Memorie van toelichting

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 625 XVIIWijziging van de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (XVII) voor het jaar 2024 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)MEMORIE VAN TOELICHTINGNr. 21Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 INHOUDSOPGAVEA.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 3B.BEGROTINGSTOELICHTING41Leeswijzer42Beleid52.1Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties53Beleidsartikelen7Artikel 1: Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen7Artikel 2: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat9Artikel 3: Sociale vooruitgang11Artikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling13Artikel 5: Multilaterale samenwerking en overige inzet142Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTELWetsartikelen 1 tot en met 3De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2024 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp.De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begro­tingstoelichting).De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp,R.J. Klever3Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 B. BEGROTINGSTOELICHTING1 LeeswijzerDe voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de Suppletoire begroting September 2024 van hoofdstuk XVII van de begroting van het Rijk.In hoofdstuk 2 is een overzicht opgenomen met de belangrijkste mutaties op de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp met een toelichting op de substantiële verschillen.Hoofdstuk 3 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van beleid. Na de tabel ‘budgettaire gevolgen van beleid’ wordt een toelichting op de mutaties gegeven. Hierbij worden per artikel de mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen in onderstaande staffel (tabel 1) conform de Rijksbegrotingsvoorschriften toegelicht. De wijzigingen van de verplich­tingen worden alleen toegelicht wanneer ze groter zijn dan 10% ten opzichte van de vorige stand op artikelniveau.Tabel 1 Ondergrenzen conform RBVOmvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoenBeleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)< 5012=> 50 en < 20024=> 200 en < 1000510=> 10001020Per begrotingsartikel is aangegeven welk percentage van de uitgaven juridisch zijn vastgelegd. Als onderdeel van verantwoord begroten wordt alleen de juridische verplichting voor het huidige begrotingsjaar opgenomen. Een meerjarig overzicht van de juridisch verplichte budgetten is conform de toezegging tijdens de behandeling van de begroting BHOS 2024 d.d. 31 januari 2024 (TZ202402-026) als bijlage opgenomen in de Ontwerpbegroting 2025 van hoofdstuk XVII van de begroting van het Rijk.4Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 2 Beleid2.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutatiesIn dit wetsvoorstel is een aantal begrotingswijzigingen opgenomen die per saldo leiden tot een verhoging van de geraamde uitgaven op de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (XVII) met EUR 40,5 miljoen. De stand van de geraamde ontvangsten blijft bij tweede suppletoire begroting gelijk.De belangrijkste uitgavenmutaties bij tweede suppletoire begroting worden in onderstaande tabel weergegeven en toegelicht. De uitgebreide toelich­tingen zijn per beleidsartikel opgenomen in hoofdstuk 3.Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2024 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)Art.Uitgaven 2024Vastgestelde begroting 20243.640.718Stand 1e suppletoire begroting 20243.932.736Stand suppletoire begroting september 20243.928.309Belangrijkste suppletoire mutaties1) Duurzaam handels- en investeringssysteem, inclusief MVO1.1‒ 7.5352) Versterkte private sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden1.323.4753) Voedselzekerheid2.131.4754) Onderwijs3.4‒ 31.5475) Humanitaire hulp4.115.6886) Multilaterale samenwerking5.1‒ 12.6797) Overig armoedebeleid5.2‒ 28.8758) Nog te verdelen i.v.m. BNI en/of toerekeningen5.46.4449) Overige mutaties44.059Stand 2e suppletoire begroting 20243.968.814Toelichting1.Op artikelonderdeel 1.1 daalt het budget met EUR 7,5 miljoen doordat binnen het programma Sectorale Samenwerking voor IMVO convenanten minder subsidie-aanvragen bij RVO zijn gedaan. Daarnaast vallen de uitgaven voor de overige beleidsondersteunende IMVO-activi­teiten dit jaar lager uit dan gepland.2.Op artikelonderdeel 1.3 stijgt het budget met EUR 23,5 miljoen doordat uitgaven voor de programma’s voor infrastructurele ontwikkeling dit jaar hoger uitvallen dan gepland. Ook wordt er EUR 20 miljoen overgeheveld van artikel 5.2 naar artikel 1.3 ten behoeve van uitgaven voor Private Sector Development (PSD).3.De uitgaven op artikelonderdeel 2.1 nemen per saldo met EUR 31,5 miljoen toe omdat de bijdrage van EUR 25 miljoen aan het International Fund for Agricultural Development (IFAD-13) eerder wordt betaald. Daarnaast is er eenmalig een aanvullende bijdrage van EUR 7 miljoen gedaan aan het UNICEF No Time to Waste programma om de hongersnood in Soedan te verlichten.4.De uitgaven op artikelonderdeel 3.4 zijn EUR 31,5 miljoen lager dan eerder verwacht, doordat voor het Hoger Onderwijs programma nog een verdere uitwerking moet volgen.5.De uitgaven op artikelonderdeel 4.1 worden per saldo verhoogd met EUR 15,7 miljoen. Dit wordt veroorzaakt doordat de geplande bijdragen voor 2025 van totaal EUR 19,1 miljoen aan de landenspeci­fieke fondsen van de VN (Country Based Pooled Funds) en aan Central 5Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 Emergency Response Fund (CERF) al in 2024 gedaan worden. Daarnaast wordt EUR 2 miljoen overgeheveld naar het Stabiliteitsfonds op de BZ-begroting voor Gaza. Verder wordt EUR 1,5 miljoen overgeheveld naar artikel 2.2 Water voor het RVO-programma Dutch Disaster Risk Reduction & Surge Support (DRRS).6.Het uitgavenbudget op artikelonderdeel 5.1 wordt verlaagd met EUR 12,7 miljoen. Dit komt voornamelijk doordat een deel van het budget voor speciale multilaterale activiteiten en voor het assistent-deskundigenprogramma niet tot besteding komt. Verder zal de midde­lenaanvulling van EUR 3,8 miljoen voor het Asian Development Fund (ADF) niet in 2024, maar in 2025 plaatsvinden.7.De uitgaven op artikelonderdeel 5.2 nemen af met EUR 28,9 miljoen. Het bedrag van EUR 20 miljoen dat bij de 1e suppletoire begroting 2024 gereserveerd is voor wederopbouw voor o.a. Gaza zal dit jaar niet tot besteding komen. Dit bedrag wordt overgeheveld naar artikel 1.3 voor reeds geplande uitgaven voor Private Sector Development (PSD). Daarnaast worden de uitgaven verlaagd met EUR 6,3 miljoen, doordat de verdragsmiddelen voor Suriname dit jaar niet tot besteding zullen komen. Deze verdragsmiddelen blijven, conform de uitvoering van het verdrag, de komende jaren beschikbaar.8.Per saldo wordt het verdeelartikel 5.4 verhoogd met EUR 6,4 miljoen. Dit is het effect van onbestede middelen elders op de begroting en lagere geraamde asieluitgaven via de begroting van Asiel en Migratie. Met deze meevaller worden uitgaven op artikel 2.1 en 4.1 gedaan en wordt de overprogrammering (zichtbaar als de negatieve stand op artikel 5.4) teruggebracht.Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2024 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)Art.Ontvangsten 2024Vastgestelde begroting 202457.815Stand 1e suppletoire begroting 202469.806Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 202469.806Stand 2e suppletoire begroting 202469.806De stand van de geraamde ontvangsten blijft bij tweede suppletoire begroting gelijk.6Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 3 BeleidsartikelenArtikel 1: Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringenBudgettaire gevolgen van beleidTabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen490.3306.994497.324Uitgaven649.54319.230668.7731.1Duurzaam handels- en investeringssysteem, inclusief MVO36.564‒ 7.53529.029Subsidies (regelingen)21.229‒ 6.69514.534MVO en beleidsondersteuning (ODA)15.506‒ 3.47512.031MVO en beleidsondersteuning (non-ODA)5.723‒ 3.2202.503Opdrachten2.231‒ 5401.691MVO en beleidsondersteuning (non-ODA)2.231‒ 5401.691Bijdrage aan agentschappen1.90901.909Rijksdienst voor ondernemend Nederland1.90901.909Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties11.195‒ 30010.895MVO en beleidsondersteuning (ODA)5.00005.000Contributies internationaal ondernemen (non-ODA)6.195‒ 3005.8951.2Versterkte Nederlandse Handels- en Investeringspositie104.4693.290107.759Subsidies (regelingen)30.781‒ 2.50028.281Programma's internationaal ondernemen10.00050010.500Versterking concurrentiepositie Nederland6.502‒ 3.0003.502Invest Internationaal9.78009.780Dutch Trade and Investment Fund4.49904.499Garanties1.5006.1867.686Dutch Trade and Investment Fund1.5006.1867.686Opdrachten23.948‒ 84623.102Programma's internationaal ondernemen11.2162.90014.116Dutch Trade and Investment Fund4.186‒ 3.1861.000Wereldtentoonstelling8.546‒ 5607.986Bijdrage aan agentschappen48.24045048.690Rijksdienst voor ondernemend Nederland48.24045048.6901.3Versterkte private sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden508.51023.475531.985Subsidies (regelingen)234.543‒ 12.666221.877Marktontwikkeling en markttoegang47.550‒ 8.90038.650Economic governance and institutions19.9007.28127.181Financiële sector ontwikkeling66.375‒ 13.87552.500Infrastructuurontwikkeling37.30010.20047.500Duurzame productie en handel42.7901.21044.000(Jeugd)werkgelegenheid9.000‒ 6.3002.700Nexus onderwijs en werk5.128‒ 3.1431.985Lokale private sector ontwikkeling6.5008617.361Leningen38.8731.96040.833Infrastructuurontwikkeling8.8735.96014.833Financiële sector ontwikkeling30.000‒ 4.00026.0007Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Garanties10.000010.000Financiële sector ontwikkeling10.000010.000Opdrachten58.00020.26778.267Marktontwikkeling en markttoegang12.000‒ 23311.767Economic governance and institutions17.0005.50022.500Financiële sector ontwikkeling1.0002.0003.000Infrastructuurontwikkeling1.75010.25012.000(Jeugd)werkgelegenheid26.2502.75029.000Bijdrage aan agentschappen24.00011.00035.000Rijksdienst voor ondernemend Nederland24.00011.00035.000Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties143.0942.914146.008International Labour Organisation5.700685.768Lokale private sector ontwikkeling40.7622.94943.711Marktontwikkeling en markttoegang16.167‒ 5.41710.750Partnershipprogramma ILO6.45006.450Economic governance and institutions6.0008006.800Financiële sector ontwikkeling16.0002.50018.500Infrastructuurontwikkeling41.8653.13545.000Nexus onderwijs en werk10.150‒ 2.2667.884Duurzame productie en handel01.1451.145Nog te verdelen000Nog te verdelen000Ontvangsten14.000014.000ToelichtingVerplichtingenDe verplichtingenruimte op artikel 1 stijgt per saldo met EUR 7 miljoen. Dit komt vooral door de toename van de bijdrage aan RVO ten behoeve van Private Sector Development (PSD).Uitgaven De uitgaven voor 2024 op artikel 1 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen zijn voor 100% juridisch verplicht.Artikelonderdeel 1.1Op artikelonderdeel 1.1 wordt de uitputting EUR 7,5 miljoen lager doordat binnen programma voor Sectorale Samenwerking voor de IMVO convenanten minder subsidie-aanvragen bij RVO zijn ingediend dan verwacht. Daarnaast vallen de uitgaven voor de overige beleidsondersteu­nende IMVO-activiteiten