Voortgang banenafspraak Rijk 2023

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202534 352Uitvoering en evaluatie ParticipatiewetNr. 329 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN ENKONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 december 2024De rijksoverheid wil als werkgever zinvol en duurzaam werk in een veiligwerkklimaat bieden voor de doelgroep banenafspraak. In het sociaalakkoord van 2013 (Kamerstuk 33 566, nr. 15) hebben het kabinet en socialepartners afgesproken dat er 125.000 extra banen bij reguliere werkgeversgecreëerd worden voor mensen met een arbeidsbeperking, dedoelstelling van de overheid is 25.000 banen. De wet banenafspraak regeltde benodigde ondersteuning voor werkgever en werknemer om een baanbij een reguliere werkgever mogelijk te maken voor deze doelgroep.De Staatssecretaris van Participatie en Integratie stuurde uw Kamer op16 juli jl. een brief1 met de resultaten van de banenafspraak over het jaar2023.In 2023 is te zien dat beide sectoren (overheid en markt) de doelstellingniet hebben gehaald. Wat opvalt is dat dit de eerste keer is dat er binnende marktsector niet voldoende banen zijn gerealiseerd. De overheidbehaalt de doelstelling ook niet, toch is dit jaar wel een grote stijging tezien van het aantal gerealiseerde banen ten opzichte van afgelopen jaren.In deze brief informeer ik uw Kamer graag over de voortgang op debanenafspraak binnen de rijksoverheid in 2023.Aanpak sector RijkIeder onderdeel van het Rijk heeft een eigen cultuur en eigen manier vanwerken. Ieder onderdeel draagt zorg voor haar eigen medewerkers, zo ookvoor de medewerkers uit de doelgroep banenafspraak. Er wordt veelgeïnvesteerd in de instroom en begeleiding van deze medewerkers. Het isechter ook belangrijk om meer aandacht te besteden aan het behoud vanmedewerkers om een duurzame carrière te kunnen bieden, want ook datis nadrukkelijk het doel van de banenafspraak. Er is veel maatwerk nodig1Kamerstuk 34 352, nr.320 (2024) kst-34352-329ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3291 gezien de diversiteit in deze doelgroep. Die diversiteit maakt dat er ookgrote verschillen zijn tussen talenten, kwaliteiten en behoeften. Hoewelhet niet gemakkelijk is om voldoende capaciteit vrij te maken om ditmaatwerk te kunnen bieden, wordt de opgave serieus genomen. Er is opdit moment helaas onvoldoende begeleidingscapaciteit, onder anderedoor de krapte op de arbeidsmarkt.Er is veel aandacht voor nieuwe maatregelen binnen de gehele overheids-sector, ook binnen het Rijk. In het rijksbrede plan van aanpak banenaf-spraak van oktober 20232 is afgesproken dat departementen hun focushernieuwen.DoelgroepUit de cijfers van het UWV blijkt dat 52%3 van de mensen die zijnopgenomen in het doelgroepenregister op 31 december 2023 werkzaamwas. In 2023 nam de omvang van het register meer toe dan het aantalwerkenden. In het onderzoeksrapport van 16 juli jl. «Op papier arbeidsver-mogen, in de praktijk geen reële kans op werk»4 constateert de Neder-landse Arbeidsinspectie dat veel mensen in de doelgroep banenafspraaklangdurig niet aan het werk komen. De Arbeidsinspectie stelt dat debegeleiding van deze groep wellicht beter gericht kan zijn op alternatievevormen van participatie, waardoor capaciteit vrijkomt die beter benut kanworden voor de begeleiding van mensen die wel een kans op werkhebben. In mijn brief over de voortgang van de publieke sectoren in 2023– die parallel aan deze brief naar uw Kamer is verstuurd – ga ik hier verderop in.Op de werkvloer is er bij het Rijk niet altijd ruimte voor aangepast werk ofhet rustig opbouwen van werkzaamheden. Daarnaast heeft het Rijk vooralhoogwaardig kennisintensief werk en heeft zij relatief eenvoudigewerkzaamheden doorgaans aan de markt uitbesteed. Reguliere banen bijhet Rijk zijn met name ingericht voor hoogopgeleide medewerkers, metname hbo en universitair geschoolde mensen