Verslag van een commissiedebat, gehouden op 21 mei 2025, over de Staat van de Volkshuisvesting

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202527 926Huurbeleid32 847Integrale visie op de woningmarktNr. 397 VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBATVastgesteld 16 juni 2025 De vaste commissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening heeftop 21 mei 2025 overleg gevoerd met mevrouw Keijzer, Minister vanVolkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Vice-Minister-President, over:–de brief van de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening d.d. 20 mei 2025 inzake reactie op verzoek open-baarmaking van stukken die ten grondslag liggen aan debesluitvorming over de huurbevriezing voor 2025 en 2026 diein de Voorjaarsnota is afgesproken (Kamerstuk 27 926,nr. 394);–de brief van de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening d.d. 25 april 2025 inzake voortgang ouderenhuisves-ting (Kamerstuk 29 389, nr. 151);–de brief van de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening d.d. 15 mei 2025 inzake reactie op zienswijzeAutoriteit woningcorporaties inzake huurbevriezing (Kamer-stuk 27 926, nr. 392);–de brief van de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening d.d. 14 april 2025 inzake evaluatie huurverlaging2023 voor huurders met een laag inkomen (Kamerstuk 36 281,nr. 29);–de brief van de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening d.d. 10 april 2025 inzake kernpublicatie van hetWoonOnderzoek Nederland 2024 en rapport Betaalbare hurenvolgens de Nibudmethode (Kamerstuk 32 847, nr. 1321);–de brief van de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening d.d. 9 april 2025 inzake onderzoeken mogelijkhedenhuurregister (Kamerstuk 27 926, nr. 391);–de brief van de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening d.d. 20 februari 2025 inzake beleidsreactie Staat vande corporatiesector 2025 (Kamerstuk 29 453, nr. 576);–de brief van de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening d.d. 20 januari 2025 inzake voortgang van dewijziging van het Kadasterbesluit in aansluiting op de internet-consultatie (preventieve maatregelen tegen doxing) (Kamer-stuk 32 761, nr. 312); kst-27926-397ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 3971 –de brief van de Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening d.d. 14 januari 2025 inzake evaluatieonderzoek ADRnaar de doeltreffendheid en doelmatigheid van de accreditatie-verlening door de Stichting Visitatie WoningcorporatiesNederland (SVWN) (Kamerstuk 29 453, nr. 575).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijkverslag uit.De voorzitter van de commissie,PostmaDe griffier van de commissie,De VosTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 3972 Voorzitter: PostmaGriffier: MorrinAanwezig zijn dertien leden der Kamer, te weten: Beckerman, Eerdmans,El Abassi, Flach, Grinwis, Peter de Groot, De Hoop, Mooiman, Postma,Vedder, Vijlbrief, Welzijn en Wijen-Nass,en mevrouw Keijzer, Minister van Volkshuisvesting en RuimtelijkeOrdening, Vice-Minister-President.Aanvang 13.34 uur.De voorzitter:Een hele goede middag. Wij zijn hier bij elkaar voor de vergadering van devaste commissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Wijhebben de staat van de volkshuisvesting op de agenda staan. Ik heet deMinister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening van harte welkom.Er zijn vandaag flink wat Kamerleden aanwezig. Ik wil ze allemaal evenaan u voorstellen: mevrouw Beckerman van de SP, de heer Mooiman vande PVV, de heer De Hoop van GroenLinks-PvdA, de heer Flach van de SGP,de heer Vijlbrief van D66, mevrouw Welzijn van Nieuw Sociaal Contract,de heer Eerdmans van JA21, mevrouw Vedder van het CDA, de heerGrinwis van de ChristenUnie, de heer Peter de Groot van de VVD enmevrouw Wijen-Nass van de BBB. Ik heet u allemaal van harte welkom.Voor dit debat staat vier uur gepland. Ik heb even gerekend. U heeft perpersoon vijf minuten voor uw inbreng. Dat leidt al tot 55 minutenspreektijd. Ik ga ervan uit dat jullie ook graag met elkaar in debat gaan,maar om iedereen dezelfde gelegenheid te geven om te debatteren, wil ikgraag voorstellen dat we drie interrupties hanteren in de eerste termijn,zodat we ook nog tijd hebben voor een termijn met de Minister. Ik wiljullie ook vragen om de interrupties en de antwoorden kort en krachtig tehouden. Anders gaan we echt heel erg uit de tijd lopen.Ik zie allereerst dat de heer De Hoop iets wil zeggen. De heer Grinwis hadik ook gezien en volgens mij ook mevrouw Beckerman. Klopt dat? Oké. Deheer De Hoop.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Voorzitter, ik begrijp het, maar ik zou er toch wel minimaal vier willen. Alsje een interruptie pleegt, wil je wel een vervolgvraag kunnen stellen. Danhebben we er twee in tweeën. Dat lijkt me toch wel het minimale voor eengoed debat.De heer Grinwis (ChristenUnie):Voorzitter. We weten allemaal wat er de facto op de agenda staat.Uiteindelijk is niet de Minister primair verantwoordelijk voor de huurbe-vriezing; dat zijn de coalitiefracties. Ik wil echt minimaal het dubbeleaantal interrupties. Zes is echt het minimumaantal om een goed debat tevoeren.Mevrouw Beckerman (SP):Voorzitter. Ik ben het eens met de heer De Hoop en de heer Grinwis. Ikdenk dat het goed is om in ieder geval uit te gaan van vier interrupties.Dat is toch wel het minimale.De voorzitter:Ik kijk even rond of anderen willen reageren. De heer De Groot.De heer Peter de Groot (VVD):Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 3973 Gezien de lengte van het debat denk ik dat vier interrupties het maximaleis. Ik denk dat we met elkaar goed de ruimte moeten hebben, maar andersmoeten we iets gaan zeggen over de lengte van de debatten.De voorzitter:Goed. Dank u wel. De heer Eerdmans heeft aangegeven dat hij even moetgaan stemmen. De stemmingsbel gaat nu, dus hij gaat even naar deplenaire zaal, maar hij zal daarna met gezwinde spoed weer terugkomen.Ik stel dan voor om het aantal interrupties op vier te houden; dan hebbenwe er twee keer twee. Maar ik wil jullie hier wel bij vragen de interruptieskort te houden, dus binnen de 30 seconden graag. Dan kunnen we gaanbeginnen. Ik wil mevrouw Beckerman als eerste het woord geven. Zijspreekt namens de SP.Mevrouw Beckerman (SP):Dank u wel, voorzitter. Wie moet de wooncrisis betalen? Dat is een vraagdie we gek genoeg bijna niet stellen. Wie moet betalen voor het tekort aanbetaalbare woningen? Wie moet betalen voor het verbeteren van slechtewoningen? Dat we die vraag bijna niet stellen, komt doordat een aantalpartijen ervan uitgaan dat huurders de wooncrisis moeten betalen: VVD,NSC, BBB, ChristenUnie, CDA en D66. Sterker nog, als je voorstelt dat dehuurders een keertje niet de rekening krijgen, dan krijg je vaak, soms zelfshooghartig, het antwoord dat je blijkbaar niet begrijpt, zoals de expertswel doen, dat huurbevriezing bouwbevriezing betekent. Ja, zo werkt hetals je vastzit in de logica dat huurders jaar na jaar wel gaan lappen vooreen wooncrisis die zij niet veroorzaakt hebben, maar wel moeten betalen.Die logica zit zo diep dat een andere mogelijkheid gewoon bijna niet inmensen opkomt. Maar het is een rare logica.Ik heb een koophuis. Terecht komt er niet elk jaar iemand van de overheidlangs die zegt: goedemiddag mevrouw, u krijgt een verhoging van 5% vanuw hypotheek, want ja, er is een wooncrisis en er moet gebouwd worden.Maar tegen huurders zeggen we dat wel. Het is genoeg geweest. Dehuurbevriezing moet er komen. De nieuwbouw en de verbetering moetendoor.Laat ik beginnen met de huurbevriezing. Wat een puinhoop wordt het nu.Wat een giftige mix van politieke onwil en politieke onkunde. Wij warenblij toen Geert Wilders aankondigde dat er een huurbevriezing zou komenvoor sociale huurders. Maar wat blijkt? De coalitie, de PVV, is 500.000sociale huurders vergeten! Alle sociale huurders die huren bij een privateverhuurder moeten de huurverhoging wél gaan betalen. Deze socialehuurders betalen al € 81 per maand meer en dat wordt straks € 140 permaand. Ook sociale huurders met een iets hoger inkomen die vaak geenkant op kunnen moeten weer betalen. Deze ongelijkheid is toch niet uit teleggen, vragen we onder andere aan de PVV. Gaat u deze fout rechtzetten?Het kan wel, hè. De huurbevriezing in 2021, die er kwam door een motievan de SP, gold voor alle sociale huurders.Voorzitter. De nieuwbouw en het verbeteren van woningen moetendoorgaan. Dat kan als we de huurbevriezing eerlijk betalen, te beginnenmet de afschaffing van de winstbelasting en de ATAD, die huurders numoeten betalen. Ik moet zeggen, ik vind het enigszins pijnlijk. We zien nuterecht massaal verzet van corporaties tegen de greep uit de kas. Maar ophet moment dat hun huurders een keer een klein financieel voordeeltjekrijgen, zijn ze zó boos. De kranten, de talkshowtafels: alles wordt uit dekast getrokken. Maar waar was diezelfde woede toen de greep uit de kaswerd gedaan en huurders winstbelasting en ATAD moesten betalen? Toenhoorden we alleen gesputter.Voorzitter. Sociale huurders betalen al jarenlang. Eerst verhuurderheffing.Toen winstbelasting. Toen nog een belasting erbij die bedoeld is voorbelastingontwijkende multinationals. En jaar na jaar huurverhoging ophuurverhoging. Maar wat krijgen ze ervoor terug? Schimmels en rattenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 3974 rukken op in huurwoningen. Dat was vandaag de grote kop in NRC. Ennee, dit komt niet door de huurbevriezing, dit is na al die recordhuurver-hogingen die ze hebben betaald. Als je dan een keer vraagt of het eenonsje minder kan, krijgen deze huurders ook nog eens te horen dat ze nietsolidair zouden zijn, «want er wachten zo veel mensen op een huis». Ditmoet stoppen. Er moet een goede compensatie komen voor de huurbe-vriezing.Voorzitter. In de stukken die we gisterenavond kregen, zien we dat deaangekondigde magere compensatie alweer lager wordt, omdat hetkabinet het extra geld dat ze kwijt zijn aan de huurtoeslag doordat dehuurbevriezing voor een deel van de sociale huurders niet geldt, het deeldat bij private verhuurders hoort, in mindering brengt op het bedrag datcorporaties krijgen ter compensatie. Wat een geklungel! De tijd dringt. Wehebben al in het voorjaar heel veel voorstellen gedaan voor huurbe-vriezing. We zeiden: zorg nou dat je op tijd bent, zodat je het goed kuntregelen.Voorzitter. Huurders zitten nu in grote onzekerheid. Ze komen thuis,vinden op de mat een brief waarin staat dat er weer een huurverhogingkomt. De huurbevriezing is onzeker. Of ze vallen er weer niet onder. Of zestaan al jaren op de wachtlijst en maken zich nu grote zorgen of er nogwel een woning voor hen gebouwd gaat worden. Dit wordt een politiekepuinhoop.Ik dacht dat ik nog tien seconden had.De voorzitter:Ja.Mevrouw Beckerman (SP):Gelukkig. Het lijkt nu alsof er maar twee keuzes zijn, wat de SP betrefttwee domme opties: huurbevriezing zonder goede compensatie of eenhuurverhoging waardoor huurders de wooncrisis moeten betalen. De SPgaat voor de derde optie: huurbevriezing voor alle sociale huurders métgoede compensatie. Een wet is daarvoor niet nodig. Als je het voor allesociale huurders regelt, kan het ook via een circulaire. Laat huurders enwoningzoekenden niet de dupe worden van politieke onwil en politiekeonkunde.Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel. Voordat ik het woord aan de heer Grinwis geef, wil ik even deheer El Abassi welkom heten die is aangeschoven namens DENK. MeneerGrinwis heeft een interruptie voor mevrouw Beckerman.De heer Grinwis (ChristenUnie):Mevrouw Beckerman heeft een groot hart voor de volkshuisvesting, maarmijns inziens ook een slecht verhaal voor de volkshuisvesting. Maar daargaat mijn interruptie niet over, mijn interruptie gaat over het volgende.Het wetsvoorstel voor de huurbevriezing zoals de Minister dat nu naar deKamer gaat sturen, voldoet niet aan de voorwaarden die de SP stelt. Er zitniet voldoende compensatie in. Er zit geen compensatie in. Stel dat de SPhet niet succesvol geamendeerd krijgt, stemt ze dan voor of tegen hetwetsvoorstel inzake de huurbevriezing van dit kabinet zoals dat op basisvan de Voorjaarsnota nu wordt voorbereid c.q. is voorbereid?Mevrouw Beckerman (SP):De heer Grinwis zei: een slecht verhaal. Daar wil ik natuurlijk toch weleven op reageren. Wij hebben waarschijnlijk allemaal belastingaangiftegedaan. Dat moet voor 1 mei. We hebben waarschijnlijk allemaal gezien –velen van ons hebben een koopwoning – dat wij extra geld krijgen dit jaar.Voor onszelf hebben we namelijk een hogere hypotheekrenteaftrekTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 3975 geregeld. Ik vond dat zo ontstellend wrang! Na vorig jaar een recordhuur-verhoging zeggen we tegen hen: jij moet gaan betalen voor diewooncrisis. En wijzelf, de mensen met de hoogste inkomens, krijgenmidden in een wooncrisis extra geld. Zo komen we niet uit de wooncrisis.Die wooncrisis is niet veroorzaakt door huurders en die moet niet betaaldworden door huurders.Voorzitter. Stem ik dan voor die wet? We hebben nog geen wet gezien.Wat we hebben gezien is politiek geklungel, politieke onkunde, slechteplannen, slecht doordachte plannen. Volgens mij gaan we vandaag en dekomende dagen het gevecht aan om ervoor te zorgen dat er, wat de SPbetreft, een goede huurbevriezing komt voor alle sociale huurders én eengoede compensatie, zodat we eindelijk onszelf een weg uit die wooncrisiskunnen gaan bouwen. U kent mij. Ik ga dat gevecht graag aan. Ik geef nietop voordat het voorbij is.De voorzitter:Dank u wel. Ik kijk even rond. Er zijn verder geen interrupties, dus ik ga hetwoord geven aan de heer Mooiman, die zijn inbreng namens de PVV zalgeven.De heer Mooiman (PVV):Dank, voorzitter. Ik zal allereerst een aantal onderwerpen met betrekkingtot de agendapunten doorlopen, om vervolgens te eindigen bij de huren.Allereerst wil ik het hebben over de grootschalige woningbouwprojectenofwel doorbraaklocaties, die tijdens de Woontop zijn gepresenteerd. Hetgaat in zijn totaliteit om bijna 75.000 nieuwe woningen op drie plekken inNederland: Groot Merwede-Rijnenburg in Utrecht en Nieuwegein,Lisserbroek/Nieuw-Vennep-West en Bleizo-West in de gemeente Lansin-gerland, die samenwerkt met de gemeente Zoetermeer. Wij vragen ons afwat momenteel de status is van deze locaties en hoe het verdere procesomtrent de stimulering en toekenning van de middelen voor groot-schalige locaties ook in de komende tijd vormgegeven wordt. Op delocatie Bleizo-West in Lansingerland en Zoetermeer kan bijvoorbeeld alsnel worden begonnen, gelet op de grondeigendom, de voorbereiding enhet gebrek aan stikstofgevoelige natuur in de omgeving. Graag eentoelichting van de Minister op de huidige stand van zaken.Voorzitter. Een ander onderwerp waarvan we van de Minister graag horenwat de status is, is het in het hoofdlijnenakkoord afgesproken verbod opde voorrang van statushouders op sociale huurwoningen. We weten datde Minister hiermee bezig is. In het vorige debat over de staat van devolkshuisvesting heeft hij ook aangegeven dit snel aan de Kamer te willendoen toekomen. Maar wanneer wordt het nu naar de Raad van Stategestuurd? We gingen ervan uit dat dit al in april het geval zou zijn. Enwanneer kunnen we dan zelf als Kamer ook dit wetsvoorstel verwachten?Voorzitter. Recent lazen we in de media dat een Amsterdammer eensociale huurwoning bewoont, terwijl hij zelf twee koophuizen daadwer-kelijk in bezit heeft en verhuurt. Wat ons betreft is het begrijpelijk datwoningcorporatie Ymere actie heeft ondernomen. Tegelijkertijd zijn ernatuurlijk wel meer van dergelijke misstanden, bijvoorbeeld personen dievastgoed in het buitenland bezitten, maar hier in Nederland wel in eensociale huurwoning wonen of de praktijk van woningruilen en illegaleonderverhuur door statushouders. Zo zijn er verschillende groepen opsocial media waarin dit aangeboden lijkt te worden. In hoeverre heeft deMinister hier zicht op? Weet zij wat de schaal van dergelijke praktijken is?Voorzitter. Een ander probleem voor de bouw en voor de volkshuisvestingis het oplopende tekort aan personeel in de bouwwereld. Zo blijkt uitrecente cijfers van het EIB dat inmiddels 15% van de bouwers kampt metpersoneelstekorten en dat dit probleem in de toekomst alleen maar groterzal worden. We horen graag van de Minister hoe zij kijkt naar dezeTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 3976 problematiek en hoe zij eventueel een bijdrage kan leveren aan hetverhelpen hiervan.Voorzitter. Vervolgens willen we ook graag nog de makelaardij aanhalen.Dat hebben we nu een aantal keer gedaan, maar ik denk dat het nodig isom daarop door te gaan. Het professionaliseren en standaardiseren vandeze sector is van belang. Wij hebben recent in een aantal debattengesprekken gevoerd over het biedlogboek. We zijn blij dat meerderepartijen met ons vonden dat er meer nodig is, waarna ook een motie vanons op dit punt is aangenomen. Er liggen wel nog kansen om het procesen de sector te versterken en te verbeteren, bijvoorbeeld middels eenwettelijke beroepsstandaard voor de makelaardij. Daarin kunnen zakenworden opgenomen als een gedragscode, opleidingseisen en eenmeldpunt voor klachten. Naar mijn weten wordt dit ook in de sectorgedragen, dus we horen graag hoe de Minister hiernaar kijkt.Voorzitter. Iets anders waar we ook graag aandacht voor zouden willenvragen, is de recente problematiek omtrent asbestsanering. We hebbenerover nagedacht om dit bij het debat over de bouwregels in te brengen,maar we zien de laatste tijd steeds meer berichtgeving dat gemeententekortschieten, omdat er te weinig aandacht voor is en er soms ook teweinig gebruik wordt gemaakt van bestaande middelen. Welke mogelijk-heden ziet de Minister op dit gebied?Voorzitter. Dan wil ik de Minister nog vragen naar het juridisch kader datzij uitwerkt om de permanente bewoning van recreatiewoningen mogelijkte maken. Er zitten heel veel mensen in onzekerheid. Gelukkig wil deMinister handhaving tegengaan, maar we zien nu nog te weinigvoortgang.Voorzitter. Tot slot de sociale huren, ondanks dat we enkele wekengeleden natuurlijk ook tot diep in de nacht een debat hebben gevoerdhierover. Het spreekt voor zich dat de PVV hartstikke blij is met dehuurbevriezing. We zorgen ervoor dat de huren in totaal met bijna 10%omlaaggaan. Mensen gaan er volgend jaar € 325 op vooruit. Het jaardaarna gaan ze er € 600 op vooruit. We zijn hartstikke blij dat de huurbe-vriezing er komt. Daar staan we achter en daar zullen we voor blijvenknokken.Tot zover.De voorzitter:Dank u wel. Ik heb al een aantal interrupties genoteerd. Volgens mij wasmevrouw Beckerman eerst. Ik heb de heer De Hoop gezien. Ik zie de heerFlach. Ik zie de heer Eerdmans. Ik wil eerst het woord geven aan mevrouwBeckerman.Mevrouw Beckerman (SP):Zoals de heer Mooiman weet, is de SP ook groot voorstander vanhuurbevriezing, voor alle sociale huurders. Tijdens het vorige debat bleekuit uw beantwoording dat daar geen afspraken over waren gemaakt. Nublijkt dat een op de vijf sociale huurders, een half miljoen socialehuurders, die huurbevriezing gewoon niet krijgt. Zij betalen nu gemiddeld€ 81 per maand meer. Dat wordt straks € 140 per maand. Zoals u net zei,gaan sociale huurders er 10% op vooruit, maar deze groep niet. Bent ubereid om met ons samen te werken om alsnog te zorgen dat dehuurbevriezing voor alle sociale huurders gaat gelden, precies zoals uwfractievoorzitter ook beloofd heeft?De heer Mooiman (PVV):Dank voor de vraag. Zoals ik eigenlijk in het vorige debat ook al hebgezegd, zal die huurbevriezing wat ons betreft voor alle sociale huurdersgelden. De Minister is aan het kijken naar de afspraken waaraan urefereert, de detailafspraken, bijvoorbeeld over hoe dat technisch wordtuitgevoerd. We hebben vicepremier Agema afgelopen vrijdag na afloopTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 3977 van de ministerraad horen zeggen dat het huidige wetsvoorstel niet heteindresultaat is, dat het nog niet definitief is en dat de Minister alles opalles gaat zetten om uit te zoeken hoe zij dat kan bewerkstelligen. Daarstaan we natuurlijk gewoon achter.