Overzicht stimuleringsmaatregelen kabinet in het kader van kredietcrisis

31371Kredietcrisis32123Notaoverdetoestandvan’sRijksFinanciënNr.305BRIEFVANDEALGEMENEREKENKAMERAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,14januari20101AlgemeenDeministerraadheeftinhetbeleidsakkoordWerkenaantoekomstvan25maart2009,eenaanvullingophetregeerakkoordvan2007Samenwerkensamenleven;BeleidsprogrammaKabinetBalkenendeIV2007–2011,weergegevenopwelkemanierzijdegevolgenvandemondialerecessievoorNederlandsehuishoudensenbedrijvenzaldempen.Deministerraadheeftdaarvooreenaantalmaatregeleningedachtenomdeeconomietestimuleren.Dekostendieverbondenzijnaandezestimule-ringsmaatregelenzijntoegevoegdaandebegrotingenvandeministeriesdiedemaatregelenuitvoeren.HetMinisterievanFinanciënheeftinbovengenoemdaanvullendbeleids-akkoordenindeMiljoenennota2010eenoverzichtopgenomenvanallestimuleringsmaatregelenenbijbehorendekosten.Inditoverzichtwasnognietopgenomenopwelkebegrotingsartikelendekostenenhetbeleidwordenverantwoord,terwijldeTweedeKamerjuistophetniveauvanbegrotingsartikelenbudgetrechtheeft.DeAlgemeneRekenkamerwildeTweedeKamersteunenbijhetuitoe-fenenvanhaarbudgetrecht.Daaromzijnwijinhetvoorjaarbegonnenaaneenoverzichtwaarinduidelijktezieniswelkestimuleringsmaatregelenaanwelk(e)begrotingsartikel(en)gekoppeldzijn.WehebbendaarbijingoedoverlegmethetMinisterievanFinanciëngebruikgemaaktvangege-vensvanditdepartement.Medegeïnspireerddooronsoverzicht,datinbijlage11bijdezebriefstaat,heefthetMinisterievanFinanciënindeNajaarsnota2009opgenomenaanwelkebegrotingsartikelendestimuleringsmaatregelengekoppeldzijnenwelkebedragendaarmeegemoeidzijn.Aanvullendopdekoppelingvanstimuleringsmaatregelenaanbegrotings-artikelenwillenwijdeTweedeKamerbijstaanmetdeinformatiedieonsoverdebetreffendebegrotingsartikelenbekendisopbasisvanhetjaar-TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1401310910tkkst31371-32123-305ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20101TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3051 lijkserechtmatigheidsonderzoek.Inbijlage1hebbenwedaaromookdeonvolkomenhedenindebedrijfsvoeringopgenomendiedebegrotingsar-tikelenkunnenrakenendebeschikbaarheidvanbeleidsinformatieoverdeartikelenindebegrotingen2010.DeonvolkomenhedenstaanbeschreveninonzeRapportenbijdeJaarverslagen2008,diewij20mei2009hebbengepubliceerd.1Onzebevindingenoverdebeschikbaarheidvanbeleidsin-formatiezijnopgenomenindebrievendiewijop28september2en14oktober20093aandeTweedeKamerhebbengestuurd.Behalveoverinformatieoveronvolkomenhedenindebedrijfsvoeringenoverdebeschikbaarheidvanbeleidsinformatie,beschikkenwijookoverinformatieoverdekwaliteitvandebeleidsinformatie.OnzebevindingendaaroverpublicerenwijinonzeRapportenbijdejaarverslageneninhetrapportStaatvandebeleidsinformatie.Daarnaastverschaffenonder-zoekennaarspecifiekeonderwerpenonsinzichtindeuitvoeringvanbeleiddatopbepaaldebegrotingsartikelenwordtverantwoord.Dezeaanvullendeinformatieoverde«stimuleringsartikelen»hebbenwijineenapartoverzichtopgenomen,inbijlage