Lijst van vragen en antwoorden over het besluitvormingsproces Moerdijk (Kamerstuk 34682-236)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202634 682Nationale OmgevingsvisieNr. 238 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 23 juni 2026 De vaste commissie voor Klimaat en Groene Groei heeft een aantalvragen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Klimaat en Groene Groeiover de brief van 29 mei 2026 over het besluitvormingsproces Moerdijk(Kamerstuk 34 682, nr. 236).De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 23 juni2026. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,ZwinkelsAdjunct-griffier van de commissie,Teske kst-34682-238ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 2381 1Wat is er concreet veranderd sinds het uitstel van de besluitvorming rond1 december 2025? Welke nieuwe feiten, onderzoeken, inzichten ofbestuurlijke overwegingen zijn sindsdien op tafel gekomen die verklarenwaarom nu opnieuw meerdere scenario’s worden verkend?AntwoordHierover heeft het kabinet op 29 mei 2026 een brief aan de Tweede Kamerverstuurd. Daarin staat aangegeven dat het Rijk een alternatief scenariowil verkennen met een kleinere ruimtevraag, waarbij het dorp Moerdijkook kan blijven bestaan. Dit scenario is op tafel gekomen doordat hetkabinet vindt dat het opheffen van een dorp een goede kwalitatieve enkwantitatieve onderbouwing en integrale afweging van de ruimtevraagvereist. Aangezien een deel van de ruimtevraag voor Moerdijk minderconcreet is en nog niet is opgenomen in ruimtelijke plannen, wil hetkabinet onderzoeken of het mogelijk is deze ruimtevraag elders terealiseren.2Waarop baseert u de aanvullende onderzoeksvraag en de heroverwegingvan de eerder gevolgde lijn?AntwoordOp basis van de constatering dat de geïdentificeerde ruimtevraag voorMoerdijk bestaat uit concrete en minder concrete plannen, zoals aange-geven in de brief aan de Tweede Kamer van 29 mei 2026. Een aantalenergie-infrastructuurprojecten, zoals het hoogspanningsstation enaanlanding van wind op zee, is concreet en planologisch al in voorbe-reiding. De grootschalige ontwikkeling van circulaire economie, kritiekegrondstoffen en toekomstige energie-infrastructuurprojecten zijn ookonderdeel van de originele opgave binnen Powerport, maar vertalen zichop dit moment nog minder in al geplande concrete projecten metbijbehorende ruimtevraag op korte termijn. Daardoor is het voor dezeopgaven in beginsel nog mogelijk om andere ruimtelijke keuzes te maken,wanneer het opgaven betreft die niet locatiegebonden zijn.3Welke feitelijke of beleidsmatige grondslag bestaat voor de constateringin de Kamerbrief van 29 mei 2026 dat een minder ingrijpend scenarionadrukkelijker in beeld is gekomen?AntwoordZie antwoord op vraag 24Wat is vanaf nu het concrete tijdpad richting besluitvorming?AntwoordDat is momenteel onderwerp van gesprek met de gemeente Moerdijk enprovincie Noord-Brabant. Het is de insteek om zo snel mogelijk duide-lijkheid te geven aan inwoners en ondernemers uit de regio, maar deoverheden hebben wel tijd nodig om het alternatieve scenario goed uit tezoeken. Nadat dit scenario is uitgewerkt zullen het kabinet, de gemeenteen provincie een gezamenlijke voorkeur uitspreken over een van descenario’s. Na het uitspreken van deze voorkeur gaan het kabinet, degemeente en provincie aan de slag met een planologische procedurewaarmee de ruimtelijke ontwikkeling ook juridisch-planologisch wordtgeborgd. Na het doorlopen van die procedure is de besluitvorming pasdefinitief.