Verslag van de Raad Algemene Zaken van 26 januari 2026

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-02Raad Algemene Zaken en Raad BuitenlandseZakenNr. 3341 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 januari 2026Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Algemene Zaken van26 januari 2026.De Minister van Buitenlandse Zaken,D.M. van Weel kst-21501-02-3341ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33411 VERSLAG RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN 26 JANUARI 2026 Op maandag 26 januari jl. vond de Raad Algemene Zaken plaats inBrussel. Op de agenda stonden het European Democracy Shield, depresentatie van het werkprogramma van het Cypriotische voorzitterschapen de landenspecifieke rechtsstaatsdialogen met Denemarken, Estland,Griekenland en Spanje. Er was tevens aandacht voor de EU macro-regionale Atlantische strategie en de ultraperifere gebieden. En marge vande Raad vond een Intergouvernementele Conferentie (IGC) met Monte-negro plaats. De Minister van Buitenlandse Zaken was verhinderd; dePermanente Vertegenwoordiger bij de EU vertegenwoordigde Nederland.Cypriotisch RaadsvoorzitterschapTijdens de Raad presenteerde het Cypriotische voorzitterschap zijnprioriteiten, bestaande uit vijf pijlers: (1) Veiligheid, defensie enparaatheid, gericht op de implementatie van het Witboek over detoekomst van Europese defensie;1 (2) Concurrentievermogen en hetverminderen van strategische afhankelijkheden, o.a. op het gebied vandigitalisering en de energievoorziening; (3) Externe dimensie van de Unie,in het bijzonder de steun aan Oekraïne, EU-uitbreiding, de trans-Atlantische betrekkingen, de betrekkingen met het VK en met hetMidden-Oosten; (4) De Unie als waardengemeenschap waarbij debescherming van EU-democratische waarden tegen externe bedreigingencentraal staat; en (5) de voortzetting van onderhandelingen voor hetMeerjarig Financieel Kader (MFK). De interventies van lidstaten richttenzich op de balans tussen (strategische) autonomie en het diversifiëren vanpartnerschappen. Nederland sprak steun uit voor de prioriteiten metnadruk op veiligheid, defensie en paraatheid. Verder wees Nederland ophet belang van steun aan Oekraïne, uitbreiding op basis van merites,migratie, concurrentievermogen en de rechtsstaatsagenda.Landenspecifieke rechtsstaatsdialogen Denemarken, Estland,Griekenland, SpanjeTijdens de Raad vond voor de veertiende keer sinds de start in 2020 delandenspecifieke rechtsstaatdialoog plaats, op basis van de landenhoofd-stukken uit het rechtsstaatrapport van de Europese Commissie (hierna:Commissie).2 Deze keer stonden de landenhoofdstukken van Estland,Denemarken, Griekenland en Spanje op de agenda. Zoals gebruikelijkleidde de Commissie de afzonderlijke dialogen in met een korte samen-vatting van haar bevindingen. De betreffende lidstaat gaf daarna een kortepresentatie van de staat van de rechtsstaat in het eigen land, waarna eenronde van vragen en antwoorden volgde.Luxemburg intervenieerde namens de Benelux tijdens de bespreking vanEstland, Griekenland en Spanje. Luxemburg merkte op dat uit hetlandenhoofdstuk over Estland blijkt dat er weinig verbeterpunten zijn enopnieuw vooruitgang is geboekt met de digitalisering van de rechtspraaken de hervorming van wetgeving over de financiering van politiekepartijen, lobbying en draaideurconstructies voor bewindspersonen.Zorgen bestaan over de hoge werklast van rechters en het grote aantalrechters dat aankomende jaren met pensioen zal gaan. Estland isbevraagd of de digitalisering van de rechtspraak voor deze problematiek1Kabinetsappreciatie van het Witboek Europese Defensiegereedheid: Kamerstuk 22 112, nr. 40272Europese Commissie, 2025 Rule of law report – Communication and country chapters,https://commission.europa.eu/publications/2025-rule-law-report-communication-and-country-chapters_enTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33412 een oplossing zal bieden en hoe het effectieve en efficiënte functionerenvan de rechtspraak ook voor de langere termijn wordt gewaarborgd.Bij de bespreking van het landenhoofdstuk over Griekenland heeftLuxemburg, namens de Benelux, verwelkomd dat Griekenland stappenheeft gezet om de SLAPPs-richtlijn te implementeren en daarbij nationaleexperts bij het proces