Nationaal beleid voor de Nederlandse cloudmarkt

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202626 643Informatie- en communicatietechnologie (ICT)Nr. 1542 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENEN KLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 juli 2026Tijdens het commissiedebat Digitale infrastructuur en economie(Kamerstuk 26 643, nr. 1519) is toegezegd de Tweede Kamer per brief teinformeren over een onderzoek naar de heterogeniteit van de cloudmarkten te reageren op het manifest van de Open Cloud Alliantie.1 In dezeKamerbrief wordt de toezegging afgedaan en toegelicht welke beleids-acties het kabinet op nationaal niveau uitvoert voor een competitieve engoed werkende Nederlandse cloudmarkt. In separate Kamerbrieven wordtde Tweede Kamer geïnformeerd over het beleid ten aanzien van gebruikvan cloudtechnologie door de overheid zelf middels de herziening van hetrijksbreed cloudbeleid en over de Europese beleidsontwikkeling tenaanzien van de cloudmarkt door middel van een BNC-fiche over het recentverschenen Europese wetsvoorstel voor een Cloud & AI Development Act.Appreciatie van het manifest van de Open Cloud AlliantieOp 1 april 2026 heeft het kabinet het manifest «Een Open Cloud voorNederland» van de Open Cloud Alliantie (OCA) ontvangen.2 Het kabinetverwelkomt het initiatief van de OCA en de uitgesproken intentie totsamenwerking tussen de Nederlandse marktpartijen die gezamenlijk deOCA vormen. In deze brief deelt het kabinet een appreciatie van hetmanifest in twee delen: een appreciatie van de voorgestelde gezamenlijkeaanpak van de ondertekenaars én een appreciatie van de acht aanbeve-lingen die de OCA aan het kabinet en de Tweede Kamer doet.Voorgestelde gezamenlijke aanpak van de ondertekenaarsIn het OCA-manifest spreken de ondertekenaars zich uit voor eengezamenlijke aanpak om continuïteit van dienstverlening en overstapmo-1Toezegging TZ202604-186 bij Digitale infrastructuur en economie | Tweede Kamer derStaten-Generaal2Open Cloud Alliantie – Een Open Cloud voor Nederland (april 2026). kst-26643-1542ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15421 gelijkheden te bieden aan overheden die cloudtechnologie bij henafnemen. Daartoe zal elk van de ondertekenaars een Europees, open enautonoom cloudplatform bieden, waarop afnemers kritieke systemenveilig kunnen laten draaien en gevoelige data kan worden opgeslagen. Deondertekenaars bieden ten dele gelijksoortige clouddienstverlening aanen zeggen toe te werken aan mogelijkheden om het overstappen tussenclouddiensten van OCA-leden te vereenvoudigen. Daarvoor zal de OCAeen «uniforme stekker» ontwikkelen. Deze stekker werkt als een interope-rabel onderliggend technisch fundament waar cloudapplicaties van deondertekenaars altijd op kunnen draaien. Dit zorgt ervoor dat een snelleen eenvoudige overstap naar een van de andere ondertekenaars mogelijkis in het geval van continuïteitsproblemen of bijvoorbeeld een overnamedoor een partij van buiten de EU.De stekker is gebaseerd op inzichten en standaarden die voortvloeien uitEuropese samenwerking en richt zich op drie principes:•Open architectuur: de architectuur is modulair opgebouwd en bevatgeen afhankelijkheid van één leverancier.•Open standaarden: interoperabiliteit doordat systemen van deondertekenaars goed met elkaar communiceren.