Stand van zaken mpox

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202525 295InfectieziektenbestrijdingNr. 2215 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 december 2024Met deze brief informeer ik uw Kamer over een aantal zaken betreffendempox. Allereerst ga ik in op de huidige epidemiologische situatiewereldwijd en voor Nederland. Ook ga ik in op de scenario’s die eerderzijn benoemd in antwoorden op Kamervragen van Tielen en Kamminga(VVD)1 en in het plenaire debat over mpox van 11 september jongstleden.Tenslotte geef ik een update over de vaccindonatie vanwege de actueleuitbraak van mpox in Afrika, de levering van nieuwe vaccins aanNederland en informeer ik uw Kamer over mijn besluit om, aanvullend opde eerdere donatie van 13.200 vaccins, nog 35.000 vaccins extra tedoneren ter bestrijding van de uitbraak in de Afrikaanse regio.EpidemiologieMpox is een virusinfectie die oorspronkelijk vooral in West- en Midden-Afrika voorkwam. De ziekte is een zoönose: het kan van dier op mensovergaan. In Afrika brengen vooral knaagdieren het virus over op mensen.Mensen kunnen elkaar ook besmetten. Er zijn twee hoofdgroepen van hetmpox-virus: clade I en clade II. Van de mpox-virussen uit clade II wordenmensen meestal minder ziek. Ook overlijden er minder mensen aan danaan mpox-virussen uit clade I. In 2022 was er een wereldwijde uitbraakmet een mpox-variant uit clade II: IIb. Ook in Nederland was er eenuitbraak en zijn er nog steeds gevallen. Vooral bij mannen die sekshebben met mannen. Sinds 2023 zijn er in Midden-Afrika meerdereuitbraken van mpox-virussen uit clade I. Hierbij is naast de bekendempox-variant Ia een nieuwe variant van clade I gevonden: Ib.Transmissie van mens-naar-mens verloopt via direct contact, maar kanook het gevolg zijn van contact met besmette materialen. Hoewelverspreiding van clade II in Nederland vooral via seksueel contactverloopt, zien we dat clade I in Afrika ook verspreidt via niet-seksuele1Aanhangsel Handelingen II 2023/24, nr. 2523 kst-25295-2215ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 295, nr. 22151 contacten binnen een huishouden. Mpox clade Ib circuleert in deDemocratische Republiek Congo, Burundi, Rwanda, Uganda en Kenia.Eerder werden al een Zweedse, een Indiase en een Duitse persoon ziek dieeen reisgeschiedenis hadden naar een of meer van deze landen, nu is ookin de Verenigde Staten en Canada een importgeval gevonden. Naaraanleiding van deze infecties werden geen secundaire infecties vastge-steld. In het Verenigd Koninkrijk is eind oktober ook een importgevalvastgesteld en in het ziekenhuis opgenomen. Naar aanleiding van ditgeval zijn drie patiënten gemeld die mpox hebben opgelopen via contactmet deze indexpatiënt binnen een huishouden. Hier is dus voor het eerstsprake van een secundaire besmetting in Europa.Op 29 november werd een nieuw mpox clade Ib importgeval gemeld doorhet Verenigd Koninkrijk. De contacten van deze patiënt wordengemonitord door het United Kingdom Health Security Agency (UKHSA).Het risico voor verdere circulatie van mpox clade Ib buiten dit huishoudenwordt nog steeds als laag ingeschat door het UKHSA.Voor Nederland geldt dat er tot op heden geen importgeval van clade Ib isgeweest. Wel wordt door het RIVM een toename van clade II mpoxgevallen gezien. Dit vormde aanleiding voor het RIVM om eenresponsteam te organiseren en advies uit te brengen (zie bijlage). Hetresponsteam adviseert, gezien de huidige verheffing van mpox clade IIben de zorg over introductie van clade Ib, om de bekende risicogroep zogoed mogelijk te beschermen door vaccinatie én hen te informeren. Hetdoel daarvan is om de huidige verheffing te remmen, toekomstigeuitbraken te voorkomen en de ziektelast zo laag mogelijk te houden. Hetresponsteam adviseert om vaccinatie zo snel mogelijk aan te bieden. Deuitkomsten van dit responsteam worden door de Staatssecretaris Jeugd,Preventie en Sport betrokken bij besluitvorming over het structureelaanbieden van mpox vaccinatie aan hoogrisicogroepen, zoals deGezondheidsraad aanbeveelt. Aan het RIVM is gevraagd om uitvoeringsa-specten en kosten in beeld te brengen, alvorens besluitvorming kanplaatsvinden. Uw Kamer wordt hierover in de eerste helft van 2025 nadergeïnformeerd.Scenario’s mpoxIn genoemde antwoorden op Kamervragen en het debat over het besluitvan de Minister van VWS inzake de donatie van mpox-vaccins aan landenin Afrika van 11 september jl. is besproken dat het RIVM in het kader vande vaccinbehoefte werkt aan scenario’s over de introductie van mpoxclade Ib in Nederland. Deze scenario’s zijn inmiddels uitgewerkt.Er zijn vier scenario’s uitgewerkt die kunnen optreden als mpox groep Ibin Nederland wordt geïntroduceerd:–Scenario 1: geen of enkele importcases zonder verdere verspreiding:waarschijnlijkheid hoog, impact laag;–Scenario 2: meerdere (import)cases en/of clusters in bekenderisicogroepen: waarschijnlijkheid matig, impact laag/matig;–Scenario 3: meerdere (import)cases en/of clusters in