Gevolgen afschakeling mobiele netwerken 2G en 3G op eCall en vervolgstappen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202624 095Frequentiebeleid26 643Informatie- en communicatietechnologie (ICT)Nr. 593 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATER-STAAT EN VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHEZAKEN EN KLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 mei 2026Middels deze brief informeren wij u, mede namens de Minister vanJustitie en Veiligheid, over de gevolgen van de aanstaande afschakelingvan de tweede en derde generatie mobiele communicatienetwerken (2Gen 3G) voor het Europese eCall-systeem in voertuigen. Ook informeren weu over de vervolgstappen die genomen worden om de gevolgen op hetgebied van verkeersveiligheid en de bereikbaarheid van de noodhulp-diensten te mitigeren, en om de nadelige gevolgen voor voertuigeige-naren zoveel mogelijk te beperken.eCall is een systeem dat handmatig of automatisch de hulpdiensten kaninformeren bij noodhulpbehoefte en is sinds 2018 verplicht voor allenieuwe voertuigtypen op de Europese markt. Bij de APK wordt hieropgecontroleerd. Dit systeem werkte tot eind 2025 volgens Europeseregelgeving verplicht op 2G dan wel 3G. Na de aanstaande afschakelingvan 2G/3G zal het eCall-systeem voor een deel van de voertuigvloot nietmeer functioneren. De afschakeling van 2G en 3G gaat de komende jarenoveral in Europa plaatsvinden om ruimte te maken voor nieuweretechnologieën zoals 4G, 5G en op termijn 6G. Die nieuwere technologieënbieden hogere snelheden, meer capaciteit, zijn efficiënter qua kosten enenergie en bieden een hogere (cyber)veiligheid.We hebben diverse onderzoeken naar de effectiviteit van eCall enmogelijke oplossingen gedaan. Hieruit komt de conclusie dat, hoeweleCall een belangrijke functie vervult, overheidsingrijpen in de markt vantelecomaanbieders om de afschakeling van 2G en/of 3G tegen te houdenniet proportioneel en gerechtvaardigd is.Een dergelijke ingreep zou aanpassing van bestaande frequentievergun-ningen vereisen met potentieel hoge kosten, ook voor de overheid. Dit zouten koste gaan van de concurrentie- en innovatiekracht van Nederland envan de cyberveiligheid van de mobiele netwerken. Ingrijpen via andere kst-24095-593ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 095, nr. 5931 maatregelen in de autosector, zoals verplichte vervanging van eCall-systemen, zijn bovendien praktisch onuitvoerbaar en kennen hoge kostenvoor voertuigeigenaren. Voor de consument, maar ook voor dehulpdiensten, is het erg vervelend wanneer de eCall-functionaliteit in hetvoertuig niet meer werkt. Nederland dringt daarom bij de EuropeseCommissie aan op de snelle ontwikkeling van alternatieven.Uit onderzoek is gebleken dat de bijdrage van 2G/3G-gebaseerde eCallaan de verkeersveiligheid naar verwachting beperkt is. Het aantalvoertuigen dat gebruik maakt van 2G en 3G voor het eCall-systeem zalbovendien over de tijd verder afnemen door vervanging van voertuigendie gebruik maken van nieuwe netwerken zoals 4G, 5G, en op termijn 6G.Door wijziging van de regelgeving of via een gedoogconstructie wordtvoorkomen dat voertuigen worden afgekeurd in de APK of dat voertuigei-genaren in het uiterste geval strafbaar zijn als eCall in het voertuig nietmeer werkt door de afschakeling van 2G en 3G.Hieronder lichten we toe wat eCall is, wat we weten over het gebruik ende effectiviteit van eCall, wat de relevante wetgeving is, wat de gevolgenvan de afschakeling van 