Memorie van toelichting

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 725 XXIIWijziging van de begrotingsstaat van hetMinisterie van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening (XXII) voor het jaar 2025 (wijzigingsamenhangende met de Voorjaarsnota)Nr. 2 MEMORIE VAN TOELICHTING A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Wetsartikelen 1 tot en met 3De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden opgrond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elkafzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onder-havige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan tebrengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie vanVolkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en de begrotingsstaat inzake deagentschappen van dit ministerie.De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden inonderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.begrotingstoelichting).De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,M.C.G. Keijzer kst-36725-XXII-2ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 21 B. BEGROTINGSTOELICHTING 1 Leeswijzer De eerste suppletoire begroting geeft een beeld van de uitvoering van debegroting 2025. De stand van de eerste suppletoire begroting wordt vanafde stand van de ontwerpbegroting 2025 opgebouwd (Kamerstukken II2024/25, 36 600 XXII, nr. 1).De stand van de vastgestelde begroting 2025 is inclusief het amendementvan de leden Grinwis en Vijlbrief (Kamerstukken II 2024/25, 36 600 XXII, nr.15), het amendement van de leden Grinwis en De Groot (Kamerstukken II2024/25, 36 600 XXII, nr. 16), het amendement van de leden Grinwis en DeHoop (Kamerstukken II 2024/25, 36 600 XXII, nr. 17), het amendement vande leden Grinwis en De Hoop (Kamerstukken II 2024/25, 36 600 XXII, nr.52), het amendement van de leden Rooderkerk en Postma (KamerstukkenII 2024/25, 36 600 XXII, nr. 60) en het amendement van de ledenBontenbal, Bikker, Stoffer en Eerdmans (Kamerstukken II 2024/25, 36 600XXII, nr. 64).In deze eerste suppletoire begroting wordt in de tabel budgettairegevolgen van beleid de cijfers van zes begrotingsjaren weergegeven. Inde kolom van begrotingsjaar 2030 zijn de middelen in verband met deextrapolatie gepresenteerd.Uitgangspunt bij de tabel budgettaire gevolgen van beleid is dat perartikel de beleidsmatige en technische mutaties toegelicht worden, diegroter dan of gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegro-tingsvoorschriften (RBV) zijn opgenomen, de zogenaamde staffel. In hetkader van transparantie of anderszins kan het voorkomen dat mutatiesbeneden deze ondergrenzen ook worden toegelicht.Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV 2025ArtikelBeleidsmatige mutaties(ondergrens in € miljoen)Technische mutaties(ondergrens in € miljoen)1. WoningmarktVerplichtingen/Uitgaven:10 mln.Ontvangsten: 5 mln.Verplichtingen/Uitgaven:20 mln.Ontvangsten: 10 mln.2. Energietransitie gebouwdeomgeving en bouwkwaliteitVerplichtingen/Uitgaven:10 mln.Ontvangsten: 5 mln.Verplichtingen/Uitgaven:20 mln.Ontvangsten: 10 mln.3. Ruimtelijke ordening en Omge-vingswetVerplichtingen/Uitgaven: 5mln.Ontvangsten: 1 mln.Verplichtingen/Uitgaven:10 mln.Ontvangsten: 2 mln.4. Uitvoering RijksvastgoedbeleidVerplichtingen/Uitgaven: 2mln.Ontvangsten: 2 mln.Verplichtingen/Uitgaven: 4mln.Ontvangsten: 4 mln.11. Centraal apparaatVerplichtingen/Uitgaven: 1mln.Ontvangsten:1 mln.Verplichtingen/Uitgaven: 2mln.Ontvangsten: 2 mln.12. AlgemeenVerplichtingen/Uitgaven: 1mln.Ontvangsten:1 mln.Verplichtingen/Uitgaven: 2mln.Ontvangsten: 2 mln.13. Nog onverdeeldVerplichtingen/Uitgaven: 1mln.Ontvangsten:1 mln.Verplichtingen/Uitgaven: 2mln.Ontvangsten: 2 mln. Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 22 2 Beleid 2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2025 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)ArtikelnummerUitgaven2025Uitgaven2026Uitgaven2027Uitgaven2028Uitgaven2029Uitgaven2030Vastgestelde begroting20259.395.7329.273.8559.488.2319.292.3349.382.1430Belangrijkste suppletoiremutaties1Raming uitgaven huurtoe-slag1– 236.000– 317.700– 254.500– 271.900– 251.600– 287.2002Kasschuif grootschaligewoningbouw gebiedsbud-get1– 180.000– 35.500303.500– 88.000003Huurbevriezing 2025 en20261– 135.000– 381.000– 492.000– 492.000– 492.000– 492.0004Boodschappenbonus doorverhogen huurtoeslag183.333916.66700005Stimuleringsregeling Flex-en Transformatiewoningen1– 43.782– 11.04954.8310006Wet Regie1– 36.950000007Desaldering RVB Flexwo-ningen129.800000008Dienst Huurcommissie18.26912.10310.4639.9459.9459.9459Plafondbijstelling Zuider-hage1– 4.1552.5993.7529.9602.1552.20410Nationaal ProgrammaLeefbaarheid en Veiligheid10107.978133.344133.3440011Huurregister102.0004.0004.0004.0004.00012Uitvoering woningbouw1000– 1.875– 9.375– 12.25013Verduurzamingsaanpak NijBegun maatregel 292179.000185.077194.709118.024117.200116.00014Subsidie duurzaammaatschappelijk vastgoed2– 34.290025.6308.6600015ISDE Groningen maatregel29216.50023.000000016Kasschuif emissiearmaanbesteden2– 13.3125.0005.0003.3120017Kasschuif duurzamerijksgebouwen2– 10.856– 9.1303.4464.916– 2.18413.80818Nationaal ProgrammaLokale Warmtetransitie2011.00011.00011.00011.00011.00019LVBB incidenteel311.21514.59015.6607.209600020Ruimtelijke Informatie /NGII35.3009.4009.90010.40013.09513.09521Regiodeals3– 105– 13.842000022Voortzetting programmaRuimtelijke Ordening307.2557.0056.9356.9356.93523Uitbouw DSO-LV30007.9007.8007.80024Aankoop gronden410.0000000025Renovatie Binnenhof40003.06036.70036.70026VennootschapsbelastingRVB1224.4410000027Indexatie VRO1315.00015.00015.00015.00015.00015.00028Reservering investeringsociale huur130270.000405.000405.0000029Eindejaarsmarge NationaalGroeifonds2, 32.8710000030Eindejaarsmarge VROAlle31.8520000031Loon- en prijsbijstellingtranche 2025Alle17.00318.11114.1157.6687.5987.613Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 23 ArtikelnummerUitgaven2025Uitgaven2026Uitgaven2027Uitgaven2028Uitgaven2029Uitgaven203032Alternatieve invullingtaakstelling Hoofdlijnenak-koordAlle– 2.366– 7.823– 9.198– 11.141– 11.482– 11.46333Aanvullende taakstellingapparaat (amendement-Bontenbal)Alle– 1.384– 1.204– 1.204– 1.204– 1.204– 1.20434ToekomstbestendigeprogrammabudgettenAlle1.2542.0003.0004.5008.0008.00035Dekking bestendiging VROAlle– 1.000– 35.100– 48.850– 24.700– 15.350– 25.00036ExtrapolatieAlle000009.339.66537OverigAlle48.75014.07918.09531.79131.83915.095Stand eerste suppletoirebegroting 20259.181.12010.077.3669.919.9299.204.1388.870.8158.777.743 Toelichting uitgavenmutaties1) Raming uitgaven huurtoeslagDe huurtoeslagraming is mede b(gesteld op basis van de raming van hetCEP (Centraal Economisch Plan). Vanaf 2025 wordt de raming structureelverlaagd, onder meer omdat de inkomens meer z(n gestegen dan eerderverwacht en minder mensen in de huurtoeslag instromen dan eerdergeraamd.2) Kasschuif grootschalige woningbouw gebiedsbudgetTijdens het BO Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport(MIRT) van eind 2025 worden naar verwachting afspraken gemaakt met degrootschalige woningbouwgebieden over de concrete inzet van demiddelen. Door verplichtingen aan te gaan biedt VRO zekerheid overondersteuning aan gemeenten. De gerelateerde kasuitgaven worden in2026 en 2027 geraamd.3) Huurbevriezing 2025 en 2026De huren voor sociale huurwoningen worden in 2025 en 2026 bevroren.Dit betekent dat er geen huurverhogingen mogen worden doorgevoerdper 1 juli 2025 tot 1 juli 2027. Deze huurbevriezing werkt door in lagereuitgaven voor de huurtoeslag.4) Boodschappenbonus door verhogen huurtoeslagDe huurtoeslag wordt in 2026 incidenteel verhoogd met € 1 miljard.Hiervan wordt € 83,3 mln. in 2025 betaald, omdat de huurtoeslag voorjanuari 2026 in december 2025 wordt uitgekeerd. In 2026 wordt eenbedrag van € 916,7 mln. betaald.5) Stimuleringsregeling Flex- en TransformatiewoningenDe regeling voor stimulering van Flex- en Transformatiewoningen isverruimd. Daarmee is de term(n voor startbouw verlengd van 12 naar 18maanden. Hierdoor dient het kasritme aangepast te worden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 24 6) Wet RegieDe Wet Regie op de Volkshuisvesting zou ingaan per 1 januari 2025. Dezewet is echter nog niet behandeld in de Tweede Kamer, waardoor de wetmet vertraging in werking treedt.7) Desaldering RVB FlexwoningenDoor een latere matching van flexwoningen die ingekocht z(n door hetRVB komen b(behorende ontvangsten later binnen dan geraamd. Deontvangstenraming voor 2024 is daarom verlaagd. Deze ontvangstenworden in 2025 toegevoegd aan de begroting.8) Dienst HuurcommissieDe Huurcommissie heeft te maken met een hogere zaaklast en een hogeraantal zaken die inhoudel(k moeten worden afgedaan dan voorheen. Omte kunnen voldoen aan deze toenemende zaaklast wordt de b(drage aande Huurcommissie verhoogd