veel mensen inde wachtrij. Laten we onze aandacht richten op al die mensen, die daarzitten en in een caravan slapen, en deze mensen gewoon schadeloos-stellen. Want hoe langer we hier zitten te discussiëren en rapporten zittente bekijken over een stopcontact of een tuinpaadje, hoe langer anderemensen moeten wachten. Ik snap werkelijk niet dat we dit geld nietgewoon overmaken. Zo doen we het ook met de causaliteitsdiscussie. Dievoeren we helemaal niet meer tot € 60.000. We zitten onszelf hier gek temaken met discussies over een stopcontact en een tuinpaadje, terwijl erTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132720 mensen zitten te wachten in een caravan. Waarom maken we dit geld nietgewoon over? Dit is toch niet te doen?Staatssecretaris Van Marum:Sorry, mevrouw Beckerman, maar u haalt hier twee zaken even volledigdoor elkaar. Ik zie dat u dat niet vindt, maar dat doet u wel. Ik laat me ditniet aanleunen. Wij hebben hier heel zorgvuldig naar gekeken. Mensenzijn niet tevreden omdat ze niet het bedrag hebben gekregen waarop zedachten recht te hebben. Dat gebeurt. Dat kan. Ik weet zeker dat hier opeen goeie manier naar gekeken is, in de trant van: «Er is een taakstellendbudget. Mensen hadden een woning. Mensen krijgen terug wat zehadden. Al het meerdere dat ze hebben gedaan, zit niet in die budgetten.»Wij hebben ervoor gezorgd dat de mensen die meer geld hebben moeteninleggen, omdat ze niet terugkregen wat ze hadden, dat geld terugkrijgen.Als daar omissies in zitten, ben ik bereid om daarnaar te kijken, zondertwijfel. Maar dit is hoe het gegaan is. We hebben ons hier heel erg hardvoor gemaakt. De zaak 1588 heeft u vanaf het moment dat ik aangetredenben, continu onder de aandacht gebracht. We hebben er heel hard aangetrokken om het inzichtelijk te maken. We waren daarbij van meerderepartijen afhankelijk om het voor elkaar te krijgen. We zijn nu tot eenafronding gekomen. Als er zaken zijn waar u niet tevreden over bent, kuntu altijd terugkomen om die aan te brengen. Maar wij hebben dit naar mijnidee naar behoren afgehandeld. Als er zaken zijn die naar uw idee nog nietgoed zijn, ben ik altijd bereid om daarnaar te kijken. Maar ik laat me nietaanleunen dat we dit onrechtvaardig gedaan hebben.Mevrouw Beckerman (SP):Al eerder kwamen er afwijzingen over deze dingen. Het gaat bijvoorbeeldover mensen die eerder onder NAM/CVW vielen. Er zitten mensen bij – ikga hun namen niet noemen – van wie de Staatssecretaris net zo goedweet als ik wat voor enorm ellendige tijd zij hebben gehad door toedoenvan de overheid. Zij zijn uit hun huis geplukt, omdat het acuut onveiligwas. Zij moeten nu opnieuw de strijd aangaan, want ook zij hebben eenafwijzing gekregen voor dat eigen geld. Zij hebben inmiddels weer eenadvocaat. Ze moeten inmiddels weer in bezwaar. Er worden weerrapporten gestapeld. Dit gaat er niet om of je ergens in een rapport eenfoutje kan vinden. Dit gaat erover dat mensen die eindeloos veel ellendehebben beleefd, daar opnieuw mee bezig zijn. Mijn vraag is: is dit het welwaard? We doen mensen namelijk wéér verdriet en ellende aan. Maarvooral zijn we allerlei capaciteit aan het inzetten om hier op de vierkantemillimeter naar te kijken. Dat terwijl de Staatssecretaris zelf zegt dat ernog zo veel dossiers liggen – hij had het over 200 of 300 – die gewoonbijna niet meer vlot te trekken zijn. Daar moet weer met een frisse bliknaar gekeken worden. Waarom richten we onze aandacht niet daarop, inplaats van dat we mensen weer in een enorme strijd storten? Want dat iswel wat er gebeurt.Staatssecretaris Van Marum:Dat is uw opvatting daarover. Wij zijn juist hiermee aan de gang gegaanom tot een afronding te komen. Die afronding is er nu. Ik denk nog steedsdat het op een ordentelijke manier gegaan is. Daar laat ik het voor nu ookbij. Ik heb u een aanbod gedaan, namelijk dat ik best wil kijken naar zakenwaarvan u denkt dat ze volstrekt onrechtvaardig zijn. Ook in deze zaakverknoopt u batch 1588 weer met andere afhandelingszaken bij NAM enCVW waar we oplossingen voor aan het bedenken zijn. We zijn dus welzaken aan het oplossen: 1588 maar ook schades die zitten bij NAM enCVW. Maar het is allemaal niet makkelijk, dat kan ik u ook vertellen.De voorzitter:Gaat u verder.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132721 Staatssecretaris Van Marum:Een schrijnende situatie. Dat was een vraag van de heer Bushoff. Wordteen sloop-nieuwbouwhuis dat weer in de stutten staat opnieuw gecom-penseerd voor de ellende? Deze situatie is mij niet bekend. Die klinktschrijnend. Ik ontvang graag nadere informatie, zodat ik kan nagaan water aan de hand is. Mochten bewoners zich onveilig voelen, dan kunnen zezich altijd melden bij het loket acuut onveilige situatie bij het IMG. Maarlaat me in elk geval even weten waar het over gaat, dan kunnen we kijkenwat er aan de hand is.De heer Bushoff vroeg naar de inleg van € 10.000 voor de sloop van eenwoning. Bewoners hoeven geen kosten te betalen voor de sloop alsversterking aan de orde is. In het bouwbudget dat de bewoners hebbengekregen voor sloop-nieuwbouw van hun woning is € 10.000 opgenomenvoor het slopen van de oude woning. Omdat de bewoners de sloop zelfregelen, betalen de bewoners deze kosten uit dit bouwbudget. Daaromkrijgen de bewoners hiervoor geen vergoeding, want dat zou dubbel zijn.De heer Bamenga vraagt hoe ik ervoor ga zorgen dat mensen eindelijkaan de slag kunnen met eigen aannemers in plaats van altijd maar temoeten wachten op bureaucratie. De eigenaren van een gebouw kunnenbij de NCG een verzoek indienen voor vergoeding van versterking in eigenbeheer. Dit kan voor de verschillende fasen van het versterkingstraject.Eigenaren zijn niet verplicht gebruik te maken van de diensten van deNCG voor de versterking van hun woning. Wel moet de versterkingvoldoen aan wettelijke eisen. Daarom moeten aannemers die voor deversterking uitgekozen worden, ook in hun eigen beheer voldoen aan diekwaliteitseisen. Die kwaliteitseisen zijn in het belang van de bewoners,want het gaat hier om hun veiligheid. Er worden dus wel kwaliteitseisengesteld aan de aannemer, maar in principe mogen bewoners hun eigenaannemers aandragen.Ik kom bij blokje twee, het perspectief.De voorzitter:Ik onderbreek u voor een interruptie van meneer Bamenga.De heer Bamenga (D66):Dank voor de reactie van de Staatssecretaris. Ik zou graag wat meer willenweten over de kwaliteitseisen die nodig zijn. Waar moeten we zoal aandenken? Over wat voor kwaliteitseisen hebben we het precies als het gaatom die eigen aannemers?Staatssecretaris Van Marum:Ik wil de heer Bamenga wel een lijstje doen toekomen.De heer Bamenga (D66):We krijgen dus een lijstje van kwaliteitseisen?De voorzitter:Dit is een verduidelijking, geen interruptie.Staatssecretaris Van Marum:Ja.De voorzitter:Helder. Gaat u verder.Staatssecretaris Van Marum:Dan kom ik bij het blokje perspectief, sociale en economisch agenda. Ikben blij dat zowel de sociale als de economische agenda door het Rijk ende regio zijn vastgesteld. De agenda’s zijn goed ontvangen in Groningenen Noord-Drenthe. Ze zijn een mooi voorbeeld van hoe regio en RijkTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132722 kunnen samenwerken om langjarige-investeringsagenda’s op te stellen.Daar ben ik ook trots op. Met deze agenda’s zetten Rijk en regio belang-rijke stappen in de richting van het structureel verbeteren van de bredewelvaart in Groningen en Noord-Drenthe. Naast schadeherstel enversterking is het ook belangrijk dat het toekomstperspectief voor deinwoners wordt verbeterd. De komende periode wordt er gewerkt aan hetzo snel mogelijk uitvoeren van de agenda’s, zodat de bewoners ook échtwat gaan merken. Dit gebeurt, net als de totstandkoming van de agenda’s,in zorgvuldige afstemming met betrokken partijen in Groningen enNoord-Drenthe, opdat overheden en gedupeerden