2G en 3G zijn, wat de alternatieven voor eCall zijnen tot slot de vervolgstappen.Het eCall-systeemeCall is sinds 2018 een verplicht veiligheidssysteem voor nieuwe typespersonen- en lichte bedrijfsvoertuigen op de Europese markt. HeteCall-systeem belt automatisch de hulpdiensten bij het detecteren van eenauto-ongeluk, maar kan ook handmatig ingeschakeld worden via een knopin de auto. Het geeft daarbij onder meer de locatie, de laatst bekenderijrichting en het aantal inzittenden door aan de 112-aannamecentrale.Na de afschakeling van 2G en 3G zal het eCall-systeem in een deel van devoertuigvloot niet meer functioneren. Naar schatting gaat het om 1,8miljoen voertuigen, maar exacte getallen zijn niet beschikbaar. Voor eendeel van deze voertuigen zijn oplossingen mogelijk, zoals over-the-air-updates naar 4G/5G netwerken.1 De uitval van eCall voor sommigevoertuigen zal naar verwachting een beperkte (en met de jarenafnemende) impact hebben op de verkeersveiligheid, de doorstroming, ende inzet van de hulpdiensten.Gebruik en effectiviteitOm de gevolgen op de verkeersveiligheid in beeld te brengen heeftCheironIT onderzoek2 verricht naar het gebruik van eCall. Daarbij is eenanalyse verricht van eCalls in de maand december 2023. In die maand zijner 2.847 eCalls ontvangen bij de meldkamer. Uit verder onderzoek naardeze oproepen bleek in ~20% van de gevallen daadwerkelijk sprake te zijngeweest van een noodhulpbehoefte. Dit wil overigens niet zeggen dateCall in al die gevallen essentieel was voor tijdige noodhulpverlening.Naast eCall wordt de meldkamer namelijk onder andere ook gevoed door112-oproepen van voorbijgangers en telefoons/smartwatches die eencrash opmerken. In hoeveel situaties van die ~20% eCall wel essentieelwas, kon niet worden bepaald op grond van de beschikbare informatie.De mogelijkheden voor onderzoek naar de daadwerkelijke effectiviteit vaneCall zijn helaas beperkt gebleken door een gebrek aan beschikbare data.De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV)1TNO, Ondersteuning eCall na afschakeling 2G en 3G in Nederland.2https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/11/18/kwantitatieve-effectmeting-ecallTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 095, nr. 5932 heeft daarom onderzoek verricht naar het potentiële effect. Daaruit blijktdat het geschatte potentiële effect van 2G-/3G-gebaseerde eCallmomenteel rond drie te voorkomen verkeersdoden per jaar ligt en jaarlijksafneemt door vervanging van voertuigen die afhankelijk zijn van 2G/3G3.SWOV stelt daarom dat het potentiële effect van eCall beperkt is.4 Finland5en Zweden6 hebben eigen onderzoeken gedaan, waaruit respectievelijkeen jaarlijks effect van 1 voorkomen verkeersdode en 1 tot 4 voorkomenverkeersdoden of zwaargewonden komt.WetgevingDe verplichting voor het eCall-systeem komt voort uit de Europesetypegoedkeuringsregelgeving die de toelating van voertuigen tot deEuropese markt reguleert. Daarin was tot voor kort vastgelegd dat hetsysteem verplicht via 2G of 3G moet werken. Recent is de betreffendegedelegeerde handeling7 gewijzigd om nieuwere generaties zoals in depraktijk 4G en 5G voor te schrijven. Vanaf 1 januari 2026 mogen er geennieuwe typegoedkeuringen worden afgegeven voor auto’s met eCall-systemen die werken op 2G en/of 3G. Vanaf 1 januari 2027 mogen er geennieuwe auto’s met deze vorm van eCall worden geregistreerd.Vernieuwing mobiele netwerkenKPN, Odido en VodafoneZiggo bieden in Nederland 2G, 3G, 4G, en/of 5Gaan. Dat