dit jaar lager uit dan gepland.Artikelonderdeel 1.2 Op artikelonderdeel 1.2 stijgt het budget per saldo met EUR 3,2 miljoen doordat RVO-uitgaven voor programma's als Support International Buisiness (SIB), Partners for International Business (PIB) en voor verschil­lende missies dit jaar hoger uitvallen. Daarnaast stijgen de uitgaven voor de verleende garanties voor Dutch Trade Investment Fund (DTIF).Artikelonderdeel 1.3 De uitgaven op artikelonderdeel 1.3 stijgen per saldo met EUR 23,5 miljoen. Bij de 1e suppletoire begroting 2024 was EUR 20 miljoen gereserveerd op 8Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 artikel 5.2 voor wederopbouw voor o.a. Gaza. Dit bedrag zal dit jaar niet tot besteding komen en is overgeheveld naar artikel 1.3 ten behoeve van reeds geplande uitgaven voor Private Sector Development (PSD) die in 2024 gedaan zullen worden in plaats van in 2025. Het betreft betalingen voor Private Infrastructure Development Group (PIDG) en Health Insurance Fund (HIF). Verder zijn er diverse andere mutaties. Zo vallen de uitgaven aan RVO EUR 11 miljoen hoger uit. Ook vallen de uitgaven aan programma’s voor infrastructurele ontwikkeling dit jaar hoger uit dan gepland, bijvoorbeeld voor DRIVE. De subsidie-uitgaven financiële sector ontwikkeling vallen per saldo EUR 13,9 miljoen lager uit, mede door lagere realisatie van de uitgaven aan het MASSIF fonds.Artikel 2: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaatBudgettaire gevolgen van beleidTabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen1.352.094‒ 213.9781.138.116Uitgaven934.93231.215966.1472.1Voedselzekerheid392.34531.475423.820Subsidies (regelingen)106.43254.456160.888Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen13.0009.52722.527Bevorderen inclusieve, duurzame groei in de agrarische sector20.00018.25038.250Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid3.0003.1006.100Uitbannen huidige honger en voeding19.000‒ 52518.475Voedselzekerheid51.43224.10475.536Opdrachten14.728‒ 11.8282.900Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid12.000‒ 9.6002.400Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen2.728‒ 2.7280Voedselzekerheid0500500Bijdrage aan agentschappen3.13203.132Rijksdienst voor ondernemend Nederland3.13203.132Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties268.053‒ 11.153256.900Voedselzekerheid145.646‒ 14.253131.393Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen24.000‒ 24.0000Bevorderen inclusieve, duurzame groei in de agrarische sector40.50028.80069.300Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid26.0009.30035.300Uitbannen huidige honger en voeding31.907‒ 11.00020.907Nog te verdelen000Nog te verdelen0002.2Water192.107‒ 503191.604Subsidies (regelingen)54.60114.78069.381Waterbeheer29.4129.98539.397Drinkwater en sanitatie25.1894.79529.9849Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Opdrachten3.750‒ 1.9681.782Waterbeheer3.750‒ 1.9681.782Bijdrage aan agentschappen2.0001702.170Rijksdienst voor ondernemend Nederland2.0001702.170Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties131.756‒ 13.485118.271Waterbeheer85.656‒ 5.84979.807Drinkwater en sanitatie46.100‒ 7.63638.4642.3Klimaat350.480243350.723Subsidies (regelingen)97.20514.677111.882Klimaat algemeen33.005‒ 32332.682Hernieuwbare energie26.00015.00041.000Dutch Fund for Climate and Development10.000010.000Bosbehoud28.200028.200Bijdrage aan agentschappen3.40003.400Rijksdienst voor ondernemend Nederland3.40003.400Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties249.875‒ 14.434235.441Contributie IZA/IZT3587365Klimaatprogramma's (non-ODA)1.6407362.376Klimaat algemeen11.235‒ 1.17710.058Hernieuwbare energie56.000‒ 14.00042.000UNEP8.64208.642Bosbehoud11.000011.000Multilaterale klimaatfondsen127.0000127.000Resilience