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 2382 5Wanneer is het aanvullende onderzoek afgerond?AntwoordDat is ook onderwerp van gesprek met de gemeente en provincie. Deoverheden zijn nu aan het uitzoeken wat verder moet worden uitgewerktvoordat een gezamenlijke voorkeur kan worden uitgesproken.6Wanneer wordt een definitief besluit genomen?AntwoordZie antwoord op vraag 4. Na het uitspreken van een voorkeursscenariowordt gestart met een planologische procedure. Het besluit is pasdefinitief na het doorlopen van deze procedure. Naar verwachting duurtdat een aantal jaren, afhankelijk van het gekozen scenario. Dit proces geldtvoor alle scenario’s. In de brief van 1 december 2025 is deze insteek ook algedeeld met de Tweede Kamer.7Op welk moment krijgen bewoners daadwerkelijk duidelijkheid?AntwoordBewoners krijgen daadwerkelijk duidelijkheid nadat het besluit definitiefis, na het doorlopen van een planologische procedure. Het kabinet,gemeente en provincie willen daarvoor een voorkeur uitspreken voor eenvan de scenario’s waarmee al enige vorm van duidelijkheid geboden kanworden.8Klopt het dat voor de inpassing van het compressorstation voor hetwaterstofnetwerk, dat volgens de plannen een oppervlakte van circa10 hectare heeft, wordt gekeken naar locaties buiten het voorgesteldeuitbreidingsgebied? Zo ja, hoe verhoudt deze keuze zich tot hetuitgangspunt van het voorgestelde kleinere uitbreidingsscenario? Welkegevolgen heeft dit voor de bestendigheid van dit scenario en op welkewijze wordt daarbij aan omwonenden vooraf duidelijkheid en zekerheidgeboden over de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen?AntwoordDat klopt niet. Het compressorstation – onderdeel van de Delta ScheldeCO2nnection (DSC) – is nodig voor het realiseren van het CO2 netwerk,niet het waterstofnetwerk. Het klopt wel dat dit station een oppervlak heeftvan circa 10 hectare. Daarbij wordt voor het compressorstation gekekenhoe deze ingepast kan worden op een locatie die binnen het voorgesteldeuitbreidingsgebied valt. Het kabinet is met de gemeente en provincie ingesprek hoe dit project gerealiseerd kan worden binnen de verschillendescenario’s. Vanuit het project worden omwonenden betrokken en kunnenzij op verschillende momenten hun reacties kenbaar maken. Daarnaastworden omwonenden voor het vervolgtraject van Powerport betrokkenom mee te denken over de ruimtelijke plannen.9Welke garanties, ondersteuning en regelingen gelden voor bewonerszolang er nog geen definitieve keuze is gemaakt?AntwoordDat is onderwerp van gesprek met de gemeente en provincie. In degesprekken met gemeente en provincie wordt o.a. gekeken naar debestaande Moerdijkregeling en financiering voor sociaal-maat-Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 2383 schappelijke, financiële hulp en juridische hulp voor inwoners van hetdorp Moerdijk, het omliggende buitengebied en kernen.10Welke maatregelen worden getroffen voor de gevolgen die de aanhou-dende onzekerheid nu al heeft voor investeringsbeslissingen, woning-waarde en het dagelijks leven in het dorp?AntwoordDat is onderwerp van gesprek met de gemeente en provincie. Het kabinet,gemeente en provincie zetten in op het versterken van de leefbaarheidvan dorp Moerdijk. Dit gaat bijvoorbeeld om de realisatie van projecten inhet dorp Moerdijk die de leefbaarheid versterken, waaronder nieuwbouw-projecten voor woningen. Daarnaast is er een bestaande garantieregelingvoor huiseigenaren, de Moerdijkregeling.11Wat is de invulling van de oorspronkelijke 1.300 hectare, 700 hectare,450 hectare en nieuwgenoemde 240 