met structueel € 10,0 mln. Hiermee wordt deorganisatie van de Huurcommissie toekomstbestendig gemaakt.9) Plafondbijstelling ZuiderhageHet Rijksvastgoedbedrijf is gestart met de eerste fase van de ontwikkelingvan de grootschalige woningbouwlocatie Zuiderhage, Lelystad. Hierworden in de komende jaren, in samenwerking met de provincie engemeente, 14.000 woningen gebouwd op rijksgrond. Het uitgaven- enontvangstenritme voor de begrotingsfaciliteit worden herijkt naaraanleiding van de vernieuwde businesscase.10) Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV)De regeling Kansr(ke W(k is een interdepartementale regeling die gerichtis op de 20 focusgebieden binnen het NPLV. De regeling heeft een loopt(dtot en met 2025. De regeling wordt doorgezet in de jaren 2026–2028.Hiervoor ontvangt VRO als coördinerend Ministerie van verschillendedepartementen een b(drage.11) HuurregisterOm een huurregister in te voeren wordt in 2025 een business caseopgesteld. Vanaf 2026 z(n extra middelen beschikbaar om de ontwik-kelfase van het huurregister te kunnen starten en indien uit onderzoekblijkt dat het wenselijk is het huurregister te implementeren en teonderhouden.12) Uitvoering woningbouwIn de jaren 2028–2032 zijn middelen beschikbaar gesteld uit de woning-bouwenveloppe voor personele capaciteit om de woningbouwdoelstel-lingen uit het HLA te realiseren. Het betreffende uitgavenbudget wordtgerealloceerd naar het apparaatsartikel van de BZK-begroting, om deze ophet juiste instrument te verantwoorden.13) Verduurzamingsaanpak Nij Begun maatregel 29Een van de maatregelen uit de kabinetsreactie op de parlementaireenquêtecommissie aardgaswinning Groningen (PEGA) ziet toe op hetisoleren van woningen tot de standaard voor isolatie in de provincieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 25 Groningen en de gemeenten in Noord-Drenthe. Deze maatregel voorverduurzaming wordt van de AP overgeboekt naar de begroting van VRO.Over deze beleidsmatige uitgave ontvangt de Tweede Kamer in een aparteKamerbrief een onderbouwing conform de rijksbrede werkwijze Beleids-keuzes uitgelegd (CW 3.1).14) Subsidie duurzaam maatschappelijk vastgoedDe projecten voor het verduurzamen van R(ksgebouwen (DUMAVA) z(nvertraagd en schuiven door naar latere jaren. Op basis van de uitvoeringen prognose wordt het budget van de subsidieregeling DUMAVA in hetjuiste ritme gezet.15) ISDE Groningen maatregel 29Ook in het kader van Nij Begun maatregel 29 wordt isolatiebudget vanISDE (Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing) vanhet Ministerie van KGG overgeboekt naar VRO.16) Kasschuif emissiearm aanbestedenIn het kader van het stikstofbeleid is er budget beschikbaar gesteld zodataanbestedende R(ksdiensten uitstootverminderende criteria kunnenstellen b( aanbestedingen. De geplande projecten voor 2025 z(nvertraagd vanwege complexiteit en de uitspraak van de Raad van Stateomtrent het Europese natuurbeschermingsrecht.17) Kasschuif duurzame rijksgebouwenDe projecten voor het verduurzamen van R(ksgebouwen (DUMAVA) z(nvertraagd en schuiven door naar latere jaren. Op basis van de uitvoeringen prognose wordt het budget waarvoor het RVB de uitvoering doet in hetjuiste ritme gezet.18) Nationaal Programma Lokale WarmtetransitieDit betreft de aanvraag voor de middelen op de aanvullende post«Uitvoeringskosten Klimaat» ten behoeve van de voortzetting van hetNationaal Programma Lokale Warmtetransitie. Het NPLW ondersteuntgemeenten b( de lokale warmtetransitie door kennis te delen en hetmonitoren van de uitvoering. De middelen worden opgevraagd van 2026tot en met 2030.19) LVBB (Landelijke Voorziening Bekendmaken en Beschikbaarstellen)incidenteelDeze incidentele middelen worden ingezet om een inhaalslag te maken b(de LVBB vanwege een vertraging in de ontwikkeling. Hierdoor wordt hetbasisniveau later opgeleverd dan verwacht, waardoor er meer kostenworden gemaakt. Daarnaast heeft het Service Team R(k (STR) meer werkdan eerder geraamd.20) Ruimtelijke Informatie / NGIIEr worden middelen ingezet om de financiële tekorten binnen deNationale Geo-informatie-infrastructuur (NGII) te dekken. De NGII is eenbelangr(k systeem dat onder andere data aanlevert voor het Kadaster enandere «fysieke» uitvoeringsorganisaties. In een onderzoek naar de NGIITweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 26 is gesteld dat de basis niet op orde is. Met deze middelen kan de NGIIbinnen bestaande systemen voldoen aan de wettel(ke eisen.21) RegiodealsEr is € 244,3 mln. beschikbaar gesteld voor de zesde tranche van deRegiodeals. De budgetten van de Regiodeals zijn de afgelopen jarengeïndexeerd, waardoor er ruimte is ontstaan op het instrument bijdragemedeoverheden van de Regiodeals in 2026. Deze middelen wordenomgebogen ten behoeve van intensiveringen binnen VRO.22) Voortzetting programma Ruimtelijke OrdeningDit zijn generale middelen om de voortzetting van de ruimtelijkeprogramma’s te kunnen waarborgen. De ruimtelijke programma’s wordeningezet voor het voeren van de regie op de ruimtelijke ordening.23) Uitbouw DSO-LVEr worden middelen ingezet om het Digitaal Stelsel Omgevingswetlandelijke voorziening (DSO-LV) uit te bouwen. Het gaat dan onder andereom het ontsluiten van informatiebronnen, het verbeteren van samenwer-kingsfunctionaliteiten en het voltooien van het open stelsel voor derden.24) Aankoop grondenAgrarische compensatiegronden van het R(k kunnen niet alleen wordeningezet voor R(ksinfrastructuur en andere taken van R(kspart(en, maarook voor beleidsdoelen die door medeoverheden worden gerealiseerd.Hierdoor is de vraag naar compensatiegronden toegenomen en neemt debeschikbare voorraad af. Daarom is het gewenst om naast het terugkopenvan aangeboden erfpachtrechten ook nieuwe aankopen te doen.25) Renovatie BinnenhofTer dekking van verwachte uitgaven voor de renovatie van het Binnenhof,waarvan de verplichtingen pas na 2025 aangegaan worden, zijn middelengereserveerd. Deze, onderdeel van de € 2 mld. die geraamd is voor derenovatie, worden nu overgeboekt van de aanvullende post naar deVRO-begroting.26) Vennootschapsbelasting RVBOver de opbrengsten van de benzineveilingen en bodemwinning moet hetRVB jaarl(ks vennootschapsbelasting afdragen.27) Indexatie VROEr wordt tot en met 2030 € 15 miljoen per jaar beschikbaar gesteld om de(wettelijke) indexering mogelijk te maken.28) Reservering investering sociale huurTer compensatie van de terugvallende huurinkomsten door de huurbe-vriezing worden middelen gereserveerd voor investeringen in de socialehuur.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 27 29) Eindejaarsmarge Nationaal Groeifonds (NGF)Niet-bestede NGF-middelen uit 2024 worden toegevoegd aan debegroting van 2025.30) Eindejaarsmarge VRODit betreft de ontvangen eindejaarsmarge over 2024. Er heeft een kortingplaatsgevonden om generale problematiek te dekken.31) Loon- en prijsbijstelling tranche 2025De loon- en prijsb(stelling tranche 2025 is overgemaakt naar VRO. Van deprijsbijstelling is 50% overgemaakt. Op de resterende prijsbijstelling isomgebogen ten behoeve van de intensiveringen van VRO. Ook deloonbijstelling is niet volledig uitgekeerd. Het kabinet heeft besloten omde loonbijstelling voor externe inhuur tranche 2025 in te houden. Ditwordt ingezet ter dekking van rijksbrede problematiek.32) Alternatieve invulling taakstelling HoofdlijnenakkoordDit is een overboeking van VRO naar BZK waar de apparaatsbudgettenvan VRO op de begroting staan. VRO vult de apparaatstaakstellinggedeeltelijk nader in met beleidsinhoudelijke keuzes. De posten waaropVRO het meeste ombuigt z(n verduurzaming maatschappel(k vastgoed,diverse subsidies voor de energietransitie gebouwde omgeving enprojecten ruimtel(ke kwaliteit (respectievel(k € 3, € 2,5 en € 4,5 mln.).33) Aanvullende taakstelling apparaat (amendement-Bontenbal)Uit de prijsbijstelling is dekking voor het amendement van het lidBontenbal (Kamerstukken II 2024/25, 36600 XXII, nr. 64) voor 2025. Vanaf2026 wordt dit gedekt uit budgetten voor diverse uitvoeringsorganisaties.34) Toekomstbestendige programmabudgettenDe beleidsdirecties van VRO hebben middelen nodig voor uitvoering vanhet reguliere meerjarige beleid. Daarmee kunnen de directies bijvoorbeeldopdrachten uitzetten, onderzoeken laten doen of subsidies verstrekken.Deze middelen lopen de komende jaren sterk terug, omdat vorigekabinetten veelal tijdelijk programmabudget ter beschikking hebbengesteld. Hierbij wordt niet gecorrigeerd voor de eerder doorgevoerdesubsidietaakstelling.35) Dekking bestendiging VROVolkshuisvesting, woningbouw en ruimtelijke ordening zijn topprioriteitenvan dit kabinet zoals verwoord in het Hoofdlijnenakkoord. Om langjarig tevoorzien in kerntaken die de realisatie van de woningbouwopgaveondersteunen – zoals het maken van robuuste ruimtelijke keuzes, hetvoorzien in goede, toegankelijke