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):In de laatste zin van de heer Mooiman hoorde ik dat hij trots is op dehuurbevriezing. Ik denk dat hij daar helemaal niet zo trots op is, want hetis niet voor niks dat hij daar maar één zinnetje aan heeft gewijd in zijn helevijf minuten durende bijdrage. Dat snap ik ook, want hoe deze onderhan-delingen zijn gegaan, is amateurisme ten top. Valse beloftes doen, eendestructief voorstel indienen, even goede sier maken en daarna helemaalgeen verantwoordelijkheid meer nemen voor de chaos die je gecreëerdhebt. Het is puur populisme. Het is de PVV ten voeten uit. Ik zou aan deheer Mooiman willen vragen: stel je voor dat deze huurbevriezing nietdoorgaat – die kans zit erin – hoe gaat u dat dan weer aan mensenuitleggen? Dit is toch een nieuwe valse belofte en een gênante manier vanpolitiek bedrijven?De heer Mooiman (PVV):Allereerst: de reden dat ik het aan het eind van mijn betoog heb gedaan, isnatuurlijk ook omdat we hier enkele weken geleden nog tot ik geloof3.00 uur ’s nachts over gedebatteerd hebben. Sindsdien zijn er geennieuwe feiten boven tafel gekomen. De Minister is met een wetsvoorstelbezig. Dat gaan wij hier in de Kamer behandelen. Het lijkt me hartstikkegoed om dat met elkaar te doen. Tegelijkertijd zijn er natuurlijk ookhartstikke veel andere belangrijke onderwerpen waarvan ik hoop datcollega’s daar vandaag ook tijd aan spenderen. Die huurbevriezing gaat ergewoon komen. Dat is de hele reden waarom er nu al een wet isingediend. De heer De Hoop heeft het over «goede sier maken». Wat eenonzin. We hebben enkele weken geleden een initiatiefnota van de heer DeHoop behandeld waar totaal onrealistische voorstellen in stonden en waarvervolgens maar 36 Kamerleden voor hebben gestemd. Wij komen hiermet een hartstikke mooi plan voor de huurders. Daar staan wij achter.De voorzitter:Ik zie dat de heer De Hoop een vervolgvraag heeft.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):De heer Mooiman weet dat ik voor een huurbevriezing ben, maar wel metvolledige compensatie voor de woningbouwcorporaties. Het kan zijn dat uhet niet eens bent met de dekking die ik had, maar ik heb vanaf decemberaltijd gezegd dat wij een huurbevriezing willen met volledige compen-satie. Daar zijn we glashelder over geweest. De PVV is de partij die diterdoorheen geduwd heeft zonder compensatie. U weet donders goed datu daarmee de hele huurbevriezing in gevaar heeft gebracht. U heeftervoor gezorgd dat mogelijk 180.000 woningen niet gebouwd kunnenworden en meer dan een miljoen woningen niet verduurzaamd kunnenworden. Dat is de verantwoordelijkheid van de PVV. Ik vraag u echt: als udaadwerkelijk vindt dat die huurbevriezing er moet komen, bent u het danmet mij eens dat we ervoor moeten zorgen dat de winstbelasting van dewoningbouwcorporaties dit jaar nog afgeschaft wordt? Want we wetenallemaal dat de huurbevriezing op deze manier anders niet door zal gaan.De heer Mooiman (PVV):Voorzitter, sta mij toe om wat uitgebreider hierop te antwoorden. Teneerste wil ik memoreren waarom we dit doen. We hebben vorig jaar al dehoogste huurstijging in 30 jaar gehad: 5,6% in de sociale sector. De armstehuurders geven gemiddeld bijna 40% van hun inkomen uit aanwoonlasten. Dat zijn 1,4 miljoen huishoudens. Wij hebben in onsTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 3978 verkiezingsprogramma opgenomen dat we de sociale huren willenverlagen. Dat is precies wat we doen. Wat een onzin dat wij geencompensatie zouden willen. Wij willen ook compensatie. Afgelopenvrijdag heeft de vicepremier bij de ministerraad ook aangegeven dat ernaar compensatie voor corporaties gekeken wordt; ik weet niet of u hetheeft gezien. Daar staan wij ook achter. Wij vinden ook dat corporatiesextra gecompenseerd kunnen worden. De voorstellen van het kabinetdaartoe zullen wij zien. En wat ik nog wil zeggen: corporaties houdennatuurlijk 75 miljard euro over. Laten we dat niet vergeten. Corporatieshoeven absoluut niet ineens te gaan stoppen met bouwen.De voorzitter:Dank u wel.De heer Mooiman (PVV):Er zit veel lucht in de dPi-cijfers die corporaties zelf gebruiken. 57% van desociale huurwoningen die ze de afgelopen drie jaar hebben beloofd,hebben ze niet gebouwd. Dus er is nog ruimte en extra compensatie gaanwe niet uit de weg.De voorzitter:Het lokt nog een vraag uit van de heer De Hoop. Hij is nog niet helemaaltevreden met het antwoord, denk ik.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Helemaal niet. De heer Mooiman zegt: we hebben compensatie geregeld.U heeft 1 miljard geregeld over drie jaar. Er is ongeveer 50 miljard nodig.Het ministerie zegt 38 miljard; Aedes zegt 50 miljard. Als het die 38 miljardvan het ministerie zou zijn, dan heeft u nog 37 miljard te weinig geregeld,meneer Mooiman. Dan kunt u toch niet met droge ogen zeggen dat u hetvoorstel dat het kabinet heeft gedaan een goed voorstel vindt? Dan kunt utoch niet met droge ogen zeggen dat u denkt dat u hiermee huurdershelpt? Dit is een bouwstop. Ik kan me niet voorstellen dat de PVV daarecht verantwoordelijk voor wil zijn. Bent u het dus met mij eens dat we nuop korte termijn, voordat die wet door de Kamer komt, ook die vpbmoeten regelen? Anders kan het niet en dan heeft u de huurders opnieuween zoethoudertje voorgehouden dat niks waard is; opnieuw een valsebelofte. Dan concludeer ik dat het vooral roekeloze politiek is: goed voor jeachterban en jammer voor de rest. Ik mag toch hopen dat dat niet hetgeval is.De voorzitter:Dank u wel. De heer Mooiman voor een kort antwoord.De heer Mooiman (PVV):Ik had eigenlijk gehoopt dat ik GroenLinks-PvdA ook in dit debat wat meeraan mijn zijde zou vinden. De SP komt terecht op voor de huurders en wijdoen dat ook, maar ik merk dat bij GroenLinks-PvdA slechts in minderemate. Dat vind ik jammer, want ik had eigenlijk gedacht dat we hier ooksamen met elkaar op zouden kunnen trekken.Voorzitter. Het verhaal over een bouwstop klopt gewoon niet. Laten wekijken naar de cijfers die woningbouwcorporaties zelf hebben aange-leverd, de dPi-cijfers. Vorig jaar hadden we een sociale woningbouwpro-ductie van 20.000 woningen. Volgens de cijfers van woningbouwcorpo-raties zouden we in 2027 al naar 44.000 sociale woningen per jaar gaan.Dat is in drie jaar tijd een toename van 24.000 sociale woningen. Daar zijnde cijfers waar corporaties mee schermen op gebaseerd. Het gaat om heelveel woningen die zij nooit zouden bouwen, gelet op het feit dat zij deafgelopen drie jaar slechts 57% van de woningen hebben gebouwd die zehebben beloofd te bouwen. Het klopt dat we tegelijkertijd iets voorTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 3979 huurders willen doen en geen bouwstop willen. Daar is nu ook geensprake van, zoals de koepel van woningbouwcorporaties, Aedes, aangeeft,maar we zien wel in dat we extra compensatie niet uit de weg moetengaan.De voorzitter:Dit wordt uw laatste interruptie, meneer De Hoop. Het woord is aan hem.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Die bouwstop is er. Aedes heeft zelf aangegeven dat het geen voorstanderis van een huurbevriezing, maar zegt ook: als je het dan toch doet, danmoet je volledig compenseren door de winstbelasting af te schaffen. Datis de enige manier. De heer Mooiman kijkt weg. Dat zit niet in het voorstel.Daarmee is het buitengewoon onverstandig. En ja, ik ben voor eenhuurbevriezing. Daarom heb ik daar ook voorstel na voorstel voor gedaan.Ik ben echter niet voor een bouwstop. Tegen de heer Mooiman zeg ik wel:als u dit voorstel zo doorzet en als het op deze manier wel eenmeerderheid zou halen, dan kunt u op geen enkele manier ooit meer eenasielzoeker de schuld geven van wachtrijen in Nederland, want dan bent uer hoofdverantwoordelijk voor met dit ondoordachte slechte voorstel enuiteindelijk geeft u dan nog even tussendoor – playbook populisme – linksde schuld daarvan. Daar gaat u deze keer niet mee wegkomen, meneerMooiman. Dit is echt onverantwoord, écht onverantwoord.De voorzitter:De heer Mooiman.De heer Mooiman (PVV):Ik hoor geen vraag maar ik blijf erbij dat wij een hartstikke mooi pakketvoor de huurders gerealiseerd hebben. Wij staan voor alle socialehuurders. Indien dat nodig is, gaan we voor extra compensatie. Laten wehet gesprek vooral baseren op feiten en cijfers. Laten we met elkaar aantafel gaan om ervoor te zorgen dat we met het kabinet zoeken naar eenoplossing voor wat extra nodig is. Dat is wat ik erover gezegd heb en daarblijf ik bij.De voorzitter:Dank u wel. Dan wil ik graag het woord geven aan de heer Flach. Hij hadook een interruptie.De heer Flach (SGP):Ik wil proberen wat rust in dit debat te brengen. Gisteren kregen we eendilemmabrief. Met zo’n brief heb je eigenlijk helemaal geen oppositienodig. Die is dermate snoeihard dat iedereen die langer dan drie minutennadenkt over dit voorstel, beseft wat voor een ramp dit is voor dewoningmarkt. Ook zal zo iemand beseffen dat het hier gaat om een sigaaruit eigen doos, ook nog eens een sigaar die in het gezicht van dekwetsbare huurders zal ontploffen. De heer Mooiman noemt een aantalbedragen en zegt dat huurders er zoveel op vooruitgaan. Maar die gaanalleen maar over de huur. Dan kijken we niet naar hun energienota, dieonveranderd hoog blijft, omdat de woningen niet geïsoleerd of verduur-zaamd kunnen worden. Ik zal daar straks in mijn bijdrage verder opingaan, anders ga ik te veel tijd aan besteden in mijn interruptie. Als dePVV de positie van kwetsbare huurders wil verbeteren, is mijn vraagwaarom ze er dan niet voor gekozen heeft om het via de inkomens tedoen, via toeslagen of wat dan ook. Dan kan de overheid dat zelf betalen.De overheid kan het dan zelf regelen. Het cynische is nu dat de enige diebeter wordt van deze huurbevriezing, de overheid zelf is, doordat zeminder huurtoeslag kwijt is.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39710 De heer Mooiman (PVV):Eén. Dat klopt natuurlijk helemaal niet. De huurders gaan erop vooruit enfors ook. Twee. Eigenlijk dreigt dit het debat te worden dat we enkeleweken geleden ook tot diep in de nacht hebben gevoerd. Toen heb ik opdezelfde vraag antwoord gegeven. Waarom hebben we het niet via dehuurtoeslag gedaan? De simpele reden is dat de huurtoeslag pas vanaf1 januari gewijzigd kan worden. Bij het Belastingplan zat de huurexplosieeraan te komen. Dat is natuurlijk per 1 juli. Willen we nu wat voor diehuurders doen, dan moet dat op deze manier. Dan kan dat niet per1 januari via de huurtoeslag.De voorzitter:De heer Flach heeft een vervolgvraag.De heer Flach (SGP):Afrondend. Voor 1 juli: de tijdsdruk snap ik. Maar we zagen dit natuurlijkaankomen. Dit komt niet uit de lucht vallen. Dan hadden we het per1 januari moeten regelen. Ik vind dit geen afdoende antwoord. En dankom ik er nog even op dat het niet zou kloppen dat huurders er niet opvooruitgaan. Dat haal ik letterlijk uit de dilemmabrief. Daarin staat letterlijkdat een huurder met extra huurtoeslag er € 25 per maand op vooruitgaat.Maar de energielasten van een verduurzaamde woning liggen € 350 tot€ 550 lager. Dus iedereen die in zo’n tochtige woning ergens in eenbinnenstad woont, is straks blij als zijn huur € 25 per maand lager is, maarkrijgt nog steeds die hoge nota voor al dat gas dat hij moet verstoken omdie woning warm te houden omdat er niet verduurzaamd kan worden.Daarom zeg ik dat het een sigaar uit eigen doos is die ontploft in hetgezicht van de meest kwetsbare huurders.De heer Mooiman (PVV):Dat is gewoon feitelijk onwaar. Niet alleen gaan ook die cijfers weer uitvan de dPi-cijfers die woningbouwcorporaties hebben aangeleverd enwaarover ik net al het een en ander hen gezegd, ook de notitie van hetEconomisch Instituut voor de Bouw geeft er een totaal andere lezing over.En dat niet alleen; de heer Flach gaat in zijn betoog ook volledig voorbijaan het feit dat het kabinet heeft gezegd voor extra compensatie te gaanzorgen.De voorzitter:Dank u wel. Ik kijk even rond of er nog meer interrupties zijn. De heerEerdmans is als eerste aan de beurt.De heer Eerdmans (JA21):Ik denk heel vaak: zijn jullie die nacht nou te lang doorgegaan of zijn julliete vroeg gestopt? Want er is natuurlijk iets compleet verkeerd gegaan. Ikdenk dat de SP volledig gelijk heeft dat die particuliere verhuurders, 20%van het totaal, totaal zijn vergeten. Dat moet dan worden gerepareerd endat kan niet anders dan met een wet. Nou, voordat je die hebt ... Je moetparticuliere verhuurders gaan dwingen om hun huurders tegemoet tekomen. De boodschappenbonus is een fiasco als je die koppelt aanhuurbevriezing; als je boodschappen goedkoop wil maken, zul je de btwmoeten verlagen. Is de PVV dat met JA21 eens?De heer Mooiman (PVV):Met alle respect voor de heer Eerdmans, maar er worden hier echt eenaantal dingen door elkaar gehaald. De boodschappenbonus voor dehuurtoeslag, die vanaf 2026 voor huurtoeslagontvangers met een miljardomhooggaat, waardoor men er € 50 per maand op vooruitgaat – dat wil ikook nog even gezegd hebben – staat los van de huurbevriezingen. Hetstaat er totaal los van. Ik denk dat het pakket dat we met elkaar hebbenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39711 afgesproken voor de huren, voor alle sociale huurders, een hartstikkemooi pakket is waardoor zij een feitelijke huurverlaging van bijna 10%krijgen. Ik heb net al aangegeven dat wij extra compensatie niet uit deweg gaan; dat is een discussie die we met elkaar zullen moeten voeren.Nogmaals, ik kan het blijven herhalen: ik denk dat we hier voor dehuurders opkomen en dat we met elkaar verder gaan praten.De voorzitter:De heer Eerdmans voor zijn vervolgvraag.De heer Eerdmans (JA21):Dat slaat helemaal nergens op, want boodschappen zitten niet in je huur,maar gewoon in de boodschappenkar. De PVV heeft nagelaten om daarecht iets te betekenen.Maar even over de betrouwbare overheid: hoe onbetrouwbaar kun je zijnals je zegt «we gaan 85.000 huizen bijbouwen» – dat is de afspraak met decorporaties en daar is een Minister uit uw eigen kabinet voor op padgestuurd – en er wordt gewoon even 50 miljard weggeparkeerd zonderenige tegemoetkoming, het gaat gewoon puur weg. Tja, dan krijgen wedie huizen toch niet, die de PVV volgens mij ook graag wil hebben?Bovendien is het ook nog eens een keer onzin om het alleen te beperkentot de sociale huur, want het heeft natuurlijk alles met elkaar te maken. Dehele woonketen zit verstopt, dat begint ook bij sociale huur en als je daargeen woningen bij zet, dan zit de rest ook vast. Dan zitten uw en mijnkinderen straks ook zonder huis. Dus ik vind het een totale misrekeningvan de PVV, slecht beleid en onbetrouwbaar beleid.De voorzitter:Uw vraag?De heer Eerdmans (JA21):Daar wil ik graag een reactie op.De heer Mooiman (PVV):De feitelijkheden kloppen gewoon niet. Het gaat niet om 85 miljard. Uheeft in de stukken kunnen zien, als u die heeft gelezen, dat ze 110 miljardhadden, dat daar 35 miljard vanaf is gegaan na een huurbevriezing en datze vervolgens nog 75 miljard overhouden. Dus er is weliswaar gedeeltelijkcompensatie gegeven en mogelijkerwijze nog extra nodig, maar zehouden 75 miljard over. Tegelijkertijd heeft het Economisch Instituut voorde Bouw berekend dat er tot 2030 31 miljard euro nodig is voor denieuwbouw. Dat kan binnen die 75 miljard gedekt worden. Er worden hierdus frames opgeworpen die niet kloppen. Ik begrijp dat er ook een aantalpersberichten zijn geweest van een machtige lobby waarin wordtgeprobeerd om een ander beeld te schetsen, maar ik zou het fijn vindenals we bij de feiten kunnen blijven.De voorzitter:Ik kijk of er nog meer interrupties zijn. Ja, de heer El Abassi namensDENK.De heer El Abassi (DENK):Ik wil eigenlijk onrust brengen in het debat. Ik word hier namelijk zelf heelonrustig van. Ik hoor de heer Mooiman iedere keer roepen dat allesfeitelijk onwaar is. De stukken die wij met z’n allen hebben ontvangen ende cijfers die de heer Mooiman noemt, kan ik niet helemaal matchen. Datkan ik wel met de cijfers die de collega’s allemaal noemen. Ik zou de heerMooiman willen vragen wat er feitelijk niet aan klopt dat Aedes bijvoor-beeld aangeeft dat er een tekort van 50 miljard is aan investeringen voornieuwbouw, innovatie en verduurzamen. Laten we van minder uitgaan,Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39712 van dat wat het kabinet aangeeft. Het kabinet zegt namelijk dat er35 miljard nodig is. Zegt de heer Mooiman dat dat niet klopt? Dat zou ik deheer Mooiman willen vragen.De heer Mooiman (PVV):Ik heb daar net ook al een beschouwing op gegeven. De cijfers van Aedeszijn in dit geval gebaseerd op de zogeheten dPi-cijfers. Daar zit dus heelveel lucht in. De Autoriteit woningcorporaties waarschuwt al jaren vooroverbegroten en overprogrammeren door woningbouwcorporaties. Deafgelopen drie jaar is namelijk slechts 57% van het aantal woningen dat zehebben beloofd, gebouwd. Dat is een deel van de discussie. Vervolgenshebben we de discussie met de cijfers van de Minister. Het lijkt erop dathet helemaal niet gaat om 1,6 miljoen minder verduurzaamde woningen,maar om een fors lager aantal. De Minister noemt bijvoorbeeld 325.000woningen. Er zit dus heel veel verschil tussen, bijvoorbeeld waar het gaatom verduurzamen. Het geldt ook voor bouw. Daar gaat het om 185.000versus 85.000. Tegelijkertijd hebben we nog de cijfers van een onafhan-kelijk instituut, het Economisch Instituut voor de Bouw. Zij zijn zelfs metcijfers gekomen waarmee ze zeggen dat het tot 2030 ook gedekt kanworden binnen die 75 miljard die ze nog overhouden en dat het na 2030 inde eigen bedrijfsvoering kan. Ik denk dus dat er een hele hoop cijfers zijnwaarmee we kunnen werken. Nogmaals, wij gaan extra compensatie nietuit de weg. Wij willen iets moois doen voor de huurders. We willennatuurlijk ook dat er gewoon woningen gebouwd worden. Dat kan ook.Daarom zijn we met elkaar onderweg. Dat gaan we regelen.De voorzitter:De heer El Abassi voor een vervolgvraag.De heer El Abassi (DENK):Wij denken dat het niet kan. Maar ik wil het makkelijk maken voor de heerMooiman. Laten we ervan uitgaan dat er bij die corporaties wél 75 miljardis. Ik ga de vraag of dat geld er is, zo stellen aan de Minister. Wat gaan wedan doen? Als wij straks, met een motie of op een andere manier, drukwillen zetten op de Minister om gebruik te maken van die 75 miljard enom te onderzoeken of dat überhaupt kan, steun de PVV ons daarin dan?De heer Mooiman (PVV):Dit is nou precies wat er in het debat van drie weken geleden ookgebeurde. Mensen lezen de stukken niet of ze weten simpelweg onvol-doende van de materie. Die 75 miljard kan je in de stukken gewoonterugvinden. De Minister knikte. Dat staat er gewoon. Ik waardeer het alswe het met elkaar over feiten en cijfers kunnen hebben en als er niet eensoort frame wordt gebruikt waarmee partijen de huurders voor de buskunnen gooien. Dat is namelijk wel wat er hier gebeurt. Dat vind ikeigenlijk onacceptabel. Nogmaals, vorige week vrijdag heeft het kabinetnaar aanleiding van de ministerraad aangegeven dat het naar extracompensatie gaat kijken en dat het alles op alles gaat zetten om uit tezoeken of het dat voor die 450.000 particuliere huurders gaat regelen. Westeunen het kabinet daarin. Ik zou zeggen: kabinet, ga aan de slag. Latenwe de huurders alsjeblieft niet met onfeitelijkheden voor het blokproberen te zetten. De huurders hebben deze huurbevriezing nodig. Zeverdienen deze huurbevriezing. We hebben die aan hen beloofd. Dan gaanwe dat ook gewoon regelen.De heer El Abassi (DENK):Ik hoop dat de Minister met dezelfde feiten komt. Dat ga ik dus zo aan deMinister vragen. Ik ga toch naar de huurbevriezing. We hebben het in hetvorige debat inderdaad ook gehad over die 20%. Daar was de PVV heelonduidelijk over. Ze heeft ons destijds doorgeleid naar de Minister. Ik zouTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39713 de PVV het volgende willen vragen. De Minister is het aan het uitzoeken,hoorde ik de PVV net zeggen. De Minister kan met drie antwoordenkomen. Eén: «We gaan het doen. We zorgen ervoor dat iedereen rechtheeft op een huurbevriezing.» Twee: «We gaan het niet doen. Het is nietmogelijk.» Of drie: ze komt met een twijfelachtig antwoord. Met die laatstetwee gaan wij, en ik neem aan ook de PVV, niet akkoord. Is de PVV danvoornemens om samen met ons, en mogelijk met de SP en een aantalandere partijen, de Minister op pad te sturen om alsnog te zorgen datiedereen recht heeft op een huurbevriezing?De heer Mooiman (PVV):Ik wil eerst even terugkomen op het stukje over de 20%. We hebben daarenkele weken geleden ook een debat over gehad. Laat me toch duidelijkzijn. We hebben het hier over een praktische huurverlaging van bijna 10%:van 6,2% naar 4,5% naar 0% dit jaar, en volgend jaar geprognosticeerdvan 3,6% naar 0%. We hebben het dan over bijna 10% huurverlaging. Ikdenk dat we als PVV onze belofte waarmaken die we hebben gedaan overde huurverlaging in de sociale sector. Dat vinden we ontzettendbelangrijk.Dan de grotere groep versus de kleinere groep. Nogmaals, wat ons betreftgeldt de huurbevriezing voor alle sociale huurders. Ik heb dat drie wekengeleden ook gezegd.De voorzitter:De heer El Abassi heeft nog één interruptie, die hij graag inzet.De heer El Abassi (DENK):Die zal ik helaas moeten inzetten, want de vraag was ... Met 20% bedoeldeik overigens niet de 20% huurverlaging die de PVV ooit beloofd had en dieze niet is nagekomen. Ik bedoelde de groep van 20% die nu geen rechtheeft op een huurbevriezing, omdat ze hun huis huren via privateverhuurders. Ik zou toch het volgende willen vragen. Stel dat de Ministerniet met een bevredigend antwoord komt, gaat de PVV dan de woordenvan de heer Mooiman omzetten in daden, dus via moties of op anderemanieren?De heer Mooiman (PVV):Nogmaals, wat ons betreft geldt die huurbevriezing voor alle socialehuurders. Ik heb het drie weken geleden ook gezegd en ik heb het tijdensdit debat veel gezegd. Het is ook een belangrijk debat.De voorzitter:Ik zag de heer Grinwis. Volgens mij wil de heer Grinwis interrumperen,dus bij dezen het woord.De heer Grinwis (ChristenUnie):Huurbevriezing is bouwbevriezing. Meneer Mooiman kan nog zo vaakwapperen met een EIB-rapport. Dat rapport is gedebunkt, want eengemiddelde woningcorporatie bestaat niet. Johan Conijn en Yves Baljethebben helemaal uitgeplozen dat het gewoon niet klopt en dat 35 miljardvan de investeringsopgaven en -mogelijkheden tot 2034 daadwerkelijkverdampt in het totaal van 49 miljard. Wat meneer Mooiman zegt, kloptdus gewoon niet. Bovendien zitten we op 21 mei. De Raad van State gaatvolgens mij niet spoedig met een advies komen, want daarvoor is het veelte ingewikkeld. We hebben straks, na 1 juni, een advies en misschien rond7 juni of zo een wetsvoorstel. Daar komt op zijn best een dictum c uit enmisschien wel een dictum d. We moeten het heel zorgvuldig behandelenen dan moet het ook nog naar de Eerste Kamer, waar het waarschijnlijk zalsneuvelen. Dan kun je toch veel beter nu inzetten op een slimmehuurbevriezing, namelijk de huurtoeslag zodanig verhogen dat weTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39714 mensen aan de onderkant, voor wie € 10 per maand veel is, op die manierhelpen? Het Nibud zegt: een huurbevriezing is dom. Je kunt deze mensen,bijvoorbeeld een huurder met een bijstandsuitkering, beter gericht helpenmet een tientje extra per maand, of een gezin met twee kinderen en eeninkomen van 130% van het minimumloon met € 12 per maand.De voorzitter:Dank u wel.De heer Grinwis (ChristenUnie):Ik steek hier de hand uit naar de heer Mooiman: doe het nou zo. Want deroute van meneer Mooiman loopt hartstikke dood. En inderdaad, het iseen sigaar uit eigen doos.De heer Mooiman (PVV):Ik wil eerst nog even reageren op het Nibud en dan kom ik op de rest. Ja,ik heb het bericht van het Nibud ook gezien: een onderzoek in opdrachtvan koepelorganisatie Aedes. Er wordt inderdaad gezegd dat mensen hetniet nodig zouden hebben. Ik ken heel veel huurders die, als je het aanhen vraagt, het absoluut wél nodig hebben. Nogmaals, 1,4 miljoen van dearmste huurders betalen bijna 40% van hun inkomen alleen maar aan dewoonlasten. Dat wil ik gezegd hebben voordat dat gebagatelliseerd zouworden. Ik zeg niet dat de heer Grinwis dat doet, maar het is even eenreactie op het Nibud.Dan de huurtoeslag. Ik begrijp waar de heer Grinwis naar toewerkt en ikbegrijp op zich ook de redenering daarachter. Tegelijkertijd hebben we defeitelijke situatie dat we met deadlines van 1 juli te maken hebben versusdat huurtoeslag wettelijk simpelweg pas kan vanaf 1 januari bij hetBelastingplan. Dat is altijd zo, dus dat maakt het complex. Tegelijkertijd wilik het volgende zeggen tegen de heer Grinwis. Het is natuurlijk een debatwaarin het politiek misschien hard tegen hard kan gaan. Ik waardeer deheer Grinwis natuurlijk, zeker als collega. Hij heeft mij ook horen zeggendat wij de komende tijd extra compensatie niet uit de weg gaan. Dus watdat betreft lijkt het me ook een fijne zaak als we ervoor kunnen zorgen datwe gezamenlijk achter deze huurbevriezing kunnen staan en dat we datinderdaad op een manier doen waarmee we iedereen tevreden kunnenstellen.De voorzitter:Ik zie de heer Grinwis popelen en hij zegt: ik heb maar vier interrupties.Dat klopt. Dat hebben jullie allemaal. De heer Vijlbrief wenst wel gebruikte maken van zijn interrupties, dus bij dezen is het woord aan hem.De heer Vijlbrief (D66):Het voordeel is dat het mijn eerste is, voorzitter. Dank u wel. Dit soortdebatten worden lelijk als we elkaar de hele tijd met feiten om de orengaan slaan en gaan zeggen: dat klopt niet hoor. Dus ik dacht: ik pak maareven die dilemmanotitie. Het is een feit dat dat geen dilemmanotitie is.Deze notitie is gewoon één grote ravage, maar dat is weer wat anders. Ikga voorlezen wat daarin staat. Het gaat om vijf dingen en ik ga de heerMooiman vragen of hij het hiermee eens is. «Het ontbreken van struc-turele compensatie maakt huurbevriezing juridisch zeer kwetsbaar». «Inde Voorjaarsnota is enkel incidentele compensatie geregeld die bij langena niet voldoende is». «Het wel doorvoeren van de huurbevriezing en hetniet compenseren van private verhuurders is bovendien juridisch niethoudbaar.» En daar komt het: «De huurbevriezing vertaalt zich tot 2035 in85.000 minder nieuwe sociale huurwoningen en 365.000 minder verduur-zaamde woningen door corporaties. Hier komen grofweg 70.000woningen bovenop van marktpartijen die niet meer bouwen. Ook debetaalbaarheidsdoelstellingen uit het regeerprogramma, 30% sociaal enTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39715 twee derde betaalbaar, raken hierdoor buiten bereik.» Dit stuk is door hetkabinet gegaan. Die stukken zijn aangeboden aan de Kamer. Dus ik neemaan dat heer Mooiman deelt wat hier staat, anders is hij het niet eens metzijn eigen kabinet. Mijn vraag is hoe hij nou reageert op deze ravage.De heer Mooiman (PVV):Nou, voorzitter ...De voorzitter:Even wachten, meneer Mooiman. Kan de heer Vijlbrief even zijnmicrofoon uitzetten?De heer Vijlbrief (D66):Ik dacht dat ik dat had gedaan. Sorry.De heer Mooiman (PVV):Ik wil toch twee dingen scheiden. Ik zit hier natuurlijk namens de Partijvoor de Vrijheid. Ik zit hier in de Tweede Kamer. Ik zit niet in het kabinet.Logischerwijze hebben wij de dilemmanotitie, die ik goed begrijp, van deMinister doorgenomen. Daarin heeft zij een aantal zaken uiteengezet.Daarin zien wij bijvoorbeeld ook dat de cijfers die de Minister aanlevert, alfors verschillen van de cijfers die woningbouwkoepel Aedes aanlevert. Ikheb net ook de cijfers van het Economisch Instituut voor de Bouwgenoemd. Dat is ook een gerenommeerde partij, die dit helemaal heeftuitgezocht. Tussen die drie cijfers zitten verschillen. Ik denk dat hetdaarom ook goed is dat we de koppen bij elkaar steken om te bekijken water nodig is en op welke manier dat kan gebeuren om het tot een positiefresultaat te laten leiden. Ik heb het al een aantal keren gezegd: extracompensatie gaan wij niet uit de weg. Het lijkt me logisch dat wij ook nietwillen dat de bouw stokt. Tegelijkertijd houden wij zeker wel vast aan dehuurbevriezing. Nogmaals, heel veel huurders gaan erop vooruit. Het gaatom 2,1 miljoen huishoudens. Het heeft effect op 3,6 miljoen mensen. Dusdaar blijf ik bij.De heer Vijlbrief (D66):Dan is toch gewoon de conclusie dat de cijfers kloppen. Ik hoor de heerMooiman namelijk niet zeggen dat de cijfers niet kloppen. Laten we dangewoon uitgaan van de cijfers van de Minister. Dan is het gewoonglashelder: dit is een bouwbevriezing. Laten we dat dan gewoon tegenelkaar zeggen. Wij gaan de doelstelling niet meer halen. Dan moet de heerMooiman dat ook gewoon voor zijn rekening nemen. Dat is niet erg, wanthij heeft er voor gekozen en hij vindt dat blijkbaar niet zo erg. Nou ja, datzijn dan de feiten.De heer Mooiman (PVV):Dat klopt natuurlijk niet, met alle respect naar de heer Vijlbrief. Ik neem decijfers van zowel het EIB als woningbouwcorporaties als het Ministerievan VRO tot mij. Ik constateer dat die cijfers er zijn. Ik zeg ook niet datbepaalde partijen niet de waarheid spreken. Ik weet natuurlijk ook nietexact welke berekeningen partijen hebben gebruikt. Ik constateer alleenwel dat er verschillen zitten tussen de cijfers. Dat is gewoon een feitelijkeconstatering. Het is vervolgens natuurlijk helemaal niet zo dat de wethelemaal in kannen en kruiken is. Die is nog niet eens bij de Kameringediend, hè? De Minister is nog bezig met de wet. Het is goed dat wehier nu het debat voeren, maar we gaan hier ook zeker nog een langplenair debat over voeren als de wet hier eenmaal ligt. De Minister is ernog mee bezig. We hebben vrijdag bij de ministerraad gehoord – sorry,voorzitter, ik wil er toch langer de tijd voor nemen – dat er eventueel nogwijzigingen komen. Laten we ons daarop focussen en ons niet opTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39716 voorhand neerleggen bij allerlei scenario’s die eventueel helemaal niet derevue passeren. Ik denk dat wij ons hier heel redelijk opstellen.De voorzitter:Ik zie toch nog een interruptie van mevrouw Beckerman.Mevrouw Beckerman (SP):Ik zat even zetels te tellen. Ik hoor de PVV zeggen: huurbevriezing wat onsbetreft voor alle sociale huurders. Dat zijn dus ook de huurders die bijparticulieren huren, die nu vergeten zijn. Dat is één. Het tweede wat u zei,was: extra compensatie gaan wij niet uit de weg. Dan komen we dus alheel dicht bij het voorstel dat de SP en GroenLinks-PvdA eerder hebbengedaan, namelijk huurbevriezing voor alle sociale huurders, met goedecompensatie. Ik zat gewoon even te tellen. Als we die zetels nu eens bijelkaar optellen en we kijken naar de stemming over de wet-De Hoop, danzitten we op een meerderheid. Zou u ons dan nog even kunnen vertellenwat «extra compensatie» voor u betekent? Als dat namelijk inderdaadbetekent: afschaffen van het feit – ik noem het een bizar feit – dat onzehuurders winstbelasting en ATAD betalen, dan zijn we er gewoon. Danhebben we een goede huurbevriezing voor alle sociale huurders, danhebben we eerlijke compensatie. Mijn vraag is heel simpel: als de PVVzegt «extra compensatie gaan wij niet uit de weg», kan de PVV dantoezeggen dat zij dat met ons gaat regelen? Dan zijn we er namelijkgewoon en kunnen we stoppen met deze ellende.De heer Mooiman (PVV):Ik heb inderdaad gezegd dat we extra compensatie niet uit de weg gaan.Ik heb ook gezegd dat we die compensatie graag gebaseerd willen hebbenop feiten. Er zijn meerdere mogelijkheden bij de compensatie denkbaar.Je creëert er ook een financieel vraagstuk mee, waarover de viercoalitiepartijen met elkaar om tafel zullen moeten gaan zitten om te zienhoe dat in te vullen. Ik kan zo’n onderhandeling hier niet eventjes in eencommissiedebat gaan doen, dat zult u ook wel begrijpen. Maar ik hebgezegd wat ik heb gezegd, en extra compensatie gaan wij niet uit de wegals die nodig is.De voorzitter:Dank u wel. Uw laatste interruptie, mevrouw Beckerman. O nee, excuses:uw derde interruptie.Mevrouw Beckerman (SP):Wacht even. Ik dacht: dit is goed nieuws, want u zegt «extra compensatiegaan wij niet uit de weg». Maar als ik dan zeg «oké, laten we dat gaanregelen, want dan zijn we klaar», dan wordt het weer ingewikkeld. Terwijldat wel echt is waar het hier om gaat! Wij waarschuwen al maandenlang:als je dit wilt, wees dan alsjeblieft op tijd. Wat er nu gebeurt, is namelijkdat huurders thuis die brief op hun mat vinden en denken: ja, maar wachteens even, Geert Wilders heeft mij toch beloofd dat mijn huuromlaaggaat? En tegelijkertijd is er ook nog een groep huurders uitge-zonderd. Wanneer wil de PVV dit dán gaan regelen, als ze nu zegt: wegaan extra compensatie niet uit de weg, maar we willen dat niet langs dedemocratische route, via het zoeken naar meerderheden gaan regelen indeze commissie, maar laten dat weer over aan iets ... Ik ben het spoorbijster of collega Mooiman hier wel echt voor wil gaan strijden, want hetis nu een reële mogelijkheid ...De voorzitter:Mevrouw Beckerman, rondt u af?Mevrouw Beckerman (SP):Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39717 ... alleen hebben we geen idee hoe het eruit gaat zien.De heer Mooiman (PVV):Ik wil toch even zeggen: de PVV heeft als geen ander geknokt voor dezesociale huurbevriezing voor twee jaar. Daar hebben wij keihard voorgevochten en die bevriezing gaan we natuurlijk ook gewoon regelen.Daarom is het ook zo belangrijk dat de Minister een wet heeft ingediendbij de Raad van State die nu dat traject doorloopt, zodat we ook op tijdkunnen zijn voor 1 juli. Ik denk dat het hartstikke goed is dat de Ministerdat alvast heeft gedaan. Tegelijkertijd, en dat heb ik net ook gezegd, is nogniet alles in kannen en kruiken. En ja, als extra compensatie nodig is, dangaan wij dat ook niet uit de weg. De wijze waarop zullen we met elkaarmoeten bepalen in de coalitie, zoals het gebruikelijk is te doen en zoals hetaltijd gebeurt, ook als een andere partij in de coalitie zit, zodat we goedeafspraken hebben. Maar ik zeg er wel bij: ook wij zijn natuurlijk gewoongekozen partijen – ook de SP is een gekozen partij – en we trekken graagmet elkaar op om dit mogelijk te maken.De voorzitter:Dank u wel. Dan was dat de laatste interruptie voor u, meneer Mooiman,en geef ik nu graag het woord aan de heer De Hoop, die namensGroenLinks-PvdA het woord zal voeren.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Dank u wel, voorzitter. Een bouwstop in tijden van woningnood: wieverzint zoiets? Het is toch echt het kabinet-Wilders/Yes¸ilgöz dat dat gedaanheeft. Ik kan niet anders constateren dan dat de VVD en de PVV tijdensonderhandelingen het slechtste in elkaar naar boven hebben gehaald. Hetslechtste. Minder betaalbare woningen. Korten op de huurtoeslag. Mindersociale huur en vrij baan voor particuliere verhuurders. U hoort het al: hetverkiezingsprogramma van de VVD. Amateurisme tijdens de onderhande-lingen, valse beloftes doen, een destructief voorstel indienen, even goedesier maken en daarna geen verantwoordelijkheid meer nemen voor dechaos die je hebt gecreëerd: het is de PVV ten voeten uit. Het is roekelozepolitiek: goed voor de achterban, jammer voor de rest. Het staat symboolvoor de manier waarop het kabinet-Wilders/Yes¸ilgöz politiek bedrijft. Hetis kortzichtig, zonder visie en niemand gaat erop vooruit.De voorzitter:De heer Mooiman wil daar graag op reageren.De heer Mooiman (PVV):Ja, dat zou ik graag doen. Toen wij het drie weken geleden met elkaarhadden over de initiatiefnota van de heer De Hoop van GroenLinks-PvdA,hebben wij naar voren gebracht dat de heer De Hoop de besparing op dehuurtoeslag in zijn initiatiefwet op geen enkele manier gebruikte voor dehuurders. Van de volledige besparing van die huurtoeslag zette hij niets invoor de huurders, iets waar hij nu de PVV van beschuldigt, terwijl wij bijde huurtoeslag voor een miljard extra hebben gezorgd voor de huurders.Hoe valt dat verhaal te rijmen met wat de heer De Hoop nu zegt?De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Toch even: de heer Mooiman en ik zijn beiden voor een huurbevriezing.Althans, dat beeld heb ik nog steeds. Letterlijk iedereen die hiermee bezigis, van de Woonbond tot Aedes, zegt: als je kiest voor een huurbevriezing,al zijn we daar niet allemaal voor, is de route die De Hoop heeft gekozen,met het afschaffen van de vpb, de enige manier om dat te doen, omdat jedaarmee én huurders helpt, én de investeerderscapaciteit overeind houdt.Dat is de wijze waarop je dat doet. Als mensen een lagere huur hebben,heeft dat natuurlijk effect op de huurtoeslag; dat is per definitie zo. MaarTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39718 dat is niet zo stevig als dat bij dit kabinet gebeurd is. Als de heer Mooimandus echt voor een huurbevriezing is, als hij er echt voor is om dat op eensociale manier te doen, moet hij het toch met mij eens zijn dat hetwetsvoorstel dat wij hebben ingediend een veel verstandigere route is?Zelfs de Minister heeft gezegd: als je wilt compenseren, moet je toch devpb afschaffen. Ik snap gewoon niet waar de heer Mooiman naartoe wil.De heer Mooiman (PVV):De heer De Hoop van PvdA-GroenLinks haalt hier twee dingen doorelkaar. Hij gaf net aan dat wij als PVV een deel van de bespaardehuurtoeslag niet aan de huurder zouden geven, terwijl wij een miljard aande huurders geven via de huurtoeslag. De heer De Hoop heeft zelf eenvoorstel gedaan, hij heeft een initiatiefwetsvoorstel gemaakt, maar van aldie bespaarde huurtoeslag zat daar geen enkele euro in voor de huurders.Ik zou hier dus graag een antwoord op willen. Hoe kan de heer De Hoopdit nu zeggen over het voorstel dat de coalitie heeft gedaan, terwijl hij zelfgeen euro aan de huurders teruggaf? Daar wil ik toch heel graag eenantwoord op.