•Open source software: het platform is zoveel als mogelijk gebaseerdop open source software.Het kabinet onderschrijft de ambitie van de OCA om digitale afhankelijk-heden terug te dringen en de concurrentiepositie van de Nederlandsecloudsector te versterken. In dat licht verwelkomt het kabinet het initiatiefvan de OCA en de uitgesproken intentie tot samenwerking tussen deNederlandse marktpartijen die gezamenlijk de OCA vormen.Cloudtechnologie is onmisbaar geworden in onze digitale economie ensamenleving. Voor de levering hiervan zijn organisaties in Nederland ingrote mate afhankelijk van een klein aantal niet-Europese cloudaan-bieders, wat tegelijkertijd risico’s met zich meebrengt op het vlak vanconcurrentiepositie, digitale open strategische autonomie en continuïteit.Het kabinet onderkent deze risico’s en zet zich al geruime tijd in voor eenbeter functionerende cloudmarkt, met als centrale ambitie de ontwikkelingvan een federatief Europees cloud-ecosysteem. In zo’n ecosysteemkunnen verschillende lokale cloud aanbieders hun diensten geïntegreerdaan de markt aanbieden én bestaat er concurrentie, interoperabiliteit enoverstapmogelijkheden tussen de diensten van verschillende aanbieders.Voorbeelden van kabinetsinzet die daaraan bijdraagt zijn onder meer deData Act, IPCEI-CIS, de Cloud & AI Development Act (CADA), de Neder-landse Digitaliseringsstrategie (NDS) en mogelijke toekomstige IPCEI-projecten, zoals beschreven onder het kopje «Update digitale IPCEIs» indeze brief.Het kabinet is verheugd om te zien dat de ondertekenaars op eigeninitiatief samenwerking opzoeken om gezamenlijk marktproblemen teadresseren. De ontwikkeling naar meer samenwerking in de cloudsector isvan groot belang. Het is dan ook positief om te zien dat de markt hier zelfook belang aan hecht en er proactief aan werkt.Appreciatie van de aanbevelingen van de Open Cloud AlliantieIn het manifest doet de OCA een achttal aanbevelingen aan het kabinet ende Tweede Kamer. Hieronder volgt per aanbeveling een appreciatie.1. Een heldere voorkeur uit te spreken voor Nederlandse en Europesecloudoplossingen bij overheidsopdrachten, conform de mogelijkheden dieEuropese aanbestedingsregels bieden voor nationale veiligheid enTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15422 soevereiniteit. Werk dit uit naar het voorbeeld van het EuropeanSovereignty Framework.Momenteel bestaat er geen uniform vastgelegde definitie en bijbehorendecriteria voor een soevereine cloud. Verschillende aanbieders vanclouddiensten bieden cloud proposities aan die ze «soeverein» noemen.Bij gebrek aan een uniform vastgelegde definitie en bijbehorende criteriadoen ze dat op basis van eigen criteria. Hierdoor is het voor afnemers niettransparant waaraan een soevereine propositie exact voldoet en welkewaarborgen zo’n propositie biedt. Bovendien kan het leiden tot het op demarkt aanbieden van zelfbenoemde soevereine proposities die inwerkelijkheid niet de veiligheidswaarborgen bieden die afnemersverwachten, wat «sovereignty washing» tot gevolg kan hebben. Hetkabinet ziet dat er op het moment verscheidene initiatieven zijn om tekomen tot het stellen van criteria die waarborgen moeten bieden voor desoevereiniteit en continuïteit van afgenomen clouddienstverlening. Dezeinitiatieven variëren van nationaal tot Europees en van privaat tot publiek.Het Cloud Sovereignty Framework (CSF) van de Europese Commissie iséén van deze initiatieven. Het CSF kan potentieel een goede basis biedenvoor het beoordelen van de mate waarin cloudaanbieders aan degewenste soevereiniteitswaarborgen van een individuele afnemer kunnenvoldoen.3 Tegelijkertijd heeft het kabinet ook in eerder schrijven4 aan deTweede Kamer al aangegeven dat ze de Cloud & AI Development Act(CADA) als het primaire regelgevende kader ziet voor het vaststellen vaneen definitie en criteria van cloud soevereiniteit en mogelijke Europesevoorkeursprincipes voor aanbestedingen van clouddiensten. Hetwetsvoorstel hiervoor is op 3 juni jl. gepubliceerd en bevat voorstellenvoor het meewegen van Europese toegevoegde waarde in aanbestedings-trajecten voor clouddiensten en voor een gelaagd soevereiniteits-raamwerk dat overheden verplicht moeten toepassen bij inkoop vanclouddiensten. De Kamer is op 26 juni jl. via een separaat BNC-fichegeïnformeerd over onze positie ten aanzien van de CADA.5 In de aanko-mende periode zal in de EU onderhandeld worden over de exacte inhoudvan het