ruimtelijke informatie en het borgen vande kwaliteit van bouwwerken – worden incidenteel woningbouwmiddeleningezet.36) ExtrapolatieBij Miljoenennota 2025 is het jaar 2030 toegevoegd aan de begroting. Demiddelen voor 2030 zijn via de extrapolatie toegevoegd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 28 Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2025 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)ArtikelnummerOntvangsten2025Ontvangsten2026Ontvangsten2027Ontvangsten2028Ontvangsten2029Ontvangsten2030Vastgesteldebegroting 2025483.899478.670467.427468.062463.5590Belangrijkstesuppletoiremutaties1Raming ontvang-sten huurtoeslag131.20027.60038.00050.30049.40047.9002RVB Flexwoningen130.500000003Herijking regelingtegemoetkomingherplaatsingflexwoningen1– 3.4002.0002.0002.0002.0002.0004PlafondbijstellingZuiderhage13.0581.1941.2181.8631.9011.9395Afrekening RVB442.961000006Bijdrage appa-raatskosten RVB43.0007.8007.8007.800007ExtrapolatieAlle00000463.9158OverigAlle31.97200000Stand eerstesuppletoirebegroting 2025623.190517.264516.445530.025516.860515.754 Toelichting ontvangstenmutaties1) Raming ontvangsten huurtoeslagDe ontvangsten huurtoeslag z(n naar boven b(gesteld, gebaseerd oprealisatiec(fers over afgelopen jaar en de verwachting dat meer terugvor-deringen zullen ontstaan.2) RVB FlexwoningenDoor een latere matching van flexwoningen die ingekocht z(n door hetRVB komen b(behorende ontvangsten later binnen dan geraamd. Deontvangstenraming voor 2024 is daarom verlaagd. Deze ontvangstenworden in 2025 toegevoegd aan de begroting.3) Herijking regeling tegemoetkoming herplaatsing flexwoningenDe ontvangsten geraamd uit de regeling Tegemoetkoming HerplaatsingFlexwoning worden in het juiste ritme gezet.4) Plafondbijstelling ZuiderhageDit betreffen de hogere verwachte ontvangsten door het grootschaligewoningbouwtraject Zuiderhage in Lelystad.5) Afrekening RVBDe ontvangsten omvatten de definitieve afrekening van 2024 van debevoorschotting aan het RVB uit de begroting van het Ministerie van BZK.In 2024 werden de ontvangsten en uitgaven van het RVB nog op debegroting van BZK verantwoord.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 29 6) Bijdrage apparaatskosten RVBDit betreft ontvangsten voor het RVB als bijdrage voor de apparaatskostenvoor de afdeling verhuur, nodig voor het op peil brengen van de capaciteitvoor de uitvoering van de wettelijke taken van het RVB.7) ExtrapolatieBij Miljoenennota 2025 is het jaar 2030 toegevoegd aan de begroting. Demiddelen voor 2030 zijn via de extrapolatie toegevoegd.3 Beleidsartikelen 3.1 Artikel 1. Woningmarkt Budgettaire gevolgen van beleidTabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Woningmarkt (bedragen x € 1.000)Ontwerpbegroting t(1)Mutaties via NvW,moties, amende-menten en ISB (2)Vastgesteldebegroting t (3)= (1) + (2)Mutaties 1esuppletoirebegroting(4)Stand 1esuppletoirebegroting (5)= (3) + (4)Mutatie2026Mutatie2027Mutatie2028Mutatie2029Mutatie 2030Art.Verplichtingen7.951.61407.951.614357.6638.309.277271.997– 881.937– 641.174– 682.4887.193.408Uitgaven7.234.19107.234.191– 487.8996.746.292252.298– 287.356– 721.174– 747.4887.724.2081.1Woningmarkt6.473.30630.0006.503.306– 283.4996.219.807345.544– 588.149– 606.111– 718.3407.087.624Subsidies (regelingen)60.26130.00090.26131.161121.4227392.4262.3152.1836.228Betaalbare Koopwoningen Starters030.00030.000030.00000000Bevordering eigen woningbezit5.60005.60005.60000000Ouderenhuisvesting9.48909.4896.76816.25700000Stimuleringsmiddelen wooncoöperaties38.780038.78023.92462.7043763532321150Woningmarkt5.02805.028695.097701811911764.336Nationaal Programma Leefbaarheid enVeiligheid1.36401.3644001.7642931.8921.8921.8921.892Opdrachten4.89704.8971.3356.2322.7035.2455.2456.6909.280Woningmarkt3.83803.8381.3355.1732.7034.7034.7036.1488.738Nationaal Programma Leefbaarheid enVeiligheid1.05901.05901.0590542542542542Inkomensoverdrachten6.134.04506.134.045– 290.7075.843.338213.467– 751.000– 767.400– 747.1006.945.300Huurtoeslag6.134.04506.134.045– 290.7075.843.338213.467– 751.000– 767.400– 747.1006.945.300Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s3.61203.61203.61200003.582Woningmarkt3.61203.61203.61200003.582Bijdrage aan medeoverheden247.8640247.864– 31.750216.114116.978144.804144.34410.41699.620Caribisch Nederland10.900010.9007.20018.1001.0001.0000014.200Grote gezinnen4.00004.000– 2.0002.000– 2.0000000Opvang Evacuees1.50001.50001.50000001.500Uitvoeringskosten Wetsvoorstellen Regie enBetaalbare Huur133.1790133.179– 36.95096.22904601.00041673.920Nationaal Programma Leefbaarheid enVeiligheid98.285098.285098.285117.978143.344143.34410.00010.000Bijdrage aan agentschappen21.168021.1686.46227.63011.65710.3769.3859.47122.461Dienst van de Huurcommissie17.958017.9588.26926.22712.01610.3769.8589.85822.461RVO (Uitvoeringskosten BEW)3.21003.210– 1.8071.403– 3590– 473– 3870Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstuk-ken1.45901.45901.45900001.153Financiën (IXB)34903490349000053Infrastructuur en Waterstaat (XII)1.11001.11001.11000001.100Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 210 Ontwerpbegroting t(1)Mutaties via NvW,moties, amende-menten en ISB (2)Vastgesteldebegroting t (3)= (1) + (2)Mutaties 1esuppletoirebegroting(4)Stand 1esuppletoirebegroting (5)= (3) + (4)Mutatie2026Mutatie2027Mutatie2028Mutatie2029Mutatie 20301.2Woningbouw760.885– 30.000730.885– 204.400526.485– 93.246300.793– 115.063– 29.148636.584Subsidies (regelingen)25.045025.04598426.02924961.683– 3.2971.703Woningbouw450459841.02924961.6831.7031.703Opschalen Woningbouw25.000025.000025.000000– 5.0000Garanties153.000– 150.0003.00003.00000000Doorbouwgarantie153.000– 150.0003.00003.00000000Opdrachten15.714015.714– 5.9589.756– 17.699– 18.707– 20.501– 13.3512.535Grootschalige woningbouwgebieden31803184.0004.3182.6252.6253.2503.250500Tijdelijke uitvoeringsorganisatie000727200000Volkshuisvestingsfonds59059711770860000Woningbouw3.53703.5379424.4791.8902.2183.5995.6492.035Woningbouwimpuls00011711700000Uitvoering Woningbouw11.800011.800– 11.8000– 22.300– 23.550– 27.350– 22.2500Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s000320320320320320320320CBS000320320320320320320320Bijdrage aan medeoverheden534.565120.000654.565– 220.916433.649– 82.799309.581– 113.000– 20.000617.700Grootschalige woningbouwgebieden274.8380274.838– 180.00094.838– 131.750184.750– 188.000– 100.0000Kwetsbare groepen030.00030.000030.00000000Studentenwoningenstartbouwimpuls030.00030.000030.00000000Versnelling huisvesting90.882090.882– 40.91649.966– 11.04954.831000Vestigingsklimaat68.750068.750068.75000000Volkshuisvestingsfonds4504504500000Woningbouwimpuls100.05060.000160.0500160.050– 5.000– 5.000– 5.00000Realisatiestimulans00000– 25.000– 25.000– 20.000– 20.000617.700Grondfaciliteit0000090.000100.000100.000100.0000Bijdrage aan agentschappen32.561032.56121.17053.7316.6839.59316.4357.18014.326Grootschalige Rijksprojecten17.871017.871– 4.15513.7162.5993.7529.9602.15512.629RVB9.60009.60029.80039.40000000RVO5.09005.090– 4.4756154.0845.8416.4755.0251.697Ontvangsten372.0000372.00091.158463.15830.79441.21854.16353.301415.817 Geschatte budgetflexibiliteitTabel 5 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 12025juridisch verplicht92%bestuurlijk gebonden5%beleidsmatig gereserveerd3%nog niet ingevuld/vrij te besteden0% Juridisch verplichtVan het totale uitgavenbudget op artikel 1 is 92% juridisch verplicht.1.1 WoningmarktSubsidies (regelingen)OuderenhuisvestingDeze middelen worden opnieuw toegevoegd aan deze regeling. Deverplichtingen zijn al in eerdere jaren aangegaan, maar de subsidieaan-vragers hebben nog geen omgevingsvergunning overlegd en kunnen pasuitbetaald worden bij overleg van deze vergunning. Hiervoor wordtopnieuw € 6,8 mln. beschikbaar gesteld.Stimuleringsmiddelen wooncoöperatiesEr is een opgave van 290.000 woningen voor ouderen, waarvan 80.000geclusterde woningen en 40.000 zorggeschikte woningen tot en met 2030.Dit is een grote opgave waar bewonersinitiatieven en sociale onder-nemers ook een bijdrage aan leveren. Door samenvoeging van tweeregelingen in een woonfonds proberen we het makkelijker te maken voorTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 211 deze groepen om de financiering rond te krijgen. Hiervoor is in 2025€ 25,0 mln. beschikbaar.Het restant betreft een kasschuif voor een subsidie aan Cooplink voor eenperiode van 5 jaar. Uit 2025 wordt € 1,1 mln. naar de jaren 2026–2029geschoven.OpdrachtenWoningmarktDit betreft een saldo van diverse mutaties.Om een Huurregister in te voeren wordt in 2025 een business caseopgesteld. Vanaf 2026 zijn extra middelen beschikbaar om de ontwik-kelfase van het huurregister te kunnen starten en het huurregister teimplementeren en te onderhouden. De extra middelen bedragen € 2,0mln. in 2026 en € 4,0 mln. in de jaren 2027 tot en