2.Datoverzichtstaatookoponzewebsitewww.rekenkamer.nl,metdemogelijkheidomdoorteklikkennaardegenoemderapporten.2KostenstimuleringsmaatregelenInhetaanvullendbeleidsakkoordWerkenaantoekomstiseentotaalvan€6,9miljarduitgetrokkenvoorallestimuleringsmaatregelenvanhetRijk(hetstimuleringspakketrijksoverheid).Hettotalestimuleringspakket,inclusiefdeeigenstimuleringsmaatregelenvangemeentenenprovincies,bedraagt€17,8miljard.IndeVoorjaarsnota2009,deMiljoenennota2010endeNajaarsnota2009zijndezeextrauitgavenverwerkt4.IndeNajaars-nota2009isonderstaandoverzichtopgenomen.Toedelingvandeinhetaanvullendebeleidsakkoordgepresenteerdestimuleringspro-jecten(Kasritmestimuleringspakket;bedragenin€miljoen)Maatregel200920102011enverderejarenTotaalArbeidsmarkt,onderwijsenkennis6389377542328Duurzameeconomie29063373997Infrastructuuren(woning)bouw5861184568–1202Liquiditeitsverruimingbedrijfsleven6915611491401InvullingFES-projecten2990265384Totaalstimuleringspakketrijksoverheid223434056736312(Bron:Najaarsnota2009)OokheefthetMinisterievanFinanciënindeNajaarsnota2009eenover-zichtopgenomenwaarindeuitgavenperstimuleringsmaatregelzijnonderverdeeldinbegrotingsartikelen.Volgensbovenstaandoverzichtstimuleertderijksoverheiddeeconomiemet€6,3miljard.TenopzichtevandeverwachtingeninhetaanvullendbeleidsakkoordWerkenaantoekomstblijvendeextrakasuitgavendusongeveer€0,6miljardachter.Ditbetrefteensaldovanhogereenlagereuitgaventenopzichtevandestandinhetaanvullendbeleidsakkoord.Infiguur15isopgenomenopwelkebegrotingenvanhetRijkdekostenenhetbeleidvandestimuleringsmaatregelenwordenverantwoord.DezegegevenszijngeactualiseerdtotaandestandindeNajaarsnota2009.1AlgemeneRekenkamer(2009).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009.Rapportbijhetjaarverslag2008vanhetMinisterievan:VenW(31924XII,nr.2),VROM(31924XI,nr.4),SZW(31924XV,nr.2),OCW(31924VIII,nr.2),J&G(31924XVII,nr.4),EZ(31444XIII,nr.2),FES(31924D,nr.2),WWI(31924XVIII,nr.4),LNV(31924XIV,nr.4),VWS(31924XVI,nr.4),Infrastructuurfonds(31924A,nr.2),Financiën(31924IXB,nr.2).2AlgemeneRekenkamer(2009).TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32123IXB,nr.6.FactsheetoverdebeschikbaarheidvanbeleidsinformatieindebegrotingvanhetMinisterievanFinanciën.3AlgemeneRekenkamer(2009).TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32123,nr.39.FactsheetsoverdebeschikbaarheidvanbeleidsinformatieindebegrotingenvandeMinisteriesvanBuiZa,Justitie,BZK,OCW,Defensie,VROM,VenW,EZ,LNV,SZWenVWSenvandeprogrammaministersvoorJ&GenWWI.4TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31965nr.1.Voorjaarsnota2009(29mei2009)TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32123nr.1.Miljoenennota2010(15september2009)TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32222nr.1.Najaarsnota2009(26november2009).5TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3052 