vinden via de reguliere wegeen baan bij het Rijk. Aangezien 60% van de doelgroep vmbo of lagergeschoold is, is het een opgave om binnen de organisaties werkzaam-heden te vinden die passen bij de kwaliteiten van mensen uit dezedoelgroep. Wat hoogopgeleide medewerkers betreft, helpt O&P Rijk5 bijindividuele plaatsingen. Deze pool wordt echter steeds kleiner, omdat demeeste hoogopgeleide mensen binnen de doelgroep nu een baanhebben.BinnenwerkBinnenwerk creëert samen met partnerorganisaties een groeiend aantalduurzame, structurele banen voor mensen met een doelgroepindicatiebinnen het Rijk. De banen die Binnenwerk, haar opdrachtgevers ensamenwerkingspartners hiermee realiseren, dragen bij aan de doelstellingvan de banenafspraak. Iedereen met een doelgroepindicatie kan bijBinnenwerk aan de slag. Binnenwerk kijkt naar wat iemand wél kan, nietnaar wat niet kan. Bij Binnenwerk werken veel mensen met een doelgroe-pindicatie in teamverband (groepsplaatsingen). Ook binnen de departe-menten vinden groepsplaatsingen plaats. Het gaat hierbij veelal2Kamerstuk 34 352, nr.309 (2023)3Dashboard banenafspraak (werk.nl)4Rapport Nederlandse Arbeidsinspectie Op papier arbeidsvermogen in de praktijk geen reëlekans op werk | Tweede Kamer der Staten-Generaal5O&P Rijk (onderdeel van het Ministerie van BZK) werkt als tweedelijns dienstverlener op hetgebied van organisatie en personeel voor bijna alle onderdelen van het RijkTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3292 praktische werkzaamheden, zoals gebouwassistentie, catering of bos- ennatuurbeheer.In 2023 heeft Binnenwerk 870 banen gecreëerd. Recent heeft Binnenwerkde duizendste baan gerealiseerd voor de rijksoverheid. Een mooi resultaatwaar we binnen het Rijk trots op zijn. De toegewijde begeleiding vanmedewerkers is een belangrijke succesfactor.Realisatie en cijfersIn 2023 is de doelstelling voor het Rijk gesteld op 5.637 banen, daarvanzijn 4.517 banen ingevuld. Het Rijk heeft daarmee aan 80% van dedoelstelling voldaan.Tabel 1 Aantal voltijdsbanen van 25,5 uur voor medewerkers onder de Wet banenafspraak 2023Q41MinisterieDoel(voorlopig)2Formeledienst-verbanden,excl.BinnenwerkFormeledienst-verbanden:Binnenwerk3InleenverbandenTotaalbanengereali-seerdRealisatie%AZ197501160%BZ132524449975%BZK507260202546792%EZK407215120133683%Fin1.4101.040623101.413100%IenW5863603136462%JenV (excl. RS)49275262175479786%LNV160115510166104%OCW23116157021895%SZW185194170211114%VWS24983822819277%HCvS72501166692%Rechtspraak34413504117651%Figuur 1 Gerealiseerde aantal voltijdsbanen van 25,5 uur voor medewerkers onder deWet banenafspraak en doelBron: UWV, P-Direkt, contractpartijen raamovereenkomst, ministeries.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3293 MinisterieDoel(voorlopig)2Formeledienst-verbanden,excl.BinnenwerkFormeledienst-verbanden:Binnenwerk3InleenverbandenTotaalbanengereali-seerdRealisatie%Totaal Rijk55.6373.1968704504.51780%1 I.v.m. afronding kan het voorkomen dat sommige totaalwaardes of sommige percentages niet overeenkomen met berekening met de afgerondewaardes in de tabel.2 Het doel wordt berekend m.b.v. de quotumcalculator met quotumpercentage 2,76 procent o.b.v. het gemiddeld aantal fte in 2023.3 De banen onder Binnenwerk zijn verdeeld over de ministeries waarvoor Binnenwerk het gemandateerd werkgeverschap uitvoert. De ministeriesbetalen de banen van deze medewerkers en Binnenwerk voert leiding, begeleiding en administratie uit en houdt de bezetting op peil.4 Het aantal fte waarop het doel van JenV is gebaseerd, is exclusief de executieve functies bij DJI (gemiddeld 10.505 fte).5 De executieve functies van DJI worden nog wel meegenomen bij de berekening van de totale doelstelling – de uitzondering binnen het veilig-heidsdomein betekent namelijk geen verlaging van de uiteindelijke doelstelling. Hierdoor missen er nog 409 doelbanen (o.b.v. 10.505 fte) die nogniet belegd zijn onder