Advies Raad van State en nader rapport

32044WijzigingvanhetWetboekvanStrafvorderinginverbandmetdeinvoeringvaneenregelingbetreffendeherzieningtennadelevandegewezenverdachte(Wetherzieningtennadele)Nr.4ADVIESRAADVANSTATEENNADERRAPPORT1HieronderzijnopgenomenhetadviesvandeRaadvanStated.d.8juni2009enhetnaderrapportd.d.26augustus2009,aangebodenaandeKoningindoordeministervanJustitie.HetadviesvandeRaadvanStateiscursiefafgedrukt.BijKabinetsmissivevan17maart2009,no.09.000740,heeftUweMajesteit,opvoordrachtvandeministervanJustitie,bijdeRaadvanStateteroverwegingaanhangiggemaakthetvoorstelvanwettotwijzigingvanhetWetboekvanStrafvorderinginverbandmeteenhervormingvandeherzieningsregeling(Wethervormingherzieningsregeling),metmemorievantoelichting.Hetwetsvoorstelheeftbetrekkingophetbuitengewonerechtsmiddelvanherzieningenvaltintweeonderdelenuiteendienietuitelkaarvoortvloeien.Indeeersteplaatswordtdebestaanderegelingvandeherzieningtenvoordelegemoderniseerd.Debestaandeherzieningsgrondbetreffendehetnovumwordtverruimd,zodatbijvoorbeeldookgewijzigdeinzichtenvandeskundigeneennovumkunnenopleveren.Verderwordtdeherzieningsprocedureingrijpendaangepast.Daarnaastwordtdeherzieningtennadeleineenaantalscherpomlijndesituatiesmogelijk.Daarbijisvanbelangdatdenovaopgrondwaarvanherzieningmogelijkis,zijnbeperkttoteennaderhandafgelegdegeloofwaardigebekentenisvandegewezenverdachteentotnieuwtechnischbewijs.Naarhuidigrechtkanherzieningniettennadelevandegewezenverdachtewordenaangewend.Ditvoorsteliseenprincipiëlekeuze.Zijbetekenteeningrijpendeveranderinginhetstrafproces.Devoorgestelderegelingsluitaanbijbestaandeofinontwikkelingzijndewetgevingineenaantalonsomringendelanden.DeRaadvanStateonderschrijftdestrekkingvanhetwetsvoorstel,maarmaaktopmerkingenoverdevoorwaardevanonbekendheidvanderechtermethetnovum,deregelingvanhetnaderonderzoekbijdeherzieningtennadele,hetbewarenvangegevensvangewezenverdachtenendemogelijkheidvansplitsingvanhetwetsvoorstelintweeafzonderlijkewetsvoorstellen.Hijisvanoordeeldatinverbanddaarmeeaanpassingvanhetvoorstelwenselijkis.BlijkensdemededelingvandeDirecteurvanUwkabinetvan17maart2009nr.09.000740machtigdeUweMajesteitdeRaadvanStatezijnadviesinzakehetbovenvermeldevoorstelvanwetrechtstreeksaanmijtedoentoekomen.Ditadvies,gedateerd8juni2009,nr.W03.09.0075/IIbiedikUhierbijaan.DeRaadgeeftaandestrekkingvanhetwetsvoorstelteonderschrijven.Hijmaaktopmerkingenoverenkeleonderdelenvanhetwetvoorstel,enoverdemogelijkheidvansplitsingvanhetwetsvoorstelintweeafzonderlijkewetsvoorstellen.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1343150809tkkst32044-4ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091DeoorspronkelijketekstvanhetvoorstelvanwetenvandememorievantoelichtingzoalsvoorgelegdaandeRaadvanStateisterinzagegelegdbijhetCentraalInformatiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32044,nr.41 