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Hier zit wel een heel groot verschil tussen, want wij hebben natuurlijkgeen begrotingswet ingediend. Wij hebben sec ons wetsvoorstelingediend, waarbij we én de compensatie voor woningbouwcorporatiesén de huurbevriezing voor huurders hebben geregeld. Maar feit is dat datvoorstel geen meerderheid heeft gekregen, en dat komt doordat de PVVtegen heeft gestemd. We hebben het nu over een wet van deze Ministerdie nog moet komen, maar waarvan we al weten dat er in ieder geval35 miljard aan investeringscapaciteit minder is voor corporaties en dateen heel groot deel van de sociale huur er niet eens onder valt. Dat is tochecht de verantwoordelijkheid van de heer Mooiman. Als hij een bevriezingvan de sociale huur wil ... Ik zal hem nu alvast vertellen dat ik bij debehandeling van de wet van de Minister weer een amendement zalindienen met het voorstel om de winstbelasting af te schaffen. We kunnenhet nog met elkaar hebben over de dekking, maar dan regelen we het opeen goede manier. Dan kunnen we eruit komen, maar als we dat nietdoen, heb je een heel onverantwoord voorstel, en dat is dan toch echt hetvoorstel van de PVV-fractie en niet van mijn fractie.De voorzitter:Dank. U mag verder met uw betoog.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Voorzitter. 150.000 woningen kunnen niet gebouwd worden, volgens hetministerie. Aedes heeft het zelfs over nog meer: 180.000 woningen.Bovendien raakt het ook de bouw van woningen buiten de sociale huur enzullen meer dan een miljoen woningen niet verduurzaamd kunnenworden. Het is de bijl aan de wortel van de volkshuisvesting en hetvergroot de woningnood. Laat ik vandaag heel helder zijn:GroenLinks-PvdA is voor een huurbevriezing, maar niet voor eenbouwstop.De prijzen voor boodschappen in de supermarkt blijven stijgen en deenergierekening gaat door het dak. Veel mensen kunnen het financieelniet aan als de grootste huurstijging van de afgelopen jaren nu eenvervolg krijgt met deze huurstijging. Daarom knokken wij er al maandenvoor om de huurverhoging tegen te gaan. Dat hebben we gedaan metsociale en gedekte alternatieven. Maar de mooie praatjes van het kabinetover bouwen en lagere huren ten spijt, kiezen zij niet voor huurders enwoningzoekenden, maar voor pandjesbazen. Corporaties betalen derekening. Particuliere verhuurders worden ontzien. De VVD komt daartenminste openlijk voor uit, maar het is onbegrijpelijk dat PVV en NSC ditTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39719 laten gebeuren. Als de sociale huurwoning van een particuliereverhuurder is, kun je ook fluiten naar je huurbevriezing en krijg je dus weleen huurverhoging. Waarom laat de Minister een half miljoen huurders inde kou staan? De Minister zegt dat het te ingewikkeld zou zijn omparticuliere verhuurders te compenseren, maar dat vind ik ergens tochvreemd, want in 2021 – mevrouw Beckerman refereerde daaraan – werder ook compensatie voor kleine particulieren geregeld via een apart fonds.Kan de Minister hier dan toch niet mee aan de slag gaan? Of breekt ze debelofte dat alle sociale huren bevroren worden? Waarom kiest de Ministertrouwens voor de vorm van een wetstraject, terwijl de huurbevriezing van2021 per ministeriële regeling werd vastgesteld? Is dat niet makkelijker ensneller?Het kabinet laat ook de huren in de middenhuur en de vrije sector gewoonstijgen. Meer geld voor pandjesbazen, terwijl de middenklasse de prijsbetaalt. Deze Minister gaat nu morrelen aan de wet die buitensporige enonterecht hoge huren moet aanpakken, de Wet betaalbare huur. Wewisten dat ze er geen fan van was, maar het gebeurt nu wel, terwijl de wetminder dan een jaar in werking is en de langetermijneffecten noghelemaal niet bekend zijn, terwijl de Woonbond, Aedes en de VNG deMinister oproepen om dit niet te doen, terwijl NSC en PVV nog trotsvierden dat ze het tegen hadden gehouden en het twee dagen later bij devoorjaarsonderhandelingen toch weer was gebeurd dat deze hurenomhooggaan. Ik kan alleen maar concluderen dat dit kabinet en dezeMinister particuliere verhuurders ontzien en dat ze de corporaties en ookhuurders de rekening laten betalen.Voorzitter. Van alle gebroken beloftes van de PVV vind ik dit toch wel deallerlelijkste. Huurders wordt een bevriezing beloofd die mogelijk nietdoorgaat, woningzoekenden zijn de dupe, er is chaos gecreëerd enniemand schiet er wat mee op. Ik zei het al: je kan het plan van Wilderseigenlijk al uittekenen. Hij heeft misschien spijt van zijn amateurismetijdens de onderhandelingen. Hij laat de Minister nog steeds dit destruc-tieve wetsvoorstel indienen. Hij duikt wanneer hij verantwoordelijkheidmoet nemen zodat hij links zo meteen de schuld kan geven als de wetsneuvelt in de Eerste Kamer. Playbook populisme. Cynisch populismeover de rug van Nederlanders die misschien het einde van de maand nietkunnen halen.Maar het is nog niet te laat. Ons wetsvoorstel, dat voor het meireces doorde Kamer is weggestemd, biedt oplossingen voor bouwers, woningzoe-kenden en huidige huurders. Wat GroenLinks-Partij van de Arbeid betreftmoet compensatie voor corporaties volledig en structureel geregeld zijn,zoals dat in ons eigen voorstel het geval was. Uiteraard zal ik mijn uiterstebest doen om de dwaze wet van deze Minister op dit punt te verbeteren.Wij zullen tot de laatste snik strijden voor een sociaal alternatief voorhuurders, zonder dat woningzoekenden getroffen worden. Ik zal duswederom amenderen op het voorstel van de Minister om de vpb af teschaffen. Er valt te praten over een dekking daarvoor, maar als je oprechteen huurbevriezing wil, is dit de manier om dat te doen. Maar ik zegopnieuw glashelder: wij stemmen niet in met een bouwstop, niet in tijdenvan woningnood. Het moge duidelijk zijn dat deze wet onze steun alleengaat krijgen als hij herzien wordt. Daar ga ik tot de laatste seconde mijnbest voor doen.De voorzitter:Dank u wel. Ik zit even te kijken of er een interruptie is. De heer Mooimanheeft een interruptie.De heer Mooiman (PVV):Ik zou ook nog graag het volgende aan de heer De Hoop willen vragen. Hijgeeft aan dat in het initiatiefwetsvoorstel waar we zonet al even overhebben gesproken volledige compensatie was voorzien, maar dat isTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39720 natuurlijk ook niet zo. De eerste compensatie die de heer De Hoop had,was een niet bestaande heffing die niet nader is uitgewerkt. Vervolgensheeft er een wijziging plaatsgevonden om alleen voor de sociale huur eendeel te compenseren via verschillende potjes. Maar voor de middenhuuren de vrije sector, waar ook gewoon gebouwd moet worden, had de heerDe Hoop helemaal niets voorzien. Dus ook daar graag een antwoord op.De voorzitter:Het woord is aan de heer De Hoop.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Ik wil even twee dingen apart nemen. Eerst wat betreft de socialehuurders. Uiteindelijk hebben we het over een wet gehad die bij de Kamerlag ter behandeling. Daar heb ik in een nota van wijziging keihardverankerd dat de vpb afgeschaft ging worden, met een dekking. Dedekking kwam wel bij het bedrijfsleven terecht, dus ik snap dat rechtsepartijen dat niet heel leuk vonden. Maar er was een dekking en er was eenwettelijke verankering voor de afschaffing van de vpb, en die wasvolledig. Punt. Die was volledig.Dan ten tweede over de particulieren. Wij hebben gezegd: het feit dat jijeen woning koopt en voor twintig jaar verhuurt, betekent denk ik niet datjij vanwege één jaar huurbevriezing die woning hoeft te verkopen. Maarwe hebben in de memorie van toelichting bij ons wetsvoorstel ook gezegddat wij het wenselijk zouden achten dat je net als in 2021 voor dieparticuliere verhuurders een fonds zou oprichten waar zij aanspraakzouden kunnen maken op compensatie. Dat is bovendien de enige manierom dat voor particuliere verhuurders te doen, want de Minister geeft zelfook aan dat ze geen huurregister heeft. Dus hoe had ik dat dan op diemanier moeten compenseren? Maar je kunt wel een fonds organiserenwaar mensen aanspraak op kunnen maken, net als in 2021 is gebeurd. Ikheb dat dus gewoon op een goede manier gedaan, en zeker voor desociale huren, waar deze wet over gaat, hebben wij tot de laatste snik devpb stevig verankerd in ons wetsvoorstel. Dat kan de heer Mooimanwoord voor woord nazoeken, maar dat is gewoon feitelijk waar.De voorzitter:Dank u wel.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Dat zegt Aedes en dat heeft de Minister ook erkend.De voorzitter:Uw laatste interruptie, meneer Mooiman.De heer Mooiman (PVV):Tot slot, want er is nog wel een ding aan het einde van het betoog van deheer De Hoop dat inderdaad wel verduidelijkt moet worden. Is de heer DeHoop, is GroenLinks-PvdA, nou werkelijk bereid om al die huurders die zijal maandenlang een huurbevriezing beloven ... Is het nou echt zo dat diebelofte van GroenLinks-PvdA loos was en dat GroenLinks-PvdA hiergewoon zegt: wij gaan niet voor die wet stemmen? Het zou toch schan-dalig zijn als dat zo is. Dan zou GroenLinks-PvdA de huurder totaal in desteek laten.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Ik heb al geschetst dat dit zou gebeuren. Ik heb het al geschetst en ik vindhet ook wel ... Ik zou me toch wel een beetje schamen als ik dezeinterruptie had gepleegd als ik de heer Mooiman was, als je op dezemanier zo’n voorstel doet vanuit het kabinet – een huurbevriezing, nietgedekt – en dan verwacht dat wij dat maar steunen terwijl er zo veelTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39721 woningen niet gebouwd zouden worden. Het is toch compleet logisch datwij dit voorstel op deze manier niet zouden steunen. Ik ga er toch nietverantwoordelijk voor zijn dat in een tijd van woningnood zoveelwoningen niet gebouwd zouden worden. Ú bent hier verantwoordelijkvoor. De PVV heeft dit slechte voorstel doorgedrukt in het kabinet. Wijgaan het op deze manier niet steunen. Als u daadwerkelijk wil dat wij diesociale huurders gaan helpen, dan moeten we die compensatie regelen. Ikga daarop amenderen. U mag mij wel honderd keer bellen over dedekking. U heeft dat nog nooit gedaan, omdat u überhaupt die samen-werking helemaal niet wil om wat te regelen voor huurders. Maar als udat daadwerkelijk wil, gaan we er nog uit komen. Dat kan vandaag nog.Dan zoeken we een dekking voor de vpb en dan gaan we huurders helpen.Maar u wil dat helemaal niet. U wil chaos creëren en links de schuldgeven. Veel succes, het gaat u deze keer niet lukken.De voorzitter:Dank u wel. Ik zie nog een interruptie van mevrouw Wijen-Nass.Mevrouw Wijen-Nass (BBB):Tot slot heb ik ook nog een vraag aan de heer De Hoop. Hij heeft het overpopulisme en makkelijk politiek bedrijven. Ik erger me altijd in dit soortdebatten best wel over de manier waarop wij hier verhuurders wegzetten.Dan wordt er gesproken over pandjesbazen die allemaal hun huurderszouden uitbuiten, terwijl het hier gaat om best wel verschillende soortenverhuurders. Er zijn mensen die gewoon één woning verhuren, maar jehebt ook institutionele beleggers. Ik zou wel benieuwd zijn hoe de heer DeHoop daar dan naar kijkt.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Uit stukken van het Ministerie van Financiën vorig jaar bleek dat 94% vande huurders in de particuliere sector meer betaalt dan de wet voorschrijft.Vorig jaar zagen we met de Wet betaalbare huur dat ongelofelijk veelverhuurders exorbitant hoge huren vroegen aan huurders. Volgens mij ishet met een reden geweest dat we dat met elkaar gereguleerd hebben.Het is met een reden geweest dat de Wet betaalbare huur is ingevoerd.Een meerderheid van de Kamer heeft daarvoor gestemd. Ik vind het heelverdrietig om te constateren dat, nadat een wet nog niet eens een jaargeleden is aangenomen, daar nu alweer van afgeweken wordt. Wat ik hebproberen te schetsen in dit debat, is dat zelfs als je de huren wil bevriezen,wat ik wil, het eigenlijk nog redelijker zou zijn om dat voor de middenhuurte doen, waar de huurverhoging 7,7% is. Het zou eigenlijk nog redelijkerzijn om dat voor de vrije sector te doen. Die huurverhoging is misschienmaar 4,1%, maar het gaat over forse bedragen. Daar zijn mensen van hunnetto-inkomen veel meer aan kwijt. Ik ben voor de bevriezing van desociale huur, maar ik mag toch hopen dat we voor die huurders die in eenparticuliere huurwoning zitten ook wat zouden doen. Ik merk gewoon datdit kabinet, en met name ook de BBB, toch elke keer wel heel erg staat teklappen voor die particuliere verhuurders en het blijkbaar niet moeilijkvindt om de woningbouwcorporaties de nek om te draaien. Daar heb ikwel grote moeite mee.Mevrouw Wijen-Nass (BBB):Volgens mij heeft de heer De Hoop zelf voor de Wet betaalbare huur endie huurverhogingen gestemd. Hij is namelijk altijd vol lof over de Wetbetaalbare huur. Het is geen geheim dat de BBB dat niet is. Waarom? Hetwas al meteen te zien dat die Wet betaalbare huur dramatische gevolgenheeft voor onze woningmarkt. Uit onderzoek van NVM bleek dat een vande vijf verkochte woningen een voormalige huurwoning was. Wij hebbenook het WoonOnderzoek gezien. Daaruit blijkt dat heel veel woningzoe-kenden een huurwoning of een huurappartement zoeken. Die betaalbareTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39722 woningen in het middenhuursegment zijn ook heel belangrijk, want er zijngenoeg mensen die niet in aanmerking komen voor een socialehuurwoning, maar die wel graag willen huren. Het doel van de Wetbetaalbare huur is dat er meer betaalbare huurwoningen komen, maarvolgens mij is dat niet gelukt met deze wet. Het is dan ook niet meer danlogisch dat we dit nu gaan aanpassen en dat de Minister daarmee aan deslag gaat.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Door de Wet betaalbare huur gaat voor 300.000 woningen de huur € 190per maand naar beneden. Ik vind het nog steeds heel goed dat datgebeurd is. Ik vind het ook heel erg logisch dat er een deel uitstroom zit bijdie huurwoningen. In de periode 2018 tot 2022 zijn er immers 75.000betaalbare koopwoningen die voor starters waren, opgekocht voor dezogenaamde buy-to-let. Wij weten beiden wat dat betekent: dat zijnwoningen die worden opgekocht en dan voor een hoge prijs wordenverhuurd. Tja, op het moment dat het voor mensen misschien niet meerhelemaal uit kan, is het ook logisch dat er een terugvloei is naar dekoopmarkt voor starters. Er zijn heel veel jonge mensen blij die nu aaneen koopwoning kunnen komen en er zijn heel veel mensen blij dat hunhuur naar beneden is gegaan. Dus ik vind de uitkomst van de Wetbetaalbare huur volstrekt logisch. Ik vind ook dat je die moet evalueren.Als er dingen misgaan, kun je daar nog op ingrijpen, maar om binnen eenjaar die wet op deze manier alweer in de prullenbak te gooien, om eraante morrelen, vind ik zeer onverstandig. Ik wist dat de BBB dat wilde; daarbent u altijd open over geweest. Mijn frustratie zit dus niet zozeer richtinguw partij, maar met name richting NSC en de PVV, die zeiden dat ze hetniet wilden, maar die in de laatste uren van de onderhandelingen het welhebben laten gebeuren. Ik vind dat buitengewoon onverstandig. Ik vindhet niet uit te leggen dat als je net in een particuliere huurwoning zit, jehuur zó flink omhooggaat, terwijl dat in een sociale huurwoning niet hetgeval is.De voorzitter:Dank u wel. Mevrouw Wijen-Nass, ik hoor u een opmerking over deinterrupties maken. We hebben inderdaad maar vier interrupties. Dat isook nodig, want we zijn al een uur en een kwartier bezig en ik hoor heelgraag wat de andere Kamerleden nog in te brengen hebben. Ik geef heelgraag het woord aan de heer Flach. Hij zal het woord voeren namens deSGP.De heer Flach (SGP):Voorzitter, dank u wel. Als je een dorstig iemand een heerlijk glas koudwater geeft, is dat zeer te prijzen. Als dat water echter zout is, weetiedereen de gevolgen: de dorst is heel even gelest, maar het zoute waterwekt alleen maar meer dorst op. Ziedaar de huurbevriezing. Het lijkt eenverlichting voor huishoudens, maar het is als het drinken van zout water.Het idee over de huurbevriezing kwam tot stand in een voor de onderhan-delaars slapeloze nacht en dat is te zien. Iedereen die langer dan drieminuten hierover nadenkt, zal erkennen wat een dramatisch slecht ideehet is. Op korte termijn genereus, op lange termijn desastreus.Voorzitter. Werkelijk iedereen is hier de dupe van. Ik som een aantalpartijen op. De woningzoekenden. Doordat er minder huizen wordengebouwd, loopt het tekort van 400.000 woningen verder op. De meestkwetsbare huurder. Die gaat er netto € 25 per maand op vooruit, maar debesparing van € 30 tot € 50 per maand op de stookkosten van zijntochtige huis gaat niet door. De starter op de woningmarkt. Die kan zijneerste huisje wel vergeten; er zullen 16.000 woningen minder wordengebouwd, vooral in het goedkopere segment. Woningcorporaties. Zeldenis er zo veel investeringsbereidheid geweest bij corporaties en zeldenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39723 hebben ze zo’n brutale klap in het gezicht gekregen die de helft van hen inacute investeringsproblemen brengt; 35 miljard aan investeringenverdwijnt. Verder leidt het tot 0,6 megaton minder CO2-besparing doordater niet verduurzaamd kan worden, oplopende wachtlijsten, slinkendesociale voorraad en niet-gerenoveerde, schimmelende woningen. En zokan ik nog wel even doorgaan.Voorzitter. Wat ik het meest cynisch vind, is dat de enige die hier beter vanwordt, letterlijk de enige, de rijksoverheid zelf is. De maatregel kost deoverheid namelijk niks. Sterker nog, de maatregel levert zelfs jaarlijks eenbesparing op van 0,5 miljard vanwege minder huurtoeslag. Schaam-teloos.Voorzitter. Ik spreek de coalitiepartijen VVD, BBB, NSC en VVD hiernadrukkelijk op aan. Doe dit niet! Het is geen schande om te erkennen dathet een mooi gebaar richting huurders leek, maar dat in werkelijkheidiedereen er de dupe van is. Politieke moed is soms ook terugkomen op jeplan. Nu de PVV toch heeft aangegeven het hoofdlijnenakkoord te willenopenbreken, liggen hier kansen. Ik spreek ook de Minister aan. Waaromheeft de Minister dit laten gebeuren? Zo kunt u toch nooit meer uw doelenhalen? Hoe legt u dit uit, vraag ik via de voorzitter, aan al die gemeenten,bouwers en ontwikkelaars? Dit is obstructie. Minister, trek aan denoodrem. Sta voor de woningzoekenden, de starters en de corporaties.Graag zou ik van de Minister een overzicht ontvangen van alle woondealsen afspraken die door deze huurbevriezing niet meer door kunnen gaan.De huurbevriezing zal namelijk gevolgen hebben voor de hele woning-markt. Zagen aan de poot van de sociale woningbouw zorgt er gewoonvoor dat de boel instort. Wijken worden namelijk gemengd gebouwd. Hetwegvallen van sociale woningbouw zal ook betekenen dat er minderkoop- en middenhuurwoningen gebouwd gaan worden. Dat isonbestaanbaar, wat de SGP betreft. Provincies en gemeenten krijgen hunprojecten niet meer rond als de sociale woningbouw stokt. Wat gaat deMinister hieraan doen?Voorzitter. Dan even iets anders. We zijn ook nog wel ergens blij mee,namelijk dat de Minister openstaat voor aanpassingen van de Wetbetaalbare huur. De SGP heeft tegen deze wet gestemd, maar voorstellendie de wet beter maken, zien wij positief tegemoet. Ik heb bij de behan-deling van de wet een amendement ingediend om kleine particuliereverhuurders meer handelingsperspectief te geven. Door dat voorstelzouden ze niet al na één, maar na drie jaar moeten voldoen aan de wet. Ikken de Minister als iemand die oog heeft voor de praktische uitwerkingvan wetten. Daarom stemde de Minister zelf, destijds als Kamerlid, ookvoor dat amendement. Desondanks is het amendement verworpen. Maargezien de alarmerende signalen vanuit de huurmarkt, zeker ook van dekleine particuliere beleggers, is de noodzaak om in te grijpen er nogsteeds. Dat zijn geen pandjesbazen, meneer De Hoop. Dat zijn gewoonbakkers en slagers die voor hun eigen pensioen moeten zorgen. Ik bendan ook benieuwd of de Minister wil bezien of er voor deze groepverhuurders ruimte is voor aanpassing van de Wet betaalbare huur.Tot slot. Op basis van de Wet betaalbare huur mogen de huren vanmiddenhuurwoningen maximaal stijgen met de cao plus 1%. DeWWS-tabel op basis waarvan de maximale huur wordt bepaald, wordt elkjaar echter geïndexeerd met de inflatie. Daardoor komt het voor dat hurenmogen stijgen volgens de systematiek van de Wet betaalbare huur, maarworden beperkt door de lagere indexatie van de WWS-tabel. Staat deMinister ervoor open om te bezien of de indexatie van de tabel anders kanworden vormgegeven?De voorzitter:Hartelijk dank voor uw inbreng. Ik zie dat er geen interrupties zijn. Dangaan we naar de heer Vijlbrief. Hij zal een inbreng leveren namens D66.