hectare?AntwoordHet kabinet herkent de genoemde 1.300 hectare niet. Wel zijn er hogeruimtebeslagen geïdentificeerd bij eerste ramingen vanuit de Ontwerp-tafel Powerport regio Moerdijk die zijn verwerkt in een technischeanalyse1.De 700 hectare is het indicatieve ruimtebeslag dat is vastgesteld in het BOLeefomgeving van 11 juni 2025 en omvat de totale ruimtevraag inMoerdijk, Geertruidenberg (Amergebied) en Drimmelen. Er is geenvastgestelde invulling van de 700 hectare. Het indicatieve ruimtebeslag isgebaseerd op de ruimtevraag uit de technische analyse (zie hierboven) enbijbehorende oplegnotitie2.De 450 hectare is het indicatieve ruimtebeslag rondom het haven- enindustriecluster Moerdijk, en onderdeel van het indicatieve ruimtebeslagvan 700 hectare zoals vastgesteld in het BO Leefomgeving van 11 juni2025.De 240 hectare is de afgelopen periode genoemd als indicatief ruimte-beslag voor het alternatieve scenario. Dit is nog niet vastgesteld,aangezien de gesprekken tussen het kabinet, gemeente en provincie overde opgave en het specifieke ruimtebeslag van het alternatieve scenarionog lopen.12Is er voor de beoogde 380 kilovolt reeds een vergunning aangevraagd ofafgegeven?AntwoordNee, voor het hoogspanningsstation Port of Moerdijk 380-150-20kV is noggeen vergunning aangevraagd of afgegeven. Daarvoor moeten eerst nogeen aantal stappen in de projectprocedure worden doorlopen.131https://drimmelen.nl/sites/default/files/documents/Ontwerptafel-Werkspoor1-Technischeverdieping-2B.pdf2https://drimmelen.nl/sites/default/files/documents/Oplegnotitie%20technische%20verkenning.pdfTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 2384 Welke procedures zijn reeds in gang gezet voor het realiseren van de380 kilovolt? En indien van toepassing, hoe vergevorderd zijn dezeprocedures?AntwoordDe ruimtelijke inpassing van het hoogspanningsstation Port of Moerdijk380-150-20kV vindt plaats met behulp van de projectprocedure. Devolgende stap binnen de projectprocedure is het vaststellen van eenvoorkeursalternatief. Op basis daarvan zal de procedure verder wordenvoorbereid, bijvoorbeeld door het onderzoeken van milieueffecten en hetaanvragen van vergunningen. De locatie van het hoogspanningsstationwordt pas definitief na het nemen van een projectbesluit. Volgens dehuidige planning wordt dat projectbesluit genomen in 2029.14Erkent u nog steeds de in 2023 afgesproken doelstelling van de Ontwerp-tafel Powerport, oftewel een integrale afweging van lokale, regionale ennationale opgaven, met expliciete aandacht voor structurele verbeteringvan leefbaarheid, brede welvaart en toekomstperspectief voor inwonersen ondernemers richting 2050?AntwoordJa, dit is en blijft uitgangspunt voor het kabinet bij de gebiedsontwikkelingvoor de Powerport regio, waar Moerdijk onderdeel van is.15Kunt u precies aangeven welke onderdelen van het Programma Energie-hoofdstructuur en de nationale ruimtebehoefte voor duurzame encirculaire industrie niet langer in Moerdijk zouden landen in de kleinerevariant?AntwoordNee, dat is nog niet mogelijk. Een aantal onderdelen van de ruimtevraagis minder concreet en behoeft verdere uitwerking. Het kabinet wil dekomende periode uitzoeken voor welke ruimtevraag geen plek is inMoerdijk, als wordt gekozen voor het alternatieve scenario met kleinereruimtevraag.16Betekent de kleinere variant dat opgaven zoals het compressorstation,extra aanlandingen van wind op zee, converterstations, elektrolysers,batterijopslag, nieuwe hoogspanningsinfrastructuur, warmtenetten enruimte voor circulaire industrie worden