wetsvoorstel.2. De bestaande informatiebeveiligingseisen te concretiseren, zodathiervoor geselecteerde overheidsdata niet langer bij niet Europesepartijen ondergebracht mag worden.In het herziene rijksbreed cloudbeleid is er meer aandacht voor de risico’svan het gebruik van leveranciers die (deels) onder een jurisdictie vanbuiten de Europese Economische Ruimte (EER) vallen. Op basis van eenrisico gebaseerde aanpak moeten overheidsorganisaties er voor zorgdragen dat data veilig verwerkt wordt. De keuze ten aanzien van de(herkomst van) de leverancier en een invloed vanuit een andere juris-dictie, moet daarin mede worden afgewogen. Dit kan betekenen dat insommige gevallen een andere leverancierskeuze gemaakt moet wordenom deze risico’s te kunnen vermijden.3. Ruimte te maken voor een marktplaats waarop uitsluitend Europeseaanbieders van clouddiensten en cloudsoftware worden toegelaten enwaar overheidsorganisaties gezamenlijk inkopen kunnen doen.Binnen de NDS prioriteit Cloud werkt het kabinet aan een centraleoverheidsbrede marktplaats voor cloudtechnologieën, die vraag aan het3Recent heeft de Commissie in een publicatie nadere informatie over de werking van het CloudSovereignty Framework gepubliceerd: Sovereign Cloud Framework explained.4Zoals bijvoorbeeld in: Antwoord op vragen van het lid El Boujdaini over het bericht «US ordersdiplomats to fight data sovereignty initiatives» | Tweede Kamer der Staten-Generaal5BNC-fiche Cloud & AI Development Act | Tweede Kamer der Staten-GeneraalTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15423 juiste aanbod koppelt. De inzet is om te komen tot een centrale overheids-marktplaats voor cloudtechnologieën, waar de vraag van overheidsorga-nisaties kan worden gekoppeld aan passend aanbod van clouddienstenvan een verscheidenheid aan nationale en internationale cloudbedrijven.Hoe hoger het risicoprofiel van de betrokken processen en gegevens ineen use case van public cloud gebruik is, hoe meer eisen gesteld wordenaan de voorwaarden waaronder Nederlandse, Europese en – onder degestelde voorwaarden – internationale leveranciers diensten mogenleveren.Door centralisatie ontstaat een transparanter speelveld, waarin innovatieuit de markt beter kan worden benut en collectieve inkoopkracht wordtversterkt. Dit zal gebeuren op basis van standaarden en Europeseervaringen. In de uitwerking van de ontwikkeling van de centralemarktplaats gaat het kabinet in gesprek met partijen in de markt, waarbijhet kabinet streeft naar een brede uitnodiging om een gelijk speelveld tehanteren. De centrale marktplaats wordt ontworpen en gerealiseerd insamenhang met de soevereine overheidscloud.4. Actief in te zetten op publiekprivate samenwerking om cloudcapaciteitte realiseren, bijvoorbeeld in de vorm van een samenwerkingsverbandwaarin overheidsdatacentra en Nederlandse/Europese marktpartijengezamenlijk optrekken. Maak langdurige samenwerking mogelijk.Recent is uw Kamer door de Staatssecretaris van BZK geïnformeerd overde stand van zaken omtrent van de uitgevoerde verkenning naar desoevereine overheidscloud in het kader van de NDS.6 Het ontwerp vandeze soevereine clouddienst wordt doorontwikkeld en zal binnenkortopenbaar gemaakt worden zodat andere partijen kunnen bijdragen aan dedoorontwikkeling en er zelf gebruik van kunnen maken. De regie blijft bijde overheid, maar marktpartijen en anderen, zoals onderwijs- enkennisinstellingen, worden nadrukkelijk uitgenodigd om bij te dragen.5. Bij elke aanbesteding de juiste vragen te stellen: wat gebeurt er bijovername? Kan de data geëxporteerd worden in overeenstemming metNIS2 en data act wetgeving? Kunnen de applicaties overgezet worden?Voldoet de oplossing aan de drie uitgangspunten? Is er een uitgewerkteexitstrategie? Kortom: ontwikkel beleid en wetgeving dat «beschermdeigenaarschap» mogelijk maakt.Voor alle aanbestedingen van IT-dienstverlening, waaronder