and Sustainability Trust34.000034.000Nog te verdelen000Nog te verdelen000Ontvangsten000ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget op artikel 2 wordt per saldo met EUR 214 miljoen verlaagd vanwege de pro rata verdeling van de ombuigingen in 2025 en verder.UitgavenDe uitgaven voor 2024 op artikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselze­kerheid, water en klimaat zijn voor 100% juridisch verplicht.Artikelonderdeel 2.1 De uitgaven op artikelonderdeel 2.1 nemen per saldo met EUR 31,5 miljoen toe. Dit komt doordat een voor volgend jaar geplande betaling van EUR 25 miljoen voor International Fund for Agricultural Development (IFAD-13) dit jaar wordt uitgevoerd. Deze uitgaven worden gedekt uit artike­londerdeel 5.4 waar ruimte ontstond vanwege een aangepaste raming voor de asieluitgaven. Daarnaast is er eenmalig een aanvullende bijdrage van EUR 7 miljoen gedaan aan het UNICEF No Time to Waste programma om de hongersnood in Soedan te verlichten (Kamerstuk 29237 nr. 206).10Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 Artikelonderdeel 2.2 De uitgaven op artikelonderdeel 2.2 worden per saldo met EUR 0,5 miljoen verlaagd. Er wordt EUR 2,0 miljoen overgeheveld naar artikel 3.1 voor het Global Analysis and Assessment of Sanitation and Drinking-Water (GLAAS) programma van de WHO. Daarnaast is vanuit artikel 4.1 Humanitaire Hulp EUR 1,5 miljoen overgeheveld naar dit artikelonderdeel voor het RVO-programma Dutch Disaster Risk Reduction & Surge Support (DRRS). Artikel 3: Sociale vooruitgangBudgettaire gevolgen van beleidTabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Sociale vooruitgang (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen505.935‒ 47.386458.549Uitgaven824.7239.482834.2053.1Mondiale gezondheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten510.26220.655530.917Subsidies (regelingen)211.194‒ 1.353209.841Mondiale gezondheid en SRGR211.194‒ 1.353209.841Opdrachten17.825017.825Mondiale gezondheid en SRGR17.825017.825Bijdrage aan agentschappen13933172Rijksdienst voor ondernemend Nederland13933172Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties281.10421.975303.079WHO/PAHO7.1227.84614.968Mondiale gezondheid en SRGR176.58013.722190.302UNFPA60.000060.000UNAIDS23.000023.000Partnershipprogramma WHO14.402‒ 4.09310.309UNICEF04.5004.500Nog te verdelen000Nog te verdelen0003.2Vrouwenrechten en gendergelijkheid47.6094.37451.983Subsidies (regelingen)34.1094.25038.359Vrouwenrechten34.1094.25038.359Opdrachten0100100Vrouwenrechten0100100Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties13.5002413.524Vrouwenrechten7.500247.524UNWOMEN6.00006.000Nog te verdelen000Nog te verdelen0003.3Maatschappelijk middenveld202.85916.000218.859Subsidies (regelingen)183.46212.062195.524Versterking maatschappelijk middenveld183.46212.062195.524Opdrachten7.2825.91513.197Versterking maatschappelijk middenveld6.0006.00012.000Versterking maatschappelijk middenveld Monitoringsfonds1.282‒ 851.197Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties12.115‒ 1.97710.138Versterking maatschappelijk middenveld12.115‒ 1.97710.13811Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Nog te verdelen000Nog te verdelen0003.4Onderwijs63.993‒ 31.54732.446Subsidies (regelingen)1.50001.500Onderzoeksprogramma's1.50001.500Opdrachten60.140‒ 31.78728.353Onderwijs2000200Onderzoeksprogramma's2.00002.000Hoger Onderwijs57.940‒ 31.78726.153Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties2.3532402.593Onderwijs2.3532402.593Ontvangsten000ToelichtingVerplichtingenPer saldo is er een verlaging van het verplichtingenbudget op artikel 3. Dit wordt met name veroorzaakt doordat minder verplichtingen worden aangegaan op artikelonderdelen 3.1 en 3.4.De verlaging van de verplichtingen op artikelonderdeel 