geschrapt, uitgesteld, verkleind ofverplaatst? Kunt u dit per onderdeel toelichten?AntwoordDit moet nader onderzocht worden. Dit is onderdeel van het gesprek metgemeente en provincie. In het alternatieve scenario wordt in ieder gevalruimte geboden aan de energieprojecten die al in procedure zijn. Hetkabinet onderzoekt in de komende periode welke ontwikkelingen verderingepast kunnen worden in het alternatieve scenario.17Indien onderdelen van de opgave worden verplaatst: naar welke locatiesgaan deze dan, welke bestuurlijke afspraken zijn daarover gemaakt en isdaar aantoonbaar voldoende fysieke ruimte, milieuruimte, netcapaciteiten maatschappelijk draagvlak aanwezig?AntwoordTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 2385 Ook dit moet nader onderzocht worden. Zoals genoemd in de brief aan deTweede Kamer verstuurd op 29 mei 2026 werkt het kabinet aan eennationale ruimtelijk-economische strategie voor de haven- en industrie-clusters van nationaal belang in lijn met het coalitieakkoord. Gezien deschaarse ruimte in Nederland zet het kabinet in op een zo goed mogelijkeruimtelijke ordening in en rondom de haven- en industrieclusters. Hetkabinet kijkt hierbij naar een goede afweging over hoe ruimtelijkeopgaven verdeeld worden over verschillende gebieden.18Is onderzocht wat het schrappen, uitstellen, verkleinen of verplaatsen vanonderdelen van de Powerport-opgave betekent voor netverzwaring,klimaatdoelen, leveringszekerheid, industriële verduurzaming, strate-gische autonomie en de kosten voor samenleving en overheid? Zo ja, kuntu deze onderzoeken met de Kamer delen?AntwoordNee, dit is nog niet onderzocht. Het kabinet is van plan om de komendeperiode te onderzoeken wat de impact is van een mogelijke keuze voor hetalternatieve scenario voor Moerdijk en de ruimtelijke druk op de anderehaven- en industrieclusters.19Kunt u uitleggen waarom de conclusies uit eerdere gezamenlijkeverkenningen van het Rijk en de regio – waarin is onderzocht of de opgavekleiner kon, binnen het bestaande haven- en industrieterrein paste ofelders in de regio dan wel in andere industrieclusters kon wordeningepast – nu niet langer leidend zijn?AntwoordIn het BO Leefomgeving van 11 juni 2025 is vastgesteld dat de uitbreidingvan het haven- en industriecluster Moerdijk onafwendbaar is. In degezamenlijke verkenningen is onderzocht welke ruimtevraag concreetmoet landen in of nabij Moerdijk en welke ruimtevraag minder concreetis, maar waarschijnlijk zal landen in Moerdijk. Vanwege de uniekelocatiekenmerken van Moerdijk is er bij het BO Leefomgeving van 11 juni2025 uitgegaan van een totaalpakket voor de ruimtevraag, zowel voor deconcrete als minder concrete ruimtevragers.Zoals aangegeven in de brief die het kabinet aan de Tweede Kamer heeftverstuurd op 29 mei 20263, wil het kabinet meerdere scenario’s verkennen.Daarin staat aangegeven dat het kabinet de ruimtebehoefte en deonderbouwing daarvan meeneemt en meeweegt in de uiteindelijkebesluitvorming. Ook stelt het kabinet dat een deel van de ontwikkelingenconcreet is, zoals de lopende energieprojecten. Voor het minder concretedeel van de ontwikkelingen met betrekking tot circulaire economie entoekomstige energieprojecten kunnen in beginsel nog andere ruimtelijkekeuzes gemaakt worden. Het kabinet wil dus onderzoeken in welke matedat mogelijk is in het alternatieve scenario.20Met hoeveel inwoners van het dorp Moerdijk hebben de Ministers vanVRO en IenW het afgelopen jaar gesproken in het besluitvormingsproces?AntwoordVanuit het kabinet is de Staatssecretaris van KGG coördinerend