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39724 De heer Vijlbrief (D66):Voorzitter, dank u wel. De krantenkoppen van de afgelopen paar wekenzouden iedereen die in Den Haag werkt schrik moeten aanjagen. Voor veeltwintigers staan alle seinen op rood. Stijgende kamerprijzen leiden totschrijnende situaties onder studenten. De woningbouw blijft achterlopenen steeds meer projecten staan on hold. Het moge duidelijk zijn: het iscode rood op de huizenmarkt. We moeten als de wiedeweerga zorgenvoor meer woningen en zorgen dat de doorstroming op gang komt. Veelmensen kunnen niet meer wachten. In plaats daarvan kregen de woning-zoekenden een bouwbevriezing van de coalitie voor hun kiezen. Met demond wordt hier de hele dag «bouwen, bouwen, bouwen» gezegd, maarals we het aan de partijen VVD, PVV, NSC en BBB overlaten, dan is het«breken, breken en nog eens breken». De belofte aan Nederlanders om100.000 woningen per jaar te bouwen, is gebroken. Het vooruitzicht omtochtige huurwoningen te isoleren en de gasrekening betaalbaar temaken, is gebroken. De nationale prestatieafspraken die voor de komendetien jaar de woningbouw hadden moeten aanjagen, zijn binnen een paarmaanden gebroken. De bouw dreigt stil te vallen door deze lelijke Haagsedeal. De coalitie laat het woningtekort daarmee oplopen tot bijna een halfmiljoen woningen. Het is een ravage.Er is één ding gelukt: iedereen is nu verenigd tegen dit voorstel. Ik doeeven heel snel waar de heer Flach net om vroeg: de woningbouwcorpo-raties, de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties,institutionele beleggers, de VNG, projectontwikkelaars, BouwendNederland, WoningBouwersNL, provincies, MKB-Nederland, makelaars,Vastgoed Belang, het bedrijfsleven, zorgverzekeraars, WoondealNoordoost-Brabant, Metropoolregio Amsterdam, gemeenten en woning-corporaties, Stedelijke Regio Breda-Tilburg, G4-gemeenten, de provincieGelderland, Valente en de Nederlandse ggz; gefeliciteerd jongens, echtgoed gedaan.Voorzitter. Ik heb een aantal vragen aan de Minister. Wanneer slaat dezeMinister met haar vuisten op tafel? Trek de bouwbevriezing gewoon in.Als de coalitie de bouwbevriezing toch doordrukt, hoe geloofwaardig benje dan als Minister? Wat gaat dit kabinet doen als de corporaties hunrechtszaak winnen? Hoe gaat het kabinet het gat in de begroting dekken?Laten we wel wezen: deze bouwbevriezing is vooral gewoon kassa voorde staatskas ten koste van de woningzoekenden en gewone huurders. Watis eigenlijk het plan van aanpak voor de tientallen corporaties die hierdoordoor de financiële grenzen zakken bij de Autoriteit woningcorporaties?Wat is het plan van aanpak voor de regio’s waarin de woningcorporatiesdoor de bouwbevriezing geen garanties meer kunnen krijgen? Om het nogeen beetje erger te maken: inmiddels komt het kredietbureau Moody’s – ikken ze nog heel goed uit de eurocrisis; dat is geen feest – langs, want datmaakt zich grote zorgen over de kredietstatus van het WSW en van onzegrootste corporatie.Voorzitter. We hebben geen afbraak nodig, maar doorbraken. Wij hebbeneen plan voor de woningmarkt. Wij zeggen: we gaan de bouw nietbevriezen, maar we gaan de bouw laten vlammen. Mijn vraag aan deMinister is: komt die noodwoonwet er nog? Ga nu eens wat doen om echtte bouwen. Wij zeggen: geen bouwbevriezing, maar een bouwbaas;benoem een deltacommissaris, maar nu voor de bouw. Benoem eenbouwcommissaris, een bouwbaas die de bouw op gang gaat brengen endie ervoor gaat zorgen dat de financiën, de organisatie, de regels en destikstof allemaal bij elkaar komen en worden opgelost. Een deltacommis-saris, maar nu voor de bouw, met één nationale bouworganisatie, éénbudget en een doorbraakmandaat: zullen we dat eens doen in plaats vandeze maatregel, die nergens goed voor is?Voorzitter. Het is code rood voor woningzoekenden. Zoals we ooit bij hetverhogen van de dijken zagen, kun je dat werkelijk oplossen als je gewooneens iemand ervoor verantwoordelijk maakt om dit te gaan oplossen,Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39725 iemand die blijkbaar op afstand moet staan van de politiek, want wehebben deze weken ook weer geleerd dat Haagse besluiten alleen maarfunest zijn voor de woningbouw. Alleen met grote doorbraken gaat hetlukken. Ik hoop dat andere partijen me daarbij steunen.Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel. Ik kijk even rond. U heeft een interruptie van de heer Peter deGroot.De heer Peter de Groot (VVD):Een helder verhaal van collega Vijlbrief van D66. Maar het is ruim een jaargeleden, 25 april 2024, toen D66 juichend de plenaire zaal in de TweedeKamer verliet omdat de Wet betaalbare huur was aangenomen. Die wetverlaagt de huren voor de huurders en legt die rekening volledig neer bijverhuurders, ondanks dat heel veel deskundigen destijds zeiden: doe hetniet, want het zorgt ervoor dat huurwoningen worden verkocht en dat deinvesteringsstroom van institutionele beleggers opdroogt. En wat zien weheden ten dage? Dat is het geval. Wat zegt u dus, gezien uw verhaal datwe doorbraken nodig hebben, tegen al die partijen die graag willeninvesteren in middenhuur maar dat nu niet kunnen? Mijn tweede vraagdaarbij is: gaat u de aanpassingen aan de Wet betaalbare huur om diereden steunen? Alleen dan gaan we in het middensegment doorbrakenforceren.De heer Vijlbrief (D66):Ik twijfel even over hoe ik zal reageren. Het is een klassieke afleidingsma-noeuvre. We hebben een probleem met 150.000 woningen die er mindergebouwd gaan worden en de heer De Groot gaat over de Wet betaalbarehuur praten. Die wet is er driekwart jaar. Ik kan mij niet voorstellen dat eenverantwoord kabinet en verantwoorde coalitiepartijen na driekwart jaarprecies weten wat het effect van de wet is. Ik heb daarbij, in eerderedebatten met de heer De Groot, al eerder gezegd dat ik het prima vind omdie wet te evalueren, maar niet na een halfjaar. De heer De Groot weet ookdat er één groot verschil is met deze bouwbevriezing. Bij de Wetbetaalbare huur schuiven er huizen van het huursegment naar hetkoopsegment. Bij deze bouwbevriezing zorgen het kabinet en de coalitieervoor dat die huizen helemaal niet gebouwd worden. Pak dus het eersteprobleem aan in plaats van over je eigen probleem te beginnen. Als u diebouwbevriezing intrekt, wil ik nadenken over de Wet betaalbare huur.Zullen we het eens in die volgorde doen?De heer Peter de Groot (VVD):Over of het een bouwbevriezing is, gaan we het nog hebben, want het isnatuurlijk een heel mooi opgebouwd frame van de heer Vijlbrief dat ersprake is van een bouwbevriezing. De heer Vijlbrief geeft in zijn antwoordéén heel belangrijk ding aan dat gewoon niet waar is. Het is een jaargeleden. De VVD kijkt naar cijfers. 50.000 woningen zijn naar dekoopmarkt gegaan; dat klopt. Maar er werden 60% minder middenhuur-woningen gebouwd in een jaar tijd. Als we het over een bouwstophebben, kom dan niet aan met het feit dat we de middenhuur niet bij hetdebat over de volkshuisvesting mogen betrekken. Natuurlijk moeten wehet middensegment daarbij betrekken. Ontzettend veel mensen met eenmiddeninkomen die naar dit debat kijken, kunnen nergens terecht.Daarover gaat uw pleidooi. En u pleit hier ook voor een bouwcommis-saris. Nou, ik zou zeggen: de cijfers over de Wet betaalbare huur liegenniet, dus sluit u aan bij de aanpassing van die wet, zodat er ook weergeïnvesteerd wordt en daar ook weer gebouwd wordt, want dat is keihardnodig.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39726 De heer Vijlbrief (D66):Ik herhaal mijn antwoord van net: als het de heer De Groot echt aan hethart gaat hoeveel er gebouwd wordt, kan hij nu zorgen voor eenmeerderheid die ervoor zorgt dat deze bouwbevriezing niet doorgaat. Datscheelt 150.000 woningen. Als hij daartoe bereid is, ben ik weer bereid ommet de heer De Groot te praten over de Wet betaalbare huur, maar wel inde goede volgorde en niet in deze volgorde.De heer Peter de Groot (VVD):Het moet toch niet mooier worden? De volgorde is dat er 60% mindermiddenhuurwoningen zijn gebouwd. Zoals de heer Vijlbrief aankondigt,moet de bouwbevriezing van de sociale sector nog komen. Daar pratenwe ook over met elkaar. Maar de volgorde is dat er door de Wetbetaalbare huur veel minder nieuwe huurwoningen bij zijn gekomen. Ikzeg het via u, voorzitter, tegen de heer Vijlbrief: laten we de dingen weleven in de goeie volgorde bespreken met elkaar. De nood is er daar al.Over die andere nood debatteren we nog met elkaar. Dat is een heel grootverschil.De heer Vijlbrief (D66):De heer De Groot kan geen onderscheid maken tussen grote en kleinegetallen. Dat is het verschil.De voorzitter:Dank u wel. Dan wil ik graag gaan naar de inbreng van mevrouw Welzijnnamens Nieuw Sociaal Contract.Mevrouw Welzijn (NSC):Dank u wel, voorzitter. De wooncrisis is niet één crisis, maar een dubbelecrisis. Het gaat over te weinig woningen qua aantallen en over woningendie, los van de gereguleerde sector, niet per se betaalbaar zijn, zeker nietvoor jongeren. Nieuw Sociaal Contract vindt dat de overheid haargrondwettelijke plicht beter moet vervullen door actief regie te voeren,doorbraken te forceren bij knelpunten en ruimte te creëren voor partijendie het verschil kunnen maken. Met een blik op de scheurkalender van deMaaskoepel, waarop iedere dag een schrijnend verhaal van een woning-zoeker staat, weten wij waarom er betaalbaar gebouwd moet worden.Voorzitter. Ons eerste punt gaat over de financiële situatie, de prestatiesen de regeldruk van en bij woningcorporaties. Alle beschikbare investe-ringsruimte is de komende jaren hard nodig, ten gunste van betaalbarenieuwbouw en verduurzaming, maar vergeet ook de leefbare wijken enhet onderhoud niet. De nieuwbouwproductie valt in negatieve zin op.Alhoewel er een lichte stijging is, zijn we er nog niet als we ieder jaar30.000 sociale huurwoningen willen bouwen. Kan de Minister aangevenhoe zij ervoor zorgt dat de gewenste nieuwbouwproductie gehaald wordt,zeker met het oog op de voorgenomen huurbevriezing?De toezichthouder op de sector, genaamd Autoriteit woningcorporaties,wijst te hoge regeldruk aan als een belangrijk knelpunt in de bedrijfs-voering van corporaties. Corporaties besteden te veel tijd aan rapportagesen verantwoordingen in plaats van aan hun kerntaken. Mijn fractie leestdat de Minister deze zorgen erkent. Er zijn prestatieafspraken gemaakt ener wordt gewerkt aan een duurzaam prestatiemodel. Maar dit is nietgenoeg, want wat ons betreft is er een actief programma nodig omeindelijk paal en perk te stellen aan de regeldruk. De vraag aan de Ministeris dus of zij bereid is de regeldruk via een gericht actieplan actief teverkleinen.Als tweede wil ik het namens Nieuw Sociaal Contract hebben over degroeiende ongelijkheid tussen huurders en kopers. Huurders geven overalle sectoren genomen gemiddeld 34% van hun inkomen uit aanwoonlasten. Kopers geven daar 23% aan uit. Met name jonge stellen zijnTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39727 aangewezen op dure private huur. De Minister erkent de problemen, maarconcrete acties om de ongelijkheid terug te dringen blijven achter. Mijnpartij wil sturing op de versnelling van betaalbare nieuwbouw en redelijkehuurprijzen in de vrije sector. Hoe gaat de Minister hiermee om, aangeziende afspraak uit het hoofdlijnenakkoord is dat de huren betaalbaar zijn voormiddeninkomensgroepen? Hoe houdt zij hier rekening mee?Voorzitter. De huurquote daalt al tien jaar in de sociale huursector, maarde woonlasten stijgen, met als oorzaak de energielasten. Die omlaag-brengen is winst voor de aarde en de portemonnee. Mijn fractie verwachtdat dit een heel serieus punt van zorg is van de Minister. Het Nibud heeftnieuwe normen voor betaalbaarheid ontwikkeld. Dat zijn goede stappen,maar wat is het plan van aanpak? Nieuw Sociaal Contract vraagt daaromof de Minister bereid is om met een strakke aanpak de plooien van dewoonlastenstijging glad te strijken door de energielasten omlaag tebrengen.Voorzitter, tot slot het huurregister. Zonder goede gegevens ...De voorzitter:Ik zit even te kijken, want ik zag een interruptie van de heer Grinwis. Zullenwe het eerst afmaken? Ja, maakt u het eerst even af.Mevrouw Welzijn (NSC):Over het huurregister: zonder goede gegevens is goed beleid lastig.Gemeenten weten vaak niet eens welke verhuurders actief zijn in hunwijken en buurten, laat staan welke huren worden gevraagd. Mijn vaderzegt altijd: maar weinigen doen goed in een donker steegje. Met eenhuurregister schijnen we licht in dit nu nog donkere steegje van devolkshuisvesting. De Kamer vroeg al in 2023 om een voorstel voor eenhuurregister. De Minister onderzoekt het nu, maar waarschuwt alvast dathet duur en ingewikkeld is. Daar past een hoe-kan-het-welmentaliteit bij,wat mijn fractie betreft. Een huurregister is essentieel om excessen in demarkt beter aan te pakken en om huurbeleid effectief te maken. NieuwSociaal Contract ziet graag een landelijk register met eenvoudigebasiseisen en lage lasten voor verhuurders. Is de Minister bereid uiterlijkeind dit jaar met een concreet wetsvoorstel te komen?Tot zover.De voorzitter:Dank u wel. U heeft een interruptie van de heer Grinwis.De heer Grinwis (ChristenUnie):Ik heb een vraag aan collega Welzijn, die ik samen met haar NSC-fractietoch zie als hoeder van de volkshuisvesting in de coalitie. Op basis van hethoofdlijnenakkoord waren ze dat ook. Mevrouw Welzijn zei het net zelf inhaar bijdrage: al tien jaar lang daalt de huurquote voor sociale huurdersbij woningcorporaties. Maar de energielasten stijgen en daardoor stijgende woonlasten. Zoals meneer Flach al heel duidelijk uitlegde: als je dehuren bevriest, blijft er minder geld over om de huizen te renoveren en teisoleren, zullen de energielasten hoog blijven en in de toekomst verderstijgen, en daalt de huurquote dus verder, want je hebt de huren bevrorenterwijl daar geen aanleiding toe is, vanuit de eigen stelling van mevrouwWelzijn. Haar eigen verhaal: het Waarborgfonds Sociale Woningbouw, hetAdviescollege toetsing regeldruk, het Nibud, elke onafhankelijke instantieheeft zo langzamerhand de vloer aangeveegd met de voorgenomenhuurbevriezing. Zijn mevrouw Welzijn en de NSC-fractie bereid deafspraak uit die wilde Voorjaarsnotanacht te heroverwegen en terug tedraaien?Mevrouw Welzijn (NSC):Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39728 Laat duidelijk zijn dat ik zelf nooit gekozen zou hebben voor een huurbe-vriezing. Dat heeft u met z’n allen ook al in mijn maidenspeech kunnenhoren, toen dit onderwerp helemaal niet op tafel lag. Ik heb vanuit mijnvorige betrekkingen namelijk gezien wat de effecten kunnen zijn van eenhuurbevriezing. Ik zit echter in een coalitie en we hebben in die «wildenacht», zoals u dat noemt, met elkaar een onderhandelingsresultaatbereikt na een proces dat wat mij betreft niet de schoonheidsprijs verdienten waaruit zeker lessen te trekken zijn. Voor Nieuw Sociaal Contract is hetdaarin belangrijk geweest dat compensatie onderdeel is van het plan.Zoals u onze fractievoorzitter heeft horen zeggen, maar ook Dick Schooftijdens de persconferentie na de Voorjaarsnota, staat het politieke doel omjaarlijks 100.000 woningen te bouwen, waarvan 30% sociaal en tweederde betaalbaar. Daarom is het voor mijn partij als voorwaarde accep-tabel dat er een huurbevriezing is, omdat daar compensatie tegenovermoet staan.De voorzitter:Uw laatste interruptie.De heer Grinwis (ChristenUnie):Dan heeft meneer De Groot geluk, want ik wilde hem ook het vuur na aande schenen leggen. De heer Vijlbrief geeft aan dat hij dat zal doen,gelukkig maar. Mevrouw Welzijn heeft nog niet eens één vogel in de hand,want die compensatie staat zo meteen niet in de wet, niet in de begrotingen niet in de een of andere afspraak. Die is slechts woordelijk uitge-sproken; je hebt dus niks om aan vast te houden. Er zijn tien vogels in delucht en we gaan een wet over de huurbevriezing bespreken terwijl decompensatie niet zwart-op-wit in de tabellen van Financiën staat.Mevrouw Welzijn kent de VVD. Ook ik ken de VVD; ik heb jarenlang methen onderhandeld. Eén ding: die gaan de vennootschapsbelasting voorwoningcorporaties never nooit schrappen. Eelco Heinen stapt nog lieverop dan dat hij dat doet. Hij gaat het gewoon niet doen. Dus met anderewoorden: die compensatie komt er niet.De voorzitter:Komt u tot uw vraag?De heer Grinwis (ChristenUnie):Dan is nogmaals mijn vraag: gaat de NSC-fractie instemmen met een wetdie halsoverkop huurbevriezing regelt zonder dat de compensatiezwart-op-wit in tabellen verankerd is?Mevrouw Welzijn (NSC):Ik snap de zorgen van de heer Grinwis. En toch, ondanks dat dit een –laten we het zo zeggen – verre van ideale situatie is, heb ik ook gezien dater zeker oplossingsrichtingen in beeld zijn. Dat hebben we allemaalkunnen zien, want de dilemmanotitie van de Minister is een openbaardocument. Het zal allemaal dat het moeilijk en ingewikkeld is en dat ermisschien zelfs weerstand links en rechts te overwinnen is, maar er zijnoplossingsrichtingen. Ik wacht dus op de uitwerking van de Minister omdie goed te kunnen beoordelen. Ik zie ook een tijdsverschil – dat is ookmijn vraag aan de Minister – tussen het moment waarop het probleemvan de kasstromen optreedt en het moment waarop daar een oplossingtegenover