Verslag van een schriftelijk overleg inzake Besluit van 21 mei 2024 tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit WVO 2020 in verband met het aanbieden van praktijkgerichte vakken in de gemengde en theoretische leerweg van het vmbo (Kamerstuk 31289-587)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202431 289Voortgezet OnderwijsNr. 588 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 13 juni 2024 De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft eenaantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Primairen Voortgezet Onderwijs over de brief van 31 mei 2024 over het Besluitvan 21 mei 2024 tot wijziging van het Uitvoeringsbesluit WVO 2020 inverband met het aanbieden van praktijkgerichte vakken in de gemengdeen theoretische leerweg van het vmbo (Kamerstuk 31 289, nr. 587).De vragen en opmerkingen zijn op 12 juni 2024 aan de Minister voorPrimair en Voortgezet Onderwijs voorgelegd. Bij brief van 13 juni 2024 zijnde vragen beantwoord.De fungerend voorzitter van de commissie,Michon-DerkzenAdjunct-griffier van de commissie,Arends kst-31289-588ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 5881 Inhoudblz.IVragen en opmerkingen vanuit de fracties2•Inbreng van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie2•Inbreng van de leden van de VVD-fractie3•Inbreng van de leden van de NSC-fractie3IIAntwoord/reactie van de Minister voor Primair en Voortge-zet Onderwijs4 I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties Inbreng van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractieDe leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben met instemmingkennisgenomen van het onderhavige besluit. Zij willen theoretisch enpraktisch in het onderwijs en op de arbeidsmarkt even belangrijk maken.Dit betekent tevens dat zij het systeem willen afschaffen waarbij scholenbonus- en strafpunten krijgen als leerlingen van niveau veranderen en datzij ervoor willen zorgen dat kinderen niet langer vroegtijdig wordenvastgepind op een praktische of theoretische leerroute. Dit kan ook doorleerlingen op het vwo ook mbo-vakken te geven (en omgekeerd), of doortheorie- en praktijkgerichte opleidingen meer te laten samenwerken,bijvoorbeeld in gezamenlijke projecten. Hoe staat de Minister tegenoverdeze ideeën en overwegingen?Het onderhavige besluit beoogt vanaf het schooljaar 2024–2025 eenpraktijkgericht vak toe te voegen aan het onderwijsprogramma van degemengde en de theoretische leerweg van het vmbo. In dit praktijkge-richte vak zullen leerlingen leren om kennis, inzicht en vaardigheden toete passen via levensechte en realistische opdrachten bij bedrijven,instellingen of overheden. Naast het opdoen van realistische beroeps-beelden vormt de ontwikkeling van brede metacognitieve vaardighedenzoals plannen, organiseren, presenteren en samenwerken, een doel vande toevoeging van het praktijkgerichte vak. Praktijkgericht onderwijs istevens waardevol voor leerlingen die doorstromen naar het havo, watimmers de opstap is naar het hoger beroepsonderwijs. De leden van deGroenLinks-PvdA-fractie waarderen deze bedoeling, maar zij lezen ook datscholen niet verplicht zijn om zo’n vak aan te bieden. Kan de Minister eeninschatting maken van het aantal scholen voor vmbo dat daadwerkelijk bijde gemengde en de theoretische leerweg een praktijkgericht vak gaataanbieden? Zij vragen dit mede omdat zij met lede ogen zien dat het aljaren wettelijk mogelijk is gemaakt dat scholieren bij een vak waar zij goedin zijn een examen afleggen op een hoger niveau, maar dit voor scholenmoeilijk is om deze mogelijkheid