cloud, zijnbestaande procedures en voorwaarden zoals ARBIT7 van toepassing. Hierzijn onder andere informatiebeveiliging en exitclausules ook beschreven.Ten aanzien van «beschermd eigenaarschap» merkt het kabinet op dat erverschillende vormen van bestaan, zoals bijvoorbeeld steward ownershipof gouden aandelen. Dergelijke constructies zijn mogelijk binnen debestaande wet- en regelgeving en kunnen een rol spelen in hetwaarborgen van de continuïteit, veiligheid en strategische autonomie vanbedrijven. Het kabinet is van mening dat het aan bedrijven zelf is om hunbedrijfsmodel en eigenaarschapsstructuur in te richten, rekening houdendmet hun eigen missie, ambities en marktcontext. Het kabinet hechtwaarde aan een open economie. Er bestaat daarom terughoudendheid tenaanzien van de inzet van constructies waarin door de overheid (gedeel-telijk) eigenaarschap wordt verkregen in elke marktpartij die clouddienst-verlening levert aan overheden, zoals door middel van gouden aandelen.6Kamerstukken 2025/26, 26 643, nr. 1537.7wetten.nl – Regeling – Besluit vaststelling Algemene Rijksvoorwaarden bij IT-overeenkomsten2022 (ARBIT-2022) – BWBR0047124Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15424 Niettemin hebben overheden, onder het herziene rijksbreed cloudbeleid,met de inzet van nauwkeurige exitplannen (inclusief terugvalopties bijalternatieve cloudaanbieders) instrumenten in handen om eisen te stellenaan eigenaarschap en gevolgen te verbinden aan (ongewenste) veran-dering van eigenaarschap.6. De inkoopkracht van de overheid gericht in te zetten voor het versterkenvan de Nederlandse en Europese IT sector, en waar nodig inkoopregelshierop aan te passen.Het versterken van digitale autonomie is één van de doelstellingen van deNDS. Het bundelen van de inkoopkracht en IT-sourcing zijn interventiesbinnen de NDS die worden ingezet om hieraan bij te dragen.Binnen het Rijk wordt momenteel ook kritisch gekeken naar de inkoopre-gelgeving en in hoeverre daarin aanpassingen nodig en mogelijk zijn. Er isbinnen de aanbestedingswetgeving al ruimte, waarvan het voornemen ishier meer kennis over te delen. Een integrale aanpak is nodig, hier vormende inkoopregels slechts een onderdeel van. Naast de inkoopregels moetook rekening gehouden worden met de consequenties voor het primaireoperationele proces, de scope van de opdracht en de beschikbarealternatieven.In Europees verband is het kabinet terughoudend over een algemene inzetvan een Europees voorkeursprincipe bij aanbesteden, maar ziet hetmeerwaarde in een gerichte inzet in strategische sectoren. Per sectorwordt zorgvuldig afgewogen of de baten opwegen tegen de kosten,hierbij wordt ook gekeken naar de cloudsector. Het instrument moet inbeginsel enkel worden ingezet om de weerbaarheid van de Unie teversterken. Een Europees voorkeursprincipe zou, samen met anderemaatregelen, kunnen bijdragen aan het afbouwen van strategischeafhankelijkheden. In het recent verschenen wetsvoorstel voor een Cloud &AI Development Act doet de Europese Commissie een voorstel voor eenvorm van een voorkeursprincipe waarbij in aanbestedingen de toege-voegde waarde voor het Europees cloud- en AI-ecosysteem kan wordenmeegewogen in de beoordeling van een ingediende offertes.7. Actief aan te sluiten bij Europese initiatieven en programma’s, zodatNederlandse keuzes bijdragen aan bredere Europese ambities op hetgebied van standaardisatie en strategische onafhankelijkheid.De problematiek op de Nederlandse cloudmarkt is niet uniek. De lidstatenvan de Europese Unie lopen tegen dezelfde problemen aan en kunnendeze niet zelfstandig oplossen. Het thema cloud staat dan ook bij diverseandere lidstaten en de Europese Commissie hoog op de agenda. Vanwegede grensoverstijgende aard van de marktproblematiek is het vanessentieel belang om problemen waar mogelijk in Europees verbandbeleidsmatig aan te pakken. Gezamenlijke