Herzieningtenvoordele1.GegevendataanderechterbijhetonderzoekterterechtzittingnietbekendwasVoorgesteldwordtdebestaandeherzieningsgrondbetreffendehetnovumteverruimen.Indetoelichtingwordtvermelddathetnovumnietslechtseennieuwefeitelijkeomstandigheidbetreft,maaronderandereooknieuweofgewijzigdedeskundigeninzichtenoveralbekendefeitenkanbetreffen(voorgesteldartikel457,eerstelid,ondercvanhetWetboekvanStrafvor-dering).Erontstaatruimteomeerdergemaaktefoutenteherstellenenrekeningtehoudenmetnieuwewetenschappelijkeontwikkelingen,aldusdetoelichting.1DeRaadmistindetoelichtingeennadereuiteenzettingoverdereikwijdtevanhetcriteriumvande«onbekendheidvanderechtermethetgegeven».IndeherzieningsprocedureindezaakvanLuciadeB.behoordendezogenoemdetrendgraphstothetdossier,maarhielddeAdvocaat-Generaalinzijnconclusiehetervoordatdeveroordelenderechterdezebuitenbeschouwingheeftgelatenomdathijdespecialistischekennismisteomdebetekenisdaarvantedoorgronden.2DeAdvocaat-Generaalkwalificeerdedeinformatieuitdetrendgraphsalseennieuwefeitelijkeomstandigheid,diedeveroordelenderechteronbekendwas,hoeweldeinformatietothetstrafdossierbehoorde.Hetvoorgaandedoetdevraagrijzenwelkebetekenis(nog)moetwordentoegekendaandevoorwaardedatdenieuwefeitenofomstandighedenderechteronbekendmoetenzijngeweest.DeRaadadviseertopditpuntindetoelichtingnaderintegaanenhetwetsvoorstelzonodigaantepassen.1.DeRaadgaatinopdebestaandevoorwaardedathetgegevenaandedestijdsoordelenderechternietbekendwas,welkevoorwaardeinhetvoorgesteldeartikel457Svisovergenomen.HijvraagtwelkereikwijdtedezevoorwaardeheeftenwelkebetekenisnogaandezevoorwaardemoetwordentoegekendnaHR7oktober2008,NJ2009/44(LuciadeB.).Deuithetgeldendeartikel457Svovergenomenvoorwaardehoudtindathetmoetgaanomeengegevendatdedestijdsoordelenderechternietbekendwas.Deherzienings-procedureis,inverbandmethetuitzonderlijkekaraktervanditbuitengewonerechtsmiddel,nietbedoeldomopnieuwgegevensaandeordetestellendiealaanderechterbekendwaren.DeinhetwetsvoorstelovergenomenvoorwaardeheeftooknadeuitspraakvandeHogeRaadwaaraandeRaadvanStaterefereert,onverminderdtoegevoegdewaarde.Zoalsindememorievantoelichtingbijhet(inmiddelsafzonderlijke)wetsvoorstelhervormingherzieningtenvoordeleartikelsgewijsbijhetvoorgesteldeartikel457,eerstelid,Svisaangegeven,volgtuitdezeuitspraakvandeHogeRaaddatvoordeaannamevanhetnovummedevanbelangisgeweestdateraanwijzingenwarendatderechterbestaandbewijsmateriaal,voordeuitlegwaarvanspecialistischekennisisvereist,verkeerdheeftgeïnterpreteerd.WeliswaarstondindezaakdietotdeuitspraakvandeHogeRaadheeftgeleiddegrafischeregistratievandemonitoraanderechterterbeschikking,maarerwarenaanwijzingendatderechternietbekendwasmetdebetekenisdiedezeinwerkelijkheidhad.Dateennovummedekanwordengebaseerdoponbekendheidvanderechtermeteenbepaaldgegevendatmetgebruik-makingvanspecialistischekennisaanbestaandbewijsmateriaalkanwordenontleend,betekentnietdatdevoorwaardevanrechterlijkeonbekendheidgeentoegevoegdewaardemeerzouhebben.Alsergeenaanwijzingenbestaandatzichdezevormvanrechterlijkeonbekendheidvoordoet,kanopbasisdaarvanimmersookgeennovumwordenaangenomen.Opmerkingverdientnogdathetongewenstzouzijnalsopdeherzieningsgrondinzakehetnovumnimmereengeslaagdberoepzoukunnenwordengedaanalshetgegevendataandeaanvraagtengrondslagisgelegdopenigerleiwijzeopaanderechtervoorgelegdbewijsmateriaalkanwordenteruggevoerd.Beslissendisonbekendheidvanderechtermetdegegevensdieaanhetbewijsmateriaalkunnenwordenontleend.2.GegevenDetoelichtingvermeldtdatvoornamelijkomtaalkundigeredenenisgekozenvoordeterm«gegeven»inartikel457,eerstelid,onderc,inplaatsvanvoor«feitofomstandigheid»,zoalsgesuggereerddoordeNederlandseVereniging1Memorievantoelichting,paragraaf5.1.2.,Verruimingvanhetnovum.2HR7oktober2008,NJ2009,44metnamedeconclusievanA-GKnigge,paragraaf3.5.