te organiseren, zodat deze lang niet altijdwordt aangeboden. Wat gaat de Minister doen om scholen te stimulerenom wèl de mogelijkheid van een praktijkgericht vak aan te grijpen?Het praktijkgerichte vak wordt naar keuze van de school in leerjaar drie ofvier afgesloten met een schoolexamen. Per praktijkgericht vak zijn deeindtermen vastgelegd in de Regeling examenprogramma’s voortgezetonderwijs, maar aan de scholen is veel ruimte gelaten om de eindtermengestalte te geven in het onderwijsprogramma. Niettemin zijn er zorgengeuit over kwaliteit van de schoolexamens. Wat doet de Minister om dezezorgen weg te nemen?De samenwerking met bedrijven en instellingen bij de praktijkgerichtevakken is niet geformuleerd als een harde eis, maar als een inspannings-verplichting. De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie waarderenbetrokkenheid van het bedrijfsleven omdat deze kan bijdragen aan eenbetere oriëntatie op de wereld buiten de school en een goede aansluitingTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 5882 op ontwikkelingen in het beroepenveld, maar zij vrezen ook een risico vangroenpluk: dat werkgevers scholieren een baan aanbieden, nog voordat zijeen diploma behaald hebben, wat leidt tot een ongewenste uitstroom vanscholieren. Deelt de Minister de mening dat deze vorm van voortijdigschoolverlaten niet wenselijk is, ook niet in tijden waarin het bedrijfsleveneen grote behoefte heeft aan werknemers die praktisch werk verrichten?Welke mogelijkheden heeft de Minister om groenpluk tegen te gaan?De Minister schrijft dat het onderhavige besluit op Caribisch Nederland defacto alleen van belang is voor de Scholengemeenschap Bonaire opBonaire, omdat de onderwijsinrichting en examenstructuur op Bonairegelijk zijn aan die van Europees Nederland, in tegenstelling tot die opSaba en Sint-Eustatius. Kan de Minister melden of de Scholengemeen-schap Bonaire er ook voor voelt om een praktijkgericht vak te gaanaanbieden?Na een aanvankelijke kritische reactie van de VO-Raad, de StichtingPlatforms mbo en Platform-TL op een verschillende invulling van hetpraktijkgerichte vak in de gemengde en de theoretische leerweg, heeft deMinister het nieuwe praktijkgerichte vak nader uitgewerkt en afgelopenjaar wisten deze organisaties te melden dat het onderwijsveld enthousiastis om het praktijkgerichte vak aan te bieden en drongen zij aan opduidelijkheid over de voorwaarden om dit te doen. Kan de Ministermelden of deze organisaties nu ook ervaren dat ze de duidelijkheidhebben gekregen waar zij om vroegen?Inbreng van de leden van de VVD-fractieDe leden van de VVD-fractie kunnen instemmen met de voorliggendeAMvB1. Zij onderschrijven de ambitie van de Minister om een praktijkge-richt vak toe te staan in de theoretische en gemengde leerweg van hetvmbo. De leden willen nog wel opmerken dat zij het van belang achtendat ook in de 320 uren die staan voor het praktijkgerichte vak, er aandachtwordt besteed aan het verbeteren van de basisvaardigheden. Op welkemanier wordt dit door de Minister geborgd?De leden van de VVD-fractie lezen dat uitvoering van de AMvB veelcapaciteit en een mogelijke herprioritering bij DUO2 vergt. Kan de Ministertoelichten waarom deze wijziging maar liefst 6.000 uren van DUO vergt enhoe de prioritering bij DUO is aangepast door deze AMvB? Hoeveel kostengaan gemoeid met deze 6.000 uren?De leden van de VVD-fractie lezen dat het doel is om per 1 augustus 2024over te gaan op invoering van de AMvB. Is invoering per 1 augustus 2024nog haalbaar? Indien dit niet het geval is, komt daarmee de voortzettingvan deze