Advies verkenner mestverwerking

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202533 037MestbeleidNr. 583 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR ENVOEDSELKWALITEIT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 februari 2025Naar aanleiding van mijn brief van 13 september 2024 Aanpak mestmarkt(Kamerstuk 33 037, nr. 559) heb ik een verkenner mestverwerkingaangesteld die ten dienste van de bevoegd gezagen/provincies aan deslag gaat om doorbraken te realiseren ten aanzien van vergunningver-lening voor mestverwerking; in aansluiting op bestaande initiatieven. Ditvoornemen is een van de sporen binnen mijn aanpak om de huidige drukop de mestmarkt te verlichten. Ik heb de heer Raymond Knops bereidgevonden om eerst als onafhankelijk verkenner kansen en knelpunten metbetrekking tot vergunningverlening voor mestverwerking (en -vergisting)in kaart te brengen en te onderzoeken hoe knelpunten in de vergunning-verlening voor mestverwerking en mestvergisting kunnen wordenopgelost. Hiervoor heeft hij onder meer gesprekken gevoerd metmestverwerkingsbedrijven, bevoegd gezagen, en experts op het gebiedvan technische en juridische aspecten rondom mestverwerking. In debijlage vindt u zijn advies.Allereerst spreek ik mijn waardering uit voor de heer Knops voor devoortvarende wijze waarop hij deze opdracht heeft opgepakt en uitge-voerd, en zijn waardevolle advies dat hieruit is voortgekomen. Daarnaastwil ik graag mijn dank uitspreken aan alle gesprekspartners van de heerKnops, die door het delen van hun kennis en ervaringen een belangrijkebijdrage hebben geleverd aan de totstandkoming van het advies. Deinzichten en aanbevelingen in het advies vormen een belangrijke basisvoor de verdere acties met betrekking tot het spoor mestverwerking enexport binnen mijn Aanpak mestmarkt. In deze Kamerbrief informeer ik uover de beleidsreactie van het kabinet.Ik ben blij dat de verkenner mest ziet als waardevolle grondstof, enmestverwerking en mestvergisting ziet als een win-win kans om gelijk-tijdig bij te dragen aan het reduceren van emissies van ammoniak enmethaan, produceren van groen gas ter vervanging van veelal geïmpor-teerd aardgas, mineralenproducten voor gewasgroei alsook producten als kst-33037-583ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 037, nr. 5831 vloeibare koolstofdioxide, bouwmaterialen en potgrond. Mestverwerkingen mestvergisting zijn een onderdeel van een circulaire economie enkunnen daarmee bijdragen aan het realiseren van meerdere kabinets-doelen, waaronder het verlichten van de druk op de mestmarkt en meerproductie van groen gas. Ik ben dan ook verheugd dat de verkennerkansen ziet om de capaciteit van mestverwerking en mestvergisting tevergroten en de vergunningverlening te versnellen, zowel op de korte alsop de lange termijn, mits alle partijen, Rijk, decentrale overheden ensector goed samenwerken. De volgende aanbevelingen worden gedaan:1.Rijksoverheid neemt regie, met behoud bestaande bevoegdheden(o.a. bestuurlijke afspraken provincies);2.Flankerend beleid m.b.t. vergroten kennis en uitvoeringscapaciteit(o.a. uitwerken handreiking vergunningverlening) omdat gewensteontwikkeling zonder averechts neveneffecten alleen kan door demobilisatie van alle beschikbare kennis;3.Opheffen vrijblijvendheid bij provincies en sector (o.a. aanpassenverplichte mestverwerking en escalatieladder via instrumentariumOmgevingswet) om de potentie van de win-win kans diemestverwerking/-vergisting biedt te kunnen benutten; en4.Sluit geen (effectieve) opties uit; te vaak worden technieken diebijdragen aan een oplossing gepropageerd als dé oplossing: meerderetechnieken zijn echter nodig.Om de kansen te kunnen benutten, benoemt de verkenner enkelerandvoorwaarden, conditio sine qua non:–om de afzetmarkt van producten uit mestverwerking/mestvergisting teverstevigen:CEuropese goedkeuring voor RENURE; enChet invoeren van de bijmengverplichting groen gas; en–om installaties voor mestverwerking en mestvergisting te kunnenrealiseren: het mogelijk zijn van vergunningverlening in relatie tot