Infiguur11zijntweebijzonderepostenopgenomenwaarwehieronderopingaan:hetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)endeaanvul-lendepost«Algemeen».FES-geldenHetFESheeftalsdoelominvesteringsprojectentefinancierendiedeeconomischestructuurvanNederlandversterken.HetFESwordtgevoeddoordeaardgasbaten.DeministersvanEconomischeZaken(EZ)envanFinanciënzijndeFES-beheerders.Volgensartikel3vandeWetFondseconomischestructuurversterking(FES-wet)kandeMinisterraadtenlastevanditfondsbijdragentoekennenaananderebegrotingenvanhetRijktenbehoevevandefinancieringvan:a.investeringsprojectenvannationaalbelangwaarmeebeoogdwordtdeeconomischestructuurteversterken,voorzoverdezebetrekkinghebbenop:•detechnologie-enkennisinfrastructuur;•debevorderingvanverduurzamingvandeenergiehuishouding;•hetgebiedvanwaterbeheer;•ruimtelijkeinvesteringen.b.deprojecteninhetkadervandeinvesteringsimpuls,zoalsbedoeldindeVoorjaarsnota1993(KamerstukkenII1992/93,23100,nr.1).DirectebetalingenaanbovengenoemdeprojectenkomenniettenlastevanhetFES.Defeitelijkeprojectuitgavenwordenverantwoordindejaar-verslagenvandedepartementendiedeprojectenuitvoeren.Dedeparte-mentenzijnervoorverantwoordelijkdatzijdeFES-bijdragenrechtmatigendoelmatiguitgeven.Figuur21geeftweeraanwelkebegrotingendeFES-geldendiezijngere-serveerdvoordestimuleringsmaatregelenzijntoegekend.Aanvullendepost«Algemeen»IndeMiljoenennota2010wordtdeaanvullendepost«Algemeen»alsvolgttoegelicht:«OpdeaanvullendepostAlgemeenwordenmiddelentijdelijk«geparkeerd»,oftewelweggezet.Hetgaathierbijommiddelenwaarvanophetmomentvanreserverennognietkanwordenaangegevenopwelkebegroting(en)zijuiteindelijkwordenverantwoord,ofwaarvandeexacteomvangnognietbekendis.Hetisdaarominherentaandemiddelenopdeaanvullendepostdatdepreciezeomvangendebegro-tingenwaaraandezewordentoebedeeldmetonzekerheidzijnomgeven.Denognietbelegdemiddelenuithetstimuleringspakketendeenvelop-penmiddelen2uithetCoalitieakkoordzijndaaromopdeaanvullendepostgestald.»3Intotaalbedraagtdeaanvullendepost«Algemeen»indeNajaarsnota2009€316miljoen.Infiguur31wordteenoverzichtgegevenoverwelkestimuleringsmaatregelenhetbedraguitdeaanvullendepostisverdeeld.Debedragenzijnwelreedstoebedeeldaandestimuleringsmaatregelenmaarnognietverdeeldoverdebegrotingsartikelen.3StimuleringsmaatregelenperbegrotingsartikelDeAlgemeneRekenkamerheeftdestimuleringsmaatregelenuithetaanvullendbeleidsakkoordvertaaldnaarbegrotingsartikelenenperartikeldebeschikbareinformatieoverdeeffectiviteitvanbeleidenoverbedrijfs-voeringinzichtelijkgemaakt.WijbeogenzodeTweedeKamertesteunen,dieophetniveauvanbegrotingsartikelenbudgetrechtheeft.1TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.2InhetBeleidsprogrammaKabinetBalke-nendeIV2007–2011(Samenwerkensamenleven)zijnextramiddeleninenveloppengereserveerdendezewordentranchegewijsvanafdeaanvullendepostvanhetRijkovergeheveldnaardedepartementalebegrotingen.3VerticaleToelichtingMiljoenennota2010,pagina153.