Verslag van een schriftelijk overleg over de TEK (Regeling tegemoetkoming energiekosten) vorderingen (Kamerstuk 32637-612)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202432 637BedrijfslevenbeleidNr. 637 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 17 april 2024 De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantalvragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van EconomischeZaken en Klimaat over de brief van 7 maart 2024 over de TEK (Regelingtegemoetkoming energiekosten) vorderingen (Kamerstuk 32 637, nr. 612).De vragen en opmerkingen zijn op 28 maart 2024 aan de Minister vanEconomische Zaken en Klimaat voorgelegd. Bij brief van 17 april 2024 zijnde vragen beantwoord.De fungerend voorzitter van de commissie,StofferAdjunct-griffier van de commissie,Van Tilburg kst-32637-637ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 637, nr. 6371 Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van debewindspersonenVragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie1Kan de Minister toelichten waarom er zoveel minder aanvragen zijngedaan dan verwacht? Heeft het lage aantal aanvragen enkel met dedalende energieprijs te maken, of spelen ook andere factoren zoalstoegankelijkheid van de regeling een rol?AntwoordDe energieprijzen zijn uiteindelijk lager gebleken dan waarmee aanvan-kelijk rekening is gehouden bij de ontwikkeling van de TEK. Als gevolgdaarvan zijn bedrijven terughoudend geweest om een aanvraag in tedienen; immers lage prijzen leiden tot een verhoogde kans dat bedrijvende TEK-tegemoetkoming moeten terugbetalen. De Rijksdienst voorOndernemend Nederland (RVO) heeft in het voorjaar van 2023 eenstakeholderanalyse uitgevoerd. Meest genoemde reden om geenaanvraag in te dienen was de sterke daling van de energieprijzen in 2023.De onbekendheid met de regeling en het aanvraagproces waren hiervoorgeen aanleiding.2Kan de Minister een overzicht geven van hoeveel van de aanvragen zijngedaan door het kleinbedrijf en hoeveel door het middenbedrijf?AntwoordRVO heeft geen onderverdeling bijgehouden of een onderneming hoorttot het kleinbedrijf of middenbedrijf.3In hoeverre is de TEK doelmatig en doeltreffend is geweest? Hoeevalueert de Minister deze regeling?AntwoordDe regeling is in aanzet doelmatig en doeltreffend geweest doordat die alsvangnet fungeerde voor het energie-intensieve mkb door hen te helpendan wel te beschermen tegen stijgende energieprijzen. Uiteindelijk vielende energieprijzen lager uit dan waarmee rekening werd gehouden; voorhet grootste gedeelte van de energie-intensieve bedrijven betekent ditdaarom dat het niet nodig is om ze een subsidie te verstrekken.4Hebben de ondernemers met de hoogste energierekeningen en grootstefinanciële zorgen de meeste steun gehad? En andersom: hebbenbedrijven die minder steun nodig hadden ook minder gekregen?AntwoordOndernemers zijn gecompenseerd per m3 gas en/of per kWh elektriciteit,uiteraard wel binnen de randvoorwaarden van de regeling. Aanvragersvan de TEK hebben dan ook een tegemoetkoming ontvangen op basis vande hoeveelheid energie die ze hebben gebruikt; des te hoger het verbruik,des te hoger de compensatie.5Hoe neemt de Minister eventuele verbeterpunten mee in toekomstigeregelingen?Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 637, nr. 6372 AntwoordOp dit moment geeft de Algemene Rekenkamer als onderdeel van hetjaarlijkse verantwoordingsonderzoek extra aandacht aan de energiemaat-regelen waaronder de TEK. Zodra dat onderzoek is afgerond zal ik daaropreageren in een Kamerbrief waarbij ik zal stilstaan bij de eventuele lessendie zijn opgedaan bij de ontwikkeling en implementatie van de TEK.6Wat gebeurt er met de middelen die nu niet voor de TEK wordenuitgegeven; worden deze alsnog ter beschikking gesteld voor het drukkenvan de energierekening van ondernemers? Worden de resterendemiddelen ingezet om ondernemers sneller te laten verduurzamen? Zo nee,waarom niet?AntwoordDe kosten van de TEK zijn lager dan begroot. De middelen voor de TEKzijn eerder generaal beschikbaar gemaakt. De resterende middelen zullen,conform de begrotingsregels, ten gunste komen van de algemenemiddelen.7Kan de Minister, zodra de vaststellingsverzoeken zijn behandeld (bijvoor-beeld voor de zomer), met de Kamer delen hoe het gaat met de vorde-ringen en in welke mate ondernemers al dan niet in de problemen komenmet het terugbetalen?AntwoordJa, zodra een significant deel van de vaststellingsverzoeken is afgerond ener een goed beeld ontstaat van de vorderingen kan ik de Kamer hieroverinformeren alsook over in welke mate er terugbetalingsregelingen zijngetroffen. Ik verwacht dat deze informatie in de loop van de zomer bekendzal zijn.Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie8Is bekend hoeveel bedrijven een aanvraag hebben gedaan die vervolgenszijn afgewezen omdat zij niet aan de zeven procent voldeden?AntwoordVoor ongeveer 11% van de aanvragers geldt dat zij een afwijzing hebbenontvangen omdat de energie-intensiteit lager bleek dan de grens van 7%.9Hoe kijkt de Minister ernaar dat mkb-ondernemingen die wel energie-intensief zijn, maar veel hebben geïnvesteerd in verduurzaming tenopzichte van collega’s die dit nog niet hebben gedaan, eigenlijk gestraftworden omdat zij nu net buiten de eerste parameter van zeven procentvallen?AntwoordDe TEK bood geen volledige compensatie voor de gestegen energie-prijzen, maar voorzag hier slechts gedeeltelijk en tijdelijk in, zoals ooktoegelicht in de voorwaarden van de TEK. Bedrijven die verduurzamings-maatregelen hebben getroffen en daarmee hun bedrijfsmodel toekomst-bestendiger hebben gemaakt, hebben dus nu een sterkere uitgangspositiedan hun concullega bedrijven. Dit ondanks het feit dat ze als gevolg vanbesparingsmaatregelen wellicht niet (meer) kwalificeerden alsenergie-intensief.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 637, nr. 6373 10De hoogste piek qua energiekosten voor energie-intensieve mkb-ers lagvanaf september tot en met december 2022. De TEK ging echter in op1 november. Hoe kijkt de Minister daarop terug?AntwoordOm de energie-intensieve ondernemers te helpen die geconfronteerdwerden met energieprijsstijging als gevolg van de oorlog in Oekraïne, hebik medio oktober 2022 een regeling aangekondigd, waarbij ondernemersvanaf november gecompenseerd zouden worden. Omdat ondernemersenige prijsschokken zelf moeten kunnen opvangen, heb ik niet gekozenom de regeling met terugwerkende kracht in te laten gaan naar de periodevoordat ik dit besluit had genomen. De overheid wil namelijk niet garantstaan voor alle prijsstijgingen waarmee bedrijven worden geconfronteerd.11Was de subsidie achteraf onnodig of waren de paramaters vooraf nietgoed ingesteld?AntwoordDe TEK-regeling is niet onnodig geweest. Alhoewel veel bedrijven alsgevolg van de lagere energieprijzen een groot deel van het voorschotmoeten terugbetalen, geldt dat ruim 6.000 bedrijven na vaststelling nogsteeds recht op subsidie houden en dus zijn geholpen met deze regeling.Voor ongeveer 200 bedrijven geldt dat zij nagenoeg het maximale bedragaan compensatie, namelijk € 160.000, zullen ontvangen. Veel bedrijvenzijn dus geholpen met deze regeling. Zie ook het antwoord op vraag 3voor wat betreft de effectiviteit van de regeling.12Is er met de wetenschap van nu hier een les uit te leren voor de toekomst?AntwoordZie hiervoor het antwoord op vraag vijf.13Is de Minister van mening dat zij voldoende actie heeft ondernomen alshet gaat om voorlichting rondom het mogelijke terugbetaalrisico? Inhoeverre is er contact geweest met bijvoorbeeld brancheorganisaties omdit risico te benadrukken? Is de verwachting van de Minister dat onder-nemers in de problemen gaan komen door het terugbetalen van de TEK?AntwoordJa, er is door EZK en RVO op verschillende manieren gecommuniceerdover het risico op terugbetalingen. Ik ben hier bijvoorbeeld op ingegaan inde Kamerbrief van 9 februari 2023 (Kamerstuk 32 637, nr. 531). Om ditrisico zo klein mogelijk te houden, is daarom ook het voorschotpercentageaangepast van aanvankelijk 60% naar 35%. Daarnaast heeft RVO in debeschikking vermeld dat het definitieve subsidiebedrag lager kanuitvallen, afhankelijk van de ontwikkeling van de energieprijzen in 2023.Verder heeft RVO alle TEK-ontvangers en branches verschillende brievengestuurd waarin is gewezen op het terugvorderingsrisico. Dit is ookaangegeven op de website van RVO. Eind februari jl. heeft RVO eenwebinar georganiseerd voor ondernemers. Hierin is het vaststellings-proces en de ruime terugbetalingsmogelijkheden aan de orde gekomen.Voorafgaand aan de vaststelling heeft RVO contact opgenomen metondernemers waar de vordering waarschijnlijk de meeste impact heeft.Vooralsnog zijn er bij mijn geen gevallen bekend waarbij ondernemers inde problemen zijn geraakt door de terugbetalingen. Dienstig hieraan is datRVO ruime terugbetalingsmogelijkheden hanteert om ondernemers zoTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 637, nr. 6374 goed mogelijk te helpen bij terugbetalingen. In het geval deze nietvoldoende zijn, kan in overleg met RVO ook naar maatwerkoplossingenworden gezocht.14Is de verwachting van de Minister dat de terugbetalingsperiode langgenoeg is? Zo ja, waar baseert de Minister dat op? Hoe ziet de Ministerdeze maatwerkoplossingen voor zich? Is de Minister bereid