Verslag Landbouw en Visserijraad 24 maart 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-32Landbouw- en VisserijraadNr. 1703 BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VANLANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 april 2025Op 24 maart jl. vond de Landbouw- en Visserijraad (hierna: Raad) plaats inBrussel. Met deze brief informeren wij de Kamer over de uitkomsten vande Raad. Daarnaast maken wij van de gelegenheid gebruik om de Kamerte informeren over het WMR-rapport «Nationale glasaal knooppunten-lijst». Het rapport hiervan hebben wij toegevoegd als bijlage aan dezebrief.I. Verslag Landbouw- en Visserijraad 24 maart 2025 Visie voor Landbouw en VoedselDe Raad hield een eerste debat over de op 19 februari jl. gepresenteerdeVisie voor Landbouw en Voedsel (hierna: Visie). Tijdens de Raad op24 februari jl. heeft de Europese Commissie (hierna: Commissie) de visieal gepresenteerd en toegelicht.Lidstaten verwelkomden de Visie unaniem en gaven aan de doelen van deVisie te steunen, zoals een sterkere concurrentiepositie, voedselzekerheid,generatievernieuwing, vereenvoudiging en vermindering van administra-tieve lasten. Lidstaten gaven ook aan blij te zijn dat de Visie benoemt dater rekening moet worden gehouden met lokale, regionale en nationalebehoeften bij de totstandkoming van beleid. De Minister heeft dit ookverwelkomd. Verder benadrukten veel lidstaten het belang van onderzoeken innovatie, waarbij de Minister nogmaals de kansen die RENURE biedtonder de aandacht heeft gebracht. Ook steunde een groot aantal lidstatende inzet van de Commissie op het diversifiëren en uitbreiden vaninkomstenbronnen voor boeren, bijvoorbeeld door middel van debioeconomie. Een aantal lidstaten vroeg aandacht voor het belang vanwaterweerbaarheid en drong erop aan dat de Eurocommissaris voorLandbouw nauw betrokken is bij de totstandkoming van de Waterweer-baarheidsstrategie van de Europese Unie (EU) die naar verwachting laterdit jaar gepubliceerd wordt. De Commissaris gaf aan dat hij inderdaad kst-21501-32-1703ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17031 betrokken is bij de gesprekken over die strategie. De Minister heeft detafelronde over de Visie aangegrepen om nogmaals het belang van eenbenchmarkingsysteem en een doelgestuurde aanpak te benadrukken.Hoewel lidstaten de doelen van de Visie unaniem steunen, vroeg een zeergroot aantal lidstaten aandacht voor wat er nodig is om deze doelen tebereiken: een adequaat budget. Lidstaten benadrukten het belang van eenspecifiek budget voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) enuitten hun zorgen over het door de Commissie voorgestelde plan vooreen zogenaamd «single fund». Ook benadrukte een groot aantal lidstatenhet belang van het behouden van de huidige structuur van het GLB mettwee pijlers. De Commissaris gaf in reactie op deze zorgen aan dat hij zeherkent, maar dat de Commissie als geheel over deze vraagstukken moetbesluiten. Een kleine groep lidstaten vroeg aandacht voor het belang vanverdere externe convergentie van directe betalingen.Het BNC-fiche met de kabinetsappreciatie van de Visie is op 28 maart jl.naar de Kamer gestuurd (kenmerk 2025Z05993).Diversenpunt: High-level conferentie «Common Agricultural Policy forfood security» (Warschau, 5 maart 2025)Het Pools voorzitterschap gaf een terugkoppeling van een conferentie diehet op 5 maart jl. in Warschau had georganiseerd over de rol van het GLBin relatie tot voedselzekerheid. Nederland heeft op hoogambtelijk niveaudeelgenomen aan de conferentie en tijdens de Raad, net als een aantalandere lidstaten, het Pools voorzitterschap bedankt voor de organisatie.Een aantal lidstaten benadrukte het belang van een concurrerende,duurzame en weerbare Europese