oplossingen dragen daarnaastbij aan een effectief functionerende Europese interne markt.In dat verband verwelkomt het kabinet de agenda van de EuropeseCommissie op dit thema en is het proactief betrokken bij de vormgevingen uitvoering ervan. Onder de appreciatie van aanbeveling 1 en 6 is algereflecteerd op de bijdrage die de Cloud & AI Development Act kanleveren. Nederland is ook betrokken bij diverse stimuleringsinitiatieven.Zo doet Nederland middels drie nationale projecten (met 12 deelnemendeNederlandse bedrijven) mee met het Important Project of CommonEuropean Interest – Cloud Infrastructure and Services (IPCEI CIS), waarinEuropese lidstaten en bedrijven gezamenlijk € 4 miljard investeren in hetcreëren van Europese alternatieven. Daarnaast is Nederland één van deoprichtende lidstaten en voorzitter van de EDIC Digitale Gemeenschaps-goederen. Het consortium is een samenwerking tussen Frankrijk,Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15425 Duitsland, Italië en Nederland en richt zich op het versterken van deEuropese digitale soevereiniteit door het ontwikkelen van een sterkedigitale infrastructuur binnen Europa.8 Ook verkent het kabinet anderemogelijkheden in Europees verband om innovatie op het gebied vancloudtechnologie mogelijk te maken. Zo monitort het kabinet investerings-mogelijkheden op het gebied van cloudtechnologie in het Digital EuropeProgramme.8. Ministeries, uitvoeringsorganisaties, provincies, gemeenten enwaterschappen te stimuleren gesprekken aan te gaan met zoweloverheidsdatacenters als private clouddienstverleners over het terughalenvan kritieke applicaties en data naar Nederland.Het gezamenlijk optrekken over alle overheidslagen heen en het intensi-veren van de samenwerking met het bedrijfsleven zijn beide speerpuntenvan de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). In het kader vandigitale weerbaarheid en digitale autonomie wordt er actief gestuurd ophet bewuster omgaan met kritieke data en applicaties en het verhogenvan de wendbaarheid en verminderen van kwetsbaarheid hierin. Dit wordtoverheidsbreed gecoördineerd vanuit de NDS.Opvolging nationale beleidsacties uit Kamerbrief InitiatiefnotaWolken aan de HorizonIn de Kamerbrief Initiatiefnota Wolken aan de Horizon9 kondigde hetkabinet aan om naast de Europese beleidsinzet ten aanzien van decloudmarkt ook enkele aanvullende nationale beleidsacties uit te voeren.Concreet betrof dit drie actielijnen: 1) gestructureerd contact met deNederlandse cloudsector inrichten; 2) een guidance document ontwik-kelen voor organisaties die een cloudmigratie overwegen; en3) diepgaander onderzoek naar de positie en uitdagingen van deNederlandse cloudsector.In december 2025 is de Kamer middels de Kamerbrief over moties entoezegging notaoverleg Wolken aan de Horizon10 al geïnformeerd overinvulling van de eerste actielijn ten aanzien van contact met de sector. Indeze brief wordt gerapporteerd over de uitvoering van de tweede enderde actielijn.Guidance document «Dataportabiliteit in de wolken»Het kabinet heeft zichzelf ten doel gesteld om met begeleidendedocumentatie nadere ondersteuning te bieden aan organisaties die eenoverstap naar de public cloud overwegen. Door het Nationaal CyberSecurity Centrum (NCSC) is de afgelopen periode het kennisartikel«Dataportabiliteit in de wolken» ontwikkeld.11 Dit kennisproduct isontwikkeld met als doel organisaties te ondersteunen bij het inrichten vandataportabiliteit, het vermogen om data te verplaatsen tussen verschil-lende (cloud)omgevingen. Dit is een strategie die een organisatie kantoepassen om een weloverwogen keuze te maken voor het gebruik vanclouddiensten en aandacht te besteden aan aspecten als dataveiligheid,leveranciersafhankelijkheden, interoperabiliteit en bedrijfscontinuïteit. Deinsteek is dat deze organisaties de documentatie naar eigen inzichtkunnen raadplegen bij het vormgeven van