Afronding Onderzoek Special Report 2.0 Afghanistan (2010)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202627 925Bestrijding internationaal terrorismeNr. 1022 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 juni 2026Op 1 maart 2024 is uw Kamer geïnformeerd over het feit dat een eerderals vermist beschouwd inlichtingenrapport over een vermeend oorlogs-misdrijf door Australische militairen in Uruzgan (2010) alsnog werdgevonden.1Naar aanleiding van de vondst van dit rapport heeft mijn ambtsvoor-ganger opdracht gegeven de feiten rond de vondst van het rapport en degegevensdragers waarop dit rapport werd gevonden intern te onder-zoeken. Hierbij is in de digitale datasets van 20 jaar Nederlandse inzet inAfghanistan onderzoek gedaan naar vermeende schendingen van hetHumanitair Oorlogsrecht (HOR). Met deze brief informeer ik u over deuitkomsten van dit interne onderzoek.Onderzoek en conclusiesIn het onderzoek is in totaal 10 Terabyte aan data doorzocht afkomstig van20 jaar Nederlandse inzet in Afghanistan. Dit heeft 574 Special Reportsopgeleverd.2 Van de 574 rapporten hebben er 28 een relatie totvermeende schending van het HOR. Uit eerder onderzoek naar de meldingvan het vermiste rapport is gebleken dat er geen aanleiding was om uit tegaan van een mogelijk oorlogsmisdrijf door Australische Special Forces.3Uit het nu afgeronde onderzoek, Onderzoek Special Report 2.0 Afgha-nistan (2010), is geen informatie aangetroffen die daar een ander licht opwerpt.1Kamerstuk 27 925, nr. 935, Zoekslag vermeende rapport Afghanistan, 1 maart 2024.2Een Special Report is een specifiek document om informatie te rapporteren die is verkregenvan een bron. Er bestaan diverse gradaties van de betrouwbaarheid van zowel bron alsinformatie.3Kamerstuk 27 925, nr. 945 – blg-1111304, Eindverslag intensivering zoektocht Special ReportAfghanistan (2010), 3 oktober 2023. kst-27925-1022ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 925, nr. 10221 Uit het omvangrijke onderzoek is gebleken dat Nederlandse eenheden ingeen van deze rapporten in verband worden gebracht met een schendingvan het HOR. Van de 28 rapporten waar wel sprake is van een mogelijkeschending van het HOR hebben er 14 betrekking op twee coalitiepartnersdie door het Ministerie van Defensie op de hoogte worden gebracht. Denamen van de twee coalitiepartners worden niet openbaar gemaakt. Vande overige 14 rapporten hebben er 13 betrekking op Afghaanse troepen.Deze rapporten zullen niet aan Afghanistan overhandigd worden omdatNederland op dit moment geen officiële diplomatieke betrekkingen methet land onderhoudt. Het 14e rapport heeft betrekking op een niet bijnaam genoemde nationaliteit en kon dientengevolge niet overhandigdworden aan een land.Het vermist geachte Special Report is aangetroffen in een Afghanistan-gerelateerde dataset. Deze specifieke dataset is onderdeel van de totalecombinatie van digitale datasets van 20 jaar inzet in Afghanistan. HetSpecial Report is eerder niet gevonden omdat de gegevensdrager waarhet zich op bevond op onjuiste wijze was gearchiveerd. Het is nietgebleken dat dit intentioneel is gebeurd. Door de onjuiste wijze vanarchiveren was deze in eerste instantie niet herkenbaar als zijnde eendatadrager met informatie over de inzet in Afghanistan.Afronding en opvolging aanbevelingenMet het afronden van dit onderzoek is duidelijkheid verkregen over heteerder als vermist beschouwde rapport en de dataset waarin dit isaangetroffen. De vondst van het rapport onderstreept het belang van hetop orde brengen van alle missie-archieven alsmede het digitaliseren endoorzoekbaar maken van deze archieven. Defensie is hier reeds mee bezigin het kader van het Actieplan Missie-archieven Afghanistan, waarover uwKamer eerder is geïnformeerd.4 Uit het nu afgeronde interne onderzoekzijn concrete aanbevelingen gekomen die bijdragen aan het verder oporde brengen van de missiearchieven in lijn met het Actieplan Missie-archieven Afghanistan, zoals de aanbeveling om voor voldoendeservercapaciteit te zorgen om de grote hoeveelheden missiedata tekunnen verwerken. Daarnaast is de Inspectie Overheidsinformatie enErfgoed (IO&E) op dit moment bezig met algemeen onderzoek naar dehuidige stand van missie-gerelateerde archivering bij Defensie en welkemaatregelen noodzakelijk zijn om de nodige verbeteringen te realiseren.5Dit onderzoek bestaat uit twee fasen en de resultaten van de eerste fase,dat zich richt op missie-archivering, is vandaag met uw Kamer gedeeld.Verder beveelt het onderzoek aan om het registeren en opvolgen vanmeldingen van schendingen van het HOR beter in te regelen. Defensieneemt deze aanbeveling over en heeft hier reeds stappen in gezet:militairen beschikken inmiddels over meer manieren om vermoedens vanschendingen van het HOR intern en extern te melden. Over deze mogelijk-heden is uw Kamer op 18 december 2023 geïnformeerd.6De Minister van Defensie,D. Yes¸ilgöz – Zegerius4Kamerbrief 1 maart 2024, Zoekslag vermeend rapport Afghanistan; Kamerbrief Voortgangactieplan missie-archieven Afghanistan: afronding zoekslag naar het vermeende rapport enonderzoek naar melding» (Kamerstuk 27 925, nr. 945, dd.d 2 oktober 2023).5Kamerbrief 27 925, nr. 1011, Bestrijding internationaal terrorisme, brief van de Minister, betreftstand van zaken onderzoeken vondst videobeelden Hawija, 7 juli 2025.6Kamerbrief 29 521, nr. 464, meldstructuur vermoeden burgerslachtoffers, 18 december 2023Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 925, nr. 10222