landbouwsector voor voedselzekerheiden de belangrijke rol van het GLB hierin. De Commissie onderschreef deuitkomsten van de conferentie en gaf aan dat voedselzekerheid hoog opde agenda van de Commissie staat.Diversenpunt: Wijziging van Verordening (EU) 2021/2115 om de aankoopvan fokdieren op te nemen als subsidiabele ELFPO (Europees Landbouw-fonds voor Plattelandsontwikkeling) uitgavenRoemenië verzocht de Commissie opnieuw om gebruik te kunnen makenvan investeringsmogelijkheden binnen het GLB voor de aankoop vanfokdieren, een herhaling van de oproep tijdens de Raden van juni endecember jl.1 Roemenië benadrukte dit vooral te willen om de veehouderijverder te ontwikkelen. Een kleine groep lidstaten, waaronder Nederland,steunde het voorstel van Roemenië. Nederland gaf aan te begrijpen datRoemenië via het GLB naar praktische oplossingen zoekt. De Commissiegaf duidelijk aan de GLB-verordening op dit punt niet te zullen wijzigen enverwees naar de mogelijkheden in het huidige GLB om de zorgen vanRoemenië te adresseren. Ook benadrukte de Commissie nog dit jaar meteen nieuwe strategie voor de veehouderij te komen.Diversenpunt: Toekomstige steun voor de visserij in de EUDe Staatssecretaris heeft, met steun van een groot aantal andere lidstaten,een oproep gedaan voor meer flexibiliteit binnen het Europees Fondsvoor Maritieme Zaken, Visserij en Aquacultuur (EMFAF). Dit is nodig omde visserijsector beter te ondersteunen bij de uitdagingen waar deze voorstaat, zoals de energietransitie en de modernisering en vernieuwing vande vloot. Vijftien lidstaten hebben het diversenpunt mede ondertekend enin de Raad kon de boodschap daarnaast rekenen op steun van nog twee1Kamerstuk 21 501-32, nr. 1661 en Kamerstuk 21 501-32, nr. 1688.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17032 andere lidstaten. Veel lidstaten benadrukten ook het belang van hetverminderen van administratieve lasten en een aantal lidstaten onder-streepte expliciet het belang van steun voor vaartuigen groter dan 24meter. Ook greep een aantal lidstaten dit moment aan om het belang vaneen apart fonds voor visserij te benadrukken, ook in het volgendeMeerjarig Financieel Kader (MFK). De Commissie erkende het belang vanhet onderwerp, maar gaf aan dat lidstaten al meerdere opties hebbenbinnen de bestaande staatssteunkaders om de genoemde problemen teadresseren. De Commissie gaf daarbij aan te werken aan een visie voor devisserijsector in 2040 en een roadmap voor de energietransitie, dielidstaten richting zal geven. Ook wees de Commissie lidstaten erop dat deimplementatie van het EMFAF nog achterblijft en dat het met de lidstatenwil samenwerken om dit te verbeteren. De Eurocommissaris voor Visserijgaf aan dat visserij één van de vijf exclusieve bevoegdheden van deCommissie is en dat daar inderdaad financiering voor nodig is.Vervolgens verwees hij naar de recent gepubliceerde mededeling over hetMFK na 2027 en gaf aan dat het voorstel voor het nieuwe MFK naarverwachting in juli 2025 wordt gepubliceerd.Diversenpunt: Toegestane tolerantiemarge voor ongesorteerde aanlan-dingen in de kleine pelagische visserijLetland en Litouwen vroegen wederom aandacht voor de proportionaliteitvan de toegestane tolerantiemarge in de ongesorteerde aanlandingen vande kleine pelagische visserij, met name betreffende ongequoteerdesoorten. De tolerantiemarge is het toegestane verschil tussen hetgeschatte gewicht van de vangst per vissoort aan boord en het daadwer-kelijk gewogen gewicht bij aanlanding. Tijdens de Raad van 29 april 2024hebben deze lidstaten dit probleem ook geagendeerd.2 De bepalingen uitde herziene Controleverordening (Verordening (EG) 1224/2009) warendestijds nog niet van kracht. Deze zijn op 1 juni 2024 inwerking getreden.Uit de analyse van