bewinds-persoon. De Staatssecretaris voert dan ook de gesprekken met inwoners3https://open.overheid.nl/details/341e9933-6c44-4520-8eae-7d22e12927a6Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 2386 van het dorp Moerdijk, andere kernen en het buitengebied. De Ministervan VRO gaat in juni op werkbezoek in Moerdijk.21Hoeveel hectare grond is er nodig voor de industrie in de haven- enindustriegebied moerdijk, voor de autonome groeivraag van de haven entegemoet te komen in de nationale ambities «Circulaire Economie», enkan de Minister concreet aangeven wat in die ruimtevraag dan gebouwdgaat worden?AntwoordHet indicatieve ruimtebeslag dat is vastgesteld in het BO Leefomgevingvan 11 juni 2025 bevat ook ruimtevraag voor de autonome ruimtevraagvoor de verduurzaming en het circulair maken van de industrie. Dieruimtevraag is mede gebaseerd op de nationale prognose «ruimtebe-hoefte industrieclusters»4. De prognose is gebaseerd op ramingen, dus erkan niet concreet worden aangegeven wat in die ruimtevraag gebouwdwordt.22Wat is uw positie inzake het plaatsen van de 380 kilovolt-station op locatiedrukweg, het voorstel van Tennet en Enexis? Deelt u de mening dat dezelocatie het beste is voor zowel het havengebied als het dorp Moerdijk?AntwoordDe locatiekeuze voor hoogspanningsstation Port of Moerdijk 380-150-20kVis nog niet vastgesteld. Vooralsnog zijn er twee mogelijke locaties: deGorsdijk en de Krukweg. Binnen de projectprocedure voor dit hoogspan-ningsstation vindt trechtering plaats van meerdere locaties tot één locatie.Op die keuze loopt het kabinet nu niet vooruit.23Wat is de definitie van een «menselijk proces» of een «menselijke aanpak»en is daar volgens in het Powerportdossier tot dusver sprake van?AntwoordEen menselijk proces of aanpak is een proces waarbij rekening wordtgehouden met de belangen van mensen, mensen serieus genomenworden en met respect worden behandeld, er mogelijkheid is voordialoog en transparante beslissingen worden genomen. Dat pogen weook bij Moerdijk en tegelijk is duidelijk dat dit naar de toekomst op eenandere manier vormgegeven moet worden. De afspraken die op de 29 junia.s. gemaakt worden moeten hieraan bijdragen. Het kabinet heeft eerderafgesproken met gemeente en provincie om een rechtvaardig pakket vanrandvoorwaarden uit te werken en tijdig beschikbaar te stellen voorinwoners en ondernemers in de regio. Dit blijft dan ook de inzet voor hetvervolg.24Wat is en blijft de rol van de betrokken Ministeries van IenW en VRO in hetderde scenario dat vanuit KGG is bedacht?AntwoordHet alternatieve scenario is ingebracht door het kabinet, de Staatssecre-taris van KGG is coördinerend bewindspersoon voor Moerdijk namens hetkabinet. Het alternatieve scenario behoeft nog verdere uitwerkingalvorens een voorkeursrichting en inzet vanuit de betrokken departe-menten vast te kunnen stellen. Tot de keuze van een voorkeursscenario en4https://open.overheid.nl/documenten/8b5516c0-1e28-411a-a63f-258b3c537e49/fileTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 2387 nieuwe afspraken over een verdeling binnen het Rijk is de Minister vanVRO vanuit haar verantwoordelijkheid op de ruimtelijke ordeningbetrokken. De Minister van I&W is betrokken vanuit zijn rol richting dehavens van nationaal belang.25Hoe rijmt u het derde scenario met de leefbaarheidsvisie van het dorpMoerdijk, waarin staat dat het onwenselijk is dat het dorp steeds verderwordt ingeklemd zonder perspectief en investeringen in leefbaarheid?AntwoordDe leefbaarheidsvisie is bekend bij het kabinet. Het