zich gehoord voelen,een punt waar de heer Bamenga aandacht voor vroeg. Kortom, we zorgenvoor een passende uitvoeringsstructuur, met oog voor de zorgen van deregio.In de tussentijd zitten we niet stil. Als coördinerend bewindspersoon zorgik ervoor dat de departementen goed zijn aangehaakt. Zo heb ik uw Kamerafgelopen vrijdag al geïnformeerd over de indiening van een voorstel omeen AI-fabriek in Groningen te realiseren. Het voorstel is echt eengezamenlijke inspanning geweest van regio en Rijk. Dat zie je ook terug inhet financieringsvoorstel: 60 miljoen euro van de regio, 70 miljoen eurovan het Rijk en 70 miljoen vanuit Europa. Een schoolvoorbeeld van hethefboomeffect waar de economische agenda op inzet. Dit bredecommitment maakt het voorstel ook kansrijk, mede omdat het bedrijfs-leven en de kennisinstellingen ook actief betrokken zijn. Zodoende deel ikin het enthousiasme van de leden Hartsuiker en Holman. Een AI-fabriekkan gewoon een vliegwiel in gang zetten ter versterking van de regio. Zo’nfabriek trekt talent aan, creëert hoogwaardige banen en helpt ookondernemers en instellingen in bijvoorbeeld zorg, landbouw en energieom te vernieuwen met slimme technologie. Die ambitie wil ik samen metde regio waarmaken.Ook met de uitvoering van de sociale agenda gaan we na de zomer vanstart, met zeven concrete maatregelen gericht op jongeren, zoalsondersteuning van jongeren zodat ze hun opleiding afronden, extraactiviteiten op scholen, armoedebestrijding en hulp bij mentaleproblemen.De heer Hartsuiker vroeg welke afspraken er over de Aardbevingsaca-demie zijn gemaakt met de regio. Voor het programma Sociaal & Gezondis 55,8 miljoen euro beschikbaar gesteld door het Rijk. In principe kunnende kosten van 2,9 miljoen euro voor de Aardbevingsacademie ook uit dezemiddelen worden betaald. Er zijn geen aanvullende afspraken gemaakt.Maar ik begrijp dat IMG en NCG ook gebruikmaken van de Aardbevings-academie en indien nodig ben ik bereid om de kosten die ze daarvoormoeten maken – dat is ongeveer 40% van de kosten – voor mijn rekeningte nemen.De heer Hartsuiker (VVD):Ik weet niet of de Staatssecretaris er nog op terugkomt, maar ik heb ookeen vraag gesteld over een nulmeting voor de economische en de socialeagenda.Staatssecretaris Van Marum:Daar kom ik bij de Staat van Groningen nog op terug.De heer Hartsuiker heeft ook gevraagd naar de kansen van grensover-schrijdende samenwerking met Nedersaksen in het kader van deeconomische agenda. Groningen en Noord-Drenthe moeten het eerstprofiteren van de kansen van de economische agenda. Kansen stoppenechter niet bij de grens. Nedersaksen staat vaak voor dezelfde maatschap-pelijke vraagstukken als Groningen en Noord-Drenthe. Zo heb ik dezevraagstukken ook in Oldenburg met Nikolaus Jansen van het Amt fürregionale Landesentwicklung besproken. We hebben gesproken over hoewe samen konden optrekken op thema’s als gezondheid, energie,Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132723 industrie, water en landbouw. De komende tijd verken ik hoe we datkunnen verbinden aan de agenda. Als buurtregio’s verstaan we elkaarletterlijk en figuurlijk goed en hebben we passende samenwerkingspro-gramma’s zoals Interreg A.Dan naar het blokje schadeherstel. De afgelopen periode zijn er door hetIMG met de invoering van de nieuwe schademaatregelen belangrijkestappen gezet naar een mildere, menselijkere en makkelijkere schadeaf-handeling. In de Staat van Groningen en Noord-Drenthe wordt geconclu-deerd dat deze nieuwe maatregelen positief worden ontvangen.Gemiddeld genomen zijn bewoners met fysieke schade tevreden over deschadeafhandeling en ook positief over het contact met het IMG. Enhoewel het steeds beter gaat, moet het IMG blijven werken aan deverbeterpunten.In gesprekken met de bewoners hoor ik nog steeds verhalen waarin hetbeter kan en ook moet. In die gesprekken met bewoners kom ik veel oudmaar soms ook nieuw zeer tegen, en dat is bepalend voor de gevoelensover de schadeafhandeling. Ook hier gaat het vaak om heel complexeproblematiek en langlopende dossiers. Recent heb ik verkend hoe deafhandeling van de complexe casuïstiek door vangnetten en taskforcesverloopt en of deze kan worden gestroomlijnd. Ik heb u hierover vorigeweek per brief geïnformeerd. Een deel van het zeer ziet op de schades diein het verleden door NAM of CVW zijn afgewezen. Bewoners hebben daarnog steeds last van. We kijken goed naar wat we daarmee kunnen. Er zijnbewoners die nog steeds echt niet verder kunnen met hun leven doordater in hun huis nog steeds grote schades zitten die destijds door de NAMof CVW geheel of gedeeltelijk zijn afgewezen, waardoor ze later niet altijdin aanmerking kwamen voor herstel. Samen met de uitvoeringsorgani-saties, de regio en maatschappelijke organisaties breng ik momenteelvoor de bewoners voor wie dit geldt de oplossingsmogelijkheden in kaart,zodat wij hun de juiste hulp kunnen bieden.Mevrouw Beckerman vraagt naar de uitvoering van de motie over deafgewezen NAM-schades. Daar kan ik over zeggen dat ik mijn uiterste bestga doen om dit met betrokken partijen zo snel mogelijk uit werken in eenconcrete aanpak. Dit zal in vrijwel alle gevallen een specifieke oplossingzijn voor de betreffende bewoners omdat een generieke oplossing nietvoorhanden is. Kort na de zomer kom ik hierop terug.Terugkijkend op het afgelopen jaar ben ik positief gestemd. Ik zie dat IMGop volle toeren draait en stappen zet om de mijnbouwschade milder,menselijker en makkelijker af te handelen. Maar ik constateer daarbij ookdat de nieuwe schadeafhandeling met daadwerkelijk herstel tijd nodigheeft om breder effect te krijgen. De komende jaren moet blijken of dezeveranderingen inderdaad leiden tot meer tevredenheid over envertrouwen in de schadeafhandeling, maar ik blijf me daarvoor inzetten.Dan naar de vragen. Het lid Bushoff en het lid Bamenga vragen naar dePompsterweg en de toezegging dat de bewoners voor de zomer uitsluitselkrijgen over een verwarmde woning in de winter. Ik ga normaal gesprokenniet op individuele casussen in, maar ik ben bekend met deze voor debewoners urgente situatie. Ik begrijp de frustratie en de onzekerheidwaarin ze zitten ook, maar ik kan in dit debat hierop niet ingaan. U kunt erzeker van zijn dat deze geluiden wel gehoord worden en dat er ook watmee gedaan wordt.Er zijn verschillende vragen gesteld over de stuttenlijst. MevrouwBeckerman vroeg waarom het hele proces zo lang duurt. De heer Bushoffheeft gevraagd wat er nodig is om de stutten weg te halen. Die stuttenlijstheb ik laten maken omdat ik inzichtelijk wilde hebben waar die stutten nouvandaan komen. Het vervelende van de gebruikte systematiek is dat allemeldingen over onveiligheid bij het IMG landen als AOS-melding. Demensen die namens het AOS-team langskomen, kijken alleen maar naarde veiligheid en doen geen uitspraak over een causaal verband. Het kandus heel goed zijn dat je brand hebt gehad en er stutten komen om deTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132724 woning veilig te stellen of dat er een auto tegen een woning aan isgereden waardoor er stutten nodig zijn. Maar het kan ook te makenhebben met mijnbouw. De afgelopen periode hebben we gezocht naareen manier om daarin een onderscheid te maken. Ik vind het belangrijkdat bewoners in een onveilige situatie zo spoedig mogelijk uit dezesituatie worden geholpen, zodat ze weer in een veilig huis en een veiligeomgeving kunnen wonen.Voor het samenstellen van die stuttenlijst is veel handmatig werk gedaan.Er is gekeken op welke adressen er stutten zijn geplaatst, op welkeadressen ze nog staan en waarom. Daarom heeft het langer geduurd.Voor het verwijderen van de stutten geldt dat de NCG na afronding van deversterkingsoperatie de stutten altijd zal wegnemen. Voor het verwijderenvan stutten die zijn geplaatst in het kader van de schadeafhandeling of