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3053 3.1VerdelingkostenoverbegrotingsartikelenInfiguur41latenwezienhoedekostenvanhetstimuleringspakketzijnverdeeldoververschillendebegrotingsartikelen.Opdemeestevandezebegrotingsartikelenwordteenaantalstimuleringsmaatregelenverant-woord.DeFES-geldendiealtoegekendzijnaandebegrotingshoofd-stukkenhebbenwebijdedesbetreffendebegrotingsartikelenopgenomen.Deaanvullendepost«Algemeen»ad€316miljoenisinditoverzichtnietmeegenomen.3.2WatiserbijdeAlgemeneRekenkamermomenteelbekendoverdestimuleringsmaatregelen?Indebijlagenbijdezebriefhebbenwijdeinformatieopeenrijgezetdiewijopditmomentopbasisvaneigenonderzoekbeschikbaarhebbenoverdeaandestimuleringsmaatregelengekoppeldebegrotingsartikelen.Wijbeschouwendezeoverzichtenalseengroeimodel.Indekomendejarenkunnenwedeoverzichtenaanvullenopbasisvannieuweigenonderzoekenonderzoekvanderden.Inbijlage1(deposter)1,welkewijnadertoelichteninhoofdstuk4,hebbenwijopgenomen:•opwelkebegrotingsartikelendestimuleringsmaatregelenwordenverantwoord;•welkbedragdaarmeegemoeidis;•onzeinformatieoverdebedrijfsvoeringgerelateerdaandatartikel;•watwijwetenoverdebeschikbaarheidvanbeleidsinformatieoverdatartikel.Inbijlage2staateenoverzichtvanderapportenvandeAlgemeneReken-kamerdiebetrekkinghebbenopdebetreffendebeleidsterreinen.1Datoverzichtgaatterugtot2005.4ToelichtingbijBijlage1«Informatieoverstimulerings-maatregelenkabinet»TotaalbedragtoegewezenperstimuleringsmaatregelIndeNajaarsnota2009isaangegevenwelkbedragvoorelkestimulerings-maatregelisuitgetrokken.Dittotaalbedraghebbenwijinkolom5vanhetoverzichtopgenomen.Stimuleringsmaatregelentoegewezenaan...Vanelkestimuleringsmaatregellatenwijzieninwelkebegrotinghijwordtverantwoord,onderwelkartikelenenwelkbedragdaarmeegemoeidis.KolomBedrijfsvoering2008Ominformatieoverdebedrijfsvoeringtekoppelenaandestimulerings-maatregelenhebbenwijgebruikgemaaktvande«kwaliteitskaartbedrijfs-voering»diewijin2009voorheteersthebbengepubliceerd,inonzeRapportenbijdeJaarverslagen2008.Dekwaliteitskaartplaatstdegecon-stateerdeonvolkomenhedeninhetlichtvandetotalebedrijfsvoeringvaneenministerieenmaaktzichtbaarwelkeartikelenerdoorwordengeraakt.Voordeaandestimuleringsmaatregelengekoppeldeartikelenzijnwijindekwaliteitskaartennagegaanofzijwordengeraaktdooronvolkomen-heden.1TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3054 Overigenswijzenwijerwelopdatindieneenartikelgeraaktwordtdooreenonvolkomenheidditnietwilzeggendatdestimuleringsmaatregelnietgoedwordtuitgevoerd.Diestimuleringsmaatregelisslechtseenkleinonderdeelvanwateronderdevlagvaneenbegrotingsartikelwordtgedaan.Hetisgoedmogelijkdathetbeleidofprojectwaarextrageldheengaatinverbandmetdestimuleringsmaatregelenwelgoedfunctio-neert,integenstellingtotandereprojectenbinnenhetartikel.Desalniet-teminiseenonvolkomenheidvolgensonsbelangrijkeindicatiedatextraaandachtnodigisomvasttestellendatdestimuleringsmaatregelgoedkanwordenuitgevoerd.Datzelfdegeldtalsdebegrotegeldenvaneenaaneenmaatregelgekoppeldartikelvoorminderdan50%metconcretebeleidsinformatiewordentoegelicht,zieverderop.Hetcijferindebedrijfsvoeringkolomverwijstnaardebeschrijvingvandeonvolkomenheidhieronder.Eenonvolkomenheidkanbetrekkinghebbenopmeerdereverschillendebegrotingsartikelen(1t/m7),ofuitsluitendhetbetreffendeartikelraken(At/mD).1)Onvolkomenheidindefinanciëleadministratie(raaktartikel41t/m51,97en98)eninhetsubsidiebeheer(raaktartikel41t/m47)vanhetMinisterievanSZW2)OnvolkomenheidinhetsubsidiebeheervanhetMinisterievanVWS(raaktartikel2en3vanJ&G)3)OnvolkomenheidinhetverantwoordingstrajectbeleidsgeldenSenterNovembijhetMinisterievanEZ(raaktartikel1t/m4,10en23)4)OnvolkomenheidinhetverplichtingenbeheerbijdeBestuurskernvanhetMinisterievanVenW(raaktartikel31t/m37en41)5)OnvolkomenheidinhetsubsidiebeheereninhetinkoopbeheervanhetMinisterievanVWS(raaktartikel41t/m47)6)OnvolkomenheidindetotstandkomingvanhetjaarverslagenindefinanciëlefunctievanhetMinisterievanVROM(raaktalleartikelen)7)OnvolkomenheidinhetBeheerProgrammauitgavenkleinerelatiesvanhetMinisterievanLNV(artikel21en23t/m26)A.OnvolkomenheidinhetinkoopbeheerRaadvandeKinderbeschermingbijhetMinisterievanJustitie(raaktartikel3)B.OnvolkomenheidinhetsubsidiebeheerDirectieKunsten&DirectieCultureelErfgoedvanhetMinisterievanOCW(raaktartikel14)C.OnvolkomenheidindeBedrijfsvoeringCentraleFinanciënInstellingen(CFI)/BureauProcesmanagementOnderwijsvernieuwing(BPO)vanhetMinisterievanOCW(raaktartikel1)D.OnvolkomenheidbijhetMinisterievanFinanciënin:•deuitvoeringtoezichtbeleidDividendbelastingbijdeBelastingre-gio’s(raaktartikel1)•deaansluitingendiversebelastingmiddelenBelastingdienstCentraleAdministratie(raaktartikel1)•hetfinancieelbeheerkantoorToeslagen(raaktartikel1)•dedossiervormingBelastingregio’s(raaktartikel1)•deEuropeseaanbestedingenCentrumvoorFacilitaireDienstverle-ningBelastingdienst(raaktartikel1)•delogischetoegangsbeveiligingBelastingregio’s(raaktartikel1)KolomInformatieinBegrotingen2010Dezekolombevatdebevindingenuitonsonderzoeknaardebeschikbaar-heidvandebeleidsinformatieindebegrotingen2010.Dezebevindingenhebbenwijop28septemberen14oktober2009naardeTweedeKamergestuurd(perbrief,meteenfactsheetperministerie).Opdeposterindebijlagehebbenweaangegevenofministersinhunbegrotingenoverhetaaneenstimuleringsmaatregelgekoppeldebegrotingsartikelinformatiehebbenopgenomenoverdoelstellingen(«watwillenwebereiken?»)enTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3055 overprestaties(«watgaanwedaarvoordoen?»).Demiddelen(«watmaghetkosten?»)hebbenwenietinhetoverzichtopgenomen,omdatweonsnubeperkentotgegevensdiewijreedsgepubliceerdhebben.Informatieoverdemiddelenhaddenwijnietopgenomenindebrievendiewijop28septemberen14oktober2009aandeTweedeKamerhebbengestuurd.Dezeinformatienemenwewelopinonzerapportenbijdejaarverslagen2009diewijinmei2010zullenpubliceren.Perartikelhebbenweaange-gevenhoeveelvandebegrotegeldenwordttoegelichtmetconcretebeleidsinformatie(datwilzeggenspecifiek,meetbaarentijdsgebonden):meerdan90%,tussende50%ende90%ofminderdan50%.Hetkanookzijndatdebeleidsinformatieontbreekt,maardatdeministerweluitlegtwaarom(volgenshetprincipe«complyorexplain»).Alsdezeuitlegonvol-doendeisofontbreekt,hebbenwedatookaangegeven.AlgemeneRekenkamerdrs.G.M.deVries,wnd.presidentdrs.E.J.M.Polman,wnd.secretarisTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371en32123,nr.3056