doen zij via het gebruik van specifieke frequenties. De vergun-ningen voor de frequenties waarmee 2G en 3G kunnen worden aange-boden zijn in 2012 en 2020 geveild. In die vergunningen is geen techno-logie voorgeschreven. De keuze voor een technologie is aan devergunninghouder. Dit stelt hen in staat om 2G en 3G uit te faseren omruimte te maken voor nieuwere technologieën zoals 4G en 5G.Vanuit de samenleving en de economie is een groeiende vraag naarhoogwaardige digitale connectiviteit. De nieuwere netwerktechnologieënzoals 4G en 5G kunnen die bieden. Ze zorgen ervoor dat er sneller mobielinternet is, dat er meer mensen tegelijkertijd gebruik van kunnen maken,dat de communicatie veiliger is en dat er minder energie gebruikt wordt.Via deze en andere voordelen zorgen 4G en 5G voor meer mogelijkhedentot innovatie. Daarmee draagt de overgang naar 4G, 5G en volgendegeneraties bij aan de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfs-leven en het vestigingsklimaat van Nederland.TijdspadIn heel Europa is men bezig met de vernieuwing van netwerktechnologieen wordt de afschakeling van 2G en 3G verwacht in de komende jaren.Nederland loopt relatief voorop in deze vernieuwing en doorontwikkelingvan mobiele netwerken.3SWOV rapport, mogelijk gevolg van uitfasering 2G/3G-netwerken voor de effectiviteit van eCall.4Met een bandbreedte van 0,6 tot 5,6 voor een 95% betrouwbaarheidsinterval. In 2030 is ditgeschatte aantal afgenomen tot 2,4 (0,5–4,4), in 2040 0,4 (0,1–0,7) en vanaf 2050 kleiner dan 0,1.Hierbij moet gezegd worden dat de afname van het effect in de praktijk waarschijnlijk mindersnel zal zijn. Dit omdat een aanname in het onderzoek is dat voertuigen vervangen wordendoor nieuwe voertuigen. Echter worden voertuigen ook vervangen door oudere geïmporteerdevoertuigen waar nog het oude eCall-systeem in kan zitten.5https://112.fi/en/-/ecall-emergency-call-system-prevents-road-deaths-false-calls-burden-emergency-services.6https://www.trafa.se/en/road-traffic/risk-analysis-of-ecall-systems-2028-14929/.7EU/2024/1180Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 095, nr. 5933 Uit openbare informatie blijkt dat Odido voornemens is om de afscha-keling van 3G in augustus 2026 te starten, en klanten zeker zes maandenvoor de daadwerkelijke afschakeldatum daarover zal informeren.8 KPNstopt in december 2027 met 2G en is reeds begonnen om klanten die 2Gniet meer nodig hebben over te zetten op 4G en 5G.9 VodafoneZiggo heeftnog niet bekend gemaakt wanneer ze haar 2G-netwerk gaat afschakelen,enkel dat het tot tenminste december 2026 actief blijft.10 Omdat eCallsnoodoproepen zijn kunnen ze via het netwerk van elk van de drie mobielenetwerkaanbieders functioneren. De verwachting is dat alle voertuigen dieop 3G werken ook op 2G werken, en dat problemen zich dus pasvoordoen bij het afschakelen van het laatste 2G-netwerk.GevolgenDe afschakeling van 2G en 3G heeft voor verschillende gebruikersgevolgen, zo ook voor voertuigeigenaren en voor de hulpdiensten. Voorde voertuigen waarin het eCall-systeem geen verbinding meer kan makenmet een netwerk, zal dit in heel Europa ertoe leiden dat eCalls vanuit dezevoertuigen de hulpdiensten niet meer bereiken. Dit kan ervoor zorgen datmeldkamers later op de hoogte zijn van een ongeval en de noodhulpdaarmee later op gang komt. Ook krijgen de meldkamers niet deinformatie die automatisch meegestuurd wordt in het geval van eeneCall-melding. Dit kan een effect hebben op de snelheid van de noodhulp,en