kabinet wil met deregio bij de uitwerking van het alternatieve scenario onderzoek doen naarde impact op de leefbaarheid van dorp Moerdijk, omliggende kernen enhet buitengebied. Bij deze uitwerking hoort ook onderzoek naar hoegeïnvesteerd kan worden in de leefbaarheid van het dorp en de regio.26Hoe evalueert u het Powerport proces tot nu toe en bent u bereid omzaken rigoreus te verbeteren?AntwoordHet kabinet erkent dat dit proces een grote impact heeft op inwoners,agrariërs en ondernemers uit het dorp Moerdijk, omliggende kernen enhet buitengebied. Het proces voor de Powerport regio Moerdijk is eencomplex ruimtelijk-ordeningsvraagstuk en omvat veel verschillendebelangen bij verschillende stakeholders. Hierbij is het te vroeg voor hetkabinet om het proces te evalueren. Het kabinet wil eerst samen met deregio met inwoners en andere betrokkenen uit het gebied in gesprek overhet alternatieve scenario en de vervolgaanpak.27Hoe stopt het kabinet het cyclisch karakter van de vraag over hetvoortbestaan van het dorp Moerdijk?AntwoordHet kabinet herkent het cyclisch karakter over het voortbestaan van hetdorp Moerdijk. Het kabinet wil samen met de regio onderzoeken of hetmogelijk is om een beperkte ruimtevraag te realiseren bij Moerdijk envoor de toekomstige andere opgaves ruimte elders te zoeken. Hiervoorwerkt het kabinet ook verder uit wat voor garanties hiervoor gegevenkunnen worden om de toekomstvastheid van de opgave in Moerdijk teborgen. Dit is een belangrijk onderdeel van de weging die zal volgen nauitwerking van dit scenario.28Op welke manier wordt het nieuwe scenario nu uitgewerkt?AntwoordZie antwoord op vraag 5.29Kunt u in een uitgebreide toelichting de tijdslijnen van de verschillendescenario’s schetsen?AntwoordTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 2388 Zie antwoord op vraag 6. In de afsprakenlijst van het BO Powerport regioMoerdijk van 1 december 20255 is een indicatieve tijdlijn opgenomen voorhet scenario met ontwikkelrichting oost of zuidoost. Deze tijdlijn is nogniet gemaakt voor het alternatieve scenario.30Welke invloed hebben de verschillende scenario’s op de uitbreiding vanhet elektriciteitsnet? Zijn er ook scenario’s waar de uitbreiding van hetelektriciteitsnet vertraging oploopt?AntwoordDe energieprojecten die al in procedure zijn worden meegenomen in allescenario’s. Dat betekent dat de projecten die van belang zijn voor deuitbreiding van het elektriciteitsnet worden meegenomen in de totalegebiedsontwikkeling bij Moerdijk. Op dit moment is er geen vertragingvan de uitbreiding van het elektriciteitsnet voorzien, in een van descenario’s.31Welke volgende stappen ziet u nu voor zich in het besluitvormingsproces?AntwoordZie antwoord op vraag 4.32Op welke manier bent u tot de nieuwe berekening gekomen van deinschatting van de ruimte nodig voor de circulaire economie? Kunnen deafgesproken plannen doorgang vinden wanneer minder ruimtebeschikbaar is voor uitbreiding?AntwoordZie het antwoord op vraag 21. Een deel van de vraag voor het verduur-zamen en het circulair maken van de industrie kan geaccommodeerdworden in het alternatieve scenario. Grootschalige ontwikkelingen op hetgebied van circulaire economie zullen niet mogelijk zijn in de Powerportregio Moerdijk in het alternatieve scenario. Het kabinet wil komendeperiode in beeld krijgen welke implicaties dat heeft en of deze ontwikke-lingen elders kunnen landen.33Hoe zorgt u dat het nieuwe scenario geen incrementeel pad opent enzekerheid biedt tot 2050?AntwoordHet kabinet gaat komende periode onderzoeken hoe geborgd