3.1 wordt veroorzaakt doordat er onder andere bij de uitvoering van landenpro­gramma’s in Benin, Oeganda, en Burundi minder committeringen worden gedaan. Dit is het gevolg van de verlaagde kasbudgetten in 2025 en verder.Op artikelonderdeel 3.4 zijn er minder verplichtingen aangegaan doordat voor het Hoger Onderwijs programma nog een verdere uitwerking moet volgen en committeringen verschuiven naar latere jaren.UitgavenDe uitgaven voor 2024 op artikel 3 Sociale vooruitgang zijn voor 99% juridisch verplicht.Artikelonderdeel 3.1Voor artikelonderdeel 3.1 zijn de geplande uitgaven op mondiale gezondheid en SRGR hoger dan eerder verwacht. Hieronder valt ook de eenmalige bijdrage van EUR 3 miljoen aan de Wereldgezondheidsorgani­satie (WHO) om het mpox-virus in Afrikaanse landen te bestrijden, zoals aan de Tweede Kamer gecommuniceerd tijdens het tweeminutendebat over de mondiale gezondheidsstrategie op 4 oktober 2024. Dekking wordt gevonden vanuit niet bestede middelen van het beroeps en hoger onderwijs programma. Ook wordt een al voorziene betaling van EUR 7,8 miljoen voor de Pan American Health Organization (PAHO) van de Wereldgezond­heidsorganisatie (WHO) dit jaar betaald om de taakstelling in 2025 deels te ontlasten.Verder wordt er EUR 2,2 miljoen overgeheveld van artikel 2.2 Water voor een bijdrage aan het Global Analysis and Assessment of Sanitation and Drinking Water (GLAAS) programma van de WHO.12Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 Daarnaast worden enkele andere betalingen op lopende verplichtingen eerder dan gepland uitgevoerd. Deze worden gedekt uit ongebruikte middelen van artikelonderdeel 3.4. Dit is ook het geval bij artikelon­derdeel 3.2.Artikelonderdeel 3.3Voor artikelonderdeel 3.3 zijn de geplande uitgaven hoger dan eerder verwacht. Betalingen op lopende verplichtingen worden naar voren gehaald om de taakstelling in 2025 deels te ontlasten. Dit wordt gedekt uit ongebruikte middelen van artikel 3.4.Artikelonderdeel 3.4Voor artikelonderdeel 3.4 zijn de uitgaven lager dan eerder verwacht omdat voor het Hoger Onderwijs programma nog een verdere uitwerking moet volgen. Deze middelen worden gebruikt om lopende verplichtingen op de artikelonderdelen 3.1, 3.2 en 3.3 te dekken. Artikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkelingBudgettaire gevolgen van beleidTabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen1.092.768‒ 152.416940.352Uitgaven1.085.96715.6881.101.6554.1Humanitaire Hulp594.01715.688609.705Subsidies (regelingen)122.0004.000126.000Noodhulpprogramma's122.0004.000126.000Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties472.01711.688483.705Noodhulpprogramma's357.00011.688368.688Noodhulpprogramma's non-ODA1.01701.017UNHCR35.000035.000UNRWA19.000019.000Wereldvoedselprogramma60.000060.0004.2Opvang en bescherming in de regio en migratiesamenwerking291.2950291.295Subsidies (regelingen)15.500‒ 3.20012.300Opvang in de regio12.500‒ 1.30011.200Migratie en ontwikkeling3.000‒ 1.9001.100Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties275.7953.200278.995Opvang in de regio219.795‒ 800218.995Migratie en ontwikkeling56.0004.00060.0004.3Veiligheid en Rechtstaatontwikkeling200.6550200.655Subsidies (regelingen)55.4534.38859.841Legitieme stabiliteit7.0003.50010.500Inclusieve vredes- en politieke processen15.500015.500Functionerende rechtsorde32.95388833.841Opdrachten1.50001.500Inclusieve vredes- en politieke processen1.50001.500Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties143.702‒ 4.388139.314Legitieme stabiliteit4.000‒ 4.0000Functionerende rechtsorde103.202‒ 61103.14113Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Inclusieve vredes- en politieke processen36.500‒ 32736.173Nog te verdelen000Nog te verdelen000Ontvangsten000ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget op artikel 4 wordt per saldo met EUR 152 miljoen verlaagd. Dit komt doordat er vooral voor Opvang in de regio en Migratie en Veiligheid en Rechtsstaatontwikkeling minder verplichtingen worden aangegaan als gevolg van de bezuinigingen in 2025 en verder.UitgavenDe uitgaven voor 2024 op artikel 4 Vrede, veiligheid en duurzame economische ontwikkeling zijn voor 91% juridisch verplicht.Artikelonderdeel 4.1 De uitgaven op artikelonderdeel 4.1 worden verhoogd met EUR 15,7 miljoen. De geplande bijdragen voor 2025 van totaal EUR 19,1 miljoen aan de landenspecifieke fondsen van de VN (Country Based Pooled Funds) en aan Central Emergency Response Fund (CERF) worden al in 2024 gedaan. Deze uitgaven worden gedekt uit artikelon­derdeel 5.4 waar ruimte ontstond vanwege een aangepaste raming voor de asieluitgaven. Daarnaast wordt EUR 2 miljoen overgeheveld naar het Stabi­liteitsfonds op de BZ-begroting voor Gaza voor de inzet van scanners en een project op het gebied van vredesopbouw. Verder wordt EUR 1,5 miljoen overgeheveld naar artikel 2.2 Water ten behoeve van het RVO-programma Dutch Disaster Risk Reduction & Surge Support (DRRS).Artikel 5: Multilaterale samenwerking en overige inzetBudgettaire gevolgen van beleidTabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Multilaterale samenwerking (bedragen x € 1.000)Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Art.Verplichtingen1.202.461‒ 36.1981.166.263Uitgaven433.144‒ 35.110398.0345.1Multilaterale samenwerking376.995‒ 12.679364.316Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties376.995‒ 12.679364.316UNIDO1.950‒ 1711.779UNDP39.000039.000UNICEF44.000044.000Speciale multilaterale activiteiten14.587‒ 5.5009.087Assistent deskundigenprogramma9.000‒ 3.9005.100Internationale Financiële Instellingen23.058023.058Middelenaanvullingen multilaterale banken en fondsen87.789‒ 3.75084.03914Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1)Mutaties 2e suppletoire begroting (2)Stand 2e suppletoire begroting (3) = (1) + (2)Kapitaalaanvullingen bij regionale ontwikkelingsbanken8.1116428.753Bijdrage aan IFI's voor steun Oekraïne149.5000149.500Nog te verdelen000Nog te verdelen0005.2Overig armoedebeleid110.496‒ 28.87581.621Subsidies (regelingen)10.36727610.643Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling9.7171669.883Nationale SDG implementatie650110760Opdrachten586‒ 32554Nationale SDG implementatie86‒ 3254Programmamiddelen Oekraïne5000500Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties79.543‒ 9.11970.424UNESCO4.400‒ 544.346Diverse ondersteunende activiteiten4.475‒ 2.6091.866Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling2.381‒ 2182.163Schuldverlichting61.78517461.959Voorlichting op het terrein van Ontwikkelingssamenwerking250‒ 16090Verdragsmiddelen Suriname6.252‒ 6.2520Nog te verdelen20.000‒ 20.0000Nog te verdelen20.000‒ 20.0000Nog te verdelen0005.4Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen‒ 54.3476.444‒ 47.903Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen‒ 54.3476.444‒ 47.903Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen‒ 54.3476.444‒ 47.903Ontvangsten55.806055.806ToelichtingVerplichtingenHet verplichtingenbudget op artikel 5 wordt per saldo met EUR 36,2 miljoen verlaagd. Dit komt vooral door een overheveling van EUR 20 miljoen vanuit artikel 5.2 naar artikel 1.3. Daarnaast wordt het verplichtingenbudget verlaagd omdat het budget voor het schuldverlichtingsdeel voor de midde­lenaanvulling van IFAD wordt overgeheveld naar artikel 2 en doordat de verdragsmiddelen voor Suriname dit jaar niet tot besteding komen. Deze verdragsmiddelen blijven, conform de uitvoering van het verdrag, de komende jaren beschikbaar.UitgavenDe uitgaven voor 2024 op artikel 5 Multilaterale samenwerking en overige inzet zijn