de ministeries.Bron: UWV, P-Direkt, Binnenwerk, contractpartijen raamovereenkomst, ministeries. Stand van zaken extra maatregelenIn de Kamerbrief over de voortgang van 20226 zijn twee extra maatregelenbinnen het Rijk aangekondigd.Centrale financieringDe inrichting van een centrale financieringsconstructie is bij iederministerie belegd. Op basis van de interne structuur en afspraken wordtdit instrument naar eigen behoefte ingezet.Netwerkorganisatie Social ReturnVijf ministeries zijn de samenwerking aangegaan en de Netwerkorgani-satie Social Return is gestart. Dit is een grenzeloze samenwerking tussendepartementen die het Ministerie van SZW coördineert. De opdracht iseen optimale samenwerking met de grootste marktpartijen van derijksoverheid zodat maximale impact wordt behaald voor de kandidaat(duurzame plaatsing) en waarbij de rijksoverheid als opdrachtgever eenbijdrage levert aan de banenafspraak. Het Rijk ontwikkelt en voert eenleveranciersaanpak uit op het gebied van social return van de top 10grootste leveranciers van de rijksoverheid. De eerste focus ligt op demeest potentiële sectoren, zijnde ICT-inhuur en bouw (Rijksvastgoedbe-drijf). Daar wordt per leverancier in samenwerking een werkwijzeopgesteld voor maximale impact.Om het gestelde doel te behalen is het van belang dat de deelnemendeministeries voldoende capaciteit vrijmaken. Ook is er de wens om meerdepartementen toe te voegen. Naar verwachting is een periode van driejaar noodzakelijk om de netwerkorganisatie goed op te zetten en te latengroeien. Op dit moment is het echter lastig voor de ministeries omcapaciteit in te zetten. Met de aankomende taakstelling binnen het Rijk, isde verwachting dat er steeds minder capaciteit beschikbaar wordt gesteld.Dit levert een risico op voor de te behalen doelstellingen.Hernieuwde focusEr is een rijksbreed plan van aanpak gemaakt om gezamenlijk tot meermaatregelen te komen aan de hand van drie uitgangspunten:6Kamerstuk 34 352, nr.309Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3294 •Hernieuwde positieve energie en zichtbaar ambassadeurschap voor debanenafspraak;•Inzicht verkrijgen in wat haalbaar is, zodat we realistische verwachtin-gen scheppen en deze ook waar maken;•De mogelijkheden centraal stellen in gesprekken in plaats vanonmogelijkheden, zodat we het volledige potentieel binnen het Rijkbenutten.Op alle niveaus van de organisaties wordt het eigenaarschap gevoeld, zowordt de banenafspraak als concrete doelstelling meegenomen in deplanning- en control cycli. De banenafspraak is ook regelmatig onderwerpvan gesprek met bestuurders, maar voor het behouden van draagvlak iswel voortdurend inspanning nodig. Omdat het, zoals eerder benoemd,niet vanzelfsprekend is dat er voldoende capaciteit is het benodigdemaatwerk te bieden, is samenwerking belangrijk. De ministeries delengoede voorbeelden, leren van elkaar en bieden elkaar hulp.Het bieden van een kwalitatieve en duurzame functie is belangrijk ommedewerkers te behouden en doorstroom te stimuleren. Op dit momentis er een grote focus op instroom, omdat de doelstelling nog niet isbehaald. Het is echter net zo belangrijk om uitstroom te voorkomen doorals werkgever te voldoen aan de behoeftes van de medewerkers. Hetbieden van voldoende begeleiding, maatwerk en een duurzaamperspectief zijn daarbij cruciaal. Zo bieden we duurzame banen vooriedereen. Het terugbrengen van het aantal ambtenaren, zoals afgesprokenin het Regeerprogramma, zal extra druk leggen op voldoende capaciteitvoor goede begeleiding. Daarbij zal de rijksoverheid blijven werken aaneen werkomgeving in overeenstemming met de wet gelijke behandelingop grond van handicap of chronische ziekte en het VN-verdrag Handicap.Dit omvat een veel bredere doelgroep dan de banenafspraak.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J.J.M. UitermarkTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 34 352, nr. 3295