Verslag OVSE Ministeriële Raad 4 en 5 december 2008

31700VVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanBuitenlandseZaken(V)voorhetjaar2009Nr.73BRIEFVANDEMINISTERVANBUITENLANDSEZAKENAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,17december2008GraagbiedikuhierbijalsbijlagehetverslagaanvandeMinisteriëleRaadvandeOVSEteHelsinkiop4en5december2008.DeministervanBuitenlandseZaken,M.J.M.VerhagenTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1266560809tkkst31700V-73ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.731 VerslagvandeOVSEMinistriëleRaadop4en5december2008teHelsinkiInvervolgopmijnbriefd.d.18novemberjl.ondernummerDVB/VD-318/08overdeNederlandseinzettijdensdeOVSEMinisteriëleRaadop4en5december2008inHelsinkienhetdaaropvolgendealgemeenoverlegmetuwKamer,berichtikuhierbijoverhetverloopendeuitkomstenvandezejaarlijksebijeenkomst.InleidingDe16deMinisteriëleRaadvandeOVSEwerdgoeddeelsbeheerstdoordegevolgenvanhetconflicttussenGeorgiëenRuslandvanafgelopenaugustus.DitisnietverwonderlijkaangezienditdeeerstekeerindegeschiedenisvandeOVSEwasdattweedeelnemendeStatenmetelkaarineengewapendconflictraakten.IndeNederlandseinterventiehebikgesprokenoverhetoverlijdenvanStanStorimansinGoriafgelopenaugustusenhebiklandenopgeroepenhetVerdraginzakeClustermunitieteondertekenen.Ondanksdeverschillendemeningenoverdetoedrachtenconsequentiesvanhetconflictwasertochruimteomconstructievediscussiestevoeren.VooraltijdensdelunchbijeenkomstoverdetoekomstvandeEuropeseveiligheidzijnenkelebelangrijkepiketpalengeslagen.DaarnaastisconsensusbereiktoververschillendeMinisteriëlebesluiten,waarondereenbesluitomverdertewerkenaandejuridischestatusvandeOVSE.NederlandhadzichindevoorfasevandeMinisteriëlesterkgemaaktvooreendergelijkbesluit.IneenaparteinterventieheeftNederlandsuccesvolgepleitvoorNGO-aanwezigheidtijdensdeslotceremonievandeMiniste-riële.CrisisinGeorgiëTijdensdeMinisteriëlestondvooraldecrisisinGeorgiëcentraal.InhunnationaleinterventiessprakenveellandenhunafschuwuitoverhetgebeurdeenriependeaangeganeOVSE-verbintenisseninherinnering.OokopandereOVSE-onderwerpen,bijvoorbeeldindemenselijkedimensie,druktedecrisiszijnnegatievestempel.EnmargevandeMinis-teriëleisverdergesprokenoverdetweegrootsteproblemenmomenteelmetbetrekkingtotdeOVSE-missieinGeorgië,namelijkdeverlengingvanhetmandaatvandeOVSE-missieinGeorgiëendetoegangvanOVSEmilitairewaarnemerstotZuid-Ossetië.Hierzijnechtergeenoplossingenvoorgevonden.Aangeziendekansopconsensuskleinwerdgeschat,isafgezienvanhetopstellenvaneenregionaleverklaringoverGeorgië.ClustermunitieNaaraanleidingvanhetoverlijdenvandeNederlandsecameramanStanStorimansop12augustusinGorihebikinmijnnationaleinterventienogmaalsbenadruktdatgeziendeuitwerkingvanclustermunitiebijinzetvanditwapenextravoorzichtigheidmoetwordenbetrachtinsituatieswaarbijdekansbestaatdatburgerslachtofferswordengemaakt.Daar-naasthebikdeOVSE-lidstatendienoggeenpartijzijnbijhetVerdraginzakeClustermunitieopgeroependitalsnogteworden.HetVerdraginzakeClustermunitiewerddoorNederlanden91anderelandendedagvoorafgaandaandeOVSEMinisteriëleRaadgetekendinOslo.