bekende énnieuwe risicogroepen: waarschijnlijkheid laag, impact hoog;–Scenario 4: wijdverspreide transmissie in bekende én nieuwerisicogroepen: waarschijnlijkheid zeer laag, impact zeer hoog.Het aantal vaccins dat nodig is voor elk van de vier scenario’s is geschatop basis van het te verwachten aantal benodigde vaccins voor vaccinatiena mogelijke blootstelling en (booster)vaccinatie bij risicogroepen. Degewenste voorraad vaccins om mpox te bestrijden in scenario’s 1, 2 en 3wordt geschat op maximaal 45.000 vaccins. In deze scenario’s wordtTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 295, nr. 22152 voortgaande transmissie voorkomen door traditionele bestrijdingsmaatre-gelen (informatievoorziening, bron- en contactonderzoek, isolatie,quarantaine) en ernstige ziekte en transmissie voorkomen door vaccinatievan risicogroepen in combinatie met vaccinatie van contacten namogelijke blootstelling. In het zeer onwaarschijnlijke geval datverspreiding onder nieuwe risicogroepen optreedt (scenario 4) zoubesloten kunnen worden tot een eenmalige vaccinatiecampagne voornieuwe risicogroepen. De benodigde hoeveelheid vaccins voor eendergelijke vaccinatiecampagne is afhankelijk van vele factoren (welkerisicogroepen, ernst ziekte, (media)aandacht, angst, etc.), maar kanoplopen tot enkele tienduizenden vaccins extra. Dit scenario is dusdanigonwaarschijnlijk dat de experts het niet proportioneel achten hiervoorvaccins op voorraad te houden.Mijn conclusie is dat de voorraad van 100.000 vaccins, die in 2019aangekocht is voor vaccinatie bij een al dan niet moedwillige introductievan het pokkenvirus, nu voldoende is voor vaccinatie tegen mpox. Zoalseerder met uw Kamer gewisseld nadert een flink deel van de huidigevoorraad in september 2025 het einde van zijn levensduur, omdat onsland in 2019 een van de eerste landen was die dit relatief nieuwe vaccinheeft aangekocht. Ik heb nieuwe vaccins besteld ter vervanging van hetdeel van de huidige voorraad waarvan de houdbaarheidsdatum zalverlopen. Deze nieuwe vaccins zullen nog voor het einde van het jaar aanons land geleverd worden.Stand van zaken vaccindonatieZoals ik in mijn brief van 2 oktober 20242 over de moties rondom hetdebat over de mpox donaties heb aangegeven, heb ik ter uitvoering vande motie Paulusma c.s.3 opdracht gegeven aan het RIVM om 13.200vaccins uit onze nationale voorraad via de Health Emergency Prepa-redness and Response Authority (HERA) van de Europese Commissiebeschikbaar te stellen voor gebruik in de getroffen regio in Afrika.Sindsdien is onder coördinatie van de HERA overleg gevoerd tussen deWereldgezondheidsorganisatie (WHO), de African Centres for DiseaseControl (ACDC) en Unicef, alsook tussen de vaccinfabrikant en deverschillende Europese lidstaten die vaccins willen doneren. Daarnaastheeft een technische werkgroep van ACDC en WHO een verdelingsplangemaakt voor de vaccins, op basis van urgentie, behoefte, beschik-baarheid en houdbaarheid van de vaccins. De Nederlandse vaccins zijn op11 december 2024 door Unicef opgehaald, dat zorgdraagt voor afleveringin het land van bestemming. De vaccins zijn gedoneerd aan Rwanda, hetland dat onlangs ook getroffen werd door het Marburg virus en dat eringeslaagd is die uitbraak onder controle te brengen.Er zijn op basis van de toegezegde donaties bijna 900.000 vaccinstoegewezen aan 9 landen in de regio die het meest getroffen is door dezeuitbraak van mpox.4 Voor het eind van het jaar verwacht men dat 5,85miljoen vaccin doses beschikbaar zullen zijn, inclusief de al toegewezenvaccins en 3 miljoen vaccins die zijn toegezegd door Japan.Extra donatie van 35.000 vaccinsNa de huidige donatie heeft ons land nog bijna 50.000 vaccins in voorraadwaarvan de houdbaarheid vervalt in september 2025. Zoals hierbovenaangegeven, worden in de komende weken nieuwe vaccins geleverd2Kamerstukken II 2024/2025, 25 295, nr. 2207.3Kamerstukken II 2024/2025, 25 295, nr. 2200.4Zie ook: Vaccine doses allocated to 9 African countries hardest hit by mpox surge.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 295, nr. 22153 waarmee het deel van de voorraad waarvan de houdbaarheidsdatumverloopt, wordt vervangen. Van de 50.000 vaccins waarvan dehoudbaarheid vervalt in september 2025 is een deel nodig voor vaccinatievan hoogrisicogroepen in Nederland, zoals geadviseerd door hetresponsteam (zie hierboven). Ik heb besloten om het restant – 35.000vaccins – ter beschikking te stellen voor donatie. Daarmee blijft Nederlandbijdragen aan de bestrijding van mpox in Afrika én houden we destrategische voorraad voor vaccinatie bij een al dan niet moedwilligeintroductie van het pokkenvirus op het niveau van 100.000.Tot slotIk vertrouw erop u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd. Alser relevante ontwikkelingen zijn met betrekking tot mpox zal ik uw Kamervanzelfsprekend weer informeren.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. AgemaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 295, nr. 22154