kan wordendat er niet incrementeel wordt ontwikkeld in regio Moerdijk. Hetuitgangspunt daarbij is om een toekomstbestendige ontwikkeling terealiseren tot 2050.34Hoe zorgt u ervoor dat de inwoners van het zoekgebied geen financiëleschade ondervinden van dit proces?AntwoordZie de antwoorden op vragen 9 en 10. De Moerdijkregeling is eenbestaande garantieregeling voor huiseigenaren die hun huis wensen teverkopen, indien een huis niet verkocht wordt via de markt. Voor verdere5https://open.overheid.nl/documenten/8f55d910-3ff3-4e7f-a574-df82774e2093/fileTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 2389 financiële schade zijn het kabinet, de gemeente en de provincie bereid omin gesprek te gaan voor specifieke gevallen.35Welke middelen heeft u om de leefbaarheid en brede welvaart in degemeente Moerdijk te versterken?AntwoordHet kabinet heeft op dit moment geen middelen gereserveerd om deleefbaarheid en brede welvaart in de gemeente Moerdijk te versterken.Het kabinet begrijpt wel dat het versterken van de leefbaarheid en bredewelvaart een belangrijke randvoorwaarde is voor de gemeente Moerdijken haar inwoners. Het kabinet onderzoekt wat voor bijdrage zij hieraankan leveren. De precieze invulling van afspraken over randvoorwaardenen benodigde middelen zijn momenteel onderwerp van gesprek tussenhet kabinet, de gemeente en de provincie.36Hoe zorgt u ervoor dat inwoners mee kunnen praten over de toekomstvan de leefomgeving?AntwoordHet kabinet is in gesprek met de gemeente en provincie over hetvervolgproces en hoe inwoners, ondernemers en andere betrokkenenkunnen meedenken over de toekomst van de leefomgeving. Hiervoor kaneen nieuw participatietraject worden opgezet, vergelijkbaar met het trajectdat is doorlopen in het najaar van 2025.37Hoe zorgt u ervoor dat er zorg is voor de mensen die spanning en stresservaren in deze omgeving?AntwoordHet kabinet is zich bewust van de aanhoudende onzekerheid en de stressdie dit met zich meebrengt. Een pakket aan maatregelen is onderdeel vangesprek met de gemeente en provincie. Het kabinet, de gemeente enprovincie hebben al budget beschikbaar voor sociaal-maatschappelijkehulp voor mensen in het dorp Moerdijk. Bewoners kunnen hier gebruikvan maken.38Hoe organiseert en regisseert u de interbestuurlijke samenwerking in dithele proces?AntwoordVanwege de complexiteit en vele belangen in deze gebiedsontwikkeling iser niet één partij die de regie heeft over de interbestuurlijke samen-werking. Hiervoor hebben het kabinet, de gemeente en de provincie eenonafhankelijke procesregisseur aangesteld voor deze fase.39Welke rol ziet u hier weggelegd voor de provincie en wat verwacht u vanhen qua bijdrage aan de ontwikkeling?AntwoordHet kabinet en de provincie zijn in goed overleg over het vervolgprocesvoor de Powerport regio Moerdijk. Het kabinet verwacht van de provinciedat zij vanuit haar eigen verantwoordelijkheid en bevoegdheid meewerkten bijdraagt aan het proces. De provincie is hierbij verantwoordelijk voorTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 23810 het goed meenemen van belangen op gebied van onder andere ruimte-lijke ordening, natuur, regionale economie en infrastructuur.Het kabinet verwacht ook specifiek een (financiële) bijdrage van deprovincie op het gebied van herstructurering binnen het huidige haven-en industriecluster Moerdijk en op oplossingen voor het stikstofprobleemin de Powerport regio Moerdijk.40Welke rol ziet u hier voor de gemeente en wat verwacht u van hen aanbijdrage aan de ontwikkeling?AntwoordHet kabinet en de gemeente