met 2030.Om (de bouw van) private huurwoningen te stimuleren, wordt per1 januari 2026 een nieuw tarief in de overdrachtsbelasting van 8%geïntroduceerd voor woningen die de koper niet als hoofdverblijf zal gaangebruiken. Voor de verlaging van het tarief moet het aangiftesysteem vande Belastingdienst worden aangepast. Dit leidt tot incidentele kosten vancirca € 0,5 mln. Daarnaast verwacht de Belastingdienst dat de aanpassingzal zorgen voor meer vooroverleggen en bezwaar- en beroepsprocedures.Daarom zal voor handhaving een extra beroep gedaan worden opcontrole- en heffingscapaciteit. Dit leidt voor VRO tot uitgaven van € 1,5mln. in de jaren 2026 tot en met 2029.Het restant van het saldo wordt veroorzaakt door diverse kleine mutaties.InkomensoverdrachtenHuurtoeslagDit betreft een saldo van diverse mutaties.De huurtoeslagraming is structureel naar beneden bijgesteld, mede opbasis van het Centraal Economisch Plan (CEP) 2025 van het CPB. Oorzakenvan de bijstelling zijn onder andere gestegen lonen, een lagerewerkloosheid en minder hard gestegen huurprijzen dan verwacht. Voor2025 is deze bijstelling € 236,7 mln., voor 2026 € 318,7 mln., voor 2027€ 255,5 mln., voor 2028 € 271,9 mln., voor 2029 € 251,6 mln. en voor 2030€ 287,2 mln.De huren voor sociale huurwoningen worden in 2025 en 2026 bevroren.Dit betekent dat er geen huurverhogingen mogen worden doorgevoerdper 1 juli 2025 tot 1 juli 2027. Deze huurbevriezing werkt door in lagereuitgaven voor de huurtoeslag. Het gaat om € 135,0 mln. in 2025, € 381,0mln. in 2026 en € 492,0 mln. in de jaren daarna. Aanvullend hierop geldtdat het kabinet:–Minder huurwoningen onder Wet betaalbare huur wil laten vallen:door een lager puntenaantal te hanteren, wordt de groep woningen dieonder de regulering valt kleiner, maar blijven we wel de onderkant vande huurmarkt voor lage en lage middeninkomens reguleren;–De WOZ-waarde meer gewicht in de huurprijs wil geven: dit zorgtervoor dat voor woningen in grotere steden (Amsterdam en Utrecht)een hogere en meer marktconforme huurprijs gevraagd kan worden.Dit is eerlijk omdat op deze woningen ook minder rendement behaaldlijkt te worden.–Verkent of het mogelijk is dat regulering niet van toepassing kan zijnop kleine verhuurders: bijvoorbeeld voor eigenaren die hun tweedewoning verhuren.In het kader van de zogeheten «boodschappenbonus» wordt dehuurtoeslag in 2026 incidenteel met € 1,0 mld. verhoogd. Hiervan wordtTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 212 € 83,3 mln. in 2025 betaald, omdat de huurtoeslag voor januari 2026 indecember 2025 wordt uitgekeerd. In 2026 wordt een bedrag van € 916,7mln. betaald.Het restant (€ 2,3 mln.) wordt verklaard door overboekingen naar hetMinisterie van Financiën voor uitvoeringskosten bij de Dienst Toeslagen.Bijdragen medeoverhedenCaribisch NederlandIn de Letter of Intent Social Housing is afgesproken dat er 50 socialehuurwoningen gebouwd zullen worden op Sint Eustatius. Om te komentot de bouw van deze sociale huurwoningen dient gekeken te worden naareen andere manier van financiering, namelijk een renteloze lening (€ 6,5mln.) aan het Openbaar Lichaam Sint Eustatius.Het restant (€ 0,7 mln.) wordt verklaard door de nieuwe huurtoeslag-raming voor 2026 voor Caribisch Nederland, in de vorm van een bijdrageaan verhuurders.Uitvoeringskosten Wetsvoorstellen Regie en Betaalbare HuurDe Wet Regie is in het eerste kwartaal van 2025 aangeboden aan deTweede Kamer. De ingang zal daardoor vertragen. Hierdoor worden deuitvoeringskosten voor 2025 (€ 37,0 mln.) naar beneden bijgesteld.Nationaal Programma Leefbaarheid en VeiligheidEr worden middelen (€ 113,7 mln. in 2026, € 133,3 mln. in 2027 en 2028)toegevoegd aan de begroting vanwege de verlenging van de specifiekeuitkering (SPUK) Kansrijke Wijk. Deze had in eerste instantie een looptijdtot en met 31 december 2025, maar wordt verlengd tot en met 2028. Debijdragen van de ministeries van OCW en SZW aan deze SPUK zijntoegevoegd aan de begroting van VRO.Daarnaast wordt er vanuit de realisatiestimulans € 10 mln. per jaartoegevoegd aan de SPUK Kansrijke Wijk ten behoeve van de programma-bureaus van de focusgebieden.Bijdrage aan agentschappenDienst van de HuurcommissieDe Huurcommissie heeft te maken met een hogere zaaklast en een hogeraantal zaken die inhoudel(k moeten worden afgedaan dan voorheen. Omte kunnen voldoen aan deze toenemende zaaklast wordt de b(drage aande Huurcommissie verhoogd met structueel € 10,0 mln. Hiermee wordt deorganisatie van de Huurcommissie toekomstbestendig gemaakt.1.2 WoningbouwOpdrachtenGrootschalige woningbouwgebiedenBinnen de Hoofdlijnenakkoord (HLA)-middelen voor woningbouw is eendeel gereserveerd voor uitvoeringskosten, waaronder voor opdrachten inhet grootschalige woningbouwdomein. Met deze mutatie worden demiddelen gerealloceerd, zodat deze op het juiste instrument verantwoordkunnen worden. Dit betreft € 5,0 mln. in 2025, € 3,1 mln. in 2026 en 2027en € 3,8 mln. in 2028 en 2029.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 213 Om langjarig te voorzien in kerntaken die de realisatie van de woning-bouwopgave ondersteunen worden incidenteel woningbouwmiddeleningezet, namelijk € 1,0 mln. in 2025.Uitvoering WoningbouwDit betreft een saldo van diverse mutaties, die alle betrekking hebben opuitvoeringskosten binnen de HLA-middelen voor woningbouw. Met dezemutaties worden de middelen gerealloceerd, zodat deze op het juisteinstrument verantwoord kunnen worden.In 2025 is van deze reallocaties € 5 mln. voor opdrachten grootschaligewoningbouwgebieden, € 3 mln. voor opdrachten woningbouw, € 2 mln.voor de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en € 1,8 mln.voor taken in het domein van de ruimtelijke ordening. Deze doelenverklaren ook de gehele bijstelling voor 2026 en 2027 en het grootste deelvan de bijstelling voor 2028 en 2029.Daarnaast zijn in de jaren 2028 tot en met 2032 middelen beschikbaargesteld voor personele capaciteit om de woningbouwdoelstellingen uithet HLA te realiseren. In totaal wordt hiervoor € 40 mln. overgeboekt naarhet Ministerie van BZK, waar het apparaatsdeel van VRO op verantwoordwordt.Bijdrage aan medeoverhedenGrootschalige woningbouwgebiedenDit betreft een saldo van de mutaties voor het gebiedsbudget en degrondfaciliteit.Voor het gebiedsbudget vindt er een kas- en verplichtingenschuif plaats.Tijdens de Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving (BOL) over hetMeerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) van eind2025 worden naar verwachting afspraken gemaakt met de grootschaligewoningbouwgebieden over de concrete inzet van de middelen. Degerelateerde kasuitgaven worden in 2026 en 2027 geraamd. De afsprakendragen bij aan de financiële haalbaarheid van de gebiedsontwikkeling inde grootschalige woningbouwgebieden. Concreet wordt er in totaal€ 303,5 mln. naar 2027 geschoven, afkomstig uit 2025 (€ 180,0 mln.), 2026(€ 35,5 mln.) en 2028 (€ 88,0 mln.).Voor de grondfaciliteit vindt hier een reallocatie plaats van € 390,0 mln.(2026: € 90,0 mln., 2027 tot en met 2029: € 100,0 mln.), zodat deze op heteigen instrument verantwoord kan worden.Om langjarig te voorzien in kerntaken die de realisatie van de woning-bouwopgave ondersteunen worden incidenteel woningbouwmiddeleningezet, opgeteld € 25,0 mln. in 2026 en 2027.Versnelling huisvestingVoor de Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT)wordt uit de jaren 2025 en 2026 in totaal € 54,8 mln. naar 2027 geschoven.Reden is dat na het openstellen van de derde tranche het zwaartepunt vande uitbetaling in 2026 en met name 2027 komt te liggen vanwege hetverlengen van de termijn voor startbouw naar 18 maanden.Daarnaast wordt in 2025 nog een deel van het budget besteed aanuitbetalingen van de eerste en tweede tranche, overlopend uit 2024.Hiervoor wordt € 2,9 mln. weer toegevoegd aan het budget van 2025.RealisatiestimulansZoals eerder toegelicht worden binnen de realisatiestimulans in de jaren2026 tot en met 2030 (€ 10 mln. per jaar) middelen ingezet voor (lokale)Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 214 uitvoeringskosten voor de aanpak van de leefomgeving. Elk van de 20focusgebieden binnen het kader van het NPLV ontvangt € 0,5 mln. perjaar.Om langjarig te voorzien in kerntaken die de realisatie van de woning-bouwopgave ondersteunen worden incidenteel woningbouwmiddeleningezet, opgeteld € 75,0 mln. in de jaren 2026–2030.GrondfaciliteitZoals eerder toegelicht vindt hier een reallocatie plaats van € 390,0 mln.