vakken op pilotscholen ook in gevaar? Hoeveel scholen verwachtu dat gebruik gaan maken van praktijkgerichte vakken? Welk deel van deleerlingpopulatie betreft dit?Inbreng van de leden van de NSC-fractieDe leden van de NSC-fractie hebben kennisgenomen van het Uitvoerings-besluit WVO 2020 in verband met het aanbieden van praktijkgerichtevakken in de gemengde en theoretische leerweg van het vmbo. Bijgaandhebben deze leden nog enkele vragen en opmerkingen.1AMvB: algemene maatregel van bestuur2DUO: Dienst Uitvoering en OnderwijsTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 5883 De leden van de NSC-fractie lezen dat de belangrijkste partners in het veldzich zorgen maken over de verschillen tussen het praktijkgerichte vak inde gl3 en in de tl4. Daarom vragen deze leden waarom de Minister tochheeft gekozen om het op deze manier voor beide leerwegen in te voeren.De leden van de NSC-fractie lezen dat de Minister in de gl meer focus wilvoor brede metacognitieve vaardigheden voor bijvoorbeeld presenteren.Daarbij vragen deze leden of de Minister hierbij eerst wel goed met debelangrijkste partners in het veld heeft overlegd over wat deze vaardig-heden daadwerkelijk zouden moeten zijn?De leden van de NSC-fractie constateren dat dit voorstel eerder isingetrokken door de voormalig Minister voor Basis- en VoortgezetOnderwijs. Daarom vragen deze leden wat maakt dat dit wetsvoorstel ende huidige situatie voor de Minister anders is.De leden van de NSC-fractie constateren dat een groot deel van de opzetvan dit praktijkgerichte vak opdrachtsgewijs is. Daarom vragen deze ledenwaarom de Minister heeft gekozen voor deze opzet en hoe de Ministerdaarbij wel de borging van (praktijkgerichte) kennis over deze bredemetacognitieve vaardigheden wil garanderen.Zij lezen dat in de gl dit vak wordt afgesloten met landelijke examens.Daarop vragen zij waarom hiervoor niet is gekozen in de tl.De leden lezen dat er in 2024 een subsidieregeling is om dit op te startenen uit te rollen, waarbij we na vier jaar dit gaan evalueren. Daarop vragendeze leden of we hierbij niet wederom een tijdelijke constructie optuigen,waar een select aantal scholen zich aan zal gaan hechten, waardoorongeacht de uitslag van de evaluatie bijsturen of stoppen lastig wordt.II Antwoord/reactie van de Minister voor Primair en VoortgezetOnderwijs Inbreng van de leden van de GroenLinks-PvdA-fractieDe leden van de GroenLinks-PvdA-fractie willen theoretisch en praktischin het onderwijs en op de arbeidsmarkt even belangrijk maken. Zijpresenteren in dat verband enkele ideeën en overwegingen. Hoe staat deMinister tegenover deze ideeën en overwegingen?In mijn recente brief «Meer waardering voor praktijkgericht onderwijs ende toekomst van het vmbo» van 7 juni 20245 heb ik aangegeven dat deinrichting van het funderend onderwijs opnieuw doordacht moet wordenom het praktijkgericht onderwijs de plaats in ons onderwijsstelsel tegeven die het verdient. Uw ideeën en overwegingen vormen hier eenonderdeel van. Ik geef deze dan ook mee aan het volgende kabinet.Deze leden vragen of de Minister een inschatting kan maken van hetaantal scholen voor vmbo dat daadwerkelijk bij de gemengde en detheoretische leerweg een praktijkgericht vak gaat aanbieden.Er zijn 406 aanvragen binnengekomen voor de subsidieregeling Praktijk-gericht vak gemengde leerweg (gl) en theoretische leerweg (tl). 100daarvan zijn pilotscholen, zij moeten het vak gelijk aanbieden. Scholen diegeen pilotschool zijn geweest, mogen het eerste subsidiejaar het vakontwikkelen om vervolgens vanaf het tweede jaar het vak aan te bieden.3gl: gemengde leerweg4tl: theoretische leerweg5Kamerstukken II 2023–2024, 30 079, nr. 122.