Verslag van de 24e zitting van de Vergadering van verdragspartijen bij het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202628 498Het Internationaal StrafhofNr. 59 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VANJUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 februari 2026Van 1 tot en met 5 december jl. vond in Den Haag de jaarlijkse Verga-dering van verdragspartijen bij het Statuut van Rome (Assembly of StatesParties, ASP) inzake het Internationaal Strafhof (ISH) plaats. Over deNederlandse inzet tijdens deze Vergadering werd u geïnformeerd middelsde Kamerbrief van 1 december 2025.1InleidingDe jaarlijkse vergadering stond dit jaar in belangrijke mate in het tekenvan de zorgen over de externe bedreigingen voor het Hof, waaronder deaanhoudende cyberaanvallen, de arrestatiebevelen die de RussischeFederatie heeft uitgevaardigd tegen ambtsdragers van het ISH en desancties van de Verenigde Staten tegen ambtsdragers van het Hof, eenSpeciaal Rapporteur van de Verenigde Naties en een aantal bij het Hofbetrokken NGO’s. In het licht daarvan werd dit jaar voor het eerst eenministerieel programma aangeboden, waaraan 25 verdragspartijenhebben deelgenomen, inclusief het Koninkrijk der Nederlanden. Daarnaastheeft de ASP een politieke verklaring aangenomen, waarin de verdrags-partijen hun solidariteit en steun uitspreken voor het Hof.2 AlleenHongarije en Argentinië hebben aangegeven deze verklaring niet tekunnen steunen. Hongarije, dat voornemens is het Statuut van Rome teverlaten, was ook niet aanwezig bij de ASP.Aangezien het van groot belang is dat de verdragspartijen er samen voorzorgen dat het Hof zo onbelemmerd mogelijk kan blijven functioneren,verwelkomt het kabinet het feit dat de ASP tevens unaniem heeft beslotenom alle verdragspartijen aan te moedigen om een dialoog met1Kamerbrief over inzet jaarlijkse Vergadering verdragspartijen bij Statuut van Rome (Kamerstuk28 498 nr. 58)2Declaration of the Assembly of States Parties at the twenty-fourth session of the Assembly(ICC-ASP/24/Decl.1). kst-28498-59ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 498, nr. 591 niet-verdragspartijen aan te gaan, waarmee primair wordt gedoeld op eendialoog met de VS over hun zorgen ten aanzien van het ISH. Hierover zijnpassages opgenomen in de politieke verklaring en de zogenaamde«omnibusresolutie».3 Daarin wordt gepreciseerd dat deze dialoog dient teworden gevoerd met eerbiediging van het internationaal recht, het Statuutvan Rome en de onafhankelijkheid, onpartijdigheid en integriteit van hetISH. Het Bureau van de ASP – waar 21 van de 125 verdragspartijen zittingin hebben en dat tijdens de inter-sessionele periodes fungeert als hetbesluitvormingsorgaan van de ASP – zal beslissen over de verderevormgeving van dit proces.4Hoewel de verdragspartijen tijdens de jaarlijkse vergadering eenheidhebben uitgestraald en een duidelijk signaal van steun aan het ISHhebben afgegeven, blijven er voor 2026 twee grote zorgen bestaan: (1)eventuele verdere sancties, en (2) het vermeende seksuele wangedrag vanhoofdaanklager Khan en de mogelijke gevolgen daarvan. Voor wat betreftdat laatste heeft de President van de ASP bekendgemaakt dat het rapportvan het onderzoek dat is verricht door de Office of Internal OversightServices («OIOS») van de Verenigde Naties op 12 december jl. naar een adhoc panel van drie externe rechters is gestuurd.5 Dit panel zal in hetvoorjaar een advies uitbrengen waarin de feitelijke bevindingen van hetOIOS-rapport juridisch worden gekwalificeerd. Vervolgens zal het Bureauvan de ASP op basis van het OIOS-rapport en het advies van het ad hocpanel een besluit nemen over de volgende stappen.Algemeen debatTijdens het algemene debat van jaarlijkse vergadering, onderstreepte dePresident van het ISH dat het Hof niet zal toegeven aan externe druk enbedreigingen, maar loyaal zal blijven aan het internationaal recht en hetStatuut van Rome.6 Verder wees zij op een nieuwe interne verordening,waarin is bepaald dat de verzoeken om arrestatiebevelen van deAanklager in eerste instantie als geheim of verzegeld moeten wordengeclassificeerd. Het is uitsluitend aan de rechters om per geval tebeslissen of arrestatiebevelen openbaar worden gemaakt. De Presidentvan het ISH onderstreepte verder het belang van een goede werkcultuuren noemde in dat verband een aantal maatregelen die het Hof recentelijkheeft