om onder-nemers die moeten terugbetalen actief in te lichten over de mogelijkheidvan een maatwerktraject?AntwoordJa, ik verwacht dat de terugbetalingstermijnen ruim genoeg zijn; deze zijngebaseerd op de mogelijkheden die worden gehanteerd bij de TVL en deNOW. Als terugbetalen voor een ondernemer lastig is, dan biedt RVOruime betalingsmogelijkheden. Een ondernemer kan online een betalings-regeling van twee tot drie jaar afsluiten, afhankelijk van de hoogte van hette betalen bedrag. Elke ondernemer waarvoor deze termijn onvoldoendeis, kan contact opnemen met RVO. In een persoonlijk gesprek kan dan eenmaatwerkafspraak worden gemaakt voor een langere aflossingsperiode.Ook is het goed om te vermelden dat er geen terugvordering zal plaats-vinden in het geval dat de vordering maximaal € 500 bedraagt. Ten slottezal er geen rente wordt gerekend over de bedragen die wel terugbetaaldmoeten worden.Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie15Hoeveel ondernemingen moeten terugbetalingen doen en komen ersignalen binnen van ondernemingen die dit niet kunnen vanwegeliquiditeitsproblemen? Wat gaat er gebeuren indien dit het geval is enbepaalde ondernemers niet (meteen) kunnen terugbetalen.AntwoordIk verwacht dat ongeveer 8.000 ondernemers (een deel van) hetontvangen voorschot moeten terugbetalen. RVO heeft per 12 april jl. intotaal 135 betalingsregelingen afgesloten. Dat komt neer op gemiddeld6% van de ondernemers die een betalingsregeling wil afsluiten. Zie hetantwoord op vraag 14 ten aanzien van de mogelijkheden voor betalings-mogelijkheden bij terugvorderingen.Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie16Kan de Minister nader toelichten wat de oorzaken zijn van het veel lagereaantal aanvragen dat is ingediend? Komt dit alleen doordat de energie-prijzen mee zijn gevallen, of zijn er ook andere redenen zoalsonbekendheid met de regeling of de gestelde parameters om inaanmerking voor subsidie te komen?AntwoordZie hiervoor het antwoord op vraag een.17Zijn er signalen dat bedrijven deze terugvordering niet kunnen dragen enzo ja, hoeveel? Verwacht RVO dat alle terugvorderingen geïnd kunnenworden of dat er rekening wordt gehouden met een percentage datoninbaar is? Zo ja, om hoeveel ondernemers gaat het en wat is het bedragaan terugvorderingen dat naar verwachting oninbaar is.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 637, nr. 6375 AntwoordBinnen RVO is uitgezocht hoeveel TEK-aanvragers al een betalingsre-geling hebben lopen voor een terugbetaling van ontvangen TVL. Datwaren er ruim 50. RVO heeft geen integraal zicht op betalingsregelingen/schulden bij andere uitvoeringsorganisaties, zoals UWV of Belasting-dienst.18Kan de Minister aangeven welk deel van deze ondernemers al te makenhad met andere schulden zoals coronaschulden? Wil de Minister hiervaneen zo precies mogelijk overzicht maken, ook uitgesplitst naar sectoren?AntwoordZie hiervoor ook het antwoord op vraag 17. Vanwege de AVG mogendergelijke gegevens niet zonder meer gedeeld worden.19Wordt informatie hierover uitgewisseld tussen de RVO en de Belasting-dienst, zodat een compleet beeld bestaat over de situatie van onder-nemers en hoe zij zo goed mogelijk geholpen kunnen worden? Hoewerken de RVO en de Belastingdienst (en eventueel andere uitvoeringsor-ganisaties) hierin samen?AntwoordEr is er een casuïstiektafel ingericht tussen Belastingdienst, UWV en RVO.In dat gremium worden casussen besproken waarbij ondernemersaangeven problemen te hebben met terugbetalingen bij meerdereuitvoeringsorganisaties.20Wil de Minister alles op alles zetten, in gezamenlijkheid met alle betrokkenuitvoeringsorganisaties, om de menselijke maat toe te passen enondernemers zo goed mogelijk te informeren en te helpen als onder-nemers door de terugvordering in moeilijkheden komen?AntwoordJa, bij de terugvorderingen wordt de menselijke maat reeds toegepast enik vind het belangrijk dat dat ook zo zal blijven. Indien nodig zal naarmaatwerkoplossingen gezocht worden om zoveel mogelijk te voorkomendat ondernemers in financiële problemen terecht komen als gevolg van deterugbetaling. Over de mogelijkheden hiervan kunnen ondernemerscontact opnemen met RVO.Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie21Trekt de Minister lessen uit de wijze van totstandkoming en vormgevingvan de TEK? Mocht er onverhoopt in de toekomst weer een energiecrisisuitbreken waarbij het energie-intensieve mkb dreigt om te vallen, zou zede regeling dan op dezelfde manier vormgeven? Zijn er onderdelen die zezou wijzigen? Zo ja, waarom?AntwoordZie hierover het antwoord op vraag vijf.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 637, nr. 6376