Stand van zaken Illiquid Assets Back-up Facility (2009)

31371KredietcrisisNr.327BRIEFVANDEMINISTERVANFINANCIËNAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,19maart2010Op17februari2010heeftINGcijfersoverhetvierdekwartaal2009gepu-bliceerd,enop18maart2010zijndejaarcijfersover2009verschenen.DaarinwordtookaandachtbesteedaanderesultatenopdeAmerikaansegesecuritiseerdehypothekenportefeuille(deAlt-Aportefeuille).Op80%vandezeportefeuilleheeftdeNederlandseStaatviadeIlliquidAssetsBack-upFacility(IABF)hetrisicoovergenomen.DezebriefgeeftindeeersteplaatsinzichtinhetresultaatopdeIABFvoordeStaatover2009.Daarnaastgaikinopdestandvanzakenbetreffendedenieuweanalysevandeportefeuille.Inmijnbriefvan27november(Kamerstuk2009–2010,31371,nr.286)hebikeennieuweanalyseaangekondigdomdeeffectenvanvervroegdeaflossingenendegevolgenvanrecenteontwikkelingenenoverheidsinterventiesindeAmerikaansehuizenmarktinkaarttebrengen.ResultaatIlliquidAssetsBack-upFacilityover2009DefinanciëleverantwoordingvoordeIABFzoalszalwordengepresen-teerdinhetjaarverslagvanFinanciën(IXB)isgebaseerdopeenkasver-plichtingenstelsel.VoordeIABFgeefteenbedrijfseconomischresultaatmeerinzicht.Uitgaandevaneenbedrijfseconomischeboekhoudingzijndaaromeenbalansenresultatenrekeningopgesteld(ziefiguur1).Hierbijwordenalleengerealiseerderesultatenweergegeven.Detransactiekanwordengezienalseenkoopmetfinanciering1.Dekoop,eenoverdrachtvanheteconomischeigendomvan80%vandeAmeri-kaansegesecuritiseerdehypothekenportefeuillevanINGaandeStaat,isdaarbijgefinancierddoorING.Hierdoorisersprakevaneenverplichting(schuld)vandeNederlandseStaataanING.DefinancieringkanookwordengeïnterpreteerdalsonderhandseplaatsingvanNederlands,nietopenbaarverhandelbaar,schuldpapierbijING.Indatgevalleidtdefinan-cieringtoteenstijgingvandestaatsschuld.Hetprincipevankoopenfinancieringisuitgangspuntvoorhetopstellenvandebalansenresulta-tenrekeningvoordeIABF.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1418920910tkkst31371-327ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20101Detransactiekanookwordengezienalsswap.Eenswapiseenovereenkomsttussentweepartijentothetuitwisselenvankas-stromengedurendedelooptijdvandeswapopvoorafbepaaldetijdstippenentegenvoorafvastgelegdevoorwaarden.Debetalingenwordenverrichtovereenafge-sprokenonderliggendewaarde.Deonderlig-gendewaardezelfwordtnietuitgewisseld.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3271 Figuur1a:BalansenresultatenrekeningIABF(in€mln)**Wegensafrondingsverschillenkunnendeafzonderlijkegetallennietaltijdoptellentothettotaal.DeAmerikaansegesecuritiseerdehypotheken(RMBS1portefeuille)zijntegennominalewaardeindeopeningsbalansopgenomen($30,9mldofwel€23,8mld).DaartegenoverstaatdeverplichtingaanINGofweldegegarandeerdewaarde($27,8mldofwel€21,4mld)eneenvoorziening($3,1mldofwel€2,4mld).Devoorzieningbedraagt10%vandenomi-nalewaardevandeobligaties.Daarmeekomtdeverkrijgingprijsvandeportefeuille(diewas90%vandenominalewaarde)opdeopeningsbalanstotuitdrukking.Vooromrekeningennaareuroisindeopeningsbalansgebruikgemaaktvandeeurodollarreferentiekoersvan26januari20092.Dewinst-enverliesrekeninglaatziendatersprakeisvaneenpositiefresultaatvan€382mln(ofwel$551mln)over2009.MetditpositieveresultaatisdeverplichtingaanINGversneldafgebouwd.DaarnaastwordtdegegarandeerdewaardeafgelostmetdehoofdsomontvangstenuitdeRMBSportefeuille.Perultimo2009bedroegdegegarandeerdewaarde€15,5mld(ofwel$22,4mld).Degegarandeerdewaardeisdaardoorteruggelopentot86%vanderesterendenominalewaardevandeporte-feuilleperultimo2009.Daarnaastisersprakevan€0,3mld(nogtebetalen)diebetrekkingheeftopdecember2009maarpasinjanuari2010isbetaald.Hetpositiefresultaatover2009wordttoegevoegdaandevoor-ziening.Devoorziening,debuffervoorhetopvangenvanverliezen,stijgthierdoorvan10%opdeopeningsbalansnaar14%vandenominalewaardeperultimo2009.De(eind)balansperultimo2009(dieoorspronke-lijkinUSdollarluidt)isomgerekendtegendeeurodollarreferentiekoersvan31december2009.OpbouwvanhetresultaatHetfinancieringsvoordeelvoordeStaatover2009bedroeg€334mln($475mln).Ditishetverschiltussendefundingfeeenderenteontvang-stenuitdeportefeuille(RMBSinterest).HierbijisookrekeninggehoudenmetdeadditionelebetalingvanINGaandeStaatdieovereenkomtmeteenverlagingvandefundingfee3.Hetnettoresultaatopdemanagementengarantiefeeover2009bedroeg€70mln($93mln).Deresultatenwordeninprincipeomgerekendtegendekoersopmomentvanbetalingofontvangst.Uitzonderingisdatdeelvanhetresultaatdatbetrekkingheeftopdeoverlopendeposten(zichtbaaropdebalansalsteontvan-gen/tebetalen)datisomgerekendtegendekoersperultimo2009.1ResidentialMortgage-BackedSecurity.2HetbetrefteenreferentiekoersvandeECB.DezekoerswordtookgepubliceerdopdewebsitevanDeNederlandscheBank(http://www.statistics.dnb.nl).3Inoktober2009zijninoverlegmetdeEuropeseCommissietweeadditionelebetalingentotstandgekomen(Kamerstuk2009–2010,31371,nr.273).Deadditionelebetalingenkomenovereenmeteenverhogingvandegarantiefeeeneenverlagingvandefundingfee.Deeerstebetalingdieovereen-komtmetdeverhogingvandegarantiefeevindtin2010plaats.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3272 Tegenoverdenettopositievebijdragenaanhetresultaatstaanafschrij-vingskostenalsgevolgvanverliezenopdeRMBSportefeuille(€12mlnofwel$18mln).Deverliezenzijnpermaandomgerekendvandollarnaareurometdereferentiekoersperultimovandemaand.Opderesultatenrekeningineurokomenwisselkoersschommelingenvoor.Doordatgedurendehetjaardewisselkoersverandert,verandertookdeomvangvandebalansposten.Alsgevolgvanherwaarderingvandebalanspostenontstaanwisselkoersresultaten.DeresultatenrekeninginUSdollarkentuiteraardgeenwisselkoersresultaten(ziefiguur1b).Figuur1b:BalansenresultatenrekeningIABF(in$mln)**Wegensafrondingsverschillenkunnendeafzonderlijkegetallennietaltijdoptellentothettotaal.Hetgerealiseerdeverliesopdenominalewaardevandeobligatiesindeportefeuilleisoverheel2009beperktgebleventot$18mln(€12mln).Ditisca.0,06%vandeoorspronkelijkehoofdsom.DerealisatieisafgezettegendeverliezenwaarmeeinderamingvoordeIABFalrekeningisgehouden(basecase)endeverliezenindestresscase(ziefiguur2).Figuur2:Gerealiseerdehoofdsomverliezen(cumulatief)opdeportefeuille($mln)TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3273 OntwikkelingvandebuffersUithetresultaatendebalansblijktdatdebuffervoorhetopvangenvanverliezen(devoorziening)alspercentagevanderesterendenominalewaardevandeportefeuille,zoalsvermeldopdebalans,istoegenomenvan10%naar14%.Deopbouwvandezetoenameisweergegeveninfiguur3.Figuur3:Ontwikkelingvandevoorzieningalspercentagevandenominaleomvangvandeportefeuilleoorspronkelijkeomvangvandebuffer10,0%toenamedoorfinancieringsvoordeel1,8%toenamedoornettoresultaatopdefees0,4%toenamebufferdoordatverliezenbeperktzijn1,8%omvangvandebufferultimo200914,0%Naastdebufferindetransactieiserooknogeenbuffervoorhetopvan-genvaneersteverliezenindeobligatieszelf(dezogenaamdecreditenhancement1).HetmerendeelvandeobligatiesdieindeAlt-Aportefeuillezittenkennendoorhunkwaliteiteenbuffer.Degemiddeldecreditenhancementindeportefeuilleisin2009afgenomenmetca.1%(van16%naarca.15%).Dezeafnamewordtruimschootsgecompenseerddoordetoenamevandevoorzieningmet4%.Detotalebufferperultimo2009bedraagtruim29%.Figuur4:OntwikkelingvandegemiddeldecreditenhancementindeportefeuilleOnzekerhedenvoordetoekomstHetgeringegerealiseerdeverliesopdeportefeuilleendeaanwezigheidvanbuffersbetekenennietdatdeverliezennietkunnenoplopen.Verschil-lendeindicatorenvoordehuizenmarktgevendiversesignalenaf.Zoishetaantalmensenmeteenbetalingsachterstandvanmeerdan60dagengedurende2009toegenomen.Aandeanderekantlatendehuizenprijzen,afgemetenaandeCase-Shillerindex,recentelijkeenlichtestijgingzien.Bijdeverschillendeontwikkelingenmoetwordenaangetekenddatdezewordenbeïnvloeddoordiverseoverheidsmaatregelen.Gegevendedyna-miekopdeAmerikaansehuizenmarktendeinvloedvanoverheidsmaatre-gelen,wordtmomenteeldanookeennieuweanalysevandeportefeuilleuitgevoerd2.VoortgangnieuweanalysevandeportefeuilleTotslotwilikuinformerenoverdevoortgangbetreffendedenieuweanalysevandeportefeuille.Denieuweanalyseisopgebouwduittweefasen(ziefiguur5).Deeerstefase,waaraanopditmomentwordt1Eenuitgebreideretoelichtingopdebufferindeobligatieszelfstaatindebriefvan27no-vember(Kamerstuk2009–2010,31371,nr.286).2ZoalsaangekondigdinKamerstuk2009–2010,31371,nr.286.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3274 gewerkt,betreftkwalitatiefenkwantitatiefonderzoeknaardeverschil-lendemacro-variabelen,zoalswerkloosheid,groei,huizenprijs-enrente-ontwikkeling,eninstitutioneleontwikkelingen,zoals(regionale)stimule-ringsprogramma’svandeAmerikaanseoverheid,dierelevantzijnvoor«non-agency»hypotheken.Externeadviseurswordengevraagdverschil-lendescenario’s(base,stressenoptimistisch)tedefiniërenvoordezevariabelenendedoorwerkingdaarvanopmicroniveau.Ditbetreftdanbijvoorbeeldgedragseffectenvanhuiseigenaren,vervroegdeaflossing1,verliezen2endekorterente(diederenteontvangstenvoorhypothekenmetvariabelerentebepaalt).Deuitkomstenvanheteerstedeelvandeanalyse(verschillendescena-rio’s)zijnvervolgensinputvoorhettweededeel.Ditdeelvandeanalysebetreftdevertalingvandeinputparameternaarverwachtecashflowsvoordeportefeuille.VoordevertalingvanCPR,CDRenLGDviadewatervals-tructuurindeRMBS(gesecuritiseerdehypotheken)wordtdoordemeestepartijengebruikgemaaktvanIntex3.Figuur5:SchematischeweergavenieuweanalyseInhettweededeelvandeanalysewordtnadrukkelijknietgevraagdomeenwaarderingvandetransactie,maaruitsluitendomoverzichtenvantoekomstigekasstromenuitdeportefeuille.Deredendaarvoorisdatbijdewaarderingvandetransactierekeningmoetwordengehoudenmet(beleids)keuzesdiebinnenderandvoorwaardenvandeovereenkomstmetINGmogelijkzijn.Dekasstromenuitdeportefeuillezijnslechtsééndeelvanallekasstromenindetransactie.VerwachtingenvoordeoverigekasstromenuitdetransactiewordendoorhetAgentschapzelfgemodel-leerd.Daarbijwordtdanrekeninggehoudenmetde(beleids)keuzes.Namodellerenvandekasstromenwordtdetransactiegewaardeerd(doordisconterenvanallekasstromenindetransactie).Naarverwachtingkanikueindtweedekwartaalvan2010informerenoverderesultatenvandenieuweanalyse.DeministervanFinanciën,J.C.deJager1CPR=ConstantPrepaymentRate.2CDR=ConstantDefaultRate,LGD=LossGivenDefault.3IntexUSRMBSmodelleertenomvatdecashflowstructuurvoordemeesteprimeenAlt-ARMBS(http://www.intex.com/main/solutions_cashflow.php).TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.3275