(2026: € 90,0 mln., 2027 tot en met 2029: € 100,0 mln.), zodat uitgaven inhet kader van de grondfaciliteit op het eigen instrument verantwoordkunnen worden.Bijdrage aan agentschappenGrootschalige RijksprojectenHet RVB is gestart met de eerste fase van de ontwikkeling van degrootschalige woningbouwlocatie Zuiderhage in Lelystad. De uitgaven- enontvangstenritmes voor de begrotingsfaciliteit worden herijkt naaraanleiding van de vernieuwde businesscase. Voor 2025 gaat het omminder uitgaven van € 4,2 mln.RVBDe plaatsing van door het RVB ingekochte flexwoningen duurt langer danverwacht. Hierdoor volgt een deel van de uitgaven en de ontvangsten in2025. Middels deze mutatie worden de bedragen die in 2024 zijnafgeboekt weer opgeboekt op de VRO-begroting.OntvangstenDit betreft een saldo van diverse mutaties.De ontvangsten RVB zijn naar boven bijgesteld, omdat de plaatsing vandoor het RVB ingekochte flexwoningen langer duurt dan verwacht. Metdeze mutaties worden de bedragen die in 2024 zijn afgeboekt weeropgeboekt op de begroting. Voor 2025 gaat het om € 60,3 mln.De ontvangsten huurtoeslag zijn naar boven bijgesteld, gebaseerd oprealisatiecijfers over afgelopen jaar en de verwachting dat meer terugvor-deringen (en dus ook ontvangsten) zullen ontstaan. Voor 2025 gaat het om€ 31,2 mln.Het RVB is gestart met de eerste fase van de ontwikkeling van degrootschalige woningbouwlocatie Zuiderhage in Lelystad. De uitgaven- enontvangstenritmes voor de begrotingsfaciliteit worden herijkt naaraanleiding van de vernieuwde businesscase. Voor 2025 gaat het om meerontvangsten van € 3,1 mln.Tot slot worden de ontvangsten geraamd uit de regeling TegemoetkomingHerplaatsing Flexwoning in het juiste ritme gezet. Voor 2025 gaat het omminder ontvangsten van € 3,4 mln.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 215 3.2 Artikel 2. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit Budgettaire gevolgen van beleidTabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit (bedragen x € 1.000)Ontwerpbegroting t (1)Mutaties via NvW,moties, amende-menten en ISB (2)Vastgesteldebegroting t (3) =(1) + (2)Mutaties 1esuppletoirebegroting (4)Stand 1esuppletoirebegroting (5)= (3) + (4)Mutatie2026Mutatie2027Mutatie2028Mutatie2029Mutatie2030Art.Verplichtingen1.212.73810.0001.222.738488.1301.710.868241.866270.400282.886202.864630.833Uitgaven1.487.05010.0001.497.050171.0861.668.136239.631294.562290.646192.887601.3332.1Energietransitie en duurzaam-heid1.444.68710.0001.454.687166.2611.620.948236.154281.019277.694187.859586.445Subsidies (regelingen)722.72810.000732.728– 28.203704.52524.44672.438141.43265.043357.818Energiebesparing Koopsector22.100022.1003.45825.558000040.000Energietransitie en duurzaam-heid21.18910.00031.1891.52932.7181.324183008.630Kennis- en innovatieprogrammabouwproductie stikstof3.00003.0001.4074.40700000Maatschappelijk vastgoed fonds49.910049.910049.91030.00055.00030.00030.00030.000Nationaal Groeifonds26.977026.9772.38829.365– 117– 18000Nationaal Isolatie Programma26.227026.227– 26.22700000980Ontzorgen Vereniging vanEigenaren6.25806.25806.25800003.072Renovatieversneller33.290033.2904.83038.120– 2.538– 3.5425425.5000SAH30.000030.00026.30156.30100000Subsidie verduurzaming enonderhoud huurwoningen17.203017.203– 3.40313.8000005.6232.761Verduurzaming MaatschappelijkVastgoed374.2740374.274– 38.486335.788– 4.22320.8152.890– 3.080160.075Warmtefonds112.3000112.3000112.30000108.00027.000112.300Opdrachten4.06804.0686624.7302.0002.0002.0002.0005.200Energietransitie en duurzaam-heid2.60002.600– 882.51200003.200Nationaal Programma LokaleWarmtetransitie1.46801.4687502.2182.0002.0002.0002.0002.000Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s22602267830400000Energietransitie en duurzaam-heid22602267830400000Bijdrage aan medeoverheden623.3360623.336199.849823.185216.657203.463127.104126.280135.595Nationaal Programma LokaleWarmtetransitie9.00009.00009.0009.0009.0009.0009.0009.000NIP (Lokale aanpak woningisola-tie)472.7330472.7333.343476.07600000NIP (Soortenmanagement)9.43409.43409.43400000Verduurzaming Groningen enNoord-Drenthe131.1540131.154195.600326.754208.077194.709118.024117.200116.000Verduurzaming MaatschappelijkVastgoed1.01501.0159061.921– 420– 246808010.595Bijdrage aan agentschappen62.471062.47110.75373.2248.5565.3723.142– 17025.855Dienst Publiek en Communicatie1.80301.8035002.30300001.760RVB20.850020.850– 6.21214.6385.0005.0003.31207.500RVO (Energietransitie enduurzaamheid)16.677016.67723.11839.7954.831512– 170– 1706.653RVO (Uitvoering Energieak-koord)9.34109.341– 6.6532.688– 1.275– 140009.942Verduurzaming MaatschappelijkVastgoed13.800013.800013.80000000Bijdrage aan (andere) begro-tingshoofdstukken31.858031.858– 16.87814.980– 15.505– 2.2544.016– 5.29461.977EGO (innovatie)5.51905.519– 5584.961– 2.550– 1.875– 900– 3.11017.309Handhaving energielabel C0000000001.600Uitfaseren van slechte labels1.00001.000– 8991100000Verduurzaming MaatschappelijkVastgoed25.339025.339– 16.2319.108– 12.955– 3794.916– 2.18443.0682.2Bouwregelgeving en bouwkwa-liteit42.363042.3634.82547.1883.47713.54312.9525.02814.888Subsidies (regelingen)17.397017.397– 22017.17706.3055.71202.280Biobased bouwen13.212013.212– 22012.99206.3055.71200Bouwregelgeving en bouwkwali-teit4.18504.18504.18500002.280Opdrachten8.54808.5486.59015.1383.8127.0626.9624.7579.537Bouwregelgeving en bouwkwali-teit8.54808.5486.59015.1383.8127.0626.9624.7579.537Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s000161600000Overige bijdragen000161600000Bijdrage aan medeoverheden14.000014.000014.00000000Aanpak funderingsschade14.000014.000014.00000000Bijdrage aan agentschappen2.41802.418– 1.561857– 3351762782713.071RVB2.41802.418– 1.561857– 3351762782713.071Ontvangsten91091571662000091 Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 216 Geschatte budgetflexibiliteitTabel 7 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 22025juridisch verplicht71%bestuurlijk gebonden26%beleidsmatig gereserveerd3%nog niet ingevuld/vrij te besteden0% Juridisch verplichtVan het totale uitgavenbudget op artikel 2 is 71% juridisch verplicht.2.1 Energietransitie en duurzaamheidSubsidies (regelingen)Nationaal Isolatie ProgrammaDe budgetten voor Doe-het-zelvers worden gerealloceerd, zodat deze opde juiste instrumenten verantwoord kunnen worden. € 25,5 mln. wordt alsbijdrage aan medeoverheden toegevoegd aan de Lokale aanpak wonin-gisolatie.Het restant (ca. € 0,7 mln.) betreft diverse kleine reallocaties.SAH (Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen)De SAH is in 2025 uitgebreid met bijdragen voor het vastrecht voor hetaansluiten van warmtenetten. Hiervoor is € 25 mln. beschikbaar uit deLokale aanpak woningisolatie. Daarnaast is in 2025 € 1,3 mln. beschikbaarvoor subsidieaanvragen die in 2024 niet meer tot betaling zijn gekomen.Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA)Dit betreft een saldo van diverse mutaties.De vierde tranche van de subsidieregeling DUMAVA wordt opengesteld.Op basis van de uitvoering en prognose wordt het budget in het juisteritme gezet. Tevens wordt ook het resterende deel van tranche 2024afgehandeld. Hierdoor verschuift € 34,3 mln. uit 2025 naar 2027 (€ 25,6mln.) en 2028 (€ 8,7 mln.).Voor de jaaropdracht 2025 aan de RVO voor de uitvoering van de regelingDUMAVA en het Programma utiliteitsbouw en monitoringsonderzoekenworden middelen gerealloceerd naar het juiste budget. Het gaat om € 6,0mln. in 2025, € 1,0 mln. in 2026 en € 0,2 mln. in 2027.Een deel van de aangegane subsidies in 2024 wordt in 2025 betaald.Hiervoor is € 1,4 mln. beschikbaar.Het restant betreft kleine herschikkingen.Bijdrage aan medeoverhedenNationaal Programma Lokale WarmtetransitieOm het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie ook in de komendejaren voort te zetten, ontvangt VRO voor de jaren 2026–2030 in totaal€ 15,0 mln. per jaar vanuit de aanvullende post. € 9,0 mln. hiervan isgereserveerd als bijdrage aan medeoverheden, € 2,0 mln. is gereserveerdals opdrachten en € 4,0 mln. is toegevoegd aan de begroting van BZKvoor personele uitgaven.