Reactie op CPB onderzoek inkomens- en risicosolidariteit in de Zvw

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 689Herziening ZorgstelselNr. 1269 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 oktober 2024In de regeling van werkzaamheden van 15 oktober 2024 heeft uw Kamer,op verzoek van lid Bushoff, om een brief gevraagd over het rapport vanhet Centraal Planbureau (CPB) over «Inkomens- en risicosolidariteit in deZorgverzekeringswet». Op 17 oktober heeft uw Kamer hierover ook eennadere technische toelichting gekregen van het CPB. Dit rapport is heteerste resultaat van een door VWS gefinancierde meerjarige onder-zoekslijn over inkomens- en risicosolidariteit in de Nederlandse zorg.Uit de studie blijkt dat de risicosolidariteit tussen huishoudens in deZorgverzekeringswet (Zvw) hoog is. Gezondheidsrisico’s hebben maarzeer beperkt invloed op de bijdrage aan de Zvw. Daarnaast wordtgeconstateerd dat de middeninkomens het meeste voor zorg uit hetbasispakket betalen, als percentage van hun inkomen.Ik vind het belangrijk dat mensen gelijkwaardigere toegang tot de zorgkrijgen, ongeacht je portemonnee, je leeftijd, of je gezondheid. De zorgmoet daarbij betaalbaar zijn. Dat betekent dat je een niet te groot deel vanje inkomen kwijt bent aan de zorgpremie. En dat je niet tegen hoge kostenaanloopt als je zorg nodig hebt. Het mag niet zo zijn dat mensen zorgmijden, omdat ze deze niet kunnen betalen. Daarom gaat dit kabinet hetverplicht eigen risico fors verlagen naar € 165. Dit draagt bij aan deverbetering van de inkomenssolidariteit. Zo blijkt ook uit de analyse vanhet CPB.Het CPB laat zien dat onze medische zorg gebaseerd is op solidariteittussen mensen die geen of weinig zorg nodig hebben en mensen die veelzorg nodig hebben. Ik vind het belangrijk dat de zorgverzekering goedebescherming biedt tegen individuele zorgkosten, die hoog kunnenoplopen als je geconfronteerd wordt met gezondheidsproblemen. Daaromis het van belang dat het grootste deel van de zorg in Nederland collectiefverzekerd is, met een hoge risicosolidariteit. Dit is een voorwaarde om kst-29689-1269ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12691 ervoor te zorgen dat iedereen naar behoefte toegang heeft tot kwalitatiefgoede zorg.Het CPB laat ook zien dat hoewel hogere inkomens in absolute zin hetmeeste bijdragen aan de financiering van de zorg, zij een minder grootdeel van hun inkomen hier aan kwijt zijn dan midden en lagere inkomens.Bij de invoering van de zorgverzekeringswet in 2006 is vastgelegd dat dezorg voor 50% gefinancierd moet worden via een inkomensafhankelijkebijdrage en voor de overige 50% via de nominale zorgpremie, eigen risicoen de rijksbijdrage kinderen. Dit is de premie die iedereen betaalt aan zijnzorgverzekeraar. Om ervoor te zorgen dat de zorg betaalbaar blijft voormensen met een lager inkomen, ontvangen zij een inkomensafhankelijkezorgtoeslag. De zorgtoeslag zorgt ervoor dat burgers nooit een groter deelvan hun inkomen kwijt zijn aan de kosten van de nominale premie en hetgemiddelde eigen risico, ook bij stijgende zorgkosten.De resterende 50% wordt gefinancierd met een inkomensafhankelijkebijdrage. Deze bijdrage is in absolute zin hoger naarmate je meer verdient,maar is gemaximeerd op het maximumbijdrage-inkomen. Over het deelboven het maximumbijdrage-inkomen wordt geen inkomensafhankelijkebijdrage meer afgedragen. Dat maximum-bijdrage inkomen is gelijk aanhet maximumpremieloon wat bij de werknemersverzekeringen wordtgebruikt, wat ten goede komt aan de uitvoerbaarheid. Er is in het Kadervan het Wetsvoorstel uniformering loonbegrip destijds gekozen voor eenvereenvoudiging van de heffingsstructuur. Naast vereenvoudiging, washet doel om deze ook gepaard te laten gaan met minder uitvoeringskostenvoor werkgevers. Bovendien is de maximum-bijdrage inkomen eenbijdrage voor een verzekering, en daarbij is het belangrijk dat er eenzekere relatie moet zijn tussen de te betalen premie en het verzekerderisico, dus de totale bijdragen aan de verzekering mag niet disproporti-oneel zijn vergeleken met wat je krijgt uit je verzekering. Voor hetaanpassen dan wel loskoppelen van de premie-inleg gelden daaromjuridisch aandachtspunten.Vanaf het maximumbijdrage-inkomen stijgt de afgedragen inkomensaf-hankelijke bijdrage dus niet verder mee met het inkomen. De hoogte vanhet maximumbijdrage-inkomen wordt jaarlijks geïndexeerd. De CPBstudie laat zien dat als gevolg van deze indexatie hogere inkomens eengroter deel van de lasten draagt, en dat daarmee de inkomenssolidariteitwordt verhoogd.Dit kabinet zet zich in voor een gelijkwaardigere toegang tot zorg.Inkomenssolidariteit gaat verder dan de zorg, en instrumenten buiten dezorg, die primair zijn ingericht op de inkomenssolidariteit te verbeteren,kunnen hiervoor worden ingezet. Dit kabinet zet zich in voor eenevenwichtige verdeling van de lasten, waar de zorgpremies onderdeel vanuitmaken, via de lastenbesluitvorming waarbij er met name gekeken isnaar het fiscale stelsel en de toeslagen.Dit CPB onderzoek biedt een mooie nulmeting om vervolgonderzoek tedoen en om de effecten van huidig beleid in kaart te brengen. Ik zie deandere studies in deze reeks graag tegemoet.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M-F. AgemaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12692