hetstikstofdossier.Ik ben het met de heer Knops eens. Dit zijn inderdaad zaken die randvoor-waardelijk zijn voor het benutten van de kansen voor het opschalen vanmestverwerking en mestvergisting. Met betrekking tot RENURE hoopt hetkabinet op spoedige Europese besluitvorming over de toelating vanRENURE. Met betrekking tot het invoeren van de bijmengverplichtinggroen gas is het kabinet in afwachting van goedkeuring van de EuropeseCommissie en het advies van de Raad van State, en dient het kabinet zelfnog een besluit te nemen over de reikwijdte van de bijmengverplichting.Het mogelijk zijn van vergunningverlening in relatie tot het stikstofdossieris complex na de recente uitspraak van de Raad van State en de uitspraakvan de civiele procedure inzake Greenpeace. Deze uitspraken beperken demogelijkheden in de volle breedte en, naast landbouw, ook sectoren zoalsindustrie, woningbouw, defensie en energietransitie en infrastructuur.Daarom heeft het kabinet onlangs de ministeriële commissie Economie enNatuurherstel ingesteld. Met de instelling van deze ministerielecommissie wordt een concreet programma uitgewerkt om Nederland vanhet slot te halen en perspectief te bieden voor alle sectoren die zijngeraakt door de recente rechterlijke uitspraken.Voorgaande betekent dat ik niet direct aan de slag kan met opvolginggeven aan de actie uit de aanbevelingen om bestuurlijke afspraken temaken met provincies over het realiseren van extra installaties voormestverwerking en/of mestvergisting en het inzetten van instrumentariumom de vrijblijvendheid op dit terrein te voorkomen. Gezien de mestproble-matiek gaan voorbereidende werkzaamheden gestart worden omvergunningverlening mogelijk te maken. Ik zal in gesprek blijven metprovincies, zodat we ook in navolging van deze aanbevelingen alvastTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 037, nr. 5832 voorbereidingen kunnen treffen om snel actie te kunnen gaan onder-nemen, zodra er zicht is op mogelijkheden voor vergunningverlening inbrede zin. In het kader van de uitkomst van het plan van de ministeriëlecommissie Economie en Natuurherstel, zal ik beoordelen in hoeverre hetop dat moment passend is om met deze twee aanbevelingen aan de slagte gaan, in welk tempo en in welke volgordelijkheid. Bij die afwegingbetrek ik dan ook de stand van zaken met betrekking tot de besluitvormingover RENURE en de bijmengverplichting en de door de Kamer aange-nomen motie Pierik1. Ik zal uw Kamer over de uitkomst van deze afweginginformeren.Ook zal ik, samen met de Ministeries van KGG, IenW en VRO en betrokkendecentrale overheden, wel direct aan de slag gaan met twee andere actiesuit de aanbevelingen van de verkenner: het uitwerken van een plan om inte zetten op het vergroten van kennis en het daarbij niet op voorhanduitsluiten van (effectieve) opties. Het vergroten van kennis bij allebetrokken partijen (zoals bevoegde gezagen, aanvragers van vergun-ningen en agrarische partijen) is van belang zodat iedere partij de eigenrol in dit dossier optimaal kan invullen, alle beschikbare kennis wordtgemobiliseerd en de kwaliteit van vergunningsaanvragen kan wordenverhoogd. Dit geldt voor zowel kleinschalige als grootschalige installatiesvoor mestverwerking en/of mestvergisting. Op dit punt overweeg ik aan tesluiten bij het Expertisecentrum Groen Gas dat RVO in opdracht van mijnambtscollega van KGG aan het inrichten is. Ik zal u over de voortgang nade zomer informeren.Desgewenst kan de heer Knops een technische briefing geven aan uwKamer om zijn advies nader toe te lichten, mocht hiervoor interesse zijnaan de zijde van uw Kamer.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. Wiersma1Kamerstuk 36 618, nr. 38: Verzoekt de regering om afspraken te maken met lokale en provin-ciale overheden om de vergunningsverlening voor mestverwerking succesvoller te latenverlopen; Verzoekt tevens te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om via een aanwijzingsbe-sluit de mestverwerkingscapaciteit te vergroten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 33 037, nr. 5833