dieom een andere reden zijn geplaatst, geldt dat in de helft van de gevallen –dat zijn er ongeveer 150 – er samenwerking met de gemeente benodigd is.Over hoe wij dit goed en veilig kunnen doen is momenteel contact meteen uitvoeringsorganisatie en met het samenwerkingsverband op hetgebied van veiligheid, toezicht en handhaving van de gemeente.De heer Holman vroeg nog naar de onrust in de omgeving van Norg. Hijkrijgt signalen dat de NAM haar handen daarvan af wil trekken. Er loopteen verzoek van NAM om kussengas te winnen uit de gasopslag Norg. Debeoordeling daarvan ligt bij de Minister van Klimaat en Groene Groei. Deschade in het gebied wordt afgehandeld door het IMG met toepassing vanbewijsvermoeden. Dit is onafhankelijk belegd, dus los van de NAM. Debewoners in het gebied komen voor dezelfde regeling in aanmerking alsde bewoners in de rest van het effectgebied.Mevrouw Vedder vroeg uitgebreid naar mijn brief over het bewijsver-moeden bij Norg. Ik snap dat heel goed. Het is namelijk heel ingewikkeld.Ik begrijp dat mevrouw Vedder de technische logica niet ziet, want bij hetgrootste gedeelte van de gebieden, de zogenaamde «oortjes», waar hetom gaat, is met uitzondering van twaalf kleine deelgebieden geen sprakevan schade door gaswinning – geen bevingen en ook geen bodemdaling.Dit is ook de reden dat het IMG in de oortjes de schadeafhandeling tijdelijkheeft stilgezet. Vanuit bredere maatschappelijke overwegingen is hetpolitieke besluit genomen om de schade toch weer te gaan afhandelen. Jemoet dan wel een keuze maken over hoe je die schades afhandelt in eengebied waar geen schade door gaswinning heeft kunnen ontstaan. Omdeze onwenselijke verschillen te voorkomen heeft het IMG ervoor gekozenin het weer toegevoegde gebied precies dezelfde werkwijze te hanterenals in de rest van het effectgebied. Als dat niet was gebeurd, zoudenbewoners van woningen gebouwd na 2012 in deze specifieke gebiedenmeer schade vergoed krijgen dan elders in het effectgebied waar nietwordt vergoed. Het is misschien goed om te weten dat er nieuwonderzoek van het IMG loopt naar indirecte effecten van diepe bodem-daling. Ik hoop in de loop van dit jaar hun werkwijze te kunnenpresenteren.De voorzitter:U heeft een interruptie van mevrouw Vedder.Mevrouw Vedder (CDA):Ik wist even niet of dat aan het einde van het blokje moest, voorzitter. Datkan nu?De voorzitter:U heeft wat dat betreft geen verplichtingen, dus als u een interruptie wiltplegen: ga uw gang.Mevrouw Vedder (CDA):Nou, geweldig.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132725 De Minister zegt: er is geen sprake van schade door gaswinning; dat kanniet. Dat klinkt als een bekend verhaal dat ik ook wel herken uit hetverleden over andere gebieden. Het duurde een tijdje voordat we erachterkwamen dat het misschien toch mogelijk was. Maar is dat überhauptrelevant? In de brief staat dat het vermoeden wordt weerlegd als er eenduidelijke andere oorzaak aangetoond kan worden. Ik kan me toch nietaan de indruk onttrekken dat er grootschalige schades worden gemeld inhet gebied bij Norg en dat er geen andere oorzaak wordt aangedragenwaardoor de schade zou kunnen zijn ontstaan. Dan beroep je je toch ophet wettelijk bewijsvermoeden, zou ik zeggen.Mijn tweede punt. Ik snap heus dat we geen nieuwe verschillen willencreëren, maar waarom gaan we in hemelsnaam een procedé loslaten ineen gebied dat te maken heeft met diepe bodemdaling, maar waar geensprake is van bevingsschade? Daar plakken we dan wel een bevingsscha-deprotocol op. Ik vind het volslagen onbegrijpelijk.Staatssecretaris Van Marum:Ik vind het logisch dat u die vraag stelt. Voor zover ik het heb begrepen,hadden wij een gebied bij de gasopslagen, de oortjes. Uit onderzoek vanhet IMG... Ik zeg niet of wij daar anders over denken. Er is in elk gevaljuridisch gekeken in welke gebieden schade heeft kunnen ontstaan tengevolge van gaswinning. Daaruit zijn twaalf gebiedjes naar vorengekomen waar dat juridisch aantoonbaar was. Vervolgens is er eenpolitiek besluit genomen. Men heeft gezegd: het kan niet zo zijn dat er indie twaalf gebiedjes een ander afhandelingsregime gaat gelden dan in hettotale effectgebied van de gasopslag Norg. Nu wordt dus in het gehelegebied van de gasopslag Norg dezelfde systematiek gehanteerd als in derest van het effectgebied van het Groningenveld. Er is nu juist geen sprakemeer van een uitzonderingssituatie. Sterker nog, in de gebiedjes dieeerder waren aangewezen, kan zelfs nog een beetje meer qua regelingendie mogelijk zijn. In feite wordt het hele gebied dus afgehandeld als zijndeIMG-gebied, maar in gebieden waar het echt aantoonbaar is, kun je somsnog wel gebruikmaken van de maatwerkprocedure, terwijl je dat in de restvan het gebied vanwege het bewijsvermoeden niet kunt.Als het niet helder is, wil ik het met alle plezier nog een keer uitleggen enook uit laten leggen, zodat het echt helder is. Ik snap dat het heel lastig is.Je hebt een gebied waar de gasopslag zit. In dat gebied zijn twaalfgebiedjes geïsoleerd waar sprake is van een zodanige bodemdaling alsgevolg van de gaswinning dat bewezen kan worden dat er schade kanontstaan door de winning. Op het gebied van trilling: er is één bevinggeweest die zo zwaar is geweest dat die trillingen heeft veroorzaakt die totschade hebben kunnen leiden. Dat is de beving van Huizinge. Daar komt2012 vandaan. De Kamer heeft destijds gezegd: wij vinden het eenonwenselijke situatie dat je alleen in die twaalf kleine deelgebiedjesschade kunt afhandelen. Daarom is het gehele gebied onder de afhande-lingssystematiek van het IMG gekomen. Alleen in die gebiedjes waar hetextra deel zit, kun je nog een beetje meer met een maatwerkregeling. Datkan niet buiten die gebiedjes, want dat levert juridisch een probleem op.Je kunt mensen wel tegemoetkomen met de € 60.000-regeling. Bij bijnaalle schades die in dat gebied voorkomen, kun je de mensen ook op diemanier compenseren.Dat laat onverlet, dat is tenminste mijn stellige overtuiging... nu ja, stelligeovertuiging... Ik vind het van belang dat wij alle mechanismen die tengevolge van de mijnbouw kunnen ontstaan of hebben kunnen ontstaan endie tot schade kunnen leiden, onderzoeken en zo scherp mogelijk hebben.Als wij mensen kunnen compenseren naar aanleiding van die onder-zoeken, dan kunnen wij dat ook doen. Die onderzoeken lopen op ditmoment ook. Er wordt daarbij ook gebruikgemaakt van meetapparatuuren dergelijke, zodat we daar een goed beeld van kunnen krijgen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132726 Mevrouw Vedder (CDA):Dank aan de Staatssecretaris voor het aanbod om het mij nog een keergoed te laten uitleggen. Eerlijk gezegd denk ik dat ik het behoorlijk goed inde gaten heb, maar ik laat me graag nog nader informeren. Maar het puntblijft staan dat de Kamer ooit heeft uitgesproken het onwenselijk te vindendat er verschillen zijn ontstaan tussen die twaalf gebieden en de rest vande oortjes. Daar is die AMvB uit ontstaan. Nu wordt er alsnog weer eenonderscheid gemaakt op basis van exact dezelfde grenzen. Dat is één.Twee. De Minister zegt dat in die twaalf gebieden bewezen kan wordendat er schade kan ontstaan door mijnbouw. Maar dat is niet het principeachter de omgekeerde bewijslast geweest. Ik heb altijd begrepen: tenzij jeaan kunt tonen dat het niet door mijnbouw veroorzaakt kan zijn, tenzij weeen andere reden kunnen vinden, gaan we uit van de veronderstelling dathet dus door mijnbouw komt.Het derde punt. Overeind blijft staan dat de huizen in de gebieden in deoortjes die niet bij die twaalf gebieden horen, nu onder de werkwijze vanhet IMG vallen die het IMG toepast in het aardbevingsgebied. Datbetekent dat huizen die van voor 2012 zijn toch in aanmerking kunnenkomen voor schadeafhandeling, eigenlijk alleen vanwege het bouwjaarvan hun woning. Maar eigenaren van een woning die jonger is, krijgen,ook