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32044,nr.42 voorRechtspraak.Daarbijgaatheteromdat«feit»eenonzijdigwoordis,terwijlomstandigheidvrouwelijkis.Deformuleringkomtdanteluiden«feitdat»en«omstandigheiddie»,watnietgemakkelijkleest.Dittaalkundigeprobleemwordtvermedendoortesprekenvan«feitenofomstandigheden».DeRaadadviseerthetbegrip«gegeven»tevervangendoor:feitenofomstandigheden.2.DeRaadadviseerthetbegrip«gegeven»indevoorgesteldewettelijkedefinitievanhetnovumtevervangendoor:feitenofomstandigheden.HoewelhetdoordeRaadgenoemdealternatiefopzichnietondenkbaaris,geefiknaampeleoverwegingdevoorkeuraanhandhavingvanhetbegrip«gegeven».Zoalsindememorievantoelichtingbijhet(inmiddelsafzonderlijke)wetsvoorstelhervormingherzieningtenvoordeleisaangegeven,ishetdebedoelinghetnovumzodanigteverruimendatditnietlangerbehoefttestoelenopeengegevenvanfeitelijkeaard.Hetbegrip«feit»verwijstperdefinitienaareengegevenvanfeitelijkeaard.Hetbegrip«omstandigheid»isindebestaandewettelijkedefinitievanhetnovumopgenomen,enwordtjuridischuitgelegdalszijndevanfeitelijkeaard.NadeelvanhanteringvandedoordeRaadvoorgesteldeterminologiezouzijndathetbestaandebegrip«omstandigheid»eenbetekenisveranderingzouondergaan,dieophetniveauvandewettekstzoumoetenwordenafgeleiduitdekeuzeomaanhetbegrip«omstandigheden»dewoorden«feitenof»vooraftelatengaan.Devoorkeurgaatechteruitnaareenwettelijkedefinitiedieophethierbesprokenpuntzodanigandersisgeformuleerddanthanshetgevalis,datdezenietdeindrukkanwekkendathetvereistedathetgegevenvanfeitelijkeaardmoetzijn,zouzijngehandhaafd.EenbijkomendnadeelvandedoordeRaadvoorgesteldeterminologieisbovendiendatdeze–geletophetgebruikvanhetmeervoud–tenonrechtedeindrukzoukunnenwekkendateennovumnietuiteenenkelgegevenzoukunnenvoortvloeien.Hetmeervoudinenkelvoudomzetten(«feitofomstandigheid»)zouechtertotgevolghebbendatdewettelijkedefinitievanhetnovummindergoedleesbaarwordt,omdatinhetvervolgvandiedefinitienaarhetbegripfeitzoumoetenwordenverwezenmethetwoord«dat»ennaarhetbegripomstandigheidmethetwoord«die».Omdezeredenenheefthanteringvanhetbegrip«eengegeven»devoorkeur.Herzieningtennadele3.DenoodzaakvannaderonderzoekVoorgesteldwordtdathetCollegevanProcureurs-GeneraaldeherzieningtennadelevordertbijdeHogeRaad.Tervoorbereidingvandeherzienings-aanvraagtennadelevandegewezenverdachtekanbijderechter-commissarisnaderonderzoekgevorderdworden.Inhetvoorgesteldeartikel482c,tweedelid,vanhetWetboekvanStrafvordering,wordtgeregelddatderechter-commissarisdevorderingtotnaderonderzoekbeoordeeltaandehandvanhetcriteriumoferrekeningmeemoetwordengehoudendatdeHogeRaadeenherzieningsaanvraaggegrondzalachtenenofhetonderzoekdringendnoodzakelijkis.Herzieningtennadeleiseeningrijpendbuitengewoonrechtsmiddel.Indatlichtrijstdevraagwaaromhetnadereonderzoek,voorzoverdatalnodigisgeletopdebeperkingenwatdenovabetreft,dooreenofficiervanjustitiebijeenrechter-commissariswordtgevorderd,terwijlhetnadereonderzoekinhetkadervandeherzieningtenvoordeleinhandenligtvandeprocureur-generaal,dieoverdewenselijkheiddaarvanadvieskanofmoetvragenaaneencommissie.Daarbijkomtdatinhetvoorstelderechter-commissarisdieoverdetoewijzingvaneennaderonderzoekmoetbeslissen,vooruitmoetlopenophetoordeelvandeHogeRaadoverdeherzieningsaanvraag.DeRaadisvanoordeeldat,evenalsbijdeherzieningtenvoordele,debeoordelingvandewenselijkheidofnoodzaakvannaderonderzoekopeenhogerniveaudientplaatstevinden,bijvoorkeurdoordeprocureur-generaalbijdeHogeRaad.DeRaadadviseerthetwetsvoorstelaantepassen.3.DeRaadmeentdatdebeslissingoverhetaldannietverrichtenvanhetnaderonderzoekinverbandmetherzieningtennadele–zoalsvoorzieninhetvoorgesteldeartikel482c,tweedelid,Sv–moetwordengenomennietdoorderechter-commissaris,maarophogerniveau,bijvoorkeurdoordeprocureur-generaalbijdeHogeRaad.Inparagraaf11vandememorievantoelichtingbijTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32044,nr.43 het(inmiddelsafzonderlijke)wetsvoorstelherzieningtennadelehebikuiteengezetwaaromdebevoegdheidomdeaanvraagtotherzieningtennadelevandegewezenverdachteintedienennietbijdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadisneergelegd.Omdezelfderedenen,waarnaarikhierkortheidshalveverwijs,hebikervanafgezienomdeprocureur-generaalbijdeHogeRaaddebevoegdheidteverlenenbijdeHogeRaadtevorderennaderonderzoektoetestaan.Bijhetnaderonderzoekinverbandmeteenherzieningtennadeleligthetaccentophetvergarenvannieuwbewijsopgrondvaneenzeersterkenieuweverdenking.InschakelingvanhetOpenbaarMinisterieenderechter-commissarisligtdanmeervoordehand.Bovendienkanhetgevaarvoorcollusiereëelzijnwanneerernieuw,voordegewezenverdachtebelastend,bewijsmateriaalaanhetlichtkomt.Ermoetdansnelopgetredenkunnenworden.DeHogeRaadisdaarvoornietdegeëigendeinstantie.OmdezeredenheeftditonderdeelvanhetadviesvandeRaadmijgeenaanleidinggegeventotbijstellingvanhetwetsvoorstelopditpunt.Debeslissingoverhetnaderonderzoekwordtmijnsinziensopeenvoldoendehoogniveaugenomenenismetvoldoendewaarborgenomgeven,omdateenvorderingnaderonderzoekalleenmettoestemmingvanhetCollegevanprocureurs-generaalmagwordengedaandoordeofficiervanjustitie,entegendeopdezevorderinggegevenbeslissingvanderechter-commissarishogerberoepopenisgesteld.4.NoodzaakvanhetbewarenvangegevensvangewezenverdachtenIndetoelichtingwordtuiteengezetdatbijdeintroductievandemogelijkheidvandeherzieningtennadeleopslagvangegevens,zoalsDNA-gegevensenvingerafdrukkenvanverdachtendiezijnvrijgesprokenvaneenfeitdatdedoodvaneenandertotgevolgheeftgehad,wenselijkwordtgeacht.1DaartoezalhetBesluitDNA-onderzoekinstrafzakenenhetBesluitidentiteitsvaststellingverdachtenenveroordeeldenaangepastmoetenworden.Hoeweldezeaanpassingenthansnietvoorliggen,meentdeRaadergoedaantedoenopdeindetoelichtingaangekondigdeengemotiveerdewijzigingenvandezebesluitenintegaan.Hijbehoudtzichvoorhieropbijdedesbetreffendeaanpassingenterugtekomen.DeRaadisvanoordeeldatdevoorgenomenverruimingvandemogelijkheidomgegevensvangewezenverdachtentebewareneenbreukinhoudtmethetgeldendestelselwaarinna(ondermeer)eenonherroepelijkevrijspraakhetDNA-profiel,hetcelmateriaalendevingerafdrukkenvandegewezenverdachte(daaronderbegrepentevensdeminderjarigeverdachte)vernietigddienenteworden.2VoortswijstdeRaaderopdathetbewarenvancelmateriaal,DNA-profielenenvingerafdrukkenvangewezenverdachteneeninbreukoplevertopartikel8vanhetEuropeesVerdragtotbeschermingvanderechtenvandemensendefundamentelevrijheden(EVRM),welkeinbreukalleenkanwordengerecht-vaardigdindiendaarmeeeenlegitiemdoelwordtgediendenhetnoodzakelijkisindedemocratischesamenleving,waarbijhetinhetbijzonderaankomtopdevraagofdeinbreukproportioneelisenofereenevenwichtisbereikttussendepubliekeenprivatebelangen.Factorendiedaarbijeenbelangrijkerolspelenzijnhetgevaarvanstigmatiseringvandegewezenverdachte(inhetbijzonderminderjarigen),demogelijkheidvoordegewezenverdachteomverwijderinguitdedatabankteverzoeken,hetstellenvaneentijdslimietaanhetbewarenvandegegevensenadequatewaarborgentegenhetmisbruikvandegegevens.3IndetoelichtingwordtdeuitbreidingvandebewaarplichtmetbetrekkingtotonderandereDNA-gegevensgemotiveerdmetondermeerdestellingdat,alsdeintroductievaneennauwomlijndemogelijkheidvanherzieningtennadelenietinstrijdismethetEVRM,hetongerijmdzouzijnalshetEVRMindewegzoustaanaandeopslagvangegevensdieonontbeerlijkkunnenzijn.4DeRaadvindtdezemotiveringnietovertuigend.Heteenvloeitnietvoortuithetandere.VoortswijstdeRaaderopdatbewaringvanonderandereDNA-gegevensinallegevallenvanvrijspraakvaneenfeitdatdedoodvaneenandertengevolgeheeftgehadtenbehoevevandemogelijkheiddatineenenkelgevalherzieningtennadeleinbeeldzoukunnenkomen,disproportioneelis.DeRaadmerkttenslotteopdatindevoorgesteldeherzieningsprocedurewordtvoorzienindemogelijkheidinhetkadervanhetnaderonderzoekopnieuwvingerafdrukken1Memorievantoelichting,paragraaf22,Procedureenrechtsbijstand,onderdeelHetbewarenvangegevens.2Zieondermeerartikel16en17BesluitDNA-onderzoekinstrafzaken.3EHRM4december2008(S.andMarperv.TheUnitedKingdom),Appl.nrs.30562/04en30566/04,par.77,86,101en118.4Memorievantoelichting,paragraaf22,Procedureenrechtsbijstand,onderdeelHetbewarenvangegevens.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32044,nr.44 ofcelmateriaalvandegewezenverdachteaftenemenmethetoogopDNA-onderzoek(voorgesteldartikel482ce.v.vanhetWetboekvanStrafvorde-ring).1DeRaadisvooralsnognietervanovertuigddatdenoodzaakvoorhetbewarenvandegegevensvanvrijgesprokenverdachtenvoldoendeisaangetoond.4.DeRaadmeentdathetbewarenvanonderandereDNA-gegevensinallegevallenvaneenvrijspraakvaneenfeitdatdedoodtengevolgeheeftgehadtenbehoevevandemogelijkheiddatineenenkelgevalherzieningtennadeleinbeeldzoukunnenkomen,disproportioneelis.Hijwijstopdemogelijkheidcelmateriaalenvingerafdrukkenvandegewezenverdachteaftenemenmetgebruikmakingvandeproceduredieinhetvoorgesteldeartikel482cSvisvoorzien.DitonderdeelvanhetadviesvandeRaadheeftgeleidtotaanvullingvandememorievantoelichtingbijhet(inmiddelsafzonderlijke)wetsvoorstelherzieningtennadele.Inparagraaf13vandiememorieiseenuitgebreideinhoudelijkereactieopdedoordeRaadgeplaatstekanttekeningenopgenomen,waarnaarikkortheidshalveverwijs.5.SplitsingDetoelichtingvermeldtdatdeherzieningtennadelewatbetreftdegrondenwaaropdezekanplaatsvindenendeprocedurenietmoetwordenaangemerktalshet«spiegelbeeld»vandeherzieningtenvoordele.Herzieningtennadeleiseeningrijpend(er)rechtsmiddelwaaraanbepaaldenadelenkleven.Herzieningtenvoordelekentdezenadelennietofinveelminderemate.Daarommoeteenregelingvanherzieningtennadelewatdeherzieningsgrondenbetreftrestrictieverwordeningerichtdanderegelingvanherzieningtenvoordele.Tevenswordenopeenaantalpuntenverschillenindeprocedureleopzetvanbeideregelingenaangebracht,aldusdetoelichting.Detoelichtingbestaatvoortsuittweelosvanelkaartelezendelenoverdeherzieningtenvoordeleonderscheidenlijktennadele.DeRaadvraagtaandachtvoordemogelijkheiddetweeonderwerpen,namelijkdeherzieningtenvoordeleendeherzieningtennadeleintweeafzonderlijkewetsvoorstellenaandeStaten-Generaalvoorteleggen.Eendergelijkeknipneemtnietwegdatdevoorstellentegelijkertijdbehandeldkunnenworden.DeRaadadviseertteoverwegenhetwetsvoorstelintweewetsvoorstellentesplitsen.5.DeRaadadviseertteoverwegenhetwetsvoorstelintweewetsvoorstellentesplitsen:eenwetsvoorstelbetreffendeherzieningtenvoordeleeneenwetsvoorstelbetreffendeherzieningtennadele.Aanditonderdeelvanhetadviesisgevolggegeven.6.VoorredactionelekanttekeningenverwijstdeRaadnaardebijhetadviesbehorendebijlage.6.DeRaadplaatsttweeredactionelekanttekeningen.Deeerstekanttekeningisovergenomen.Detweedeniet,omdatgebruikvandeterm«bewijsmiddelen»,omdeindememorievantoelichtingbijhet(inmiddelsafzonderlijke)wetsvoorstelherzieningtennadeleartikelsgewijsaangegevenreden,beoogdis.Vandegelegenheidisgebruikgemaaktomindewetsvoorstellenenmemoriesvantoelichtingnogenkelewijzigingenenaanvullingenvanondergeschikteaarddoortevoeren.Tevensisdegelegenheidaangegrepenomdememoriesvantoelichtingbijbeidewetsvoorstellenaantevulleninverbandmethetbewarenvangegevensenvoorwerpen.Kortheidshalveverwijsiknaarparagraaf10vandememorievantoelichtingbijhetwetsvoorstelhervormingherzieningtenvoordeleenparagraaf13vandememorievantoelichtingbijhetwetsvoorstelherzieningtennadele.DeRaadvanStategeeftUinoverweginghetvoorstelvanwettezendenaandeTweedeKamerderStaten-Generaal,nadatmethetvorenstaanderekeningzalzijngehouden.DeVice-PresidentvandeRaadvanState,H.D.TjeenkWillink1Artikelsgewijzetoelichtingbijdebepalingenbetreffendedeherzieningtennadele,Artikel482c,eerstelid.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32044,nr.45 IkmogeUverzoekendehierbijgevoegdetwee(gewijzigde)voorstellenvanwet,endedaarbijbehorende(gewijzigde)memoriesvantoelichtingaandeTweedeKamerderStaten-Generaaltezenden.DeministervanJustitie,E.M.H.HirschBallinTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32044,nr.46 BijlagebijhetadviesvandeRaadvanStatebetreffendeno.W03.09.0075/IImetredactionelekanttekeningendiedeRaadinoverweginggeeft.–InartikelI,onderdeelB,artikel482d,tweedelid,vervangendoor:Voordeofficiervanjustitiestaatbinnenveertiendagennadebeschikkingenvoordegewezenverdachtebinnenveertiendagennadebetekeningvandiebeschikkinghogerberoepopenbijderechtbank.–InartikelI,onderdeelB,inartikel482b,tweedelid,«bewijsmiddelen»vervangendoor:bescheiden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,32044,nr.47