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 5884 Indien de aanvragen van pilotscholen voldoen aan de vereisten, krijgen zijgegarandeerd subsidie.De overige scholen moeten nog door DUS-I geloot worden. Tussen de 200en 250 scholen zullen via deze procedure subsidie toegekend krijgen. Intotaal gaat het dus om 300 tot 350 scholen. Scholen kunnen ook zondersubsidie het vak aanbieden, dus de getallen kunnen nog hoger uitvallen inde praktijk. In het najaar krijgen we hier zicht op aan de hand van deleerlingentelling.Deze leden zien dat scholieren bij een vak waar zij goed in zijn eenexamen afleggen op een hoger niveau, maar dat het voor scholen moeilijkis om deze mogelijkheid te organiseren, zodat het lang niet altijd wordtaangeboden. Wat gaat de Minister doen om scholen te stimuleren om demogelijkheid van een praktijkgericht vak aan te grijpen?Het is voor een vo-school rooster-technisch lastig om een of meerleerlingen vakken aan te bieden uit een andere leerroute. Roosters lopenniet parallel, en soms wordt het vak überhaupt niet op dezelfde locatieaangeboden. Het praktijkgerichte vak is daarentegen een vak in de eigenleerroute. Ik verwacht dat de scholen die het praktijkgericht vak aanbiedendit voor al hun leerlingen zullen doen. Dit maakt het organisatorisch veeleenvoudiger.Ik heb daarnaast verschillende stimuleringsmaatregelen genomen. Er iseen subsidieregeling opgesteld met meerdere rondes (2024, 2025, 2026)waarmee scholen een tegemoetkoming ontvangen voor het opstarten danwel doorontwikkelen van het praktijkgerichte vak. Daarnaast wordt ingezetop het enthousiasmeren en inspireren van scholen door middel vannieuwsbrieven en inspiratieartikelen op de websitewww.praktijkgerichteprogrammas.nl. De afgelopen tijd zijn regiobijeen-komsten georganiseerd om scholen te informeren over de mogelijkhedenom het praktijkgerichte vak in te voeren. Deze zullen ook in het najaarplaatsvinden.Per praktijkgericht vak zijn de eindtermen vastgelegd in de Regelingexamenprogramma’s voortgezet onderwijs, maar aan de scholen is veelruimte gelaten om de eindtermen gestalte te geven in het onderwijspro-gramma. Niettemin zijn er zorgen geuit over kwaliteit van de school-examens. Wat doet de Minister om deze zorgen weg te nemen?Het praktijkgerichte vak wordt zowel in de tl als in de gl afgesloten meteen schoolexamen. Het schoolexamen biedt de school met een praktijkge-richt vak ruimte voor een schooleigen invulling, afgestemd op de regio.Het schoolexamen van het praktijkgericht vak zal dus per schoolverschillen. De eindtermen waaraan dit schoolexamen minimaal moetvoldoen, zijn door de curriculumexperts van SLO voorbereid en wordencentraal door mij vastgesteld. Door de landelijke eindtermen wordt dekwaliteit van die schoolexamens geborgd. Scholen moeten immers alleeindtermen in de praktische vakken aan de orde laten komen en deze ooktoetsen.Door die verplichte eindtermen wordt geborgd dat de inhoudovereenkomt. Omdat er geen sprake is van een centraal examen dat vooralle leerlingen gelijk is, is er per definitie een verschil tussen scholen (watscholen juist de ruimte geeft om het schoolexamen te laten aansluiten ophun onderwijs en leerlingen). De borging van de kwaliteit van hetschoolexamen is daarmee ook aan scholen zelf.