getroffen.De plaatsvervangend Aanklager uit Senegal gaf aan dat in 2025 eenrecordaantal arrestatiebevelen is uitgevaardigd en uitgevoerd.7 In hetkader van het Darfoer-onderzoek wordt door het Parket van de Aanklagerintensief gewerkt aan de recente gebeurtenissen in El Geneina, El Fasheren andere locaties. In het kader van het Venezuela-onderzoek heeft hetParket besloten om het landenkantoor in Caracas – dat was geopend omde nationale onderzoeken te ondersteunen – te sluiten, omdat er doorVenezuela te weinig vooruitgang werd geboekt in deze nationaleonderzoeken. Met de lancering van het nieuwe beleid inzake milieuschadeen cybercriminaliteit heeft het Parket een belangrijke fase van thematischebeleidsontwikkeling afgerond.3Zie §4 van de politieke verklaring en §177 van de omnibusresolutie, de jaarlijkse verzamelreso-lutie getiteld Strengthening the International Criminal Court and the Assembly of States Parties(ICC-ASP/24/Res.6).4Het Koninkrijk der Nederlanden is op dit moment geen lid van het Bureau van de ASP. Zie vooreen overzicht van de huidige leden: Bureau of the Assembly | International Criminal Court.5Zie het persbericht van de President van de ASP d.d. 12 december 2025.6Zie hier voor de toespraak van de President van het ISH.7Zie hier voor de toespraak van de Plaatsvervangend Aanklager.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 498, nr. 592 Tijdens het algemene debat werden verklaringen afgelegd door 68verdragspartijen, 3 observer states (China, Cuba en Iran) en doormeerdere internationale organisaties en NGO’s. De Nederlandseverklaring werd uitgesproken door de Staatssecretaris van Justitie enVeiligheid.8 Hierin onderstreepte Nederland, als gastland en verdrags-partij, zijn steun voor het Hof en benadrukte het belang van (vrijwillige)samenwerking met het Hof door alle verdragspartijen. Daarnaast heeftNederland – net als de EU en meerdere individuele verdragspartijen – hetbelang van een dialoog met niet-verdragspartijen zoals de VS onder-streept. Tijdens het debat werden verder het belang van de (vrijwillige)samenwerking van de verdragspartijen met het ISH, het belang van hetvermijden van dubbele standaarden, het belang van het Trust Fund forVictims en de rol van NGO’s en mensenrechtenverdedigers genoemd.Enkele staten stonden stil bij de uitkomst van de speciale zitting van deASP in juli 2025 over de herziening van de Kampala amendementeninzake het misdrijf agressie. Hierover werd de Kamer geïnformeerd in deKamerbrief van 1 december 2025.9Thematische debattenTijdens het debat over de samenwerking met het ISH (cooperation)benadrukten de organen van het Hof het belang van het sluiten vanraamwerkovereenkomsten inzake getuigenbescherming – waarvan er totnu toe slechts 30 zijn gesloten – en het belang van de ratificatie van hetVerdrag betreffende de privileges en immuniteiten van het InternationaalStrafhof.10 Het Koninkrijk der Nederlanden benadrukte het belang vanvrijwillige samenwerking en van het Verdrag van Ljubljana-Den Haaginzake internationale samenwerking bij de opsporing en vervolging vangenocide, misdrijven tegen de menselijkheid, oorlogsmisdrijven enandere internationale misdrijven.11 Duitsland gaf een toelichting op denationale procedure die was voorafgegaan aan de overlevering van deLibische verdachte El Hishri aan het ISH op 1 december jl.12Dit jaar vond voor het eerst ook een plenair debat plaats over het themanon-cooperation. Sinds de vorige ASP hebben zich drie (vermoedelijke)gevallen van non-cooperation voorgedaan: (1) het niet aanhouden vanpremier Netanyahu door Hongarije, (2) het niet aan het ISH overleverenvan de door Italië aangehouden Libische verdachte El Masry, en (3) hetniet aanhouden van president Poetin door Tadzjikistan. Ten aanzien vanhet niet aanhouden van premier Netanyahu door Hongarije hebben derechters van het ISH vastgesteld dat er inderdaad sprake is geweest vannon-cooperation en zij hebben deze kwestie naar de ASP verwezen.13 Deoverige twee gevallen worden nog door de rechters beoordeeld. Italië enTadzjikistan onderstreepten tijdens het debat dat zij met het Hof eenconstructieve dialoog voeren over een mogelijke bevinding vannon-cooperation. Het Hof benadrukte het belang van consultaties onderartikel 97 van het Statuut van Rome als staten problemen signaleren diede justitiële samenwerking in strafzaken met het Hof kunnen