daarmee mogelijk op de doorstroming. In het ergste geval kan dit zelfsleiden tot verlies van leven. Hoe groot de daadwerkelijke effecten in depraktijk zullen zijn is echter, zoals eerder beschreven, momenteel lastigvast te stellen.Daarnaast is correcte werking van het eCall-systeem een Europeesvereiste voor APK. Indien eCall vanwege het ontbreken van 2G/3G nietwerkt en dit tot een brandend eCall-lampje op het dashboard leidt, wordtdat gezien als een «klein gebrek», wat in Nederland tot directe afkeur leidt.Bovendien is het momenteel strafbaar om te blijven rijden met zo’ngebrek. Omdat voertuigeigenaren in veel gevallen niet in staat zullen zijnom het gebrek te verhelpen, vinden we dit een onwenselijke situatie. Hetkabinet werkt daarom opties uit om afkeuren van auto’s en (in het uiterstegeval) strafrechtelijke vervolging van voertuigeigenaren tijdig tevoorkomen. Daarnaast wordt dit APK-punt besproken tijdens de onder-handelingen over het Europese Road Worthiness Package, waarin derichtlijn over de APK wordt herzien. De Nederlandse inzet daarbij is dateen niet werkend eCall-systeem als gevolg van het uitzetten van eenmobiel netwerk, geen aanleiding zou mogen zijn voor een afkeur in deAPK. Het kabinet wil immers voorkomen dat we voor eenzelfde soortsituatie komen te staan in de toekomst.AlternatievenOm te onderzoeken welke oplossingen er mogelijk zijn voor voertuigenwaarin eCall uitvalt na de afschakeling van 2G en 3G heeft TNO naarverschillende oplossingen of alternatieven gekeken. De EuropeseCommissie heeft vergelijkbaar onderzoek laten verrichten door LSTelecom. Dat onderzoek kent grotendeels dezelfde bevindingen. Uiteraardzijn we ook in gesprek met andere lidstaten over de wijze waarop zijomgaan met de gevolgen voor eCall.8https://www.odido.nl/service/netwerk/3G.9https://www.kpn.com/service/mobiel/van-2g-naar-4g-en-5g.10https://community.vodafoneziggo.nl/t5/Producttips-Updates/2G-bij-Vodafone/ba-p/1650852.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 095, nr. 5934 Het bestaande eCall-systeem in een auto vervangen of aanpassenAllereerst is gekeken of bestaande eCall-systemen vervangen zoudenkunnen worden of voldoende zouden kunnen worden aangepast om demeerwaarde van eCall te behouden. Volledige vervanging blijkt technischerg complex en er zijn hoge kosten aan verbonden11. Bovendien is ergeen juridische basis voor verplichte vervanging van een eCall-systeemvoor voertuigen die zijn verkocht voor 1 januari 2027. Hierdoor is hooguiteen vrijwillige vervanging of aanpassing haalbaar. Indien de kosten12hiervan bij de voertuigeigenaren komen te liggen, is de verwachting dat erweinig gebruik van zal worden gemaakt13.Naast vervanging zijn er twee soorten aanpassingen die een mogelijkeoplossing kunnen bieden voor een deel van de voertuigen:•Over-the-air updates: sommige fabrikanten kunnen hun voertuigen dieal voorzien zijn van nieuwere generaties netwerktechnologieën zoals4G of 5G op afstand updaten en zo het eCall-systeem overschakelennaar die technologieën.