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.732 ConflictenMoldaviëenAzerbeidzjanDecrisisinGeorgiëheeftdeaandachtvoordeconflicteninMoldavië(Transdnjestrië)enAzerbeidzjan(Nagorno-Karabach)hernieuwd.DitbleekooktijdensdeMinisteriële,waarverschillendelandenopriepentoteensnelleoplossingvandezebevrorenconflicten.VelenriepenopderolvandeOVSEbijdebeslechtingvandeconflictentevergroten.Hoewelopkortetermijneenoplossingvandeconflictennietinzichtis,werdweleenregionaleverklaringoverNagorno-Karabachaangenomentijdensdebijeenkomst.HierinverklaardenArmeniëenAzerbeidzjantezullenvoortbouwenopdeMoskouVerklaringvan2novemberjl.IndezeverklaringwerdverwezennaarhetzogenaamdeMadrid-document,waarindebasisprincipesvooreenoplossinguiteenwordengezet.Onder-handelingenwordenvoortgezetinhetdaarvoorbestaanderaamwerk,deMinsk-groep,waarvanRusland,FrankrijkendeVSco-voorzitterzijn.NederlandverwelkomthetconstructievemomentuminhetbereikenvaneenduurzameoplossingvoorhetconflictoverNagorno-Karabach.EenverklaringinzakeTransdnjestriëbleekniethaalbaarvanwegeonenig-heidovereenreferentieaandeIstanboel-verplichtingeninzaketroepen-enmaterieelterugtrekkinguitGeorgiëenMoldavië.EuropeseveiligheidTijdensdelunchop4decemberbesprakendeministersdevoorstellenvanpresidentMedvedevoverEuropeseveiligheid.MinisterLavrovlichttedeRussischeplannentoevooreenpan-Europeseveiligheidsarchitectuur;eenjuridischebindendearchitectuurdiemeerrechtmoetdoenaandenieuwerealiteiten,waarbijoverideologischevijandigheidheengestaptmoetworden.MinisterLavrovonderstreeptehetbelangvanondeelbareveiligheidencollectieveacties.UitinterventiesvanEU-enNAVO-lidstatenbleekeengrotematevaneensgezindheiddatEuropabeschiktoveruniekeinstellingen(NAVO,EU,OVSE)diezorgdragenvoordeveiligheidinEuropa.HierbijwerdgestelddatdevoorstellenvanpresidentMedvedevnietzoudenmogenleidentoteenverzwakkingvandezeinstellingen.BesprekingvanveiligheidinEuropazouopeenallesomvattendemaniermoetengebeuren,enmoetenvoortbouwenophetsindsdeHelsinkiakkoordenvan1975bereikteacquis.BijhetbevorderenvanveiligheidinEuropahoortookhetoplos-senvandebevrorenconflictenenwapenbeheersing.InlijnhiermeeheeftNederlandbetoogdgeenbehoeftetehebbenaannieuweinstitutiesendatNederlandhetdebatwilvoerenaandehandvangedeeldebelangen.Nederlandgafaanopentestaanvoordediscussie,maardaneerstoverdeinhoudendanpasoverdevorm.Dediscussieriepvoorlopigmeervragendanantwoordenop.ErwasechtereenbreedgedeeldgevoelonderdedeelnemendeStatendatdediscussievoortmoetwordengezet.DeOVSEwasvolgensvelenbijuitstekhetforumwaarbinnendittedoen.VooralsnogwillendedeelnemendeStatenzichnognietvastleggenopdebesprekingvandeEuropeseveilig-heidtijdenseenOVSE-top,zoalsgesuggereerddoordeFransepresidentSarkozy.Hetisimmersnogonvoldoendeduidelijkwaaroverstatenzichzoudenmoetenuitsprekentijdenseendergelijketop.