hun migratieplannen. Hetkennisartikel is onderdeel van een set relevante kennisartikelen, waarmee8https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2025/10/30/frankrijk-duitsland-italie-en-nederland-starten-consortium-voor-digitale-gemeenschapsgoederen9Kamerbrief Initiatiefnota Wolken aan de horizon | Rijksoverheid.nl10Kamerbrief over moties en toezegging notaoverleg Wolken aan de Horizon | Rijksoverheid.nl11Dataportabiliteit in de wolken | NCSCTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15426 het NCSC organisaties informeert over verantwoorde migraties entoepassing van cloudtechnologie.12Onderzoek naar heterogeniteit van de cloudmarktIn de Kamerbrief over de initiatiefnota Wolken aan de Horizon heeft hetkabinet de ambitie uitgesproken om diepgaand inzicht te verkrijgen in deuitdagingen van de Nederlandse cloudsector. De markt voor cloudtechno-logie kent een heterogene samenstelling: «de cloud» is een complex engelaagd systeem dat bestaat uit talloze bedrijven met uiteenlopendefunctionaliteiten, diensten en verdienmodellen. Er is daardoor geenone-size-fits-all beleidsaanpak mogelijk voor de hele cloudsector. Voor hetontwikkelen van effectief beleid ter verbetering van de concurrentiepositievan de Nederlandse cloudsector is een gedetailleerd beeld van deheterogeniteit en diversiteit van de sector een belangrijk startpunt. Vorigjaar is in relatie tot de aangekondigde cloudmigratie van SIDN een quickscan onderzoek uitgevoerd over de Nederlandse cloudsector waarbijinzichtelijk is gemaakt hoe het aanbod van Europese cloudaanbieders zichverhoudt tot dat van drie grote Amerikaanse aanbieders.13 Deze quickscanwas beperkt in omvang en diepgang, waardoor behoefte bestond aandiepgaander onderzoek naar de markt. Het kabinet heeft daarom KPMGopdracht gegeven tot het uitvoeren van een verdiepend onderzoek naarde heterogeniteit en diversiteit van de Nederlandse cloudsector. Ditonderzoek is recent afgerond, hieronder volgt een korte beschrijving vande resultaten van het onderzoek en een appreciatie van de geïdentifi-ceerde kansen en obstakels voor Nederlandse partijen.Het onderzoek focust zich op lokale cloudaanbieders en bestaat uit tweeonderdelen. Ten eerste is in het onderzoek een gedetailleerde en actuelemarktsegmentatie van de cloud-sector opgesteld, met een overzicht vande actieve partijen per marktsegment. Ten tweede zijn op basis van demarktpositie van Nederlandse cloudleveranciers en de werking van demarkt voor een drietal scenario’s relevante kansen en knelpunten voor deNederlandse cloudmarkt geïdentificeerd. De bevindingen in beideonderdelen zijn gebaseerd op bronnenonderzoek, interviews en stakehol-dersessies met marktpartijen en brancheverenigingen.De insteek van de marktsegmentatie is om een verdieping te brengen tenopzichte van de gangbare indeling van de cloudmarkt in drie lagen(Software-as-a-Service, Platform-as-a-Service, en Infrastructure-as-a-Service). De cloudmarkt is een gelaagd ecosysteem van bedrijven,diensten en verdienmodellen, waarin zowel tussen aanbieders opverschillende lagen als tussen aanbieders binnen dezelfde laag groteverschillen bestaan in technische aspecten, verdienmodellen en debehoeften en obstakels die marktpartijen ervaren. Dat maakt dat er geenone-size-fits-all beleidsaanpak bestaat voor de gehele cloudsector. Ommeer recht te doen aan de heterogeniteit binnen en tussen de lagen vande traditionele indeling van de cloudmarkt ontwikkelt het onderzoek eenverdiepende marktsegmentatie, gebaseerd op de waardeketen van decloudmarkt en bedrijfskenmerken van dienstverleners.De waardeketen-aanpak laat zien welke opeenvolgende schakels in deketen waarde toevoegen bij het leveren van clouddiensten. Daarin zijn devolgende schakels geïdentificeerd: hardware (o.a. microchips, servers ennetwerkcomponenten), datacenterservices, virtualisatiesoftware (softwaredie fysieke infrastructuur beschikbaar maakt als virtuele cloudcapaciteit),fundamentele clouddiensten, applicaties (zoals cybersecurity software of12Cloud | NCSC13Kamerbrief besluit SIDN migratie .nl domeinregistratiesysteem naar AWS | Rijksoverheid.