beide landen blijkt dat er veel inbreuken wordenvastgesteld, ook als gevolg van kleine administratieve verschrijvingen dieals ernstig moeten worden beschouwd. Voor ernstige inbreuken moetennaast een boete ook punten worden toegekend die gevolgen kunnenhebben voor deelname aan bijvoorbeeld subsidieregelingen. Letland enLitouwen riepen de Commissie op om de Controleverordening aan tepassen om deze problemen op te lossen. Veel lidstaten spraken steun uitvoor de oproep van Letland en Litouwen en gaven aan de problemen teherkennen. Hoewel er in Nederland geen ongesorteerde aanlandingenvan kleine pelagische visserijen plaatsvinden, gaf de Staatssecretaris aansoortgelijke problemen te herkennen uit de gemengde demersale visserij.Hij deed een oproep om aandacht te houden voor uitvoerbaarheid,handhaarbaarheid en proportionaliteit van controlemaatregelen ensteunde de oproep aan de Commissie om een oplossing te vinden voordeze problemen. De Commissie gaf aan dat de desbetreffende bepalingvan de Controleverordening een politieke beslissing is geweest van deRaad en het Europees Parlement, en dat hij aanpassing van deze regelsgeen goed idee vindt. Wel zegde hij toe om met Letland en Litouwen tewillen zoeken naar een pragmatische oplossing.Diversenpunt: EU-aquacultuurcampagneDe Commissie informeerde de Raad over een nieuwe campagne die op25 maart jl. gelanceerd werd om de EU-aquacultuursector te promoten.De Commissie wil met de campagne de sociale acceptatie van de sectorvergroten en EU-inwoners bewustmaken van de voordelen van deaquacultuursector. De Commissie benadrukte dat aquacultuurbedrijven in2Kamerstuk 21 501-32, nr. 1642.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17033 de EU moeten voldoen aan hoge milieu- en kwaliteitsstandaarden, iets datdoor een aantal lidstaten werd onderstreept. Een deel van de lidstatensprak expliciete steun uit voor de campagne. Lidstaten benadrukten de roldie de aquacultuursector kan spelen in de zelfvoorzienendheid envoedselzekerheid van de EU. Nederland heeft dit punt aangehoord.Diversenpunt: Uitbraak mond-en-klauwzeer (MKZ) in HongarijeHongarije en Slowakije informeerden de Raad over de recent ontdektegevallen van MKZ op verschillende bedrijven in deze lidstaten. Het virusvertoont gelijkenissen met het in januari jl. in Duitsland vastgestelde virus,maar is niet identiek. Hongarije en Slowakije gingen in op hun aanpak ende getroffen maatregelen na het ontdekken van het virus. Slowakije vroegde Commissie om financiële steun om de gevolgen van de uitbraak teverzachten. Een aantal lidstaten en de Commissie bedankten Hongarije enSlowakije expliciet voor hun transparantie, het snelle handelen en degetroffen maatregelen. De Commissie benadrukte dat het van belang isom de economische impact van dergelijke uitbraken te minimaliseren engezondheid en veiligheid te prioriteren. Verder gaf een klein aantallidstaten aan dat het van belang is om voldoende financiële middelen tehebben voor maatregelen op het gebied van diergezondheid, binnen hetlandbouwbudget of daarbuiten. Nederland heeft dit punt aangehoord.Informele lunch over de toekomst van het Gemeenschappelijk Visserij-beleidTijdens de lunch organiseerde het voorzitterschap een informele discussieover de toekomst van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB). Hetvoorzitterschap had twee vragen voorbereid voor de discussie. De eerstevraag zag op welke elementen uit het GVB de belangrijkste rol spelen bijhet versterken van het concurrentievermogen, veiligheid en economischeweerbaarheid. De tweede vraag zag op welke elementen uit het GVB inaanmerking komen voor vereenvoudiging en welke kwantitatieve databeschikbaar zijn ter onderbouwing van nalevingskosten en administra-tieve lasten.De Staatssecretaris