al zitten ze in een gebied dat niet relevant is voor aardbevingsschademaar wel te maken heeft met bodemdaling, te maken met een werkwijzevan het IMG die uitgaat van een relatie met aardbevingsschade, omdat diewerkwijze nu eenmaal zo is vastgelegd op grond van de rest van heteffectgebied. Die werkwijze was er nu eenmaal eerder en die wordtgeplakt op een gebied dat met hele andere mechanieken te maken heeft.Ik vind het prima om het me nog een keer te laten uitleggen, maar ik denkdat ik dan exact hetzelfde te horen krijg als wat ik nu vertel. Maar in dekern is dat niet wat wij als Kamer hebben gewild met die oortjes. Is deStaatssecretaris dat in ieder geval met mij eens? Ik heb dat gecheckt bij demensen die toen in de Kamer zaten en ik heb dat ook gecheckt bij debewindspersonen die op dat moment bezig waren met de AMvB. Dat puntblijft gewoon staan.Staatssecretaris Van Marum:Wat betreft de toepassing van het bewijsvermoeden: die geldt in dat helegebied. Op het moment dat je in die twaalf gebiedjes woont, kun je metsucces gebruikmaken van de maatwerkregeling. Dat betekent dat als jeschade hebt die hoger is dan € 60.000, je die kunt laten beoordelen,waarna toekenning zal volgen, omdat in dat gebied schade doormijnbouw kan ontstaan. Zou je kiezen voor een maatwerkregeling in derest van het gebied bij schades hoger dan € 60.000, dan kan het IMG opgrond van de toepassing van het bewijsvermoeden daar zo veel anderezaken tegenover zetten dat ze niet tot uitkering kunnen komen. Eigenlijkkunnen alleen de mensen die in de erkende bodemdalingsgebiedjes zittengebruikmaken van de maatwerkregeling. In de rest van het gebied kan demaatwerkregeling niet worden toegepast omdat te veel andere autonomeoorzaken de toepassing van het bewijsvermoeden in de weg staan.Mevrouw Vedder (CDA):Ik ga het nog een keer proberen. Ik ga even voorlezen uit de brief van deStaatssecretaris. «Het wettelijk bewijsvermoeden houdt in dat alle fysiekeschade aan gebouwen en werken die naar haar aard redelijkerwijs zoukunnen zijn veroorzaakt door de voormalige gaswinning uit het Gronin-genveld of de gasopslagen bij Norg en Grijpskerk, wordt vermoed dat tezijn. Het vermoeden wordt weerlegd als er een duidelijke andere oorzaakaangetoond kan worden.» Mensen met huizen gebouwd na 2012 bij degasopslag Norg hebben schade. Er is geen duidelijke andere oorzaakaangetoond en toch krijgen ze te horen: njet.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132727 Staatssecretaris Van Marum:U zegt dat er geen duidelijke andere oorzaak is aangetoond, maar dat ismij te algemeen. Bij elke individuele schademelding is het verhaal immersweer anders. Als het IMG een schade beoordeelt, dan kijken ze naar eenaantal criteria. Een schadebeeld kan meerdere schadeoorzaken hebben.Heel veel schade ontstaat ook ten gevolge van grondwaterproblemen,veenoxidatie, verdroging en noem maar op. Dit zijn autonome oorzaken.Het IMG moet daarmee rekening houden. Het IMG heeft nog een aantalzaken waar ze naar kunnen kijken om het bewijsvermoeden teweerleggen. Dat kan een trillingssnelheid zijn, maar dat kan ook eenerkende bodemdaling zijn. In het gehele gebied stellen wij, zonder tekijken naar de oorzaak, mensen in de gelegenheid om tot € 60.000 schadete laten repareren. Dat is een soort vangnet dat zij niet in de situatie vande maatwerkprocedure terechtkomen, want die maatwerkprocedure geefthet IMG in rechte – het is een zelfstandig bestuursorgaan dat juridischmoet kijken naar hoe de schade heeft kunnen ontstaan – heel veeluitsluitende andere oorzaken waardoor ze niet tot uitkering kunnenovergaan. Juist in die twaalf gebiedjes is er een extra reden voor het IMGom toe te kunnen wijzen en ook hogere schadebedragen, dus boven€ 60.000, toe te kennen met de maatwerkregeling.De voorzitter:Mevrouw Vedder, dit is uw vierde interruptie.Mevrouw Vedder (CDA):Ik weet het. En de laatste, gok ik.Dat snap ik. Maar dat is mijn probleem niet. Mijn probleem zit ’m niet indie twaalf Deltaresgebiedjes, maar in de huizen daarbuiten, in de oortjes.En dan specifiek de groep de mensen die een huis hebben van na 2012. Ikweet eigenlijk niet hoe ik mijn vraag op een andere manier kan formulerenzodat ik een ander antwoord krijg, al vermoed ik dat ik dat antwoord nietga krijgen. Maar snapt de Staatssecretaris in ieder geval dat het totaalonbegrijpelijk is dat iemand in een gebied waar mensen zich zorgenmaken over de bodemdaling, te horen krijgt «je huis is van na 2012 duskun je geen last hebben gehad van Huizinge en dus gaan we niet over totwelke schade-uitkering dan ook»? Dan heb ik het dus niet over die€ 60.000-regeling, want ook daarvoor komen ze niet in aanmerking. Zestaan gewoon met lege handen. Dat is toch niet uit te leggen, die helesystematiek? Dat is toch bizar? Ik hoop in ieder geval dat de Staatssecre-taris het met mij eens is dat daarover onrust is – dat kan de Staatssecre-taris denk ik niet ontkennen – en dat daar wat aan moet gebeuren. Als ik alniet overtuigd ben, zal dat voor de mensen in Norg alleen maar moeilijkerworden. Wat gaat de Staatssecretaris doen aan die onrust?Staatssecretaris Van Marum:Ik kan u in elk geval toezeggen dat ik daarover verder spreek met u. In hetgebied zijn ook mensen die daar graag over willen spreken. Diegesprekken wil ik zeker voeren. Ik bied u ook een technische briefing overdit onderwerp aan. Die wil ik u wel aanbieden. Het heeft in elk geval mijnaandacht, in die zin dat wij de onderzoeken die daar gedaan wordenverbreden. We kijken niet alleen naar trillingssnelheid, maar gaan ook mettiltmeters en peilbuizen na wat de schadeoorzaken kunnen zijn in datgebied, zodat we zaken aantoonbaar kunnen maken. We kunnen het leukvinden of niet, maar IMG is een zelfstandig bestuursorgaan dat onafhan-kelijk en op een eerlijke manier moet kijken naar de schadeoorzaken dieaan de orde zijn en naar toekenning. We proberen dat zo ruimhartigmogelijk te doen, maar ze zijn wel gebonden aan hun eigen vakkennis.De voorzitter:Ik ga eerst naar meneer Holman en daarna naar mevrouw Beckerman.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132728 De heer Holman (NSC):Toch nog maar even op hetzelfde doorgaand, want ik vind het heelonbevredigend. Is er sprake van bodemdaling? Nee, nog niet, dat komtpas als het gasveld niet meer vol wordt gepompt en de 7 miljard kubiekemeter kussengas wordt weggehaald en de druk 200 tot 250 bar naarbeneden gaat zakken. Ja, dan komen er wel bodemdalingen. Maar omdathet vol en leeg wordt gepompt, valt het tot nu toe nog mee, maar er is weldegelijk beweging in de grond. Echt sprake van bodemdaling is er dusniet. Grote trillingen door aardbevingen zijn er ook niet echt geweest,alleen van het veld verderop. Wat mij intrigeert, is dat de Staatssecretariszegt «het is een politieke afweging geweest dat». Voor mij klinkt dat als:«Oké, er is geen aardbeving geweest en ook geen bodemdaling. Julliehebben schade, maar het is niet bewezen. Om niet beargumenteerdereden ga ik toch over tot schade-uitkering». Dat heeft ook een raar effect.Want die twaalf gebiedjes mag juridisch wel, maar daarbuiten niet. Dankrijg je juist de situatie dat als je buiten die twaalf gebiedjes zit, het IMGargumenten gaat aanvoeren waarom de schade niet komt door wat danook.Ik ben ervan overtuigd dat de schade in het gebied – na 2015 honderdengevallen – te maken heeft met de opslag van gas in die regio. Ik hoor deStaatssecretaris beargumenteren dat het IMG een zelfstandig bestuurs-orgaan is. Als het zo werkt en je dit soort ongewenste effecten krijgt, danmoet je misschien gaan nadenken of dat wel de goede methodiek vanwerken is. Als wij als Kamer, als politiek zeggen dat wij dit niet willen ende Staatssecretaris het afdoet met het argument dat het juridisch eenzelfstandig bestuursorgaan is, dan snapt het IMG de politieke bedoelingvan ons in Den Haag niet.Staatssecretaris