kan staan. Bij de wetsbehandeling zal een van mijn vragen aande Minister dan ook zijn wat dat tijdsverschil in dit geval voor dewoningcorporaties betekent voor het kunnen aantrekken van leningen.Daar mag ze ook straks op reflecteren. Daarbij is het belangrijk dat er ééntoezichthouder is, los van welke cijfers dan ook, van wie dan ookafkomstig, hobbyisten, zelfverklaarde specialisten, onafhankelijke bureausof wie dan ook. Die toezichthouder is de Autoriteit woningcorporaties. DieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39729 heeft een wettelijke taak. Die staat in de Woningwet. Zij zijn aangewezendoor de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening om aan tegeven wat zij vinden van de financiële situatie van corporaties, wat zijvinden van de financierbaarheid van corporaties, en dat zijn de cijferswaar mijn fractie waarde aan hecht.De voorzitter:Dank u wel. Even kijken ... Ik had mevrouw Vedder op de lijst staan vooreen interruptie.Mevrouw Vedder (CDA):In de inbreng van collega Welzijn kwam het woord «huurbevriezing» nietveel voor. Dat raakt mij eigenlijk wel, omdat ik collega Welzijn hoog hebzitten en ik destijds heel blij was met wat er in de Voorjaarsnota overvolkshuisvesting stond. Ik zie het nu allemaal verbrokkelen. Ik kan gewoonniet begrijpen dat collega Welzijn dit laat gebeuren. Ik weet zeker dat ditdiep in haar hart aan alle kanten moet botsen. Ik hoor dingen als «er iscompensatie». Maar in de stukken van het kabinet zelf staat dat die bijlange na niet voldoende is. «Het doel van de woningbouw staat», maar inde brief van het kabinet van gisteren staat dat de woningbouwopgavezwaar wordt geraakt. Het is gewoon onzin. NSC kan dit toch niet zo latengebeuren?Mevrouw Welzijn (NSC):Dat is ook de reden waarom ik aangaf en ook onze fractievoorzitter heeftaangegeven dat een huurbevriezing als voorwaarde heeft dat er compen-satie bij zit. Wij zien inderdaad een tijdsverschil tussen het momentwaarop het probleem zich voordoet en het moment waarop de oplossingzich aandient. Dat zie ik echt als een van de grootste uitdagingen bij hetvinden van een oplossing voor de compensatie. Nogmaals, ik zou ’m nietbedacht hebben, maar hij ligt op tafel. Dit is een politiek feit waar ik meete dealen heb. Dan vind ik het belangrijk om met elkaar goed na te denkenover welke compensatie en op welke manier. Nogmaals, er staan concreteoplossingsrichtingen in de dilemmanotitie. Die moeten we verder gaanuitwerken met elkaar. Daar zal ik mij voor inzetten.Mevrouw Vedder (CDA):Goed bestuur. Ik vind het eigenlijk vervelend dat ik daarmee moetschermen en ik heb het geloof ook nog nooit gedaan, maar goed bestuuris toch niet dat je koste wat het kost blijft rennen achter datgene wat decoalitie in een wilde nacht heeft verzonnen om ervoor te zorgen dat deboel niet uit elkaar klapt? Goed bestuur is toch ervoor zorgen dat je degoede dingen doet voor Nederland, dat je daarvoor blijft staan? Dat jestaat voor een goed verhaal en je je niet bezighoudt met «is mijn stoel erstraks nog, ja of nee»? Sorry, sorry dat ik zo plat zeg, maar goed bestuur istoch niet dat je afspraken die je vier maanden geleden met elkaar hebtgemaakt, nu in de prullenbak gooit? Dat je investeerders de stuipen op hetlijf jaagt omdat je aantoont dat de overheid onbetrouwbaar is? Daar kancollega Welzijn toch niet voor blijven staan? Ik begrijp het echt niet.Mevrouw Welzijn (NSC):Wat goed bestuur is, is één issue. Een ander issue is dat hier heel veelpartijen ... Nogmaals, het zou niet mijn eerste plan zijn geweest, maar heelveel partijen hier aan tafel zijn absoluut voorstander van een huurbe-vriezing. Is dat dan slecht bestuur, als je voorstander bent van eenhuurbevriezing? Ik vind van niet. Wat slecht bestuur zou zijn, is als je datdoet zonder je te bekommeren om de gevolgen die dat heeft en demitigatie van die gevolgen. Daarom zeg ik dat het vinden van eenoplossing in de compensatie een belangrijke manier is om met dezehuurbevriezing om te gaan om ’m in elk geval acceptabel te krijgen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39730 Daarover verschillen we misschien van mening. Ik had het liefst gehad datwe bij een koopkrachtprobleem een koopkrachtinstrument inzetten. Ookdat is genoemd in de dilemmanotitie van de Minister. Is het inzetten vaneen koopkrachtinstrument niet wijzer, niet zinniger? Dat zijn afwegingendie we met elkaar te maken hebben. Die nacht lag de dilemmanotitie vande Minister niet op tafel. Die is gisteravond om half tien openbaargemaakt. Voor mij staat er geen nieuws in, maar voor een heleboelmensen misschien wel. Laten we met elkaar kijken op welke manier we derisico’s kunnen mitigeren.De voorzitter:Even kijken. Dan heb ik de heer Flach op de lijst voor een interruptie.De heer Flach (SGP):Ik ga maar één vraag stellen, dus ik hoop dat ik een goed antwoord krijg,want de laatste bewaar ik echt voor de heer De Groot. Ik wil even naar decijfers die mevrouw Welzijn gebruikte, namelijk dat van huurders 36% vanhet inkomen op dit moment opgaat aan woonlasten en dat dit percentagevoor kopers een stuk lager is. Ik ken die cijfers niet precies, maar het zal erook een beetje mee te maken hebben met dat heel veel kopers hunwoning veel eerder hebben gekocht. Ik denk dat als je naar de nieuwekopers kijkt, je ziet dat dit ook heel dicht bij de 40% ligt. Ik herken en erkenhet probleem dat mensen veel te veel geld kwijt zijn aan hun woonlasten.Dat los je niet op door te zeggen dat er een redelijke huur moet komen inde middenhuur, want die redelijke rendementen liggen al tussen de 4% en5%. Lager kan ook gewoon niet, want dan wordt er niet meer geïnves-teerd. Is mevrouw Welzijn het met mij eens dat het echte probleem is datde waarde van woningen veel te ver is gestegen en dat dat alles te makenheeft met de krapte op de woningmarkt, omdat we te weinig woningenbouwen? Daar hadden we plannen voor: 100.000 woningen per jaar. Maardeze huurbevriezing haalt er van die 100.000 zomaar 16.000 af. Datbetekent dat die prijzen nog verder omhooggaan.De voorzitter:Komt u tot een vraag.De heer Flach (SGP):Ik ben bijna bij het vraagteken, voorzitter, maar het was er maar een. Datbetekent dat die prijzen verder omhooggaan en dat mensen, zowel kopersals huurders, nog meer van hun inkomen kwijt gaan zijn aan woonlasten.Dat kan toch ook niet de bedoeling zijn? Ik weet dat mevrouw Welzijn datzelf ook niet vindt, maar zou ze dat willen bevestigen?Mevrouw Welzijn (NSC):Dat is de makkelijkste vraag tot nog toe, geloof ik, want: ja, natuurlijk. Ermoeten huizen gebouwd worden. We hebben gezien dat we een actueeltekort hebben. In het jaar van de eerste huurbevriezing, 2021, kwamen we200.000 woningen tekort. We hebben gezien dat dat er het jaar daarop al200.000 waren. Inmiddels zijn het er ruim meer dan 400.000. Dus wehadden al een wooncrisis en die verdiept zich alleen maar. Dat komtdoordat er structureel te weinig woningen zijn. Daarom zegt mijn partijdus dat wij hartstikke bereid zijn om welke partij dan ook tegemoet tekomen in wensen, mits dat niet leidt tot een bouwstop. Daarom koppelenwij daar de voorwaarde aan dat er sprake moet zijn van adequatecompensatie, zodat die huizen ... Die bouwen we niet vanuit ambitie. Ikhoor ook nog weleens het woord «bouwambitie», maar het is geenambitie; deze huizen bouwen is bittere noodzaak. Daarom zeggen wij: wijgaan schoorvoetend akkoord met een huurbevriezing, natuurlijk, maarniet als dat leidt tot een bouwbevriezing. Dat kan niet. Er is sprake van eenhele diepe wooncrisis.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39731 De voorzitter:Dank u wel. Dan is nu het woord aan de heer Vijlbrief.De heer Vijlbrief (D66):Met alles wat mevrouw Welzijn zegt, ben ik het eigenlijk eens, tot eenzeker moment. Ze zegt namelijk: eigenlijk wil ik die huurbevriezing niet enik wil zeker niet dat het een bouwbevriezing wordt. Dat is het in dezesituatie. Dus er rest eigenlijk maar één vraag. Wij gaan straks deze wetbehandelen. Ik neem aan dat NSC dus tegen deze wet stemt als er geenadequate compensatie is, anders spreekt mevrouw Welzijn zichzelf hier nutegen. Het is van tweeën één. Dus je kunt niet in de tijd je standpuntensplitsen. Je kunt niet zeggen: nou, ik wacht tot augustus, tot er compen-satie komt. Dus gaat de fractie van NSC voor dit wetsontwerp stemmen,ook als er geen compensatie is? Dat is de vraag.Mevrouw Welzijn (NSC):Voor mijn gevoel heb ik deze vraag meerdere keren beantwoord. Dusnogmaals: wij hebben als voorwaarde gesteld dat er sprake is vancompensatie, zodanig dat de afspraak van 100.000 woningen per jaar,twee derde betaalbaar en 30% sociaal, staat, zoals de premier ook gezegdheeft tijdens de persconferentie vlak na de Voorjaarsnota.De voorzitter:Even kijken. Ik zie dat er geen interrupties meer zijn. Mevrouw Vedder? Uhad dezelfde vraag. Heel goed. Dan hebben we geen interrupties meer.Dan gaan we over naar de termijn van de heer Eerdmans, die namensJA21 het woord zal voeren.De heer Eerdmans (JA21):Voorzitter, dank je wel. Ik moet eerder weg uit het debat. Dat zeg ik er evenbij. Dat is voor straks. Helaas. Het woningtekort is 4,9%. Dat staat in deStaat van de Volkshuisvesting. Het aantal huishoudens blijft groeien. Daarzit mijn punt. Afgelopen maandag werd ook duidelijk uit cijfers datNederland ongeveer een stad als Maastricht of Leiden erbij heeftgekregen in een jaar tijd. Dat betreft dus ruim 130.000 mensen viamigratie. Dat vind ik eigenlijk een beetje de olifant in de kamer. Ik hoormijn collega’s niet over dat het Centraal Bureau voor de Statistiek daardus al tijden op wijst. In het persbericht staat ook dat de alarmbellenzouden moeten afgaan in Den Haag. Nou, dat valt mij dus wat tegen. Ikdenk namelijk dat als je woningen wilt bouwen op een normale maniermet normale prijzen, je toch echt iets zult moeten doen aan het aantalmensen dat het land binnenkomt. Afgelopen jaar is opnieuw gebleken dater 130.000 mensen per jaar bij komen; is dit nu de wake-upcall voor hetkabinet dat heeft beloofd dat het op migratiegebied het strengste wordtvan Europa? Heel graag daar een reactie op.Voorzitter. Dan de nachtelijke marathon, de huurbevriezing. JA21 heeftgezegd: haastige spoed is zelden goed. Het heeft mij ook verbaasd dat departiculiere verhuur totaal is vergeten. Dit is geen goede oplossing. Wehebben nu een probleem neergelegd bij de Minister. Die zal deze puzzelmoeten oplossen en voor het eind van de maand met een oplossingmoeten komen die eigenlijk door de vier fractievoorzitters is aangereikt.Ja, er wordt intussen door de woningcorporaties gedreigd met een gangnaar de rechter. Daarbij is berekend dat het gaat om een capaciteit vaninvesteringen tot zo’n 50 miljard. Dit is toch echt wel een behoorlijk fiasco,een slecht idee, en daarmee ook geen goed antwoord op de vraag hoe wenou die woningmarkt los krijgen. Is de Minister het daarmee eens?Overigens wijst het Nibud erop, in de Volkskrant nota bene, dat het nietnoodzakelijk is om de huur van sociale huurwoningen te bevriezen, omdatde lonen dit jaar gemiddeld harder stijgen dan de woonlasten vanhuurders. Daar wil ik ook graag een reactie op.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39732 Voorzitter. Dan naar de ambitie. We komen 400.000 woningen tekort. Hetis sinds 1990 niet meer gelukt om meer dan 100.000 woningen per jaar tebouwen. Vaak lag dat aantal juist veel lager. Dus is dit wel een eerlijkeambitie, zeker in deze tijd? Eigenlijk gaat het niet eens om het momentvan nu. Het geldt zelfs ook voor als je terugkijkt in de tijd.Het idee van de flexwoningen is natuurlijk geopperd en is ook uitgevoerd,maar die blijken een flop. Niemand wil erin wonen. De consument wil dieniet, zegt het Planbureau voor de Leefomgeving, want die voldoen nietaan de behoeften. Is de Minister het daarmee eens? Die 15.000 flexwo-ningen zijn te klein. Graag een reflectie. Als wij ons land vol zetten metflexwoningen, vind ik dat ook geen prettig beeld, moet ik zeggen. Dan hebik liever een nieuwe stad. Daar heeft JA21 voor gepleit: een nieuwe stadop de Marker Wadden. D66 wil er tien keer zo veel, geloof ik, tien nieuwesteden. Laten we eens beginnen met één stad. Hoe denkt de Minister daarnou over? Het gaat om starters, jonge gezinnen, mooi wonen, tussen hetwater, groen en blauw, prachtig. Nu zijn we de steden aan hetvolplempen. Het laatste stukje groen wordt opgeofferd. Het Markermeerheeft onze voorkeur. Jan Latten – dat is natuurlijk een bekend demograafvan het Centraal Bureau voor de Statistiek – zegt dat het ook bij Arnhemkan. Er kan een nieuwe stad komen in die omgeving. Ik ben benieuwd. Hetheeft vele voordelen. Ik zei al: in plaats van het groen volbouwen, kan jejongeren een alternatief bieden, ook buiten de Randstad. Daarom devraag of het kabinet bereid is om te onderzoeken of de ontwikkeling vaneen nieuwe stad in de Markerwaard op termijn een kostenefficiënt enrobuust alternatief vormt voor de huidige versnipperde woningbouw, diezo vaak vastloopt op stikstof, procedures, bezwaartrajecten en andereknelpunten.Voorzitter. Dan nog even naar het klimaat. De transformatorhuisjes zittenmij al een tijdje dwars. Er moeten er 55.000 komen vanwege de elektrifi-cering. De vraag is eigenlijk of het überhaupt allemaal op het net kan.Daar hebben we vaak discussies met mevrouw Hermans over. Maar goed,er moeten dus op een gegeven moment 55.000 transformatorhuisjeskomen te staan. Dat betekent eigenlijk in elke buurt één. Een op de driestraten moet worden opgebroken. Hoe gaat de Minister dit eigenlijk ingoede banen leiden, ruimtelijk gezien? Ik heb afgelopen december eenmotie ingediend met het verzoek om het zo te organiseren dat in iedergeval bewoners inspraak zullen krijgen in waar dat huisje dan komt. Letwel, mensen vinden het helemaal geen pretje om direct vanuit hetkeukenraam aan te kijken tegen zo’n lelijk huisje. Nou heb ik gelezen datgemeenten met netbeheerders locaties moeten gaan vinden en dat zij diemoeten afstemmen met de buurt. Nou, ik ben heel benieuwd hoe dat dangaat in deze gigantische operatie.Voorzitter. Voor dit moment wil ik het hierbij laten. Dank je wel.De voorzitter:Dank u wel. Ik kijk even rond. Ik zie dat er geen interrupties zijn. Datbetekent dat ik het woord geef aan mevrouw Vedder, die haar inbreng zalleveren namens het CDA.Mevrouw Vedder (CDA):Dank, voorzitter. Gisteravond laat kregen we de dilemmanotitie vanuit hetministerie. Ik vond het wel een leuk woord, «dilemma». Ik zou het zelf«politiek vandalisme» noemen. Ik heb nog steeds moeite om de juistewoorden te vinden. Dus lees ik eerst even een aantal citaten voor uit heteigen werk van gisteravond van dit kabinet. Overigens complimentenvoor de radicale eerlijkheid in dat stuk. «De haalbaarheid van de woning-bouwopgave van 100.000 woningen per jaar wordt zwaar geraakt. Hetontbreken van structurele compensatie maakt huurbevriezing juridischzeer kwetsbaar. De incidentele compensatie die in de Voorjaarsnota isgeregeld, is bij lange na niet voldoende. Toekomstige huurders zullenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39733 minder snel een woning vinden en huidige huurders blijven zitten met eenhogere energierekening. Terugschroeven van onderhoud raakt onderandere de aanpak van vocht en schimmel. De huurbevriezing heeft hetvertrouwen van corporaties en Woontoppartners in de rijksoverheidgeschaad, omdat de afspraken van de Woontop al na vier maanden zijngeschonden.» En de uitsmijter: «het levert een vertraging in dewoningbouw op die niet meer in te halen valt». Dit is het resultaat vankortetermijn-cadeautjespolitiek. Verantwoordelijkheid nemen en de goededingen doen voor heel Nederland zijn ondergeschikt gemaakt aan scorenbij de achterban en het bij elkaar willen houden van de coalitie.Voorzitter. Dit raakt mij echt. Ik vind dit echt politiek vandalisme. Sterkernog, de gevolgen van vandalisme zijn over het algemeen te herstellen,maar dit dus niet. Een partij die zich beroept op goed bestuur kan dit tochniet laten gebeuren? Een partij die staat voor ondernemers, investeerderen projectontwikkelaars kan dit toch niet laten gebeuren? Een Minister vanwie ik weet dat zij een rechte rug heeft en staat voor professionaliteit kanzich hier toch niet bij neerleggen?Voorzitter. Eerder heb ik mijn zorgen geuit over het toenemend woon-egoïsme, waardoor mensen meer oog hebben voor hun eigen uitzicht danvoor de woningnood van anderen. Deze huurbevriezing is het politiekeequivalent van woonegoïsme. Coalitiepartijen weten dat de bouw instort,weten dat vele huizen niet gebouwd zullen worden, weten dat bestaandehuurders op een andere manier veel beter geholpen hadden kunnenworden, maar desondanks wordt er vastgehouden aan die huurbevriezingomdat scoren bij de achterban zwaarder weegt dan de woningnood en aldie uitgestelde levens. Kortzichtige kortetermijn-cadeautjespolitiek. Ietswat lekker klinkt, maar waar we allemaal bij verliezen.De voorzitter:U hebt een interruptie van de heer Peter de Groot.De heer Peter de Groot (VVD):Ik heb een vraag aan mevrouw Vedder over de Wet betaalbare huur; datkan zij zich misschien wel indenken. Daar ging het ook over achterbannenen scoren en over met een heel hoge snelheid een wet door het parlementheen jagen, onder voorwendselen die nu niet blijken te kloppen. Wat zegtu als ik zeg dat inmiddels 50.000 huurwoningen van de huurmarkt zijnverdwenen, terwijl het doel van de wet was om het middensegment aanhuurwoningen te vergroten? Wat zegt u als ik zeg dat er inmiddels 60%minder middenhuurwoningen worden gebouwd, waar overigens iedereenvoor heeft gewaarschuwd, maar waarbij het CDA vol achter de eigenMinister, Hugo de Jonge, is gaan staan? Wat zegt u dan?Mevrouw Vedder (CDA):Ik zie steeds maar weer terugkomen dat het doel van de Wet betaalbarehuur is dat er meer betaalbare woningen komen. Nooit wordt er gereptover de noodzaak om huurders te beschermen tegen exorbitante huren entegen misbruik van een overspannen woningmarkt. Dat is wat het CDAbetreft waar de Wet betaalbare huur essentieel voor is. Het verschil tussenVVD en CDA is dus dat ik zowel die huurbevriezing als de Wet betaalbarehuur benader vanuit het belang van de huurder. Die huurder heeft ernamelijk recht op om niet degene te zijn die moet betalen voor onze onwilom de echte problematiek van het rendabel kunnen verhuren van huizen,namelijk de fiscale stapeling in box 3, te repareren. Wij staan daar alsoverheid voor aan de lat. Wij staan aan de lat om de echte problemen wegte halen. Maar we doen dat niet en in plaats daarvan leggen we derekening neer bij huurders die niet anders kunnen dan zich overgeleverdweten aan een overspannen huurmarkt. Daar is het CDA niet van. De Wetbetaalbare huur is ervoor om mensen daartegen te beschermen. En ja, datheeft er ook voor een deel toe geleid dat er uitponding heeft plaatsge-Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39734 vonden, doordat er een correctie heeft plaatsgevonden op het feit datinvesteerders huizen voor starters hebben weggekaapt om die later metgroter rendement te kunnen verhuren.De voorzitter:Dank u wel. U mag verder met uw inbreng. U heeft geen interruptiesmeer.Mevrouw Vedder (CDA):Voorzitter. Het Nibud zegt: als je mensen met lage inkomens echt wilthelpen, moet je dat aan de inkomenskant doen. Het beleid over de hoogtevan de huren schiet alle kanten op en dat brengt grote onrust met zichmee. Dat zeg ik dus niet hè, dat zegt het Nibud. Tegelijkertijd betekentdeze huurbevriezing dat heel veel nieuwe huurhuizen niet doorgaan endat tocht- en schimmelproblematiek niet wordt aangepakt. Ik zou graagvan de Minister de toezegging willen dat zij in een brief uiteen gaat zettenwelke onderdelen van de analyse van het Nibud zij deelt. Ik ben namelijkbenieuwd wat zij vindt van die analyse van het Nibud.Ook institutionele beleggers zeggen dat huurbevriezing een bouwbe-vriezing is. Ik vraag de Minister om samen met IVBN en de pensioen-fondsen een impactanalyse te maken van de doorwerking op investe-ringen in de bouw van middenhuurwoningen en huurwoningen in de vrijesector. Zou de Minister met de VNG en de gemeenten ook zo’n analysewillen maken van de impact van de huurbevriezing op gemengdeplannen?Voorzitter. De Autoriteit woningcorporaties zegt het heel scherp: dehuurbevriezing zorgt ervoor dat de woonomstandigheden voor demensen met de laagste inkomens slechter worden. Minister, ik verwachthier een uitgebreidere reflectie op dan wat er in de hierover verstuurdebrief stond. Zou de Minister die willen toezeggen?Voorzitter. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw haalt het argument«corporaties hebben nog geld zat om te investeren» onderuit en laat ziendat met de huurbevriezing 141 corporaties binnen vijf jaar in de financiëleproblemen komen. In de Wet regie zit de afspraak dat corporaties solidairzijn met elkaar en elkaar financieel helpen, maar als de helft van decorporaties dat niet meer kan, dan stort die afspraak toch in elkaar? Hoegaat de Minister dit aanvliegen? Of gaat de Minister iets invoeren watcorporaties niet aankunnen?Voorzitter. De allerbelangrijkste vraag die ik heb, tot slot, is: Minister, ditkan toch niet? We kunnen toch al die woningzoekenden in Nederland, aldie mensen die niet aan hun leven kunnen beginnen, die in een tochtighuis zitten dat niet verduurzaamd kan worden, zo in de steek laten? Gaatde Minister dat werkelijk laten gebeuren, of trekt ze een streep?Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel. Ik zie geen verdere interrupties. Dan geef ik het woord aan deheer Grinwis voor zijn inbreng namens de ChristenUnie.De heer Grinwis (ChristenUnie):Voorzitter. Allereerst dank aan de Minister voor de dilemmanotitie. Naenige pogingen kreeg ik gelukkig gisteren voldoende steun van collega’sen kwam dit per kerende post terug, en dat vond ik fijn. Niet dat de inhoudiets is om vrolijk van te worden, maar helder was die wel. Daar zat geenwoord Spaans bij.Voorzitter. Je hebt domme voorstellen, oliedomme voorstellen, dan is ereen tijdje niets; daarna moeten we nog even geduld hebben ... en dan hebje het desastreuze huurbevriezingsvoorstel van deze coalitie. Slaafsovergenomen door het kabinet. Of nou ja, huurbevriezing? Het is eenbouwbevriezing, zeker deze huurbevriezing. Het is een structureleTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39735 bezuiniging nota bene van een half miljard op de huurtoeslag. EelcoHeinen, de Minister van Financiën, lacht in zijn vuistje, en reken er maarniet op dat hij de vennootschapsbelasting voor woningcorporaties ooitmet ook maar één euro gaat verlagen, ter compensatie.Sterker nog, de verminderde bezuiniging van 80 miljoen euro op dehuurtoeslag, die het resultaat is van het feit dat je particuliere socialehuurders uitzondert, zal vroeg of laat worden verhaald op de huurtoeslag.Dan betalen huurders de prijs, want de compensatie waar het nu uitgedekt wordt, die 1,1 miljard, is tijdelijk. Op een gegeven moment is dieop en dan ga je over op de huurtoeslag, want dat is de enige structurelepost van deze Minister op haar begroting.Voorzitter. Ik heb het al eerder gezegd: het is pyromanenpolitiek. De eigenafspraken van het kabinet worden in de hens gezet en dat zijn deafspraken uit het hooflijnenakkoord, maar ook de nog maar drie of viermaanden geleden ondertekende afspraken op de Woontop. De inkt wasnauwelijks droog. Die afspraken worden eenzijdig opgezegd door ditkabinet, aangevoerd door deze coalitie.Met dit doldwaze plan – bedacht rond 7.00 uur ’s ochtends, na een nachtonderhandelen – gaat het breekijzer in de sector sociale huur, en dat heefteen inktvlekwerking naar een veel groter deel van de nieuwbouw en vanonze woonsector überhaupt. De betrouwbaarheid van de overheid is tegrabbel gegooid. Betaalbaarheidsdoelstellingen zullen een wassen neusblijken te zijn, hoe vaak collega Welzijn ook wijst op de «30% sociaal entwee derde betaalbaar» uit de Wet regie. Het staat allemaal onder druk,onder grote druk. Internationale investeerders trekken zich al terug;private, particuliere investeerders.De huurbevriezing die een bouwbevriezing is, raakt niet alleen maartoegelaten instellingen en publieke partijen. Ze raakt zelfs meer dan deWet betaalbare huur de private sector. NSC, bij het hoofdlijnenakkoordnog de hoeder van de volkshuisvesting, staat erbij en kijkt ernaar. Te bangvoor de kiezer om het kabinet te laten klappen op dit fundamentele punt.BBB zet de eigen vicepremier totaal, maar dan ook totaal in de kou. Hoemoet Minister Keijzer ooit nog een afspraak gaan maken met wie danook? De VVD keert terug in haar rol als Nemesis, de meedogenloze godinvan de wraakzucht op de woningbouwcorporaties. En last but not least, dePVV. Nou ja, van een populistische partij zonder ideeën, zonder visie ofzonder begrip van hoe systemen eigenlijk werken, was precies dit wel teverwachten. En als het straks sneuvelt in de rechtbank of in de EersteKamer, dan vindt de PVV weer een zondebok om naar te wijzen; naar«D66-rechters» of naar de oppositie die het allemaal heeft gedaan.Voorzitter. Of dit plan de Eerste Kamer op tijd haalt? Het moet namelijk30 juni in het Staatsblad staan. Dit plan gaat hopelijk sneuvelen, want hetis zo ongelofelijk slecht voor de toekomst van ons land en voor woning-zoekenden! Als je huurders wilt helpen – en dat wil de ChristenUnie – doedat dan gericht, met een slimme huurbevriezing, en niet met deze olie-,oliedomme huurbevriezing.Voorzitter. We weten inmiddels een week of vier van dit plan, maar zoals umerkt ben ik nog altijd een werkelijk woedende woonwoordvoerder. Ikdaag deze coalitie en de Minister uit. Kan zij mij één belangenverenigingnoemen die enthousiast is over dit voorstel? Inmiddels is er een schiereindeloze stoet experts, toezichthouders, belangenclubs, bouwers en gazo maar door, die allemaal zeggen: doe dit niet. Zelf de Woonbond zegt:alleen maar met compensatie. VVD, NSC, BBB: laat je niet langer gijzelendoor Geert Wilders. Ga terug aan tafel, draai de kraan van de huurtoeslagopen. Als je de huurder graag tegemoet wilt komen, doe het dan zo. Ofdoe iets met de andere koopkrachtinstrumenten die het kabinet terbeschikking staan.Het Nibud rekende voor – het werd al gezegd – dat een alleenstaandehuurder met een bijstandsuitkering hiermee per saldo € 10 per maandmeer overhoudt. Een gezin met twee kinderen en een inkomen van 130%Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39736 van het minimumloon kan ruim € 12 per maand extra besteden. Wat nou«boodschappenbonus»? Ja, die eenmalige, maar die ben je volgend jaarweer kwijt!Minister, hoe luidt ...De voorzitter:Komt u tot een afronding?De heer Grinwis (ChristenUnie):... de reactie van de Minister op het ATR, dat gehakt maakt van debouwbevriezing? Ik wil ook graag antwoord op de vraag over detweedeorde-effecten. Welke tweedeorde-effecten zijn er? Wat betekentbijvoorbeeld het feit dat Moody’s kijkt naar de WSW-creditrating? Nu is deverhouding 1 op 32; hoeveel minder investeringscapaciteit krijg je dan?Voorzitter, ten slotte. Nadat ik de staf heb gebroken over al dezetreurigheid wil ik de Minister nog iets opbouwends meegeven, namelijkeen plan van de jongeren van de ChristenUnie voor studenten en starters.Die verdienen steun. Het plan bevat een achttal voorstellen en ikoverhandig dat achtpuntenplan zo meteen graag aan de Minister.Tot zover, voorzitter, in eerste termijn. De rest komt vast later.De voorzitter:Dank u wel. Ik kijk even rond. Ik zie geen verdere interrupties. Er zijn ookniet meer veel interrupties over. Dat betekent dat het woord aan de heerPeter de Groot is namens de VVD.De heer Peter de Groot (VVD):Dank u wel, voorzitter. De VVD is blij dat het is gelukt om afspraken temaken zodat de Wet betaalbare huur fors wordt aangepast. De VVD heeftaltijd voor de effecten van deze desastreuze huurwet gewaarschuwd enwe zien in de praktijk dat er steeds meer huurwoningen verdwijnen,mensen dus op straat komen te staan en investeringen in nieuwehuurwoningen zijn opgedroogd. Dat staat haaks op de ambitie om debetaalbare middenhuurvoorraad te vergroten.De Minister heeft in april al aanpassingen voorgesteld aan de Wetbetaalbare huur. Hoewel deze aanpassingen nog wat beperkter van aardzijn, zullen we deze steunen. Tijdens de onderhandelingen over deVoorjaarsnota is besloten de Wet betaalbare huur forser aan te passen, enwel op drie onderdelen. Een lagere puntengrens, het zwaarder meetellenvan de waarde van de woning en het uitzonderen van particulierebeleggers met een enkele woning of een beperkt aantal woningen. Dewijzigingen uit de Voorjaarsnota liggen in lijn met de door de VVD eerdervoorgestelde variant van de Wet betaalbare huur, de huurindex. Die zorgtervoor dat verschillen in de woningmarkt realistisch worden gewaardeerden dat verhuren zal blijven lonen. Dit zal er ook voor zorgen dat er meerruimte komt voor het behouden van huurwoningen. En het zorgt ervoor,zeg ik tegen mevrouw Vedder van het CDA, dat exorbitante huurstijgingenniet kunnen voorkomen. De vraag is wel wanneer de Minister met dezeaanpassingen naar de Kamer zal komen. Dat vraag ik aan de Minister, viau, voorzitter.Het op gang brengen van die investeringsstroom is belangrijk voor watons hier eigenlijk te doen staat: blijven doorbouwen. Alleen als we meerbouwen, zorgen we ervoor dat we die woningzoekenden echt kunnenhelpen, zoals de heer Vijlbrief van D66 roept. Overigens, zeg ik nog maareven tussendoor, is de VVD blij dat D66 eindelijk tot inkeer is gekomen omniet enkel en alleen in binnensteden te blijven bouwen, maar zich aansluitbij het geluid van de VVD van de afgelopen jaren om ook buiten de stedenmeer te bouwen. Maar dat even terzijde. Bouwen dus.Er is, en dat begrijp ik, veel te doen over huurbevriezing. De VVD staatvoor redelijke huren en zegt altijd dat een gematigde huurstijgingTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39737 noodzakelijk is om te kunnen blijven investeren in nieuwe huurwoningen,maar wij staan ook voor onze handtekening. Dat weet de heer Grinwisook. Afspraak is afspraak bij de VVD. Het effect ontkent de VVD zeker niet.Daarom is ook mijn vraag aan de Minister of zij na de bekrachtiging vanhet kabinetsbesluit inmiddels ook al met de corporatiesector om tafel isover de vraag welke keuzes er op korte termijn gemaakt moeten wordenzodat bouwprojecten niet stilvallen. De VVD snapt en erkent dat door dehuurbevriezing een flinke hap uit de investeringscapaciteit wordtgenomen, maar zeker voor de korte termijn gaat de beschikbare investe-ringscapaciteit niet van 105 miljard naar nul, maar van 105 miljard naarongeveer 70 miljard. Dat is nog steeds ontzettend veel geld. Als jedaarvoor alleen nieuwbouw zou bouwen, betreft het toch zo’n 250.000nieuwe huurwoningen.Aanvullend kunnen corporaties natuurlijk ook kijken naar de inkom-stenkant. Moet het verduurzamen per se gratis zijn? Het is eigenlijk heelgek dat je niets terug kunt vragen als de woonlasten flink gaan dalen.De VVD wil huurders ook de kans geven om hun huurwoning te kunnenkopen. In het hoofdlijnenakkoord is die afspraak ook gemaakt. Mensenmoeten dus de mogelijkheid krijgen om eigenaar te worden van hunsociale huurwoning als hun inkomen is gestegen. Dat zorgt immers ookvoor doorstroming en dat er gebouwd kan worden. We bouwen op diemanier aan een stevige middenklasse. Het geeft corporaties weer meerslagkracht om te bouwen. Ik wil dan ook graag van de Minister weten watde stand van zaken is. Heeft zij dit al besproken met de woningcorpo-raties? Is de Minister van plan om een planning op te stellen van hetaantal woningen dat verkocht kan worden? Wanneer worden de eerstehuurders hierover aangeschreven?Voorzitter. Tot slot de vakantieparken. Bij een grote groep mensen is deonzekerheid heel groot. We zijn na de brief van december jongstledenverplicht hun duidelijkheid te geven. Je zou maar uit je huis gezet wordenen nergens terechtkunnen. Er zijn nog steeds legio voorbeelden vanmensen die te maken hebben met enorme dwangsommen en daardooruit hun vakantiewoning, hun laatste redmiddel, worden verjaagd. Daaromvraag ik de Minister: kom nu ook snel met enerzijds de instructieregelsvoor het transformeren van kansrijke recreatieparken naar woonlocatiesen het kunnen verstrekken van persoonlijke gedoogbeschikkingen, zodatde mensen die in grote onzekerheid verkeren, weer rustig kunnen slapen.Tot zover, voorzitter.De voorzitter:Dank u wel voor uw inbreng. Ik zag verschillende handen omhooggaanvoor interrupties. Die heb ik allemaal genoteerd. Ik wil eerst het woordgeven aan de heer Flach voor zijn laatste interruptie.De heer Flach (SGP):Ik moet gewoon kiezen uit de verschillende punten uit de bijdrage van deheer De Groot die verbazing oproepen. Ik ga het dus maar niet hebbenover hoe hij de 35 miljard wegbagatelliseert, zo van: nou, er is nog70 miljard over. Getalsmatig is het waar, maar het is natuurlijk bizar dateen derde van de investeringscapaciteit verdwijnt. Mijn vraag gaat meerover het volgende. Ik heb al eens eerder bij de VVD gezien dat ze geldweghalen bij mensen die in kwetsbare positie zitten, maar dan zetten zedat in ieder geval in voor een groep die het toch al niet veel beter had. Erzat dan nog een bepaald doel achter. Maar zie ik dat hierbij een maatregelwordt genomen die zowel de mensen in kwetsbare posities raakt als dewoningzoekenden die aangewezen zijn op woningen van vier ton of watdan ook; het raakt werkelijk iedereen. Ik heb het allemaal opgesomd; ik gadat niet opnieuw doen. Welk doel had de VVD met deze afspraak?De heer Peter de Groot (VVD):Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39738 Volgens mij heb ik dat net heel helder aangegeven. Deze maatregel is nietde eerste keuze van de VVD. Ik heb in debatten altijd gezegd dat diehuurverhogingen juist nodig zijn om te kunnen blijven doorbouwen. Het isnodig voor investeerders. Het is heel erg belangrijk. Ik heb net alaangegeven dat het voor de VVD niet de keuze is die we hoog op deprioriteitenlijst hebben staan. Het herstellen van het bouwvolume in hetmiddensegment hebben wij wél hoog op de prioriteitenlijst staan. Dat ligtnu namelijk helemaal op zijn gat. De IVBN zegt bijvoorbeeld: we zijninmiddels wel door de 50% van wat we kunnen heen gezakt. Daar hebbenwe vorig jaar tijdens de behandeling van de wet voor gewaarschuwd. Ikben dus heel erg blij dat we met elkaar tot een pakket zijn gekomenwaarin we in ieder geval die Wet betaalbare huur gaan aanpassen enervoor gaan zorgen dat het uitponden stopt. Het gaat namelijk superhard.Sinds de aankondiging van de wet zijn we 50.000 huurwoningenkwijtgeraakt. Ik ken wel alle verhalen dat het koopwoningen zijngeworden, maar mind you: eerst was er de goedkope uitponding en nuworden vooral de dure woningen verkocht. Daar komen de mensen voorwie we deze operatie ondernemen vooral niet in terecht. De VVD – dat hebik in mijn bijdrage gezegd – is blij dat wij met elkaar in ieder geval deaanpassing van de Wet betaalbare huur uit die onderhandeling hebbenkunnen halen.Mevrouw Beckerman (SP):Ik weet ook niet zo goed waar ik moet beginnen. Ik vond dit namelijk welecht ... Sorry, maar ... Nou ja, ik weet het niet. Ik moet netjes blijven. Jehaalt dus twee keer een greep uit de kas bij corporaties: één keer met dewinstbelasting en de ATAD, een belasting voor belastingontwijkendemultinationals, en dan met dit pakket. De VVD zegt vervolgens: o, maar ikweet wel een manier; we laten de huurders er gewoon nog een keer voorbetalen. Mensen die zich scheel betalen aan de huur en energierekeningvan hun woning moeten straks nog een keer langs de kassa bij de VVD,want ze mogen dan extra betalen voor het verbeteren van die woning.Kunt u zich voorstellen dat dit wat de SP betreft wel een hele schofterigemanier is om met sociale huurders om te gaan? De huren in Nederlandzijn al de hoogste van Europa; die behoren tot de top in Europa. De VVDweet nu gewoon weer een manier te bedenken om corporaties in eenhoek te schoppen en hun huurders extra te laten betalen.De heer Peter de Groot (VVD):Ik weet serieus niet wat ik hierop zou moeten antwoorden. Er ligt hier eenrapport op tafel van het Nibud, dat gaat over hoe het eigenlijk is gesteldmet de koopkracht van sociale huurders. Ik weet dat mevrouw Beckermaneen andere politieke visie heeft. Maar er ligt een rapport op tafel over hoehet gesteld staat met de koopkracht van sociale huurders. De VVD ziet dater ontzettend veel geld wordt uitgegeven voor huurders om hunwoningen te verduurzamen, waardoor de energierekening misschien welmet € 50, € 100 of € 150 naar beneden gaat. Mag je er dan niet een paartientjes voor terugvragen? Ze gaan er sowieso op vooruit, terwijl het in dehuurquote al heel goed is. Die is de afgelopen jaren ook niet extreemgestegen ten opzichte van het inkomen van sociale huurders. Dat blijktnamelijk uit dat Nibud-rapport. Ik hou het dus graag bij de feiten. Dat isprecies de reden waarom ik dat ook zeg. Als dat niet zo zou zijn, dan gaanwe nog een ander debat met elkaar voeren. Maar ik kijk naar het rapportvan het Nibud, naar wat de effecten zijn, en naar hoeveel geld er wordtgeïnvesteerd in verduurzaming. Dat zijn tientallen miljarden. Ik zeg nietdat huurders meer moeten gaan betalen. Dat zijn namelijk uw woorden.De energierekening gaat fors naar beneden. Ik vind dat je daar iets voorterug mag vragen.De voorzitter:Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39739 Mevrouw Vedder is aan de beurt. Zij heeft nog twee interrupties.Mevrouw Vedder (CDA):Als ik het goed bij elkaar optel, gaan we met de huurbevriezing eerstmensen tegemoetkomen met een paar tientjes in de woonlasten. Daarnagaat de VVD weer een paar tientjes weghalen, omdat mensen zelf moetenbetalen voor de verduurzaming. Dat leidt bij mij tot de vraag of de VVDdie huurbevriezing eigenlijk wel nodig vindt.De heer Peter de Groot (VVD):Dat is gewoon geen goede voorstelling van zaken. Zo kunnen we ook metelkaar debatteren. Op het moment dat je woonlasten per maand – ik noemmaar wat – vijf tientjes naar beneden gaat en iemand daar twee tientjesvoor terugvraagt, hou je drie tientjes over. Dus ja, mevrouw Vedder kaneen heel mooi verhaal ophouden dat we meer gaan vragen, maar dat steltde VVD niet voor. Als ik dat beeld heb geschapen, heb ik dat bij dezenhersteld. Het doel van de VVD is niet om de woonlasten van socialehuurders te laten stijgen met het voorstel om wat terug