heeft betrokken. Vervolgens is benoemd datverschillende incidenten zijn gemeld van fysiek en verbaal geweld tegenjournalisten tijdens demonstraties en het gebruik van spyware. In ditkader is Griekenland gevraagd naar de maatregelen ter bescherming vande mediavrijheid en de veiligheid van journalisten. Ook is er geïnformeerdnaar de maatregelen om het publieke vertrouwen in de aanpak vancorruptie te versterken naar aanleiding van het door de Commissiegeconstateerde lage vertrouwen van experts, burgers en ondernemingenhierin.Tenslotte verwelkomde Nederland, namens de Benelux, tijdens debespreking van het Spaanse landenhoofdstuk de vernieuwing van deRaad voor de Rechtspraak en de voortgang tot aanpassing van debenoemingsprocedure van de rechterlijke leden in Spanje, mede dankzijde gestructureerde dialoog met de Commissie. Spanje is gevraagdtoelichting te geven op de laatste stappen die voor deze hervormingenbenodigd zijn. Daarnaast heeft Nederland namens de Benelux gevraagdnaar de versterking van het Statuut van de Procureur Generaal en deaanpassingen die zijn doorgevoerd naar aanleiding van adviezen, ondermeer van de Raad voor de Rechtspraak in 2025.European Democracy ShieldTijdens de lunch sprak de Raad over het in november jl. aangekondigdeEuropean Democracy Shield (hierna: EDS). Het EDS is een niet-wetgevendinitiatief van de Commissie om de democratische weerbaarheid teversterken. De Commissie ging in op de drie pijlers van het initiatief: 1)integriteit van de informatieruimte; 2) democratische instellingen, vrijeverkiezingen en onafhankelijke media; en 3) maatschappelijke veerkrachten betrokkenheid van burgers.De Commissie benadrukte de reeds bestaande samenwerking metlidstaten en het belang van het voorkomen van duplicatie. Ook vroeg deCommissie aandacht voor het betrekken van het maatschappelijkmiddenveld en jongeren. Het merendeel van de lidstaten, waaronderNederland, steunt het EDS en de oprichting van het European Centre forDemocratic Resilience (hierna: ECDR). Het kabinet deelt de analyse dat deveelzijdige aard van de hedendaagse dreigingen vraagt om een betergeïntegreerde aanpak om informatie uit bestaande structuren samen tebrengen en zo silovorming en overlappend werk te voorkomen. Hierbijhebben Nederland en andere lidstaten nog wel kritische vragen over hetdoel, mandaat, de governance en prioriteitstelling van het ECDR. Lidstatenvinden dat het ECDR vooral een coördinerende functie moet hebben,complementair moet zijn aan bestaande structuren en dat respect voornationale bevoegdheden van belang is. Nederland wil samen met deCommissie en betrokken lidstaten verkennen hoe het ECDR effectief vormkan krijgen. De Kamer ontvangt op korte termijn het BNC-fiche over hetEDS.Intergouvernementele conferentie (IGC) met MontenegroNa afloop van de Raad vond een IGC met Montenegro plaats, waarbij hethoofdstuk over financiële controle (hoofdstuk 32) onder voorbehoud werdgesloten. Tijdens de bijeenkomst werd aandacht besteed aan de verwach-Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33413 tingen die gepaard gaan met het verdere toetredingsproces, met nadrukop de implementatie van reeds aangenomen wetgeving en de voortgangop het gebied van de rechtsstaat. In een Benelux-interventie benadrukteNederland dit eveneens, alsook het belang van voortzetting van deversterking van financieel beheer, auditing en fraudebestrijding. Eenaantal lidstaten verwees naar de oprichting van een Ad Hoc Werkgroepvoor een toetredingsverdrag met Montenegro, dat onder Cypriotischvoorzitterschap zou kunnen plaatsvinden.AOB: Ultraperifere gebiedenFrankrijk, Spanje en Portugal benadrukten het strategisch belang van deultraperifere gebieden (UPG’s) in het licht van de herziening vanUPG-strategie, het aangekondigde simplificatiepakket en de lopendeonderhandelingen over het MFK.AOB: EU macro-regionale Atlantische strategieDe Raad nam nota van de oproep aan de Europese Commissie tijdens deEuropese Raad van december 2025 om, in samenwerking met delidstaten, uiterlijk in juni 2027 een macroregionale EU-strategie voor hetAtlantisch gebied te ontwikkelen, rekening houdend met de bestaandemaritieme strategie voor het Atlantische gebied en het Atlantischactieplan.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 33414