Van Marum:Ik denk dat de heer Holman niet begrijpt wat ik heb willen zeggen. Wat ikheb willen zeggen, is dat juist in die gebieden waar het moeilijkaantoonbaar is... Over een gebied waar de trillingen heel zwaar zijngeweest, kun je zeggen: daar hebben we die trillingssnelheden gehad. Wehebben in deze gebieden gezien dat er wel schade is ontstaan. Het tempoen waar die schadeoorzaak precies zit, is lastig vast te stellen voor deorganisatie die dat moet beoordelen. We hebben ervoor gezorgd dat hetgehele gebied onder de afhandelingsstructuur van het IMG komt en wehebben er zelfs voor gezorgd dat niet elke schade beoordeeld hoeft teworden. Tot € 60.000 kan schade worden vergoed zonder naderonderzoek. Alleen daar waar de schade hoger is dan € 60.000 wordt erook causaal onderzoek gedaan. Dan kom je in de situatie dat het IMGmoet kijken of er oorzaken zijn, anders dan trillingen of mijnbouw, die totdie schade hebben kunnen leiden. Dan komen er autonome oorzaken naarboven drijven.In de gebieden waar aantoonbaar bodemdaling is, zoals vastgesteld doorDeltares, heb je de mogelijkheid om met een maatwerkprocedure de zaakbewezen te krijgen zodat je meer kunt uitkeren. Dan hebben de mensen ergeen last van dat er geen trillingen zijn geweest. De bodemdaling dieheeft plaatsgevonden, is dan voldoende oorzaak om de schade te kunnentoekennen. Dat is het verhaal.Ik ben het met de heer Holman eens. Ik kom zelf uit het Westerkwartier.Wij zitten ook vlak bij Grijpskerk en wij hebben ook schade bij degasopslagen. Het is mij dus absoluut niet onbekend. Maar je hebt temaken met een organisatie die wel op een juridische manier schade moetafhandelen. Wij hebben geprobeerd om de schadeafhandeling in diegebieden zo ruimhartig mogelijk neer te zetten. Als Staatssecretaris laat ikniet na aanvullend onderzoek te doen om te zien of er ook andereoorzaken te vinden zijn die wel annex zijn aan de gaswinning, zodat we ernóg ruimhartiger mee om kunnen gaan. Maar dit is binnen de juridischeTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132729 kaders die we op dit moment hebben het maximale wat we qua afhan-deling kunnen doen.De heer Holman (NSC):Het is een antwoord, maar hier blijkt weer uit dat we nog steeds in eenjuridische beschouwing van het hele geval zitten. Wat is het criterium voordie twaalf gebieden: hoeveel moet de grond gedaald zijn voordat erjuridisch gezien sprake is van bodemdaling? Volgens mij is dat helemaalniet veel. Twee. Juist door juridisch twaalf gebieden aan te wijzen ontstaater tweedeling, een verschil in benadering. Daarmee geef je het IMG – alsgrote organisatie juridisch sterk – ruimte om toch weer een juridischgevecht aan te gaan met individuen die geen kennis van zaken hebben enhier geen ervaring mee hebben. Ik denk dat dit alleen maar heel veelfrustratie oproept. Hoe kunnen we loskomen van juridische gevechten?Die krijg je wel door de keuze om het probleem zo te benaderen.Staatssecretaris Van Marum:U vraagt mij nu op detailniveau naar bodemdalingen. Ik weet dat hieroverrapporten van Deltares liggen. U kunt dat gewoon zelf nazoeken als u datwilt weten. Wij hebben geprobeerd om binnen de bestaande juridischemogelijkheden de schade bij de gasopslagen bij Norg zo ruimhartigmogelijk af te handelen. We hebben – dit is het laatste wat ik hierover zeg;anders wil ik u technisch hierover wel nader laten briefen – ervoorgezorgd dat de schade zonder nader schadeonderzoek tot € 60.000vergoed kan worden. In een aantal gebieden waar schade aantoonbaardoor bodemdaling kan plaatsvinden, kan het IMG er nog een slagbovenop doen met een maatwerkprocedure die op andere plekkenafgewezen zou worden. Nou, dat is de feitelijke situatie op dit moment.Daar moet ik het op dit moment ook even mee doen.De heer Holman (NSC):Geen vraag, maar een antwoord op mijn eigen vraag: 4 centimeterbodemdaling ten opzichte van het niveau van «75. Daar komt in anderegebieden nog 6 centimeter bij in een latere periode. Jaarlijks gaat debodem ongeveer 2 centimeter op en neer. Je praat dus echt overminimale hoeveelheden. Dat is niet te vergelijken met wat er in Groningenis gebeurd. Daar spreek je over tientallen centimeters. Dat is van eenvolstrekt andere orde. Toch behandel je hen alsof er een bodemdaling is.Dat gaat er bij mij niet in en bij mevrouw Vedder duidelijk ook niet.De voorzitter:Dit was geen vraag, denk ik. Dan ga ik naar mevrouw Beckerman.Mevrouw Beckerman (SP):Ik heb toch weer even Nij begun erbij gepakt. Ik lees bij punt één, bouwenaan herstel: «De mensen in het gaswinningsgebied zijn duidelijk: geefvoorrang aan het verbeteren van de schadeafhandeling en het zo snelmogelijk afronden van de versterking van onveilige huizen. Procedureszijn te juridisch en technisch ingestoken (...).» Ik hoor nu, ik weet niet hoelang – het lijkt heel lang – een eindeloos juridisch en technisch verhaal.Hoort de Staatssecretaris ook wat hier eigenlijk gebeurt? Niet voor nietsstaat dit bij punt één, bij bouwen aan herstel. Dit zouden we niet meerdoen. Ik wil het even breder trekken dan Norg, waar overigens terechtevragen over zijn gesteld. Uit het kerngebied horen we dat het ook daarnog steeds niet goed loopt. Bij maatwerk wordt causaliteit ook nog steedsgetoetst. En daadwerkelijk herstel en die regeling die fantastisch zouworden? Daarvan horen we dat bijna niemand er gebruik van kan maken.Hoort de Staatssecretaris zelf dat hij een technisch en juridisch verhaalaan het houden is, terwijl we een hele parlementaire enquête hebbengehad om dat niet meer te doen?Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132730 Staatssecretaris Van Marum:Ja, dat hoort u zeker en u daagt mij ook uit om dat verhaal zo te houden.Kijk, ik ben mij er terdege van bewust dat wij in het verleden een heelvervelend IMG-systeem hadden. De afgelopen periode hebben wij er hardaan gewerkt om zaken makkelijker, milder en menselijker te krijgen.Daarom hebben we die € 60.000-regeling opgezet. Een heel grootgedeelte van de mensen kan hiermee geholpen worden zonderonderzoek. Dat geldt ook voor de gasopslag Norg. En ja, hier en daar zijner nog wat zaken – heel weinig, overigens – waarin mensen meer schadehebben dan € 60.000. Daar proberen we een oplossing voor te vinden. Enja, in de maatwerkregeling wordt er nog causaal onderzoek gedaan, datklopt. Normaal gesproken wordt dat ook gewoon toegekend als je in dekern van het aardbevingsgebied zit. Je voldoet immers aan alle trillings-snelheden en dergelijke. Dat dat ongemakkelijk voelt voor de mensen inhet kerngebied, snap ik ook. Want in de rand van het gebied wordenmensen wel gewoon gecompenseerd tot € 60.000, zonder naderonderzoek. Dat dat onrechtmatig voelt, snap ik dus. Maar op dit momentheb ik niets anders dan het systeem dat we nu hebben.De voorzitter:Uw vierde interruptie, mevrouw Beckerman.Mevrouw Beckerman (SP):«Op dit moment heb ik niets anders dan het systeem dat we nu hebben.»Ik krijg een beetje het gevoel dat de Staatssecretaris zichzelf als een soortslachtoffer van het eigen systeem positioneert. Ik heb net geciteerd uit hetDagblad van het Noorden. De Staatssecretaris heeft een functie waarin hijdit daadwerkelijk kan veranderen. Hij is niet de speelbal van groteinstituten, hij is de Staatssecretaris. Een hele simpele vraag: hoeveelmensen hebben gebruik kunnen maken van daadwerkelijk herstel?Staatssecretaris Van Marum:Daar komen we even op terug.De voorzitter:U komt daarop terug. Is dat in tweede termijn?Staatssecretaris Van Marum:Zodra ik dat aantal heb.De voorzitter:Akkoord. Gaat u verder met uw beantwoording.Staatssecretaris Van Marum:«Wat bedoelt de Staatssecretaris met zijn opmerking in het Dagblad vanhet Noorden dat hij gevangenzit in een systeem dat niet zijn systeem is?»Ik begrijp de vraag heel goed. Als ik het systeem bij het begin van hetontstaan van schade zelf had opgezet, dan had het