•Third-party-services: voor sommige voertuigen van sommigefabrikanten zal het mogelijk zijn om over te stappen naar een dienstvan de fabrikant die op basis van 4G/5G met een verbonden callcenterverbindt. Dat callcenter kan vervolgens de oproep doorverbinden meteen 112-meldkamer.TNO, noch wij of de Europese Commissie zijn erin geslaagd om meerconcrete informatie van voertuigfabrikanten te krijgen over de gevolgenen opties voor verschillende voertuigtypen. Voor hoeveel voertuigen dezeoplossingen mogelijk zijn is daardoor onbekend.AftermarketoplossingenOm de belangrijke functie van eCall (deels) te kunnen behouden zijn erdaarnaast twee alternatieven voor eCall-systemen onderzocht.Het eerste alternatief zijn externe apparaten ontwikkeld door derdepartijen die de eCall-functionaliteit grotendeels kunnen vervangen. Deregelgeving voor eCall staat de ontwikkeling van dit soort alternatieventoe. Het is echter onduidelijk hoe deze kunnen worden goedgekeurd. DeEuropese Commissie is dit aan het uitwerken. Wij blijven aandringen bijde Europese Commissie op snelle uitwerking van deze eisen voorgoedkeuring en het mogelijk maken van de ontwikkeling voor deEuropese markt. Het is vooralsnog onzeker of er wel ondernemingen zijndie dit soort apparaten willen ontwikkelen. Verdere uitdagingen zijn delange verwachte ontwikkel- en goedkeurperiode en de verwachteinteresse in dit soort apparaten.Het tweede alternatief zijn smartphones, apps op smartphones en/ofsmart watches. Die ondersteunen in toenemende mate crashdetectie. Zekunnen na het detecteren van een crash dus net als eCall een noodoproepmaken en daarbij de locatie van de beller doorgeven. Echter moetensmartphones zo’n functie wel kunnen ondersteunen. Dit is waarschijnlijkalleen het geval bij nieuwere smartphones.11TNO, Ondersteuning eCall na afschakeling 2G en 3G in Nederland, p. 28.12Het door de EC aangevraagde onderzoek van IDIADA (paragraaf 3.2.1.) hanteert een richt-bedrag van € 362 (o.b.v. informatie uit 2022).13Schatting betreft <3–5% in de periode tot 2035. TNO, Ondersteuning eCall na afschakeling 2Gen 3G in Nederland, p. 28.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 095, nr. 5935 Anders dan bij eCall is niet gegarandeerd dat deze twee alternatieven nogwerken na een auto-ongeluk. Ook verzenden ze minder informatie naar demeldkamer. Het zijn dus geen volwaardige oplossingen. Niettemin kunnenze de gevolgen van de uitval van eCall in sommige voertuigen welmitigeren als voertuigeigenaren er gebruik van maken. We blijven daaromop Europees niveau aandacht vragen voor de ontwikkeling vanalternatieven.VervolgstappenHet kabinet wil zoveel mogelijk voorkomen dat consumenten de dupeworden en zal daarom tijdig maatregelen nemen om juridische gevolgenvoor voertuigeigenaren te voorkomen. Daarnaast is het kabinet in gesprekmet partners als de ANWB, de RAI Vereniging, BOVAG en NLConnect omte kijken hoe voertuigeigenaren op de hoogte kunnen worden gebrachtvan de aanstaande afschakeling en de gevolgen ervan. Tevens zetten wein het gesprek met de Europese Commissie in, om duidelijkheid encoördinatie te krijgen op de uitwerking en gerichte invoering vanmaatwerkoplossingen én wie de verantwoordelijke partij hiervoor zou zijn.We zoeken hierin ook nadrukkelijk de samenwerking op met anderelidstaten die op korte termijn dezelfde problemen (gaan) ervaren. Voor dezomer presenteert het kabinet een aangescherpte aanpak voor verkeers-veiligheid om de stijgende trend van het aantal verkeerslachtoffers tebreken.Met de hierboven genoemde stappen zet het kabinet actief in optoekomstvaste oplossingen voor eCall in Europa. Wanneer er op dezethema’s ontwikkelingen te melden zijn, zult u via de verzamelbriefVerkeersveiligheid op de hoogte worden gehouden.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. KarremansDe Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,W.J.M. AerdtsTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 24 095, nr. 5936