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 5885 De afgelopen jaren wordt ingezet op een verbetering van de school-examens in algemene zin.6 Onder meer door het verplicht stellen van eenexamencommissie (die toeziet op de kwaliteit van het schoolexamen), derol van de examensecretaris te verduidelijken en de eisen aan hetprogramma van toetsing en afsluiting (PTA) aan te scherpen. Uit eenrecent inspectierapport naar de schoolexamenorganisatie blijkt dat er nogverbetering nodig is, maar ook dat er stappen zijn gezet in de afgelopenjaren.7 In het geval van het vmbo verzorgt de Stichting platforms vmboeen breed scholingsaanbod rondom onder meer schoolexamens in deberoepsgerichte en praktijkgerichte vakken. U kunt het aanbod zien op dewebsite www.bijscholingvmbo.nl. Vmbo-docenten maken op grote schaalgebruik van deze scholing.Deelt de Minister de mening dat deze vorm van voortijdig schoolverlatenniet wenselijk is, ook niet in tijden waarin het bedrijfsleven een grotebehoefte heeft aan werknemers die praktisch werk verrichten? Welkemogelijkheden heeft de Minister om groenpluk tegen te gaan?Het is belangrijk dat alle leerlingen een startkwalificatie halen. Daarom ishet wenselijk dat leerlingen na het vmbo doorstromen naar een vervolg-opleiding. Omdat het vmbo geen startkwalificatie geeft, gaan nagenoegalle leerlingen door naar een vervolgopleiding. Het vmbo is voorbe-reidend op zowel het mbo als de havo. Daarbij zijn de examenpro-gramma’s van de praktijkgerichte vakken gericht op oriëntatie opvervolgopleidingen, de arbeidsmarkt en bredere vaardigheden waardoorleerlingen beter worden voorbereid op de vervolgopleiding en daarnaastbeter in staat zijn om de opleiding te kiezen die bij hen past.Kan de Minister melden of de Scholengemeenschap Bonaire er ook voorvoelt om een praktijkgericht vak te gaan aanbieden?Scholengemeenschap Bonaire heeft deelgenomen aan de pilot van hetpraktijkgerichte vak. Ze heeft vanaf schooljaar 2023–2024 een ontheffingontvangen om tijdens de pilot het praktijkgerichte vak Techniek enToepassing in de tl te kunnen aanbieden als examenvak. Deze scholenge-meenschap heeft aangegeven vanaf 2024 verder te gaan met dit praktijk-gericht vak en het op te nemen in haar curriculum.Na een aanvankelijke kritische reactie van de VO-Raad, de StichtingPlatforms mbo en Platform-TL op een verschillende invulling van hetpraktijkgerichte vak in de gemengde en de theoretische leerweg, heeft deMinister het nieuwe praktijkgerichte vak nader uitgewerkt en afgelopenjaar wisten deze organisaties te melden dat het onderwijsveld enthousiastis om het praktijkgerichte vak aan te bieden en drongen zij aan opduidelijkheid over de voorwaarden om dit te doen. Kan de Ministermelden of deze organisaties nu ook ervaren dat ze de duidelijkheidhebben gekregen waar zij om vroegen?In de brief die de VO-raad, SPV en Platform-TL op 15 april 2024 aan devaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft gestuurdgeven zij aan groot voorstander te zijn van de invoering van praktijkge-richte vakken (pgp’s) in de gemengde leerweg (gl) en theoretische leerweg(tl) van het vmbo.8 Daarnaast geven deze partijen een aantal aandachts-punten mee die met name betrekking hebben op de gemengde leerwegen roepen zij op tot één leerweg voor gl en tl. Om deze aandachtspunten6Kamerstukken II 31 289, nr. 5597Kamerstukken II 36 410 VIII, nr. 1328https://www.vo-raad.nl/nieuws/oproep-aan-kamer-zet-in-op-gelijke-positie-praktijkgerichte-programma-s-binnen-gl-en-tlTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 5886 te adresseren bereidt OCW verdere besluitvorming voor in de periode van2024 tot en met 2027 ten aanzien van het definitieve aanbod van praktijk-gerichte vakken, het vrijwillige of verplichte karakter van het vak in de glen tl en de bekostiging