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15427 kantoormanagement software) en specialistische dienstverlening(waaronder public cloud resellers en marktplaatsen die organisatiesondersteunen bij de afname en het gebruik van clouddiensten). De scopevan het onderzoek richt zich op segmenten die direct onderdeel uitmakenvan de cloudinfrastructuur en waarin Nederlandse en Europese marktpar-tijen een onderscheidende rol spelen. Daarom is, in afstemming metstakeholders, gekozen om in het onderzoek de focus te leggen opcolocatie datacenters, virtualisatiesoftware, fundamentele clouddiensten,en een afgebakend deel van de specialistische dienstverlening, namelijkpublic cloud resellers en marktplaatsen. In totaal zijn daarbij 31 uniekecolocatiepartijen in kaart gebracht en 195 unieke aanbieders van funda-mentele clouddiensten. Van de Nederlandse aanbieders van fundamenteleclouddiensten bieden 11 partijen een eigen public cloud aan. Er zijn – tentijde van het onderzoek – geen Nederlandse partijen actief op de laag vanvirtualisatiesoftware.Het rapport heeft op basis van de marktsegmentatie in drie scenario’skansen geïdentificeerd voor de Nederlandse cloudsector. In het eerstescenario verkennen de onderzoekers de bedrijfseconomische mogelijk-heden voor Nederlandse cloudaanbieders binnen de ecosystemen van deniet-Europese hyperscalers die op dit moment een leidende rol spelen inde internationale cloudmarkt. Dit kan bijvoorbeeld door adviesdienstenover het aanbod van hyperscalers te leveren of door diensten te ontwik-kelen die passen binnen of aansluiten op het aanbod van hyperscalers,bijvoorbeeld in aanpalende domeinen zoals AI-oplossingen, schaalbarebusiness-2-business software, encryptie en quantum hardware. Hoewelhet kabinet erkent dat een dergelijk businessmodel bedrijfseconomischekansen kan bieden voor Nederlandse bedrijven, lijkt de meerwaarde vandit scenario vanuit het perspectief van de digitale open strategischeautonomie van Nederland minimaal en versterkt het de bestaandeafhankelijkheden van een selecte groep niet-Europese aanbieders. Hoewelmarktpartijen vanzelfsprekend vrij zijn om deze kansen te benutten endaarmee bij te dragen aan het verdienvermogen van Nederland, maakt debeperkte bijdrage aan onze digitale open strategische autonomie dat ervoor het kabinet vanuit een beleidsmatig perspectief geen aanleiding iszelf beleid te ontwikkelen om de bedrijfseconomische kansen die ditscenario biedt te stimuleren.In het tweede scenario schetsen de onderzoekers de kansen die voort-komen uit het huidige politieke momentum voor de ontwikkeling van eensoevereine cloudstack. De toegenomen maatschappelijke aandacht voorrisico’s op het gebied van dataveiligheid en continuïteit van bedrijfspro-cessen zorgt ervoor dat onder afnemers van clouddiensten meer vraagontstaat naar Europees aanbod van clouddiensten. Het kabinet onder-schrijft het belang van een sterk Europees cloud ecosysteem, evenals deoproep voor ontwikkeling van voldoende lokale datacentercapaciteit enhet versterken van samenwerking en federatieve oplossingen in deNederlandse cloudsector. Een belangrijke ambitie voor het kabinet is hetrealiseren van een federatief en open Europees cloud-ecosysteem. In zo’necosysteem kunnen verschillende lokale cloudaanbieders hun dienstengeïntegreerd aan de markt aanbieden én bestaat er concurrentie,interoperabiliteit en overstapmogelijkheden tussen de diensten vanverschillende aanbieders. Ook voorkomt het dat lock in-risico’s enafhankelijkheden verschuiven van niet-Europese hyperscalers naar één ofenkele grote Europese spelers. Met onder meer het Important Project ofCommon European