belemmerenof verhinderen. Het Koninkrijk der Nederlanden wees in deze context op8De meeste verklaringen die zijn afgelegd tijdens het algemene debat staan op de site van de24e ASP (zie hier).9Kamerbrief over inzet jaarlijkse Vergadering verdragspartijen bij Statuut van Rome (Kamerstuk28 498, nr. 58)10Trb. 2008, 160.11Trb. 2024, 39.12Zie het persbericht van het ISH van 1 december 2025: Situation in Libya: Khaled Mohamed AliEl Hishri in ICC custody.13Zie de uitspraak van de Kamer van vooronderzoek van 24 juli 2025: Finding under article 87(7)of the Statute on Hungary’s non-compliance with the Court’s request to cooperate in theprovisional arrest of Benjamin Netanyahu and referral to the Assembly of States Parties.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 498, nr. 593 het belang van consultaties onder artikel 97 en riep daarnaast deverdragspartijen op om hun verplichtingen onder het Statuut van Romena te komen.BegrotingIn lijn met de aanbeveling van de experts van het Committee on Budgetand Finance (CBF) heeft de ASP besloten om het budget met 0,7% teverhogen. In absolute getallen komt dit neer op een verhoging met EUR1,4 miljoen: van EUR 195,5 naar EUR 196,9 miljoen. De verhoging houdtonder meer verband met de inflatiekosten, de behoefte aan extra tijdelijkpersoneel in sommige organen van het ISH en de versterking van dewervingscapaciteit van het Hof. Daarnaast heeft de ASP in lijn met deaanbeveling van het CBF besloten om het ISH wederom te machtigen omgebruik te maken van het Contingency Fund om de financiële impact vande sancties op te vangen en om deze buffer op te hogen van EUR 5,4 naarEUR 10 miljoen. Doordat in 2025 veel verdragspartijen hun achterstalligecontributie hebben betaald, kan het Contingency Fund worden aangevuldtot EUR 10 miljoen zonder verhoging van de verplichte contributie.ResolutiesDe ASP heeft resoluties aangenomen over: (1) het budget voor 2026, (2)de samenwerking met het ISH, (3) enkele wijzigingen van de Rules ofProcedure and Evidence, (4) de implementatie van aanbeveling R108 vande Group of Independent Experts14, (5) de procedure en de criteria voorwaivers van het verlies van stemrechten, en (6) de omnibusresolutie.15De wijzigingen van de Rules of Procedure and Evidence hebben hoofdza-kelijk betrekking op de regeling inzake de ad hoc panels, die na interne ofexterne onderzoeken naar vermeend wangedrag van ambtsdragers defeitelijke bevindingen van deze onderzoeken juridisch moetenkwalificeren.De resolutie inzake de implementatie van aanbeveling R108 van de Groupof Independent Experts bevat onder meer de Terms of Reference voordeze ad hoc panels. De resolutie over het verlies van stemrechten voorzietin een procedure en inhoudelijke criteria met betrekking tot het aanvragenen beoordelen van waiver-verzoeken van verdragspartijen die doorbetalingsachterstanden hun stemrecht hebben verloren. De resolutiebeoogt daarmee de vrijwel automatische toekenning van waivers die in depraktijk is ontstaan te doorbreken.De omnibusresolutie is een verzamelresolutie met bijna tweehonderdoperationele paragrafen en enkele annexen. Zoals in de inleiding isaangegeven, is in deze resolutie een passage opgenomen over eendialoog met niet-verdragspartijen, die als basis kan dienen voor hetvoeren van een dialoog met de VS. Voor het Koninkrijk der Nederlanden,als gastland van het ISH, is daarnaast relevant dat in het kader van deonderhandelingen over deze resolutie overeenstemming is bereikt overhet vervolgen van de discussie over de mogelijkheid van inkomstenbelas-14In 2020 heeft een groep van onafhankelijke experts in aanbeveling «R108» aanbevolen om ingeval van klachten tegen een rechter, de hoofdaanklager of een plaatsvervangend aanklagereen ad hoc onderzoekscommissie van respectievelijk rechters of aanklagers in te stellen. Ziehier voor het rapport van de Independent Expert Review of the International Criminal Court ofthe Rome Statute System.15De resoluties staan op de site van de 24e ASP (zie hier).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 498, nr. 594 tingvrijstelling voor raadslieden en personen die hen assisteren, voorzover zij worden betaald uit het budget van het ISH voor de rechtsbij-stand.De Minister van Buitenlandse Zaken,D.M. van WeelDe Minister van Justitie en Veiligheid,F. van OostenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 498, nr. 595