er anders uitgezien.Dan waren schadeherstel en versterking niet uit elkaar getrokken, warener niet allerlei regelingen geweest en was het allemaal onder één kantoorkomen te vallen. Dan was het op die manier gegaan. Echter, zo is het nietgegaan. Ik zit in een situatie waarin ik te maken heb met het IMG voor deschadeafhandeling en met de NCG voor de versterking. Als ik het systeemnu helemaal overhoop ga gooien, geeft dat gewoon een enormepuinhoop. Allerlei mensen zitten in procedure bij de diverse organisaties.Alles komt dan stil te liggen en dat levert enorme problemen op. Dit leidttot nieuwe vertraging, verschillen en frustratie, en dat wil ik niet.De parlementaire enquêtecommissie was twee jaar geleden heel duidelijk.Ze adviseerden nadrukkelijk om géén systeemverandering door te voeren.Ik kies ervoor om mensen nú te helpen, net zoals ik dat in AppingedamTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132731 gedaan heb. Dat is niet altijd makkelijk, dat is soms een strijd. Maar ik kieser ook voor om voor die mensen te strijden in plaats van iedereen in dewachtstand te zetten.Wel heb ik de afgelopen tijd gewerkt aan precies datgene waar mevrouwBeckerman en de heer Bushoff naar vragen. Wij hebben met alleuitvoeringsorganisaties, gemeenten, provincie en Rijk gewerkt aan hetbeter op elkaar laten aansluiten van de systemen om samen te kunnenwerken, zodat er een verantwoordelijkheid komt voor het probleem. Vaakzag je dat als een zaak van een bewoner ergens lag en de zaak nietvolledig was, het probleem weer over tafel werd getikt naar een volgendeorganisatie. Daar wordt het ook weer over tafel getikt, «want het is nietvan mij». Zo is niemand verantwoordelijk en blijft het probleem bestaan.De komende tijd gaan wij eraan werken dat al die partijen aan tafel zittenals een zaak op tafel komt. Met name de oude zaken gaan we zoaanvliegen. Iemand wordt verantwoordelijk voor het probleem en die gaatmet al die organisaties aan de gang om het tot een einde te brengen.Ik heb heel goede hoop dat we dat de komende tijd ook gaan zien in deuitvoering en dat we met name de langlopende zaken en de complexezaken daarmee gaan oplossen. Als we dit systeem blijven volgen,voorkomen we aan de voorkant dat we weer in deze situatie terecht-komen. Ik ben ervan overtuigd dat als we het aan de voorkant goed doen,we heel veel problemen aan de achterkant kunnen voorkomen. Ik hebgoede hoop dat het systeem dat we met elkaar bedacht hebben, gaatwerken.Verschillende leden vroegen hoe ik kijk naar de agenda voor herstel enwerken als één overheid. Het Rijk geeft samen met de provincieGroningen, de versterkingsgemeente, NCG en IMG invulling aan dewerkwijze van één overheid via een agenda voor herstel. Ik vind dit heelbelangrijk. Samen werken we namelijk aan het schadevrij, veilig enduurzaam maken van de woningen in het versterkingsgebied. Doordat wijvaker en beter als één overheid samenwerken, stellen wij de bewonercentraal bij het ontzorgen. Zo willen we ook de hiaten in onze samen-werking oplossen. Daarbij zetten we niet in op een grote stelsel- ofbeleidswijziging, maar maken we slimmer gebruik van de mogelijkhedendie er nu al zijn. Ik zei net al dat we bij elkaar zijn gekomen, al dieorganisaties. We gaan beter samenwerken met elkaar. Het heeft alsvoordeel dat we snel aan de slag kunnen. De komende maanden wordt eral werk van gemaakt. Ik zal uw Kamer hierover conform de motie naderinformeren.Welke stappen zet de Staatssecretaris opdat de Staat van Groningen meerdiepgang heeft, vraagt de heer Hartsuiker. Het klopt dat de Staat vanGroningen dit jaar nog niet het complete beeld bevat. Het gaat dekomende jaren ook veranderen. De regelingen voor verduurzaming zijninmiddels gestart, de sociale en de economische agenda’s zijn vastge-steld. Dit zal volgend jaar ook in de Staat van Groningen terugkomen,inclusief een beschrijving van het startniveau, de nulmeting waar de heerHartsuiker ook naar vroeg. Ik wil hierbij wel opmerken dat we ook volgendjaar slechts beperkt over de effecten zullen kunnen rapporten. Met nameten aanzien van de brede welvaart heeft het gewoon tijd nodig. De Staatvan Groningen zal de komende tijd dus meegroeien met de uitvoering vanalle maatregelen uit de agenda’s.De heer Holman vroeg of zoals het nu gaat het maximale is dat we kunnendoen voor de gedupeerden, of dat er nog wat verbeterruimte is. Ik heb hetafgelopen jaar gezien dat iedereen die zich inzet voor de mensen inGroningen dat met volle overgave doet. Maar dat betekent niet dat hetniet beter kan. Maximale inzet leidt ook niet vanzelfsprekend tot resul-taten. Maar we zijn met Nij begun een enorme verandering ingegaan. Datvraagt om een andere manier van beleid maken en een andere maniervan beleid uitvoeren. Het gaat langzaam steeds beter, maar het kost ooktijd. IMG en NCG zijn anders gaan werken: meer persoonlijk contact, beterTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132732 communiceren, meer naast mensen staan, minder onderzoek en meernadenken. En ja, daar zit nog steeds verbeterruimte in. We proberenbinnen de organisatie te kijken wat we wel kunnen. Het levert oponderdelen ook de eerste resultaten op. Dat zien we in de Staat vanGroningen. Maar ik zie ook dat het niet altijd goed gaat. Zolang uvoorbeelden aandraagt van mensen die niet zijn geholpen, is er ruimtevoor verbetering. Daar blijven mijn mensen en ik ook aan werken.De heer Bamenga vroeg naar de gaswinning bij Warffum. Voor inhoude-lijke vragen over de gaswinning bij Warffum moet ik u echt verwijzen naarmijn collega Hermans van KGG. Ik begrijp de zorgen van de bewoners vanWarffum, die al veel hebben meegemaakt vanwege de voormaligegaswinning uit het Groningenveld. Ik bespreek deze zorgen ook met deMinister van KGG. We werken goed samen om de bewoners zo goedmogelijk te helpen als het gaat om schade. Maar wat de winning betreftmoet ik u echt verwijzen naar mijn collega van KGG.Ik heb ook een antwoord op de vraag van mevrouw Beckerman. 24.000mensen hebben we gepauzeerd. Daarvan hebben 2.500 de keuze voorherstel gemaakt. IMG heeft 2.000 bewoners van deze groep benaderd enop dit moment zijn er 111 positieve besluiten over een daadwerkelijkherstel.Volgens mij ben ik door mijn beantwoording heen.De voorzitter:Ja. Volgens mijn opgave heeft u nog een blokje overig.Staatssecretaris Van Marum:Dit was de agenda voor herstel en overig.De voorzitter:O, dank u voor de verduidelijking. Daarmee komen we aan het einde vande beantwoording in eerste termijn, ware het niet dat meneer Bushoff nogeen interruptie heeft.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Nog één interruptie dan. Ik denk dat we zojuist getuige waren van iets watbijna niet uit te leggen was. Dat op zichzelf zou al te denken moetengeven, maar het wordt voor mij echt problematisch op het moment dateen uitleg ontbreekt waarom bepaalde keuzes worden gemaakt en jealleen maar hoort «binnen de juridische kaders» en «we warenruimhartig». Dat zijn woorden die Groningers denk ik niet meer aankunnen horen. Het gaat om recht doen aan Groningers. Ik maak me bestwel veel zorgen als ik dit soort termen hoor die we al jarenlang hebbengehoord. Ik ben benieuwd hoe de Staatssecretaris daarnaar kijkt, ook inhet licht van wat hij net zelf zei, namelijk dat hij strijdt voor bepaaldemensen. Ik vraag me dan ook weleens af: tegen wie strijdt de Staatssecre-taris dan? Tegen de mensen in zijn eigen kabinet? Heeft hij een grotermandaat van de Kamer nodig om die strijd te voeren? Wij willen allesdoen om het recht te trekken en recht te doen aan Groningers. We kunnende Staatssecretaris daarvoor alle mandaat geven. Ik zoek naar: welke strijdvoert de Staatssecretaris dan? Tot nog toe hoor ik een bijna onnavolgbareuitleg, of er is geen uitleg en dan hoor ik alleen «juridisch» en «we zijnruimhartig». Dat vind ik heel moeilijk te