voor 90% juridisch verplicht, dit is exclusief artikelonderdeel 5.4.Artikelonderdeel 5.1 Het uitgavenbudget op artikelonderdeel 5.1 wordt verlaagd met EUR 12,7 miljoen. Dit komt voornamelijk doordat EUR 5,5 miljoen voor speciale multilaterale activiteiten en EUR 3,9 miljoen voor het assistent-15Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 deskundigenprogramma niet tot besteding komt. Verder zal de middele­naanvulling van EUR 3,8 miljoen voor het Asian Development Fund (ADF) niet in 2024, maar in 2025 plaatsvinden.Artikelonderdeel 5.2 De uitgaven op dit artikelonderdeel nemen af met EUR 28,9 miljoen. Het bedrag van EUR 20 miljoen dat bij de 1e suppletoire begroting 2024 gereser­veerd is voor wederopbouw voor o.a. Gaza zal dit jaar niet tot besteding komen. Dit bedrag wordt overgeheveld naar artikel 1.3 ten behoeve van uitgaven voor Private Sector Development (PSD) die in 2024 gedaan zullen worden in plaats van in 2025. De ruimte van EUR 20 miljoen die daardoor ontstaat in 2025 zal gereserveerd worden voor wederopbouw voor o.a. Gaza.Daarnaast worden de uitgaven verlaagd met EUR 6,3 miljoen omdat de verdragsmiddelen voor Suriname dit jaar niet tot besteding zullen komen. Deze verdragsmiddelen blijven, conform de uitvoering van het verdrag, de komende jaren beschikbaar.Artikelonderdeel 5.4 Om de inzichtelijkheid van de BHO-begroting verder te verbeteren is er met ingang van begrotingsjaar 2017 artikelonderdeel 5.4 gecreëerd. Op dit artikelonderdeel wordt ook overprogrammering geregistreerd. Overprogrammering houdt in dat er meer programma’s of bijdragen worden gepland dan waarvoor budget beschikbaar is, in de verwachting dat over het algemeen de uitvoering van programma’s en/of betalingen vertraging oploopt. De uitvoering van het beleid leert dat bijvoorbeeld (geo)politieke ontwikkelingen en uitvoeringsmogelijkheden in landen waarin programma’s worden uitgevoerd gedurende het jaar kunnen leiden tot vertragingen in de uitputting van de ODA-middelen. Indien er sprake is van overprogrammering is dat zichtbaar als een negatieve stand op het verdeelartikel. Over de verdere werking van dit artikel verwijs ik u naar de Kamerbrief als reactie op Motie van der Graaf c.s. (Kamerstuk II, 36200 XVII nr. 32) over fluctuaties van het ODA-budget.Ontwikkelingen verdeelartikel 5.4Hieronder wordt een overzicht gepresenteerd van de mutaties die hebben plaatsgevonden op het verdeelartikel. Het totaal van de tabel komt overeen met de mutatie die is opgenomen in de tweede suppletoire begroting 2024.Tabel 9 Ontwikkelingen verdeelartikel 5.4 2024OmschrijvingMutatieVerschuivingen op de BHO-begroting6.444Aanpassing raming eerstejaars asielzoekers44.188Middelenaanvulling IFAD-13‒ 25.000Humanitaire hulp‒ 19.188Totaal6.444Toelichting–Per saldo wordt het verdeelartikel 5.4 verhoogd met EUR 6,4 miljoen als gevolg van onbestede middelen elders op de begroting. Dit bedrag wordt ingezet om de negatieve stand op artikel 5.4 licht terug te brengen. Zo komt het artikel bij de tweede suppletoire begroting op een gebrui­kelijke stand voor de tijd van het jaar.16Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2 –Een aanpassing van de raming van de bezetting en prijs bij het COA voor de opvang van eerstejaars asielzoekers uit DAC-landen leidt in 2024 tot een overheveling van EUR 44,2 miljoen vanaf de begroting van AenM. In het voorjaar van 2025 volgt de definitieve afrekening over 2024. Deze middelen worden ingezet voor reeds geplande bijdragen aan het International Fund for Agricultural Development (IFAD-13) en voor humanitaire hulp voor reeds geplande bijdragen aan Central Emergency Response Fund (CERF) en de landenspecifieke fondsen van de VN (Country Based Pooled Funds).17Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 625 XVII, nr. 2