heeft er tijdens deze lunchdiscussie op gewezen dathoewel het GVB positieve resultaten heeft behaald voor het visstands-beheer, er belemmeringen in de regelgeving zitten om beleidsdoelstel-lingen op het gebied van de energietransitie, modernisering, stabiliteit eneconomisch perspectief te behalen. Het gaat dan bijvoorbeeld om debeperkingen in het steunkader, maar ook om de rigide manier waarop hetMSY-principe nu wordt toegepast, waarbij onvoldoende ruimte is om desociaaleconomische impact mee te wegen. In reactie op de vraag oververeenvoudiging van regelgeving heeft de Staatssecretaris aangegevendat belemmeringen die innovatie in de weg staan, moeten wordenweggenomen. Ook is de onwerkbaarheid van de aanlandplicht in dit kadergenoemd en is aangegeven dat bij implementatie van de controleveror-dening meer rekening moet worden gehouden met handhaafbaarheid enuitvoerbaarheid. Verder heeft de Staatssecretaris erop gewezen dat degeopolitieke context sterk gewijzigd is, en dat een herijking van hetinstrumentarium op dit punt opportuun is. Ten slotte heeft de Staatssecre-taris aangegeven dat het goed is dat de Commissie een evaluatie uitvoertvan het GVB, maar dat het voorziene tijdpad te lang is aangezien degenoemde problemen urgent zijn en vragen om snelle actie.Omdat het een besloten informele lunchbijeenkomst was, kan geenterugkoppeling worden gegeven van de inbreng van de andere lidstatenen de Commissie.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17034 II. Rapport Nationale glasaal knooppuntenlijst Met de brief van 1 juli 20223 is de Tweede Kamer geïnformeerd over deinvulling van de motie van de leden Grinwis (CU) en De Groot (D66) van2 december 2021.4 In deze brief is aangekondigd dat Wageningen MarineResearch (WMR) in lijn met de motie een inventarisatie zou maken van degrootste knelpunten voor palingmigratie in de Nederlandse wateren. Hetrapport met de knelpunten voor de uittrekkende schieraal is op is 13 juni2023 aan de Kamer toegezonden.5 In de brief bij dit rapport is aange-kondigd dat een vergelijkbare knelpunten-studie ook voor intrekkendeglasaal zou worden uitgevoerd. Wij doen de Kamer met de bijgevoegdebijlage6 het betreffende rapport «Nationale glasaal knooppuntenlijst»toekomen. Met de afronding van dit rapport is hiermee invulling gegevenaan de gedane toezegging in de Kamerbrief van 13 juni 2023.Het rapport inventariseert de belangrijkste knelpunten voor de glasaalmi-gratie op de trekroutes vanuit de zeewateren naar de binnenwateren.Daarmee vormt het rapport een belangrijk vertrekpunt naar waar demeeste winst te halen is voor intrekkende glasaal en op welke locaties defocus zou moeten liggen bij het opheffen van migratieknelpunten voorglasaal door waterbeheerders en andere partijen. Meerdere partijen zijnsamengekomen om hun data en kennis te delen voor de totstandkomingvan dit rapport. Op basis hiervan is per knelpunt de migratie van glasaalgeanalyseerd waarbij tevens rekening is gehouden met de geschiktheidvan het leefgebied en de mogelijkheid voor glasalen om aan het eind vanhun levenscyclus als schieraal het gebied ook weer te verlaten.Tot slot wordt op basis van dit rapport aanbevolen dat het onderzoek endataverzameling die door de verschillende partijen wordt gedaan, verderwordt geüniformeerd om hiermee de beoordeling van knelpunten in detoekomst effectiever te kunnen vormgeven.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaDe Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. Rummenie3Kamerstuk 21 501-32, nr. 1451.4Kamerstuk 35 925 XIV, nr. 51.5Kamerstuk 21 501-32, Nr. 1553.6https://research.wur.nl/en/publications/nationale-glasaal-knooppuntenlijst-een-eerste-aanzet-voor-een-natTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17035