van het praktijkgerichte vak. Deze besluitenworden mede genomen op basis van de huidige pilot, de monitor enevaluatie daarvan.9 Daarnaast worden de ervaringen van de scholen dievanaf schooljaar 2024–2025 gaan starten met het praktijkgerichte vakbetrokken bij de besluitvorming.Inbreng van de leden van de VVD-fractieDe leden van de VVD-fractie merken op dat zij het van belang achten datook in de 320 uren die staan voor het praktijkgerichte vak, er aandachtwordt besteed aan het verbeteren van de basisvaardigheden. Op welkemanier wordt dit door de Minister geborgd?Praktijkgericht onderwijs staat in dienst van het goed toerusten vanleerlingen voor het vervolgonderwijs en dus ook van het verwerven vanbasisvaardigheden. Het verwerven van basisvaardigheden, en alle kennisen vaardigheden die we leerlingen willen meegeven in het funderendonderwijs, kan op verschillende manieren worden bereikt. Het praktijkge-richt vak is een aanvulling op het verwerven van basisvaardigheden.Dezelfde doelen worden bereikt maar op een andere manier en metandere ervaringen. Het voornemen is om in de eindtermen van hetpraktijkgerichte vak ook expliciet de toepassing van basisvaardigheden ineen praktijkgerichte opdracht op te nemen. Zo wordt onder andere devolgende eindterm overwogen: «De leerling gebruikt doelgerichtrekenvaardigheden tijdens het uitvoeren van praktijkgerichte opdrachtenvoor externe opdrachtgevers. Het gaat hierbij om uitvoeren van bereke-ningen in de context en interpreteren van grafieken, tabellen endiagrammen.»Kan de Minister toelichten waarom deze wijziging maar liefst 6.000 urenvan DUO vergt en hoe de prioritering bij DUO is aangepast door dezeAMvB? Hoeveel kosten gaan gemoeid met deze 6.000 uren?DUO heeft in haar uitvoeringstoets onderbouwd hoe zij uitvoeringsurenheeft geraamd. De inzet voor de benodigde ICT-aanpassingen van hethoofdproduct Registers is op 5.000 uren geraamd. Deze uren betreffen deuitbreiding van de vakkencollecties en bedrijfsregels voor de nieuwepraktijkgerichte vakken. De inzet voor het hoofdproduct Examens wordtgeraamd op 700 uren en betreffen hoofdzakelijk incidentele ICT-kosten.Daarbinnen zijn 50 uren geraamd voor contentbeheer t.b.v. websiteduo.nl.De kosten die hiermee gemoeid zijn worden door DUO op € 798.000geraamd.Deze raming is overigens een inschatting van de beoogde uren inzet. DUOgeeft daarbij ook aan dat wanneer tijdens de realisatie blijkt dat er meerdan wel minder uren nodig zijn, dit zal worden aangeven in een reguliereherijking.Is invoering per 1 augustus 2024 nog haalbaar?Ja, de inwerkingtredingsdatum van 1 augustus 2024 is nog haalbaar. Opgrond van artikel 13.1, tweede lid, van de Wet voortgezet onderwijs 2020,kan het inwerkingtredingsbesluit eerst worden vastgesteld indien vierweken zijn verstreken na overlegging van de amvb aan de beide Kamersder Staten-Generaal. Deze overlegging heeft plaatsgevonden op 31 mei9Kamerstukken II 31 293, nr. 697Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 5887 2024. Mitsdien kan het inwerkingtredingsbesluit vanaf 29 juni wordenvastgesteld.De haalbaarheid van deze inwerkingtredingsdatum zou nog in hetgedrang kunnen komen, indien uw Kamer niet deze maand tot eenafronding van de nahang komt.Indien dit niet het geval is, komt daarmee de voortzetting van deze vakkenop pilotscholen ook in gevaar?In dat geval zal worden voorzien in zo spoedig mogelijke inwerkingtredingvan de amvb. Vooruitlopend daarop zal ik voornemens zijn om deontheffing van deze pilotscholen, op basis waarvan zij thans deelnemenaan de pilot, te verlengen, zodat de