Interest on Cloud Infrastructure and Services (IPCEICIS) zet het kabinet actief in op de ontwikkeling van zo’n innovatief enfederatief Europees cloud ecosysteem. Op deze manier wordt gewerkt aanhet versterken van Europese technologische capaciteiten en het vermin-deren van strategische afhankelijkheden binnen de cloudwaardeketen. HetTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15428 kabinet ziet kansen voor verdere samenwerking tussen marktpartijen omeen groter deel van de cloudwaardeketen binnen Nederland en Europa teorganiseren. Voor specifieke delen van het cloud ecosysteem, zoalsvirtualisatiesoftware, is nadere inzet nodig vanwege het ontbreken vanNederlandse of Europese alternatieven. Recent heeft het kabinet eenonderzoek laten verrichten naar het aanbod van virtualisatiesoftware, metals doel keuzes te inventariseren die bijdragen aan de continuïteit, digitaleautonomie en het verminderen van leveranciersafhankelijkheid tenaanzien van deze technologie.14In het derde scenario komen de onderzoekers met voorstellen voor hetverbeteren van de concurrentiepositie van Nederlandse cloudaanbiedersten opzichte van niet-Europese hyperscalers via aanbestedingsbeleid enwet- en regelgeving. De marktpositie van hyperscalers maakt dat het voorindividuele Nederlandse cloudleveranciers erg lastig is om effectief tekunnen concurreren op schaal. Nederlandse leveranciers kunnen zichechter onderscheiden door het bieden van maatwerk en begeleiding. Ookzien de onderzoekers kansen in het aanbieden van diensten gericht opcloud-native applicaties en het concurreren op basisdiensten (e-mail,officesoftware, opslag, rekenkracht). Basisdiensten zijn in hoge mateuniform, waardoor de technische voordelen van hyperscalers mindermeewegen in de koopbeslissing van afnemers. Als grote inkoper vanclouddienstverlening kan de overheid zelf een rol spelen in het stimulerenvan deze marktkansen. Het kabinet onderschrijft die rol en verkent demogelijkheden daartoe actief. Daarnaast verwacht het kabinet dat ook hetrecent gepubliceerde wetsvoorstel voor een Cloud & AI Development Actkan bijdragen aan het verbeteren van de positie van lokale aanbieders inaanbestedingstrajecten.Update nieuw Important Project of Common European InterestHet kabinet verkent de mogelijkheden voor mogelijke deelname vanNederlandse bedrijven en kennisinstellingen aan een nieuw ImportantProject of Common European Interest op het gebied van kunstmatigeintelligentie (AI). Om aan te sluiten bij het Europese proces is op24 februari een interessepeiling15 gestart, waarmee bedrijven enkennisinstellingen hun projecten hebben kunnen indienen. Deze peilingheeft geresulteerd in 62 voorstellen van 53 bedrijven en consortia. Vandeze voorstellen hebben 49 projecten besloten deel te nemen aan hetEuropese matchmaking proces. Aanhaken op dit proces is van belangvoor het aangaan van significante grensoverschrijdende samenwerkings-verbanden.Het kabinet heeft nog geen definitief besluit genomen over deelname aandeze IPCEI en onderzoekt nog de mogelijkheden voor de benodigdemiddelen conform motie van het lid Koekkoek.16 Voor investeringen isgeen budget gereserveerd op de begroting van het Ministerie vanEconomische Zaken en Klimaat. Bij een volgend budgettair besluitvor-mingsmoment zal worden bekeken of en hoe financiering beschikbaar kanworden gesteld voor deelname van Nederlandse bedrijven en kennisin-stellingen aan de IPCEI AI. Het kabinet zal de Kamer in het najaarinformeren over de voortgang.De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,W.J.M. Aerdts14Dit onderzoek, genaamd «Op Weg naar Weerbare Virtualisatie», wordt middels een separateKamerbrief met de Tweede Kamer gedeeld.15Interessepeiling IPCEI Artificial Intelligence (AI) | RVO.nl; Staatscourant, nr. 7919.16Kamerstukken 2024/25, 26 643, nr. 1319Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 26 643, nr. 15429