verkroppen.Staatssecretaris Van Marum:Ik heb een beetje het gevoel dat meneer Bushoff een karikatuur van mijprobeert te maken. De heer Bushoff weet heel goed dat je bij eenschadeafhandeling altijd te maken hebt met een juridisch kaderwaarbinnen de schade wordt afgehandeld. Daarbinnen moet het IMG ookwerken. Wij hebben met elkaar afgesproken dat dat op een heleruimhartige manier gebeurt, dat ze in zaken waarin er twijfel is de schadeTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132733 in feite gewoon toekennen. Ik heb altijd gewerkt als contraexpert inandere schades. Dan geldt altijd: wie stelt, moet bewijzen. Dat is hetuitgangspunt van schadeafhandeling. In de schadeafhandeling zoals wedie nu met het IMG geregeld hebben, is de toepassing van het bewijsver-moeden ingebracht. Dat geeft een enorme verruiming van de mogelijk-heden die het IMG heeft om schade toe te kunnen kennen.Maar die verruiming is niet onbegrensd. Ook zij moeten vanuit hun eigenverantwoordelijkheid als schadeafhandelende partij hierover verant-woording afleggen. Dat is de begrenzing die het IMG heeft en wij hebbenmet de toepassing van het bewijsvermoeden geprobeerd te zorgen vooreen zo ruimhartig mogelijke begrenzing.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Ik wil even een persoonlijk feit maken. Ik probeer nergens een karikatuurvan te maken, maar ik vind het wel gewoon klote als mensen met eengezin straks misschien geen huis hebben, als mensen hun eigen geld niethebben teruggekregen of als maar 111 mensen daadwerkelijk gebruikhebben kunnen maken van herstel. Dat raakt mij, dat is wat ik aandraag.Dan maak ik nergens een karikatuur van, dan vind ik dat problemen die opz’n minst een antwoord verdienen. Ik vind het best lastig als dat dan nietecht naar voldoening is. Vandaar wellicht enige emotie af en toe in destem.De voorzitter:Ik begrijp uw emotie, maar we gaan naar de tweede termijn. U heeft 1minuut 40. Ik begin bij mevrouw Beckerman.Staatssecretaris Van Marum:Mag ik daar nog even op reageren?De voorzitter:Ehm... Het is eerlijk als u daarop kunt reageren. Ga uw gang.Staatssecretaris Van Marum:Voor alle zaken die u in tweede instantie heeft genoemd: dat raakt mij netzo en daar werk ik net zo hard voor als u aan die kant van de tafel doet.Dat wil ik hier wel even gezegd hebben.De voorzitter:Dank u wel. Mevrouw Beckerman.Mevrouw Beckerman (SP):Dank u wel, voorzitter. Ik wil een tweeminutendebat aanvragen.Voorzitter. Er zijn zo ongelofelijk veel dingen die ik zou willen zeggen,maar laat ik er met één beginnen. We horen een heel verhaal over dat hetmilder, menselijker en makkelijker is en dat het geweldig is omdat er nietmeer naar causaliteit wordt gekeken. Na doorvragen blijkt dat 111gedupeerden daadwerkelijk gebruik hebben kunnen van die regeling, of inieder geval dat het is toegekend. Of de schade daadwerkelijk ook ishersteld, weet je niet. Maar 111, 111! Ik vind dit wel symbool staan voorhet hele debat.We horen mooie woorden, krijgen heel veel technische antwoorden. Alswe een vraag stellen over een individu – ze zitten daar op de tribune –krijgen we als antwoord: ik ga niet in op individuen. Stellen we een vraagover een collectief, krijgen we als antwoord: kunt u alstublieft individuelecasuïstiek aanleveren? Dan moeten we zo ongeveer elk stopcontactaanleveren. Ik kan heel weinig met deze antwoorden.Een antwoord dat heel concreet was, ging over die 111. Ik vind dat echtheel pijnlijk. Als na zo’n lange tijd na «milder, menselijker en makkelijker»beloofd te hebben, maar 111 mensen gebruik hebben kunnen maken vanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132734 een regeling voor daadwerkelijk herstel waarin tot € 60.000 niet gekekenwordt naar causaliteit...Voorzitter. Ik denk dat ik hiermee bijna door mijn tijd heen ben. Dat is welde afdronk van vandaag: op heel veel moeten we nog terugkomen, heelveel komt later, heel veel weten we nog niet, over heel veel gaan wepraten. Maar aan het eind van de dag zijn er maar 111 mensen die echtvan die regeling gebruik hebben kunnen maken.De voorzitter:Dank u wel. Meneer Bushoff.De heer Bushoff (GroenLinks-PvdA):Voorzitter. Ik denk op zich dat de meeste mensen – dat hoop ik en denk ikook echt – het beste voorhebben met de Groningers. Alleen, heel veeldingen gaan nog niet goed. Dat benoemen is niets afdoen aan de dingendie soms gelukkig wel goed gaan. Maar het is wel nodig dat de dingen dieniet goed gaan naar voren worden gebracht, omdat de situaties zoschrijnend zijn. Ze zijn nog steeds gewoon hartstikke schrijnend. Daaromis het goed als de Kamer deze wel voor het voetlicht brengt en niet alleenmaar staat te applaudisseren voor de paar dingen die wel goed gaan.Het is op zichzelf helemaal niet zo gek dat de Kamer dat doet, zeg ik in derichting van deze Staatssecretaris. Dat doen we met z’n allen ook – ik weetdat er Staatssecretaris er hard voor werkt – om ervoor te zorgen datmensen straks wel een veilig huis hebben of in ieder geval ook eenfatsoenlijk huis, zonder gouden kranen maar wel met stopcontacten enmeer van dat soort zaken. We doen het om ervoor te zorgen dat mensenüberhaupt een dak boven het hoofd hebben, een huis waarin ze met eengezin in kunnen leven.Op dat laatste punt en over een aantal individuele casussen zei deStaatssecretaris: daar kan ik in dit debat niet op ingaan. Oké, maar danmoet de Staatssecretaris na dit debat een aantal van deze mensen dezekerheid geven dat ze in ieder geval de komende winter een dak bovenhun hoofd hebben. Dat hoeft niet nu in het debat, maar wel na afloop vanhet debat. Dat kan volgens mij wel.De voorzitter:Dank u wel. Meneer Hartsuiker.De heer Hartsuiker (VVD):Dank, voorzitter. Ik wil het kort houden. Ik constateer dat er vanuit kabineten Kamer met passie inzet wordt gepleegd om de Groningers perspectiefte geven en recht te doen aan de ereschuld die er ligt. Ik zeg nogmaals toedat ik op korte termijn op werkbezoek naar Groningen ga om – ik heb datin de pauze ook al gezegd – specifiek met een aantal mensen in gesprek tegaan.Ik dank de Staatssecretaris voor de beantwoording.De voorzitter:Dank u wel. Meneer Holman.De heer Holman (NSC):Voorzitter. Het was weer een redelijk indringend debat over een heelmoeilijk en complex probleem. Ik twijfel op geen enkele manier aan degoede bedoelingen van de Staatssecretaris of aan zijn inzet. Ik zie dat hijhet afgelopen jaar heel hard en met verve heeft gewerkt. Respect en dankdaarvoor.Ik constateer dat de Staatssecretaris niet is ingegaan op mijn uitdagingom een beschouwing te geven. Hij had de kans om even uit te leggenwaar hij trots op is en wat hij het afgelopen jaar allemaal heeft gedaan. Hijheeft van die gelegenheid geen gebruikgemaakt. Nou ja, ook prima.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132735 Nogmaals, in het belang van de Groningers en Noord-Drenthe hoop ik,zeg ik aansluitend bij mijn collega’s, dat er daadwerkelijk stappen wordengezet, dat daadwerkelijk wordt afgestapt van altijd een juridischebenadering, dat men oog heeft voor de mensen en dat men de menselijkemaat kan en gaat toepassen.De voorzitter:Dank u wel. Meneer Bamenga.De heer Bamenga (D66):Dank u wel, voorzitter. Ook dank aan de Staatssecretaris voor de reacties.Ik deel de emoties die zijn geuit. Ik ben, zoals ik al zei, vorige week inGroningen geweest. Zeker als je zelf verschillende mensen hieroverspreekt, voel je de emotie. Het doet ontzettend veel pijn om te zien dat wemet een opgave bezig zijn waarbij heel veel mensen tussen allerleisystemen vastzitten, dat er sprake is van een enorme bureaucratie.Er is in dit debat af en toe gerefereerd aan het juridische. Ik ben zelf jurist.Als jurist weet je dat er altijd maatwerk geleverd dient te worden. Het isnamelijk geen wiskunde als je het juridisch oppakt. Dus ook daar dientgewoon maatwerk geleverd te worden en gekeken te worden naar demensen die met hun zaken komen. Ik hoop – maar goed, dat roep ik bijieder debat – dat er maatwerk geleverd zal worden.Ik heb zojuist een concrete casus aangeleverd. Ik heb de hoop dat diegoed zal worden opgepakt.Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel. Mevrouw Vedder.Mevrouw Vedder (CDA):Voorzitter. Ik probeer nog voor mijzelf een beetje op een rijtje te zettenwaar we het allemaal over hebben gehad vandaag, zeker rondom Norgnatuurlijk. Ik hoor de Staatssecretaris een aantal keren zeggen: in deDeltaresgebieden is maatwerk mogelijk, voor buiten de Deltaresgebiedenis er de € 60.000-regeling. Maar wat de Staatssecretaris daarbij nietvermeldt, is dat als je een huis hebt van na 2012, je nergens voor inaanmerking komt. De datum van de beving in Huizinge heeft net zo veelmet de gasopslagen te maken als de datum van de uitbarsting van deVesuvius, volgens mij. Maar goed. Ik ga me beraden op wat ik hier verdermee moet.Het laatste stukje van het debat baart me ook zorgen. Ik zou willenbenadrukken dat hier bondgenoten zitten. We zijn als Tweede Kamerkritisch, maar uiteindelijk zijn we allemaal bezig om de goede dingen tedoen voor de Groningers. Hoe meer we ons realiseren dat we hierinelkaars bondgenoten zijn, hoe meer energie we kunnen steken in dedingen daadwerkelijk beter maken.Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel. Daarmee komen we aan het einde van de tweede termijn vande kant van de commissie. Staatssecretaris, heeft u een schorsing nodig?Niet. Dan geef ik u het woord.Staatssecretaris Van Marum:Dank u wel, voorzitter. Naar aanleiding van de opmerking van mevrouwBeckerman over de regeling het volgende. In de tweede helft van 2024 isdeze regeling gefaseerd opengegaan. Iedereen komt in aanmerking en die111 is nog maar het begin. De regeling is nog maar net in werking. U kuntheel teleurgesteld zijn, maar inmiddels zijn er 2.000 aanvragen inTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132736 behandeling. Er zijn er 111 toegekend en de teller loopt. Dat gaat dusgewoon door.Dan de heer Bushoff. Ik dank u wel voor het debat. Af en toe moet er ookeven scherpte in het debat komen om de oprechte problemen die inGroningen te spelen voor het voetlicht te brengen. De afgelopen periodehebben we met de uitvoeringsorganisaties, de gemeenten, de provincieen de bewonersorganisaties, met name de mensen van Ons laand, ons luen van Stut en Steun, om tafel gezeten en heel goed geluisterd naar water speelt en wat nodig is om het systeem te verbeteren. Ik heb echt helegoede hoop dat wij, de mensen die de afgelopen periode bij elkaarhebben gezeten, een systeem aan het ontwikkelen zijn waarmee we ietskunnen doen tegen de enorme pijn die de afgelopen periode heeft kunnenontstaan, en dat we daarmee voor de mensen die al zo lang in de ellendezitten de boel in beweging kunnen krijgen.Het liefste zou ik elk individueel geval ter hand willen nemen en zelfoplossen, maar in de rol die ik hier heb, gaat dat niet. Daarom vraag ik decommissie iedere keer ook: als jullie dit soort zaken hebben, draag ze aan.Want ze blijven niet liggen maar we gaan ermee aan de gang. Maar ikmoet daar wel een rode lijn uit halen om ervoor te zorgen dat we in detoekomst niet weer terechtkomen in dit soort ellendige systemen en datwe een oplossingsgerichte manier krijgen om ermee aan de gang te gaan.Als we af en toe naar elkaar wat bijterig zijn in dit debat: ik weet dat jullieheel hard trekken voor de mensen in Groningen en Noord-Drenthe, maarweet dat ik dat aan deze kant van de tafel ook doe. Ik probeer de sfeer diehier af en toe wordt neergezet, weer een beetje recht te trekken. Want ikweet dat we er allemaal heel hard voor lopen.De heer Hartsuiker. Dank voor het debat. Ik zou u zeker aanraden om datbezoek ook te gaan plegen.De heer Holman heeft mij even uitgedaagd. Ik heb in mijn teksten al eenbeetje laten doorklinken wat ik de afgelopen periode gedaan heb. Een vande zaken waar ik het meest trots op ben, is deze. Toen ik begon en ik mijnmensen mee naar Groningen nam, was er afstand. Ik heb nog niet zo heellang geleden een vergadering gehad waarin heel veel mensen van deuitvoeringsorganisaties, de gemeenten en de provincie bijeen waren.Toen heb ik te horen gekregen dat het eigenlijk voor het eerst is datmensen elkaar graag zien komen, dus dat ze met plezier bij elkaar aantafel zitten en gezamenlijk de schouders eronder zetten om dingen op telossen. Als dat mijn erfenis mag zijn – bestuurders zijn maar voorbij-gangers, maar de mensen die het werk moeten doen, zijn blijvers – danvind ik dat een prestatie waar ik met goed gevoel op terugkijk.De heer Bamenga: weet dat ik niet altijd op een individuele casus kaningaan, maar dat er aan de achterkant wel gewerkt wordt en dat we echtproberen om tot oplossingen te komen.Wat betreft mevrouw Vedder: ik snap dat het probleem rondom 2012 nogspeelt en ik zal daar op een later moment nog op terugkomen. Misschienkan ik daar een antwoord op geven dat ik zelf ook uitlegbaar vind.De voorzitter:Dank u wel. Daarmee komen we aan het einde van tweede termijn, warehet niet, opnieuw, dat in dit geval mevrouw Beckerman een interruptieheeft.Mevrouw Beckerman (SP):Excuus, voorzitter. De Staatssecretaris zegt: die 111 kun je niet heel grootmaken, want we zijn pas net begonnen met die regeling. Mijn probleemzit erin dat we eigenlijk opnieuw zien – we zagen het net in het eindelozeinterruptiedebatje – dat er een heel nieuw juridisch en technisch systeemwordt opgetuigd. Want wat hebben we nu? We eindigen met eenmaatwerkprocedure waarin nog steeds causaliteit wordt onderzocht. Datis niet milder, menselijker en makkelijker, dat is nog steeds causaliteit.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132737 Daadwerkelijk herstel is een regeling die je inderdaad niet op heel groteschaal kunt toepassen, maar dat is de enige regeling waar causaliteit nietin zit. Daar zijn maar 111 mensen mee geholpen. Dan heb je nog de vasteeenmalige vergoeding. Het IMG wil onderzoeken waarom zo weinigmensen schade melden. Ik denk dat ik het antwoord wel weet. Ik daag deStaatssecretaris uit om in de zomer – dat hoeft niet nu – hierover heelgoed na te denken. Ik denk echt dat het een onnavolgbaar, juridisch entechnisch betoog was, zelfs voor ons, terwijl wij vrij goed zijn ingevoerd indeze materie.Staatssecretaris Van Marum:Ik zeg het nogmaals: deze regeling is nog maar heel kort van kracht. Eenhele serie mensen heeft... De pauzeknop is ingedrukt geweest. Vervolgenshebben mensen de gelegenheid gekregen om er gebruik van te maken.Op dit moment zijn er 111 gevallen waaraan we nu werken. Die tellerloopt nog. Ik heb dus goeie hoop dat we daar gewoon op een goeiemanier mee verder kunnen gaan.De voorzitter:Er zijn nog een aantal toezeggingen.–De eerste. De Staatssecretaris komt direct na het zomerreces terug opde situatie in de Aak in Uithuizen. Dat is een toezegging aan mevrouwBeckerman.–De tweede. De Staatssecretaris stuurt de Kamer op korte termijn eenlijst met kwaliteitseisen waaraan deelnemers in het aardbevingsgebiedmoeten voldoen. Dat is een toezegging aan de heer Bamenga.Staatssecretaris Van Marum:Aannemers.De voorzitter:Zei ik «deelnemers»? Dat was een duidelijke verspreking. Het is inderdaad«aannemers». Excuus.–Drie. De Staatssecretaris komt direct na het zomerreces met een planvan aanpak voor de afhandeling van de CVW-schades.O, ik hoor dat het iets anders moet zijn. Ik heb hier echt «CVW» staan.Mevrouw Beckerman (SP):Ja, dat kan. De NAM en CVW.De voorzitter:O, oké. Die toezegging is gedaan aan mevrouw Beckerman. Er is ook eentweeminutendebat aangevraagd door mevrouw Beckerman.Daarmee komen we aan het einde van deze vergadering. Ik dank decommissie. Ik dank onze gasten. Ik sluit deze vergadering. Wel thuis.Sluiting 20.45 uur.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 529, nr. 132738