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 217 Verduurzaming Groningen en Noord-DrentheDit betreft een saldo van diverse mutaties.In de kabinetsreactie op Nij Begun zijn maatregelen opgenomen tercompensatie voor de aardbevingsschade in de provincie Groningen engemeenten in Noord-Drenthe. Onderdeel van het inlossen van deereschuld is maatregel 29 (M29). Dit betreft een extra verduurzamingssti-mulering om woningen te isoleren tot de standaard voor isolatie. In totaalis er € 1,65 mld. beschikbaar. Hiervan is € 1,5 mld. voor isolatiemaatre-gelen en € 150 mln. voor uitvoeringskosten gereserveerd. Deze mutatiebetreft de middelen voor de isolatiemaatregelen (de middelen voor deuitvoeringskosten zijn reeds overgeboekt). Per jaar gaat het om devolgende bedragen: € 179,0 mln. in 2025, € 185,1 mln. in 2026, € 194,7mln. in 2027, € 118,0 mln. in 2028, € 117,2 mln. in 2029 en € 116,0 mln. in2030. Het restant van de € 1,5 mld. volgt in de jaren 2031–2035 en blijftgereserveerd op de aanvullende post.Ook in het kader van M29 wordt isolatiebudget van ISDE (Investeringssub-sidie duurzame energie en energiebesparing) van het Ministerie van KGGovergeboekt naar VRO. Het gaat om € 16,5 mln. in 2025 en € 23,0 mln. in2026.Het restant betreft een kleine herschikking.Bijdrage aan agentschappenRVB (Rijksvastgoedbedrijf)Dit betreft een saldo van twee mutaties.Rijksdiensten zoals het RVB krijgen budget om structureel uitstootvermin-derende criteria te stellen bij aanbestedingen, in het kader van stikstof-beleid. Geplande projecten voor 2025 zijn vertraagd en worden in laterejaren uitgevoerd, het kasritme wordt hierop aangepast. Hiervoor schuift€ 13,3 mln. uit 2025 naar 2026 (€ 5,0 mln.), 2027 (€ 5,0 mln.) en 2028(€ 3,3 mln.).In overleg tussen VRO, het RVB en het Ministerie van Infrastructuur enWaterstaat (IenW) zijn de pilotmiddelen Schoon en Emissieloos Bouwen(SEB) omgezet naar algemene programmamiddelen SEB. Hiervoorontvangt VRO in 2025 € 7,1 mln. van het Ministerie van IenW. Het RVB zetdeze middelen in voor de realisatie van de routekaartdoelstellingenbinnen het Binnenhofproject (€ 3,9 mln.), gezondheidscentrum ’t Harde(€ 0,9 mln.) en voor de standaardisatie van ambitieuze SEB-eisen binnenzijn portfolio (€ 2,3 mln.).RVO (Energietransitie en duurzaamheid)Dit betreft een som van diverse reallocaties die plaatsvinden vanuitsubsidies op artikel 2 voor de kosten die het RVO maakt voor hetuitvoeren van deze subsidieregelingen. In totaal gaat het om € 23,1 mln.De grootste posten zijn die van het Programma energieprestatiegebouwen (€ 6,5 mln.), DUMAVA, het Programma utiliteitsbouw enmonitoringsonderzoeken (€ 6,0 mln.) en diverse programma’sWoningbouw (€ 6,2 mln.) en Wonen (€ 1,8 mln.).RVO (Uitvoering Energieakkoord)Het gros van deze bijstelling (€ 6,5 mln. in 2025) wordt verklaard door eenreallocatie naar het juiste instrument voor de uitvoering van hetProgramma energieprestatie gebouwen.Het restant (€ 0,2 mln.) betreft diverse kleine reallocaties.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 218 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukkenVerduurzaming maatschappelijk vastgoedDit betreft een saldo van diverse mutaties.De middelen voor de verduurzaming van Rijksgebouwen worden in hetjuiste ritme gezet op basis van de aanbestedingenprognose van deprojecten waarvoor het RVB de uitvoering onderhanden heeft. Dezeprojecten zijn vertraagd en schuiven door naar latere jaren. Uit 2025 en2026 schuift resp. € 10,9 mln. en € 9,1 mln. weg. Aan 2027 en 2028 wordtresp. € 3,4 mln. en € 4,9 mln. toegevoegd. Tot sluit schuift uit 2029 € 2,2mln. weg en wordt aan 2030 € 13,8 mln. toegevoegd.Het restant betreft diverse kleine overboekingen naar andere departe-menten, waaronder de ministeries OCW, EZ, SZW en VWS in het kadervan kennis- en innovatieplatform verduurzaming maatschappelijkvastgoed en aan het Ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) voorhet innovatieprogramma Demonstratie Energie en Klimaatinnovatie (DEI).2.2 Bouwregelgeving en bouwkwaliteitOpdrachtenBouwregelgeving en bouwkwaliteitDit betreft een saldo van diverse mutaties.Om de kwaliteit van bouwwerken vast te stellen wordt gebruikgemaaktvan bepalingsmethoden van het Nederlands Normalisatie Instituut en deNationale Milieudatabase. Voor verbetering en financiering van dezemethoden zijn in de komende jaren de volgende bedragen beschikbaar:€ 2,8 mln. in 2025, € 3,6 mln. in 2026, € 6,8 mln. in 2027, € 6,7 mln. in2028 en € 4,5 mln. in 2029 en 2030.Het aanbrengen van gespoten purschuim kent gezondheidsrisico’s envergt regulering, met name bij woningen. Hiervoor worden het Besluitbouwwerken leefomgeving (Bbl) en de Omgevingsregeling (Or) uitgebreiden wordt een informatieplicht ingesteld met toezicht door gemeenten.Gemeenten krijgen daarmee extra taken in het kader van de informatie-plicht en toezicht. Hiervoor ontvangen zij € 2,2 mln. in 2025 en vanaf 2026€ 0,3 mln. structureel.Het restant (€ 1,5 mln.) betreft diverse kleine mutaties.3.3 Artikel 3. Ruimtelijke ordening en Omgevingswet Budgettaire gevolgen van beleidTabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Ruimtelijke ordening en Omgevingswet (bedragen x € 1.000)Ontwerpbegroting t (1)Mutaties via NvW,moties, amende-menten en ISB (2)Vastgesteldebegroting t (3) =(1) + (2)Mutaties 1esuppletoirebegroting (4)Stand 1esuppletoirebegroting (5) =(3) + (4)Mutatie2026Mutatie2027Mutatie2028Mutatie2029Mutatie 2030Art.Verplichtingen409.6010409.60118.691428.29224.16137.44241.15632.735152.125Uitgaven474.1140474.11418.691492.80524.16137.44241.15632.735152.1253.1Ruimtelijke ordening63.287063.2878.36271.64914.39915.26815.03315.32163.918Subsidies (regelingen)2.05602.056– 3551.701305000774Basisregistraties581058105810000474Ruimtelijk instrumentarium(diversen)300030003000000300VNG1.17501.175– 3558203050000Opdrachten13.544013.54438613.9308.0497.2686.9336.03513.937Basisregistraties Ondergrond1.86001.860– 471.81329829829800Gebiedsontwikkeling1.23001.230– 307923– 620001.050Geo-informatie000737300000Nationaal Groeifonds5010501455460000194Programma RuimtelijkOntwerp4.81104.811204.8317.2487.0056.6356.0358.996Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 219 Ontwerpbegroting t (1)Mutaties via NvW,moties, amende-menten en ISB (2)Vastgesteldebegroting t (3) =(1) + (2)Mutaties 1esuppletoirebegroting (4)Stand 1esuppletoirebegroting (5) =(3) + (4)Mutatie2026Mutatie2027Mutatie2028Mutatie2029Mutatie 2030Ruimtelijk instrumentarium(diversen)5.14205.1426025.744565– 35003.697Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s33.763033.7634.70738.47010.67811.17811.67812.87145.132Basisregistraties Ondergrond0001.3201.3201.3201.3201.32000Geonovum2.39302.3931822.57518218218202.493Kadaster (basisregistraties)30.032030.0323.11533.1479.1769.67610.17612.87142.639Nationaal Groeifonds1.33801.338901.42800000Bijdrage aan medeoverheden8.59408.5941.3009.894– 4.081– 2.581– 2.581– 2.340234Diverse projecten ruimtelijkekwaliteit6.80806.808– 2006.608– 2.581– 2.581– 2.581– 2.3400Nationaal Groeifonds286028602860000234Ruimtelijk instrumentarium(diversen)1.50001.5001.5003.000– 1.5000000Bijdrage aan agentschappen5.33005.3302.3247.654– 552– 597– 997– 1.2453.841ICTU25002502.3302.58000000RIVM126012601260000126RVB2.40702.4074622.869500002.413RWS (leefomgeving)2.54702.547– 4682.079– 602– 597– 997– 1.2451.3023.2Omgevingswet78.256078.25610.68688.94223.22121.79125.74017.03187.824Subsidies (regelingen)1.19001.1902.3913.5812.0003.0002.5002.0002.000Eenvoudig Beter1.19001.1902.3913.5812.0003.0002.5002.0002.000Opdrachten46904692.8153.2845.0503.5503.5002.0002.150Aan de Slag26902692.8003.0695.0003.5003.5002.0002.000Serviceteam Rijk200020015215505000150Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s67.964067.964– 7.56860.396– 1.0721.1819.0818.98172.918Geonovum000000– 298000Kadaster67.964067.964– 7.56860.396– 1.0721.4799.0818.98172.918Bijdrage aan agentschappen8.63308.63313.04821.68117.24314.06010.6594.05010.756Aan de Slag5.14005.14012.54817.68815.89313.21010.1594.0507.649RWS (STR)2.20602.2065002.7061.20070050001.883Serviceteam Rijk1.28701.28701.287150150001.2243.3Regio332.5710332.571– 357332.214– 13.459383383383383Subsidies (regelingen)000003030303030Regiodeals000003030303030Opdrachten8380838– 575263353353353353353Regiodeals8380838– 575263353353353353353Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s154015432347700000Regiodeals154015432347700000Bijdrage aan medeoverheden331.5790331.579– 105331.474– 13.8420000Regiodeals331.5790331.579– 105331.474– 13.8420000Ontvangsten3.82403.8241.6015.42500003.824 Geschatte budgetflexibiliteitTabel 9 Geschatte Budgetflexibiliteit artikel 32025juridisch verplicht50%bestuurlijk gebonden48%beleidsmatig gereserveerd2%nog niet ingevuld/vrij te besteden0% Juridisch verplichtVan het totale uitgavenbudget op artikel 3 is 50% juridisch verplicht.3.1 Ruimtelijke ordeningOpdrachtenProgramma Ruimtelijk OntwerpOm de verschillende programma’s op het gebied van ruimtelijke ordeningtoekomstbestendig te maken, worden vanaf 2026 aanvullende generalemiddelen ingezet. Deze middelen zijn bedoeld om de regie op deruimtelijke ordening te versterken. Via de programma’s worden demiddelen onder meer gebruikt voor een rechtvaardige verdeling van deschaarse ruimte en voor het zorgvuldig afwegen en waarderen vanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 220 uiteenlopende sectorale belangen – zoals die van woningbouw, defensieen energie – binnen de fysieke leefomgeving. Het gaat om circa € 7,2 mln.in 2026, € 7,0 mln. in 2027 en € 6,9 mln. tot en met 2030.Bijdrage aan ZBO’s/RWT’sKadaster (basisregistraties)Dit saldo bestaat uit meerdere mutaties. Zo worden algemene middeleningezet om de financiële tekorten binnen de Nationale Geo-InformatieInfrastructuur (NGII) te dekken (ca. € 5,3 mln. in 2025 en € 6,9 mln. perjaar vanaf 2026). De NGII bestaat uit geobasisregistraties met geogra-fische gegevens over de fysieke leefomgeving. Daarnaast worden extramiddelen ingezet om de NGII te verbeteren en door te ontwikkelen (ca.