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.733 MenselijkedimensieTijdensdeMinisteriëleisconsensusbereiktoverzesbesluitenmetbetrek-kingtotdemenselijkedimensie.DeMinistersbeslotentotverdereactieophetgebiedvandebestrijdingvanmensenhandel,depositievanRomaenSinti,hetversterkenvande«ruleoflaw»indeOVSE-regio,bijdragenaandeimplementatiefasevanhetAlliantiederBeschavingen-initiatiefendenalevingvandeUniverseleVerklaringvandeRechtenvandeMensenvandeGenocideConventieinhetkadervanhet60-jarigbestaanvanbeidedocumenten.TijdensdeonderhandelingenvielopnieuwopdatvooralRuslandenWit-RuslandafproberentedingenopdeverschillendeOVSE-verbinte-nissen.DitisinlijnmeteenalgemenetrendbinnendeOVSE,waarbijsprakeisvaneensteedsverdereafkalvingvandeafsprakenindemense-lijkedimensie.TijdensdeMinisteriëlekwamhetvoorNederlandengelijk-gezindelandendanookvooralneerophetinstandhoudenvandatgenewatindeafgelopenjarenbereiktisindemenselijkedimensievandeOVSE.IndatkaderhebikenmargevandeMinisteriëleRaadookgespro-kenmeteenvooraanstaandemensenrechtenverdedigeruitKazachstan.IneenaparteinterventietijdensdeplenairevergaderingvandeMiniste-riëleRaadheeftNederlandgepleitvoorNGO-aanwezigheidbijdeslot-ceremonievandebijeenkomst.OndankshetfeitdatderegelsvandeOVSEvoorschrijvendatNGO’saanwezigkunnenzijnbijdeopenings-enslotceremonievanMinisteriëleRaden,wasditkeerslechtsvoorzienNGO’shierbijtebetrekkenviaeendirectetelevisieverbinding.NadeNederlandseinterventieheefthetOVSE-voorzitterschapbeslotenalsnogovertegaantotNGO-aanwezigheidbijdeslotceremonie.RechtspersoonlijkheidvoordeOVSEIndevoorfasevandeMinisteriëleRaadheeftNederlandzichsterkgemaaktvooreenbesluitovereenjuridischkadervoordeOVSE.Neder-landhadgraaggeziendatdeministerszoudeninstemmenmetdeConventiebetreffendeRechtspersoonlijkheid,JuridischeStatus,PrivilegesenImmuniteitenvoordeOVSEdieondervoorzitterschapvandeNeder-landsepermanentevertegenwoordigerwerduitonderhandeld.Hoewelditnietgeluktis,isNederlandblijmethetMinisteriëlebesluitomverdertewerkenaandejuridischestatusvandeOVSE.SlotAandeenekantvaltnietteontkennendatertegenstellingenbestaantussenOostenWestvanWenen;nietalleenoverGeorgië,maarookopdeveleandereterreinenwaaropdeOVSEzichbegeeft.DeMinisteriëleRaadheeftdezetegenstellingennietkunnenoverbruggen.VooraltijdensdeonderhandelingenoverdeMinisteriëleverklaring(waarovergeenconse-nsuswerdbereikt)enoverdeMinisteriëlebesluitenindemenselijkedimensie,werdtemeerduidelijkdatNederlandengelijkgezindelandeneroptoemoetenziendatdeaangeganeOVSE-verbintenissenovereindblijven.AandeanderekantheeftdeOVSEhaarfunctiealsplatform-organisatiebewezendoordeconstructievediscussiedietijdensdeMinisteriëleheeftplaatsgevondenoverdetoekomstvandeEuropeseveiligheid.TijdensdezediscussiehebbendedeelnemendeStatenduidelijkderodelijnenaangegevenwaarbinnenverdergediscussieerdkanwordenoverhetonderwerp.DatdezediscussievoortgezetwordtinOVSE-kaderzonderdatTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.734 vooralsnogsprakeisvaneenspeciaalhiertoebijeenteroepenOVSE-top,isinlijnmetdeNederlandsewens.HetinkomendeGriekseOVSE-voorzitterschapheeftdetaakgekregenomvoortgangtemakenmethettoekennenvanjuridischestatusaandeOVSE.OokzalonderhetGrieksevoorzitterschapverdergesprokenwordenoverEuropeseveiligheid.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.735