voortzetting van deze vakken niet ingevaar komt.10 Er zijn overigens ook scholen die subsidie toegekendhebben gekregen om per 1 augustus 2024 van start te gaan met depraktijkgerichte vakken, op basis van de Subsidieregeling praktijkgerichtvak gl en tl. Ook voor deze scholen zal in dit scenario het voornemen zijnom een ontheffing te verstrekken.Dit is uiteraard, gelet op de administratieve lasten en onzekerheid dieermee gepaard gaan, een onwenselijk scenario.Hoeveel scholen verwacht u dat gebruik gaan maken van praktijkgerichtevakken? Welk deel van de leerlingpopulatie betreft dit?Zoals aangegeven in antwoord op de eerdere vraag van de leden van deGroenLinks-PvdA-fractie met betrekking tot de schatting van het aantalscholen dat het praktijkgerichte vak gaat aanbieden, zullen tussen de 300en 350 scholen aan de slag gaan met het ontwikkelen van het praktijkge-richte vak. Omdat het praktijkgerichte vak een keuzevak is, is op ditmoment nog niet te zeggen welk deel van de leerlingenpopulatie dit vakgaat volgen.Inbreng van de leden van de NSC-fractieDe leden van de NSC-fractie lezen dat de belangrijkste partners in het veldzich zorgen maken over de verschillen tussen het praktijkgerichte vak inde gl11 en in de tl12. Daarom vragen deze leden waarom de Minister tochheeft gekozen om het op deze manier voor beide leerwegen in te voeren.Inhoudelijk is er geen verschil in het praktijkgerichte vak op de gl en tl. Depositie van het vak in de beide leerwegen is wel verschillend. In de tl is hetpraktijkgerichte vak in het vrije deel van het programma opgenomen. Degl kent een beroepsgerichte inrichting aan de hand van de beroepsge-richte profielen. Binnen de gl wordt het praktijkgerichte vak gepositio-neerd in het profieldeel. Het onderhavige besluit beoogt niet om dehuidige stelselkenmerken zoals de beroepsprofielen, de onderwijsvoorzie-ningenplanning in het voortgezet onderwijs of het stelsel van leerwegente wijzigen. Dat dit besluit wel enigszins raakt aan de stelselkenmerkenvan het vmbo is onvermijdelijk, maar het onderscheid in het stelsel van degl en de tl blijft in stand.De leden van de NSC-fractie lezen dat de Minister in de gl meer focus wilvoor brede metacognitieve vaardigheden voor bijvoorbeeld presenteren.Daarbij vragen deze leden of de Minister hierbij eerst wel goed met de10Deze ontheffing is gebaseerd op artikel 9.3 van de Wet voortgezet onderwijs 2020.11gl: gemengde leerweg12tl: theoretische leerwegTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 5888 belangrijkste partners in het veld heeft overlegd over wat deze vaardig-heden daadwerkelijk zouden moeten zijn?De examenprogramma’s zijn ontwikkeld in de periode 2021–2023zorgvuldig door de SLO in samenwerking met ontwikkelgroepenbestaande uit vmbo-docenten, vertegenwoordigers van mbo, havo enbedrijfsleven. Hiermee is geborgd dat belangrijke partners uit het veldbetrokken zijn geweest bij de inhoud en ontwikkeling van de verschillendeexamenprogramma’s. In een pilot met ruim 150 vbo-,mavo- envso-scholen en enkele vavo-instellingen zijn de praktijkgericht vakkenvervolgens uitgeprobeerd en doorontwikkeld.De leden van de NSC-fractie constateren dat dit voorstel eerder isingetrokken door de voormalig Minister voor Basis- en VoortgezetOnderwijs. Daarom vragen deze leden wat maakt dat dit wetsvoorstel ende huidige situatie voor de Minister anders is.De voormalige Minister had het voornemen om de gemengde entheoretische leerwegen in het vmbo samen te voegen tot één leerweg(door middel van een wetswijziging). In deze nieuwe leerweg zou ooksprake zijn van een verplicht