€ 2,5 mln. in 2026, € 3,0 mln. in 2027, € 3,5 mln. in 2028 en € 6,2 mln. inzowel 2028 als 2029). Tot slot wordt € 2,1 mln. gerealloceerd om debijdrage aan ICTU voor de NGII op de juiste regeling te verantwoorden.3.2 OmgevingswetOpdrachtenAan de slagDit betreft hoofdzakelijk de overheveling van de loon- en prijsbijstellingvoor de Omgevingswet (ca. € 4,1 mln.), die wordt ingezet ter onder-steuning van bevoegd gezagen bij het werken met de Omgevingswet.Daarnaast worden middelen ingezet ter verbetering van de dienstver-lening door bevoegd gezagen, complexiteitsreductie van het stelsel en degebruiksvriendelijkheid van het Omgevingsloket. Dit bedraagt € 1,0 mln.in 2025 en € 2,0 mln. jaarlijks vanaf 2026.Bijdrage aan ZBO’s/RWT’sKadasterEr vinden meerdere reallocaties plaats om middelen op de juisteinstrumenten te verantwoorden. Zo wordt incidenteel circa € 7,1 mln.gerealloceerd van het Kadaster naar de bijdrage aan agentschappen voorde financiering van het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO), dat is belegdbij Rijkswaterstaat. Dit bedrag is bestemd voor het beheer, de doorontwik-keling en de invoeringsondersteuning van het Digitaal StelselOmgevingswet – Landelijke Voorziening (DSO-LV).Verder wordt er in 2028 circa € 7,9 mln. en in 2029 en 2030 € 7,8 miljoeningezet om het DSO-LV uit te bouwen. Het gaat dan o.a. om het ontsluitenvan informatiebronnen, het verbeteren van samenwerkingsfunctionali-teiten en het voltooien van het open stelsel voor derden.Daarnaast vindt een overboeking plaats (ca. € 2,4 mln.) van het Ministerievan Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Hoofdstuk 22) naar hetMinisterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Hoofdstuk 7) opartikel 11 (Centraal Apparaat). Dit is voor de inhuur van capaciteit terondersteuning van bevoegd gezagen bij het werken met deOmgevingswet (voorheen invoeringsondersteuning). Dit omvat tevens definanciering van capaciteit voor de Strategisch Beheer Organisatie (SBO).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 221 Bijdrage aan agentschappenAan de slagDit betreft een saldo van diverse mutaties. De voornamelijkste hiervan(€ 10,7 mln.) is bestemd voor een inhaalslag bij de Landelijke VoorzieningBekendmaken en Beschikbaarstellen (LVBB) vanwege een vertraging in deontwikkeling. Hierdoor wordt het basisniveau later opgeleverd danverwacht, waardoor er meer kosten worden gemaakt. Voor dekking vandeze incidentele kosten is er ruimte beschikbaar in het budget vanOmgevingswet op artikel 3.2 (ca. € 8,8 mln. in 2025, € 3,0 mln. in 2026 en€ 5,0 mln. in 2027).Verder worden er stuctureel middelen (jaarlijks ca. € 2,5 mln.) toegekendvoor het beheer van de LVBB. Deze middelen zijn nodig, omdat debelasting van het systeem groter is dan bij aanvang ingeschat. Het gaatdan bijvoorbeeld om grotere en complexere bestanden.Tot slot wordt een bedrag van circa € 7,1 mln. gerealloceerd van Kadasternaar de bijdrage aan agentschappen voor de financiering van het IPLO,dat is belegd bij Rijkswaterstaat. Dit bedrag is bestemd voor het beheer,de doorontwikkeling en de invoeringsondersteuning van het DSO-LV.3.3 RegioBijdrage aan medeoverhedenRegio DealsEr is € 244,3 mln. beschikbaar gesteld voor de zesde tranche van deRegiodeals. De budgetten van de Regiodeals zijn de afgelopen jarengeïndexeerd, waardoor een ruimte van € 13,8 mln. is ontstaan op hetinstrument bijdrage medeoverheden van de Regiodeals in 2026. Dezemiddelen worden omgebogen ten behoeve van intensiveringen binnenVRO.3.4 Artikel 4. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid Budgettaire gevolgen van beleidTabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Uitvoering Rijksvastgoedbeleid (bedragen x € 1.000)Ontwerpbegroting t (1)Mutaties via NvW,moties, amende-menten en ISB (2)Vastgesteldebegroting t (3) =(1) + (2)Mutaties 1esuppletoirebegroting (4)Stand 1esuppletoirebegroting (5) =(3) + (4)Mutatie2026Mutatie2027Mutatie2028Mutatie2029Mutatie 2030Art.Verplichtingen182.0330182.03327.066209.09912.92612.85615.83643.556297.736Uitgaven182.0330182.03327.066209.09912.92612.85615.83643.556297.7364.1Doelmatige Rijkshuisvesting101.2540101.25414.066115.3205.6255.5558.53544.055218.504Bijdrage aan agentschappen101.2540101.25414.066115.3205.6255.5558.53544.055218.504RVB (Bijdrage voor huisves-ting HCvS)63.547063.54711.73575.2822.6252.5555.53541.055179.696RVB (Bijdrage voor huisves-ting Koninklijk Huis)18.524018.524018.524000018.441RVB (Bijdrage voor huisves-ting Ministerie van AZ)7.67407.67407.6743.0003.0003.0003.0009.983RVB (Bijdrage voor monu-menten)4.37104.3711.6826.05300003.298RVB (Bijdrage voor rijkshuis-vesting)7.13807.1386497.78700007.0864.2Beheer materiële activa80.779080.77913.00093.7797.3017.3017.301– 49979.232Bijdrage aan agentschappen80.779080.77913.00093.7797.3017.3017.301– 49979.232RVB16.016016.0163.00019.0167.8007.8007.800015.878RVB (Bijdrage voor compen-satiegronden en erfpacht-recht)5.00005.00010.00015.00000005.000RVB (Onderhoud en beheer-kosten)5.31405.31405.314– 499– 499– 499– 4994.129RVB (Zakelijke lasten)54.449054.449054.449000054.225Ontvangsten107.9840107.98445.961153.9457.8007.8007.800096.022Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 222 Geschatte budgetflexibiliteitTabel 11 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 42025juridisch verplicht96%bestuurlijk gebonden0%beleidsmatig gereserveerd4%nog niet ingevuld/vrij te besteden0% Juridisch verplichtVan het totale uitgavenbudget op artikel 4 is 96% juridisch verplicht.4.1 Doelmatige RijkshuisvestingBijdrage aan agentschappenRVB (bijdrage voor huisvesting Hoge Colleges van Staat)Net als in 2024 worden ook in 2025 kosten gemaakt voor de inzet van hetprogrammabureau en het omgevingsmanagement (ca. € 3,5 mln.),evenals voor beveiligings- en leegstandskosten van het Binnenhof-complex (ca. € 4,5 mln.). Deze laatste kosten hebben betrekking op deperiode tussen het vertrek van de gebruikers – waaronder de latereuithuizing van het Ministerie van Algemene Zaken – en het momentwaarop de aannemers voor de uitvoeringswerkzaamheden wordengecontracteerd. De aard en omvang van de werkzaamheden van hetprogrammateam vallen buiten het reguliere projectmanagement van hetRijksvastgoedbedrijf (RVB) en maken geen deel uit van de gebruikelijkeopslag voor projectuitvoering.Oorspronkelijk was in 2024 een bedrag van € 6,9 mln. geraamd voor dekosten van de overbruggingshuisvesting van AZ, ondergebracht op artikel9 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties(Hoofdstuk VII). Niet alle werkzaamheden konden in dat jaar wordengefactureerd, waardoor er nog een bedrag van circa € 1,9 mln. openstaatdat in 2025 moet worden afgerekend. Dit betreft deels specifiekewerkzaamheden voor AZ, en deels werkzaamheden die pas in 2025kunnen plaatsvinden, zoals het opnieuw uithuizen van AZ. De kosten vandeze tijdelijke huisvesting hangen samen met de renovatie van hetBinnenhof en worden daarom verantwoord op het budget voor de HogeColleges van Staat.De meerkosten voor de t(del(ke huisvesting van AZ aan Bezuiden-houtseweg 73 betreffen de kosten voor het realiseren van een datacenter.Verder is er cumulatief van 2025 tot en met 2028 een bedrag van € 1,3mln. gereserveerd voor de inrichting van een representatieve ontvangst-ruimte in het tijdelijke onderkomen van de Tweede Kamer aan deBezuidenhoutseweg 67.Er worden middelen (cumulatief € 3,4 mln.) toegevoegd voor hetinformatie centrum en het t(del(k uitzichtpunt van het Binnenhof.Daarnaast wordt cumulatief € 3,0 mln. voor de opslag van kunst uit dest(lkamers toegevoegd. Er is gebleken dat de fundering van de GrafelijkeZalen versterkt moet worden. Hiervoor wordt vanaf 2029 structureel€ 125.000 toegevoegd aan de begroting.Ter dekking van verwachte uitgaven voor de renovatie van het Binnenhof,waarvoor de verplichtingen pas na 2025 worden aangegaan, is bij deVoorjaarsnota 2024 circa € 3 mln. in 2028 en € 36,7 mln. structureel vanaf2029 op de Aanvullende Post gereserveerd. Dit bedrag, dat onderdeelTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 223 uitmaakt van de € 2,0 mld. die is geraamd voor de renovatie, wordt nuovergeboekt naar de VRO-begroting.RVB (bijdrage voor huisvesting Ministerie van Algemene Zaken)Een commissie bij AZ kr(gt nieuwe huisvesting. Er is wettel(k vastgelegddat dit organisatieonderdeel meegroeit met de instanties waar het toezichtophoudt.4.2 Beheer materiële activaBijdrage aan agentschappenRVBDit betreft apparaatskosten voor de afdeling verhuur, nodig voor het oppeil brengen van de capaciteit voor de uitvoering van de wettelijke takenvan het RVB. De uitgaven hiervoor bedragen € 3,0 mln. in 2025 en € 7,8mln. van 2026 tot en met 2028.RVB (Bijdrage voor compensatiegronden en erfpachtrecht)Sinds 2023 kunnen de agrarische