zijn in goed overleg over het vervolgprocesvoor de Powerport regio Moerdijk. Het kabinet verwacht van de gemeentedat zij vanuit haar eigen verantwoordelijkheid en bevoegdheid actiefmeewerkt aan het proces. De gemeente is hierbij de overheidslaag die hetdichtst op de inwoners staat. De gemeente is verder verantwoordelijkvoor de ruimtelijke ordening, de lokale economie en sociale taken.Het kabinet verwacht ook specifiek een (financiële) bijdrage van degemeente op het gebied van herstructurering binnen het huidige haven-en industriecluster Moerdijk en op oplossingen voor de ontbrekendegeluidsruimte bij het haven- en industriecluster.41Hoeveel draagvlak is er in het dorp Moerdijk voor ontwikkelrichting Oost?AntwoordEind 2025 is er geparticipeerd over ontwikkelrichting oost en zuidoost enwelke randvoorwaarden daarbij horen volgens participanten. Departicipanten konden daarbij geen voorkeur aangegeven voor een van detwee ontwikkelrichtingen. In de oostelijke ontwikkelrichting is er geentoekomst voor het dorp Moerdijk. Voor deze richting is naar verwachtingweinig draagvlak bij bewoners die graag nog lang in het dorp willenblijven wonen. Eventueel compensatiemaatregelen en het gebodenalternatief spelen ook een rol in het draagvlak bij de bewoners.42Kunt u in tabellen weergeven wat de precieze ruimtevraag is peronderdeel van mogelijke uitbreiding in alle verschillende scenario’s?AntwoordNee, zoals aangegeven bij het antwoord op vraag 11 gaat het om eenindicatieve ruimtevraag zonder vastgestelde invulling. De onderdelen zijnterug te vinden in de technische analyses waarnaar verwezen wordt bijhet antwoord op vraag 11. De ruimtevraag voor de oostelijke en zuidoos-telijke ontwikkelrichting is hetzelfde. Over het ruimtebeslag van hetalternatieve scenario lopen de gesprekken nog tussen kabinet, gemeenteen provincie.43Wat zijn de rode lijnen van de Dorpstafel Moerdijk?AntwoordHet dorp Moerdijk heeft in 2024 een leefbaarheidsvisie opgesteld, zievraag 25. In de leefbaarheidsvisie wordt in ieder geval gesteld dat er geennieuwe industrie moet bijkomen tussen het dorp en de A16/A17 en ergeen toename moet zijn van zintuiglijke hinder (geur, geluid, zicht, trillingen luchtkwaliteit).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 23811 44Kunt u een inschatting maken van de kosten van het uitkopen van vierolieraffinaderijen in Rotterdam, waarop Stichting Onderzoek Multinati-onale Ondernemingen (SOMO) zich baseert?AntwoordDat is moeilijk in te schatten, aangezien de kosten afhankelijk zijn vanmarktomstandigheden, winstgevendheid, onderhandelingen en anderefactoren. Het kabinet verwacht dat voor het uitkopen van vier olieraffina-derijen vele miljarden nodig zullen zijn.45Hoe heeft het voorzieningenniveau van het dorp Moerdijk zich deafgelopen tien jaar ontwikkeld?AntwoordIn het dorp Moerdijk bevinden zich o.a. een kleine buurtwinkel, dorps-centrum de Ankerkuil, een basisschool en meerdere verenigingen(waaronder een voetbalvereniging). Voorzieningen zoals een huisarts,apotheek, middelbare school en grote supermarkten zijn niet aanwezig inhet dorp. Een aantal basisvoorzieningen zijn dus wel te vinden in het dorp,maar voor veel voorzieningen moeten inwoners van het dorp naar anderekernen in de buurt, zoals Zevenbergen.Het voorzieningenniveau van dorp Moerdijk is de afgelopen tien jaar inieder geval niet toegenomen. De onzekerheid over de toekomst van hetdorp Moerdijk heeft impact op nieuwe investeringen en voorzieningen inhet dorp.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 34 682, nr. 23812