praktijkgericht vak. Het samenvoegen vanleerwegen zou echter een ingrijpende stelselwijziging betekenen; hetvoornemen is om die reden niet doorgezet.Het mogelijk maken van het praktijkgerichte vak (op vrijwillige basis)wordt echter nog altijd wenselijk geacht. Onderhavige amvb biedt scholendaar de ruimte voor. Daartoe is besloten omdat uit de monitor van de piloteen positief beeld is gebleken bij de pilotscholen die het praktijkgerichtevak aanbieden in de gl en tl. Leraren in de pilot geven aan dat zij deleerlingen zien «groeien» als persoon en dat zij meer zelfstandig handelenin de klas en bij opdrachten zien. Aangezien het vak in ontwikkeling is, isnu geregeld dat het praktijkgerichte vak als keuzevak en examenvak op tenemen in het Uitvoeringsbesluit WVO 2020, zodat alle scholen die datwillen en kunnen het vak kunnen aanbieden als dat past bij hun leerlin-genpopulatie.De leden van de NSC-fractie constateren dat een groot deel van de opzetvan dit praktijkgerichte vak opdrachtsgewijs is. Daarom vragen deze ledenwaarom de Minister heeft gekozen voor deze opzet en hoe de Ministerdaarbij wel de borging van (praktijkgerichte) kennis over deze bredemetacognitieve vaardigheden wil garanderen.Door te kiezen voor een praktijkgericht vak wordt méér dan voorheen eenberoep op metacognitieve vaardigheden gedaan. De focus in hetpraktijkgerichte vak ligt hier sterker op dan in het huidige beroepsgerichteprogramma in de gl, waar de focus meer ligt op vakspecifieke vaardig-heden. Leerlingen ontvangen een vraag of opdracht van een opdracht-gever uit het veld, waarmee zij aan de slag gaan. Daarbij wordt eenberoep gedaan op metacognitieve vaardigheden zoals samenwerken,plannen, organiseren en hun uitwerking presenteren aan de opdracht-gever. De vakspecifieke vaardigheden komen nog steeds ruim aan bod,maar meer in de context van het werkveld en de realiteit in plaats van ineen praktijklokaal.Zij lezen dat in de gl dit vak wordt afgesloten met landelijke examens.Daarop vragen zij waarom hiervoor niet is gekozen in de tl.Het beroepsgerichte programma in de gl wordt afgesloten met eencentraal schriftelijk en praktisch examen (cspe) over de twee profielmo-dulen. Dat blijft zo. Wanneer een school in de gl besluit het huidigeTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 5889 beroepsgerichte programma te vervangen door een praktijkgericht vak,vervalt daarmee automatische het cspe, aangezien het praktijkgerichte vakwordt afgesloten met een schoolexamen (se). Ik heb ervoor gekozen hetpraktijkgerichte programma in de gl en tl te laten afronden met een se omde regionale context en het werkveld optimaal te benutten. Het is dus,anders dan de leden lijken te veronderstellen, niet zo dat de praktijkge-richte vakken in de gl en de tl een verschillende vorm van examineringkennen: in beide leerwegen wordt het vak afgesloten met een school-examen.De leden lezen dat er in 2024 een subsidieregeling is om dit op te startenen uit te rollen, waarbij we na vier jaar dit gaan evalueren. Daarop vragendeze leden of we hierbij niet wederom een tijdelijke constructie optuigen,waar een select aantal scholen zich aan zal gaan hechten, waardoorongeacht de uitslag van de evaluatie bijsturen of stoppen lastig wordt.De subsidieregeling is bedoeld als tegemoetkoming bij het opstarten endoorontwikkelen van het praktijkgerichte vak. OCW bereidt verderebesluitvorming voor ten aanzien van de bekostiging van het praktijkge-richte vak na afloop van de subsidieregeling na schooljaar 2027–2028.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 289, nr. 58810