compensatiegronden van het Rijk nietalleen worden ingezet voor Rijksinfrastructuur en andere taken vanrijkspartijen, maar ook voor beleidsdoelen die door medeoverhedenworden gerealiseerd. Hierdoor is de vraag naar compensatiegrondentoegenomen en neemt de beschikbare voorraad af. Daarom is hetgewenst om naast het terugkopen van aangeboden erfpachtrechten ooknieuwe aankopen te doen. In 2025 wordt € 10,0 mln. extra ingezet voor deaankoop van compensatiegronden.OntvangstenDe ontvangsten omvatten de definitieve afrekening van 2024 van debevoorschotting aan het RVB uit de begroting van BZK (Hoofdstuk VII, watmet de komst van het ministerie VRO nu Hoofdstuk XXII is). Dezemiddelen worden grotendeels ingezet voor diverse tegenvallers binnen ditartikel. Dit bedrag omvat ook de ontvangsten die worden ingezet voor dehierboven toegelichte aankoop van compensatiegronden (€ 10,0 mln.) ente verwachten opbrengsten uit de bijdrage aan de apparaatskosten voorde afdeling verhuur.4 Niet-beleidsartikelen 4.1 Artikel 11. Centraal apparaat De apparaatsuitgaven van het kerndepartement van VRO wordenverantwoord op artikel 11 van de begroting van BZK.Tabel 12 Apparaatsuitgaven Kerndepartement (bedragen x € 1.000)Ontwerpbegroting t (1)Mutaties via NvW,moties, amende-menten en ISB (2)Vastgesteldebegroting t (3) =(1) + (2)Mutaties 1esuppletoirebegroting (4)Stand 1esuppletoirebegroting (5) =(3) + (4)Mutatie2026Mutatie2027Mutatie2028Mutatie2029Mutatie2030Art.Verplichtingen0000000000Uitgaven0000000000Ontvangsten0000000000 Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 224 4.2 Artikel 12. Algemeen Tabel 13 Algemeen (bedragen x € 1.000)Ontwerpbegroting t (1)Mutaties via NvW,moties, amende-menten en ISB (2)Vastgesteldebegroting t (3) =(1) + (2)Mutaties 1esuppletoirebegroting (4)Stand 1esuppletoirebegroting (5) =(3) + (4)Mutatie2026Mutatie2027Mutatie2028Mutatie2029Mutatie2030Art.Verplichtingen9.72809.72824.44134.16900009.728Uitgaven9.72809.72824.44134.16900009.72812.1Algemeen9.72809.72824.44134.16900009.728Bijdrage aan (andere) begrotings-hoofdstukken9.72809.72824.44134.16900009.728Financiën (IXB)9.72809.72824.44134.16900009.728Ontvangsten0000000000 ToelichtingBijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukkenFinanciën (IXB)Over de opbrengsten van de benzineveilingen en bodemwinning moet hetRVB jaarl(ks Vennootschapsbelasting afdragen. Dit betreft een generaaldossier (€ 24,4 mln.)OntvangstenEr heeft geen mutatie plaatsgevonden.4.3 Artikel 13. Nog onverdeeld Tabel 14 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)Ontwerpbegroting t (1)Mutaties via NvW,moties, amende-menten en ISB (2)Vastgesteldebegroting t (3) =(1) + (2)Mutaties 1esuppletoirebegroting (4)Stand 1esuppletoirebegroting (5) =(3) + (4)Mutatie2026Mutatie2027Mutatie2028Mutatie2029Mutatie2030Art.Verplichtingen0– 1.384– 1.38432.00330.619304.495435.499429.05223.98223.997Uitgaven0– 1.384– 1.38432.00330.619304.495435.499429.05223.98223.99713.0Nog onverdeeld0– 1.384– 1.38432.00330.619304.495435.499429.05223.98223.997Nog te verdelen0– 1.384– 1.38432.00330.619304.495435.499429.05223.98223.997Loonbijstelling00010.68310.6838.0577.6607.6687.5987.613Prijsbijstelling00019.93619.93625.05421.45515.00015.00015.000Onvoorzien0– 1.384– 1.3841.3840271.384406.384406.3841.3841.384Ontvangsten0000000000 ToelichtingNog te verdelenLoonbijstellingDit betreft de loonbijstelling tranche 2025 voor VRO.PrijsbijstellingUit de prijsbijstelling is het amendement van het lid Bontenbal (Kamer-stukken II 2024/25, 36600 VII, nr. 121) gedekt voor 2025 (€ 1,4 mln.) endaarnaast is € 2,4 mln. overgeboekt naar H7 BZK voor incidentele dekkingvan de taakstelling. Daarnaast wordt tot en met 2030 € 15 mln. per jaarbeschikbaar gesteld om de (wettelijke) indexering mogelijk te maken.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 225 OnvoorzienHet amendement van het lid Bontenbal (Kamerstukken II 2024/25, 36600VII, nr. 121) wordt gedekt uit budgetten voor diverse uitvoeringsorgani-saties (€ 1,2 mln. vanaf 2026) en voor 2025 uit prijsbijstelling (€ 1,4 mln.).Ter compensatie van de terugvallende huurinkomsten door de huurbe-vriezing wordt er € 270,0 mln. in 2026 en € 405,0 mln. in 2027 en 2028gereserveerd voor investeringen in de sociale huur.OntvangstenEr heeft geen mutatie plaatsgevonden.5 Agentschappen 5.1 Rijksvastgoedbedrijf (RVB) ExploitatieoverzichtTabel 15 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap RVB (Eerste suppletoirebegroting) (bedragen x € 1.000)(1) Vastge-steldebegroting(2) Mutaties1e supple-toirebegroting(3) = (1) + (2)Totaal geraamdBaten– Omzet1.594.71157.1711.651.882waarvan omzet moederdepartement197.3033.160200.463waarvan omzet overige departementen1.295.80017.5551.313.355waarvan omzet derden101.60836.457138.065Rentebaten9.00009.000Vrijval voorzieningen000Bijzondere baten98.372– 26.09572.277Totaal baten1.702.08431.0751.733.159LastenApparaatskosten493.24311.801505.044– Personele kosten398.38910.328408.717waarvan eigen personeel331.4326.932338.364waarvan inhuur externen66.9573.39670.353waarvan overige personele kosten000– Materiële kosten94.8541.47496.328waarvan apparaat ICT20.588– 1.59918.989waarvan bijdrage aan SSO’s48.5941.60050.194waarvan overige materiële kosten25.6731.47327.146Rentelasten109.7732.829112.602Afschrijvingskosten503.715– 23.089480.626– Materieel503.715– 23.089480.626waarvan apparaat ICT000waarvan overige materiële afschrijvings-kosten503.715– 23.089480.626– Immaterieel000Overige lasten595.35339.534634.887waarvan dotaties voorzieningen000waarvan bijzondere lasten595.35339.534634.887Totaal lasten1.702.08431.0751.733.159Saldo van baten en lasten gewonebedrijfsuitoefening000Agentschapsdeel Vpb-lasten000Saldo van baten en lasten000 Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 226 ToelichtingBatenOmzetDit komt voornamelijk door hogere omzet op Instandhouding RijkSpecialties en hogere omzet voor de verkoop van Eigendom en KaderOvername Rijksvastgoed (KORV)-objecten.Bijzondere batenDit komt voornamelijk door mutaties bij de TOP25 projecten (25 grootstefinanciële projecten binnen het jaar) en mutatie onderhanden projecten(OHP) als gevolg van projecten die later opgeleverd worden dan gepland.LastenApparaatskostenDe hogere lasten komen vrijwel volledig voor rekening van de toege-nomen apparaatslasten als gevolg van de toegenomen bezetting.AfschrijvingskostenDe lagere afschrijvingslasten worden voornamelijk veroorzaakt doordatprojecten later worden opgeleverd dan gepland. Dit zorgt voor lagereafschrijvingen en doorbelastingen.Overige lastenDe hogere overige lasten worden voornamelijk veroorzaakt door stijgendeonderhoudskosten Rijk vanwege een toename van het aantal storingen,hogere lasten voor dienstverleningsovereenkomsten en hogere Design,Build, Finance, Maintain & Operate (DBFMO)-lasten vanwege hogerefacturatie.KasstroomoverzichtTabel 16 Kasstroomoverzicht RVB (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)(1) Vastge-steldebegroting(2) Mutaties1e supple-toirebegroting(3) = (1) + (2)Totaal geraamd1.Rekening courant RHB 1 januari +depositorekeningen360.3433.295363.638Totaal ontvangsten operationelekasstroom (+)2.821.04567.0462.888.091Totaal uitgaven operationelekasstroom (-/-)– 2.332.571– 52.414– 2.384.9852.Totaal operationele kasstroom488.47414.632503.106Totaal investeringen (-/-)– 1.037.000– 161.200– 1.198.200Totaal boekwaarde desinvesterin-gen (+)01.2391.2393.Totaal investeringskasstroom– 1.037.000– 159.961– 1.196.961Eenmalige uitkering aan moeder-departement (-/-)000Eenmalige storting door moeder-departement (+)000Aflossingen op leningen (-/-)– 468.58593.553– 375.032Beroep op leenfaciliteit (+)1.037.000161.2001.198.2004.Totaal financieringskasstroom568.415254.753823.168Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 227 (1) Vastge-steldebegroting(2) Mutaties1e supple-toirebegroting(3) = (1) + (2)Totaal geraamd5.Rekening courant RHB31 december (=1+2+3+4)380.231112.719492.950 ToelichtingDe stand van de rekening courant RHB 1 januari 2025 is gebaseerd op hetJaarverslag 2024. Zowel de ontvangsten als de uitgaven bij de operati-onele kasstroom worden in gelijke mate beïnvloed door de geprognosti-ceerde omzet op benzineveilingen, doorbelasting programmagelden VROen programmagelden Defensie.Operationele kasstroomDe mutatie «totaal operationele kasstroom» wordt voornamelijk verklaarddoor hogere apparaatslasten vanwege de toegenomen bezetting enstijgende lasten voor onderhoud Rijk, DBFMO en dienstverleningsover-eenkomsten.InvesteringskasstroomJaarlijks wordt een aanvullend bedrag opgenomen voor het voorwaar-delijk deel bij het beroep op leenfaciliteit tijdens de eerste suppletoirebegroting. Het beroep is dit jaar voornamelijk verhoogd vanwege demutaties in het voorwaardelijke deel voor de aankopen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 725 XXII, nr. 228