te vragen voor hetverduurzamen van de woning.Mevrouw Vedder (CDA):De heer De Groot begon door te zeggen dat hij blij was dat de Wetbetaalbare huur fors wordt aangepast. De VVD is dus blij dat de hurenomhoog kunnen. Maar de VVD is daar wel zó blij mee dat ze bereid zijnom de helft van de woningcorporaties in de financiële problemen tebrengen. De heer De Groot zei namelijk ook: er is nog heel veel investe-ringscapaciteit over. Dat klopt als je het allemaal op één hoop gooit, maarde helft van de woningcorporaties komt in financieel zwaar weer. En datkomt van een partij die financiële degelijkheid voorstaat. Was het slopenvan de Wet betaalbare huur zo veel waard dat dit het mocht kosten?De heer Peter de Groot (VVD):Kijk, de corporaties kunnen die 110 miljard niet meer uitgeven, want dankomen ze heel erg in de problemen; dat klopt. Ze kunnen nog maar 70 of75 miljard uitgeven. Dat is het eerlijke verhaal dat we elkaar nu moetenvertellen. Dat is wat er overblijft. Maar mijn verhaal is natuurlijk wel dathet niet betekent dat er morgen geen geld meer is. Dat is niet zo. De heerVijlbrief stelt ook voor dat dat vandaag direct leidt tot een bouwstop. Alsje 70 miljard kunt investeren, is dat natuurlijk niet vandaag aan de hand. Ikontken helemaal niet dat het pijn doet en dat het effect zal hebben, maardie 70 miljard is niet weg.De voorzitter:Dan is de beurt aan de heer Vijlbrief voor zijn laatste interruptie.De heer Vijlbrief (D66):Ik dacht dat ik er nog twee had. Ik kan niet meer tellen. Dat is ook wel heelerg. Dan ga ik een wat holistische interruptie houden. Inmiddels is de heerDe Groot ook zover dat hij toch wel toegeeft dat hier een ravage aange-richt wordt. Voor iedereen die naar het debat zit te kijken: er is 70 miljardinvesteringsvolume. Als er 35 miljard afgaat, heeft dat direct gevolgenvoor je plannen. Iedereen die financieel plant bij corporaties weet dat datdirect gevolgen heeft. Dit is dus niet waar, zeg ik voor iedereen die denktdat dat pas over een paar jaar is. We hebben vandaag denk ik één politiekpunt binnengehaald. We hebben één politiek ding gehoord. MevrouwWelzijn zei net: deze huurbevriezing kan en mag niet doorgaan als er geenvolledige compensatie is. Ik wil van de heer De Groot weten – ik vind dathij verplicht is dat te zeggen, en dan wil ik niet horen «als» en «dat zie ikwel als de wet wordt behandeld» – of dat ook voor de VVD waar is of datTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39740 de VVD zegt: nee, hoor, van ons mag de huurbevriezing zondercompensatie.De heer Peter de Groot (VVD):Eerst nog even op dat eerste punt van de heer Vijlbrief. Die 70 miljard iser. Ik erken dat dat een investeringsvolume is over de tijd, dus over de tijdvan de Nationale Prestatieafspraken. Dat het effect heeft, heb ik net alaangegeven in mijn beantwoording: ja, het heeft effect. Dat is precies dereden waarom ik de Minister en de corporaties ertoe oproep om te kijkenwat er nog wel met dat geld gedaan kan worden. Want dat het effectheeft, klopt, maar je moet dus kijken hoe je dat in de tijd op een anderemanier gaat invullen. Ik zeg erbij dat het dus niet betekent dat we directoveral een bouwstop hebben. Dat is mijn mening daarover. Ik snap dat hetgraag zo wordt neergezet, maar we moeten met elkaar aan de slag enkijken wat de effecten precies zijn.Het korte antwoord op het andere punt is: er is geen compensatieafgesproken, dus die is er niet. Er zit 1,1 miljard bij. Dat is incidenteel geld.Op dit moment zit er inderdaad geen compensatie bij.De voorzitter:De heer Vijlbrief heeft geen interruptie meer, dus ...De heer Vijlbrief (D66):Voorzitter. A: ik word nu aangesproken op iets. B: er wordt hier een heelpolitiek punt gemaakt. Mag ik alstublieft nog iets zeggen, voorzitter?De voorzitter:Nee, nee. Ik snap dat iedereen een politiek punt wil maken – daar is ditdebat ook voor – maar we hebben vier interrupties per persoonafgesproken. Ik vind het zelf als voorzitter ook heel vervelend om hetdebat op deze manier te moeten ...De heer Vijlbrief (D66):Ik neem u niets kwalijk.De voorzitter:Ik zie verder geen interrupties meer, dus ik wil heel graag doorgaan naarde inbreng van mevrouw Wijen-Nass, die namens BBB het woord zalvoeren.Mevrouw Wijen-Nass (BBB):Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik wil beginnen met iets anders dande huurbevriezing. Ik wil beginnen bij de mensen die in een recreatie-woning wonen. Hoewel de Minister helder heeft aangegeven datgemeenten tijdelijk moeten stoppen met handhaven op permanentebewoning van vakantiewoningen, zien we dat tientallen gemeenten ditkeihard negeren. Denk aan Schouwen-Duiveland, Ede, de Neder-Betuween Putten: zij zetten gewoon door. Dwangsommen van € 25.000, € 50.000en zelfs € 100.000 worden opgelegd aan mensen die nergens anders heenkunnen. Ik ben benieuwd of de Minister de uitzending van Kassa heeftgezien. Heeft zij gezien hoe buitengewoon opsporingsambtenarenletterlijk door heggen kruipen, over schuttingen hangen en door ramengluren om mensen te betrappen op bewoning? De beelden spreken watBBB betreft boekdelen. Gemeenten leggen beslag op woningen terwijldeze mensen nergens naartoe kunnen. Dat terwijl een Kamermeerderheidmoties heeft aangenomen waarin duidelijk wordt gevraagd om te stoppenmet de handhaving tot het beleid rond is. Mijn vraag aan de Minister issimpel: wat gaat zij concreet doen tegen gemeenten die haar oproep ende uitspraak van de Kamer naast zich neerleggen? Welke middelen heeftzij en wil zij inzetten om dit te stoppen? Want dit is geen handhavingTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39741 meer; dit is mensen kapotmaken. Daar moeten we wat BBB betreft nu paalen perk aan stellen.Voorzitter. Dan de Wet betaalbare huur. Daar is het vandaag ook al overgegaan. Uit cijfers van de NVM blijkt dat een op de vijf verkochtewoningen in het eerste kwartaal van 2025 een voormalige huurwoningwas. In grote steden zijn dat er zelfs twee op de vijf. Goedkoperehuurwoningen verdwijnen dus massaal van de markt, met name door hetuitponden door particuliere verhuurders. Dat terwijl volgens hetWoonOnderzoek Nederland blijkt dat verreweg de meeste woningzoe-kenden een huurwoning, en dan vaak een huurappartement, zoeken. Datzijn geen gezonde signalen. Dit is precies waarom BBB zich altijd kritischheeft opgesteld tegenover de Wet betaalbare huur. Niet omdat wehuurders geen bescherming gunnen – integendeel! – maar omdatgoedbedoeld beleid in de praktijk kan doorslaan en tot verlies van aanbodleidt. De cijfers van de NVM onderstrepen dat. BBB is dan ook heel blij dater aanpassingen komen die particuliere verhuurders lucht moeten gaangeven. Die wijzigingen zijn op korte termijn te verwachten. Wat betekentdat precies? Wanneer kunnen wij de uitwerkingen concreet verwachten?Wat ons betreft komt hier zo snel mogelijk duidelijkheid over, want zolanger onzekerheid blijft bestaan, kan dat weer leiden tot meer uitponding enminder betaalbare huurwoningen. Dat wil niemand.Voorzitter, het gaat vandaag over het dagelijks leven van heel veelNederlanders die een huis zoeken: jongeren die niet het huis uit kunnen,ouderen die willen verhuizen, maar dat niet kunnen betalen, mensen dietussen wal en schip vallen, nu in een recreatiewoning wonen en totovermaat van ramp worden weggejaagd door hun eigen gemeente. Dat isde echte realiteit. Dat lezen we ook terug in het WoonOnderzoekNederland 2024, een lijvig rapport vol cijfers. Maar achter die cijfers zittenmensen – laten we dat vooral niet vergeten – die op zoek zijn naar eenwoning.Ik wil nog graag twee punten uit het onderzoek aanstippen. Ouderenwillen wel graag verhuizen. Ze kunnen doorstromen vanuit grotegezinswoningen naar levensloopbestendige woningen. Dat is wat onsbetreft ook meteen de sleutel om meer passende woningen vrij te makenop de krappe markt. Maar in de praktijk zien we eigenlijk dat dit niet echtgebeurt. Ik ben benieuwd welke maatregelen de Minister gaat nemen dieverder gaan dan de algemene bouwplannen, om ervoor te zorgen dat dedoorstroom bevorderd wordt.En dan de jongeren. Volgens WoON 2024 wil 60% van de thuiswonendejongeren het ouderlijk huis verlaten, maar waar moeten ze naartoe? Dewachttijd voor sociale huur is eindeloos, private huur is onbetaalbaar,koopwoningen zijn buiten bereik. Hoe gaat de Minister specifiek dezekloof dichten, tussen de urgente woonbehoefte van jonge starters en hetschaarse, vaak onbetaalbare aanbod? Worden daarbij gerichte maatre-gelen overwogen om de inschrijftijd voor sociale huurwoningen minderbepalend te maken voor deze groep?Tot slot, voorzitter. Over de huurbevriezing is vandaag al heel erg veelgezegd. We hebben ook vlak voor het reces hierover een debat gehad.Voor ons als BBB is ook de compensatie belangrijk. De Minister is hiermeeaan de slag. Ik zie uit naar de verdere beantwoording straks.Dank u wel.De voorzitter:Dank u wel voor uw inbreng. Ik kijk even rond en zie geen verdereinterrupties. Ze zijn ook bijna allemaal op, trouwens. Dat betekent dat ikhet woord geef aan de heer El Abassi, die het woord zal voeren namensDENK.De heer El Abassi (DENK):Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39742 Voorzitter. Ik ga gewoon beginnen met de huurbevriezing. Wat is eenbelofte waard als het vertrouwen al verdampt voordat de inkt droog is?Het kabinet belooft huurbevriezing in de sociale huursector voor dekomende twee jaar, maar wederom is er een belofte gebroken. Niet eenbeetje, maar op structurele wijze. Voor bijna een half miljoen socialehuurders, mensen die huren van een particuliere verhuurder, gaat diebevriezing namelijk niet door. Zij krijgen vanaf 1 juli gewoon eenhuurverhoging tot wel 5%, terwijl hun buren die toevallig bij eenwoningcorporatie huren wel een huurbevriezing krijgen.Voorzitter. Er vindt nu niet alleen rechtsongelijkheid plaats tussen mensenmet een hoog inkomen en mensen met een laag inkomen, maar ooktussen Nederlanders met een laag inkomen en Nederlanders met een laaginkomen. Ze hebben dezelfde huurprijs, maar krijgen een totaal anderebehandeling. Wat zegt de Minister? Te ingewikkeld, geen tijd, geenoverzicht van de huurcontracten. Het is alsof de overheid, die miljoenenNederlanders belastingbrieven weet te sturen, nu ineens hulpeloos is bijhet helpen van deze groep. Halen is makkelijk, maar betalen is moeilijk.Voorzitter. De Minister verschuilt zich achter logistiek en tijdsdruk, maardit probleem is niet nieuw. DENK waarschuwde hier dan ook al eerdervoor. Deze ongelijke behandeling is het gevolg van een chaotisch akkoordtussen vier partijleiders, midden in de nacht gesloten, in achterkamertjes,zonder inhoudelijke onderbouwingen en zonder uitvoeringstoets. Nuzitten honderdduizenden huurders met de gebakken peren en eenstijgende huur. Tegelijkertijd krijgen woningcorporaties wel compensatie,maar die is onvoldoende. De Minister trekt namelijk 1,1 miljard uit, maargeeft zelf toe dat het niet genoeg is. Gevolg: de bouw van 180.000 nieuwewoningen komt op de tocht te staan en de verduurzaming van 1,6 miljoenbestaande woningen moet waarschijnlijk worden geschrapt. Ik zou willenhoren wat de Minister gaat doen om dit te voorkomen.Voorzitter. En dat terwijl de nood hoger is dan ooit. Vorig jaar was er dehoogste huurstijging in 30 jaar tijd. Dit jaar zagen huurders hun hurenwederom stijgen met percentages van 4% tot 7,7%; het is te gek voorwoorden. Woningcorporaties hebben definitief een rechtszaak aange-kondigd tegen het kabinet over de bevriezing van sociale huren. Hoe kanhet? Hoe kan het dat de Minister het zover heeft laten komen, zou ik haarwillen vragen.Voorzitter. De DENK-fractie heeft een motie ingediend, en die is aange-nomen. Daarin hebben we het kabinet ook opgeroepen om te komen meteen concreet plan voor een verhoogd bouwtempo. Wanneer kunnen wijhet concrete actieplan verwachten dat uitvoering geeft aan onze motie?Het lijkt namelijk eerder de andere kant op te gaan. En waarom heeft deMinister nog geen regeling getroffen voor particuliere sociale huurders,terwijl het kabinet wel met een voorstel kwam voor de corporaties? Welkealternatieven overweegt de Minister nu? En komt er überhaupt nog eencompensatie voor deze groep? Als ik de PVV hoor, lijkt dat wel zo te zijn.Voorzitter. Dan kom ik toch nog kort op de 75 miljard en het debatje dat ikdaarover heb gehad met de PVV. Ik had al aangekondigd dat ik die vraagook bij de Minister wilde neerleggen. Volgens mij heeft de Minister eerderaangegeven dat er inderdaad 75 miljard beschikbaar is voor de komendetien jaar. Dat heb ik kunnen lezen. Maar dit was bedoeld voor bestaandeen toekomstige investeringen. Dat betekent weer dat er toch een tekortgaat ontstaan waar het gaat om investeren in nieuwbouw, renovatie enverduurzaming. Ik wil daar graag verheldering van de Minister overhebben, als dat kan. Kan de Minister aangeven of er toch nog een pot metgoud ligt bij de corporaties, die ze kunnen uitgeven waardoor er geenproblemen ontstaan met betrekking tot nieuwbouw, renovatie ofverduurzaming? Of komen de woningcorporaties, ondanks die 75 miljardwaarvan we allemaal weten dat die er ligt bij de woningcorporaties, tochwel in de problemen? Het gaat namelijk om 50 miljard, zoals Aedesaangeeft, en in de stukken die de Minister ons heeft gestuurd, komt hetTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39743 neer op een bedrag van 35 miljard, zeg ik uit mijn hoofd. Graag eenreactie daarop.Daar wil ik ook mee eindigen, voorzitter. Dank u wel.De voorzitter:Hartelijk dank. Ik kijk even in het rond of er interrupties zijn. Die zijn erniet. Dat betekent dat we toch echt tot het einde zijn gekomen van deeerste termijn van de Kamer. Ik heb even overlegd met de Minister. Weschorsen 20 minuten. Om 16.20 uur komen wij weer terug en gaan we hetdebat heropenen.De vergadering wordt van 15.56 uur tot 16.20 uur geschorst.De voorzitter:Ik wil bij dezen de vergadering heropenen. We zitten hier nog steeds metde vaste commissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Wijhebben nog steeds op de agenda de staat van de volkshuisvesting staan.We hebben net de eerste termijn van de Kamer gehad, waarin er eenuitvoerig debat heeft plaatsgevonden. We gaan nu over naar de eerstetermijn van de Minister.Ik wil nog even iets met de Kamerleden afspreken. We hebben tot17.30 uur de tijd; dat is een uur. Dat is ontzettend kort. Ik heb net vierinterrupties toegestaan. Ik wil voorstellen om nu twee interrupties tehanteren. We hebben het gehad over de huurbevriezing, maar daarnaastzijn er ook een aantal vragen gesteld over andere onderwerpen. Ik heb devolgende afspraak gemaakt met de Minister: als die onderwerpen niet aanbod kunnen komen, worden ze schriftelijk afgedaan. Ik heb zomaar hetvermoeden dat er een tweeminutendebat aangevraagd gaat worden;mevrouw Beckerman knikt al. Jullie hebben daarin nog de gelegenheidom verder in te gaan op antwoorden op de vragen en om eventuelemoties in te dienen of wat dan ook. Laten we het nu even met elkaarhebben over de huurbevriezingen. Ik wil dus twee interrupties hanteren.Hou het ook graag kort, zodat iedereen van jullie de gelegenheid krijgt.Dat vind ik belangrijk hierbij. Ja? Dank u wel.U zit helemaal achterin, mevrouw Wijen-Nass! Het woord is aan mevrouwWijen-Nass.Mevrouw Wijen-Nass (BBB):Dank u wel, meneer de voorzitter ... O, sorry, mevrouw de voorzitter! Ikbegrijp, gelet op het feit dat we nu maar een uurtje de tijd hebben, dat hetover de huurbevriezing moet gaan. Maar ik wil wel opgemerkt hebben dater ook heel veel andere belangrijke punten zijn, zoals mensen die invakantiewoningen wonen, en nog andere zaken. Ik vind het zelf wel heeljammer dat het debat nu helemaal gekaapt is door het onderwerp van diehuurbevriezing, terwijl ik het heel graag ook over andere hele belangrijkeonderwerpen zou willen hebben.De voorzitter:Dank u wel. Ik weet ook zeker dat de Minister daar nog even bij stil zalstaan. Die zal ook recht doen aan de andere onderwerpen. Het feit dat ietseen schriftelijke afhandeling krijgt, betekent wat mij betreft niet dat hetminder waard is. Maar goed, ik verdoe de tijd van uw Kamer en deMinister. Ik wil dus graag de Minister het woord geven.Minister Keijzer:Dank u wel, voorzitter. Om maar meteen antwoord te geven op de vraagdie mevrouw Wijen-Nass net gesteld heeft: mijn planning is om volgendeweek de conceptregeling voor de vakantiewoningen in internetconsultatiete laten gaan. Dan zet ik dus de volgende stap in dat dossier.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39744 Dan terug naar hét onderwerp van dit debat. Dit commissiedebat heeft alstitel Staat van de volkshuisvesting. Als het gaat om de staat van devolkshuisvesting: in ieder geval een deel daarvan staat ter discussie. Datheb ik ook in een aantal van uw opmerkingen en vragen teruggehoord. Ikben daar ook gewoon duidelijk over. Ik probeer dit debat op dit onderwerpzakelijk en feitelijk te benaderen. Een bouwbevriezing – zo heb ik het doorsommigen van u geframed horen worden – is ook niet aan de orde. Heefthet wetsvoorstel dat ik naar de Raad van State gestuurd heb naaraanleiding van de Voorjaarsnota, die weer gebaseerd is op de besluit-vorming van de vier fractievoorzitters, consequenties? Jazeker. Dat is ookde reden waarom ik u gisterenavond die dilemmanotitie heb toegestuurd.Daar staat in wat de consequenties zijn, bij benadering. Want over devraag wat dit precies gaat inhouden, ga ik op dit moment het gesprek aanmet de vereniging van woningcorporaties, Aedes.U heeft mij al een aantal keren horen zeggen wat ikzelf van ditwetsvoorstel vind. Ik had zelf dit besluit niet genomen. Ik wist namelijk dathet consequenties zou hebben voor de investeringscapaciteit vancorporaties als je dit zou doen. Maar zo werkt dat in een democratie: ikopereer binnen de grenzen die de Kamer mij meegeeft, via wetgeving envia begrotingen; het budgetrecht ligt bij de Kamer. Zoals ik ook in reactieop de heer Boelhouwer heb aangegeven, die vond dat ik moestopstappen: zolang ik denk dat ik van betekenis kan zijn, blijf ik gewoonmijn werk doen. Als jij niet bestand bent tegen tegenwind of niet bestandbent tegen besluiten die niet besluiten zijn die jij zou kunnen nemen, danmoet je dit werk niet doen. En ik ben zeer, zeer gecommitteerd, en met alleenergie en kennis en kunde die in mij zitten, ben ik bezig met het vlottrekken van de woningmarkt, zowel van de sociale huur-, betaalbare huur-en koop- als vrijesectorwoningen, omdat dat vaak de financiële dobber iswaar locaties op varen, samen met subsidies uit de overheid. Dus dat iswat ik nu gewoon aan het doen ben.In de dilemmanotitie treft u de verschillende dilemma’s aan. Op de eerstepagina van de dilemmanotitie staat ook dat, als je een aantal nadelen vandit besluit niet wilt, je op zoek zult moeten gaan naar compensatie,structurele compensatie. Tegen mensen die dan vervolgens tegen mijzeggen «ja, maar in 2021 is de huur ook bevroren», zeg ik: dat was in eenandere tijd. Dat was sowieso in de coronatijd, en toen was er toch eenandere teneur in de samenleving, meer van: we staan ergens samen voor.Dat was toen door alles wat ons overkwam, in het begin in ieder geval,heel sterk het gevoel dat we met elkaar deelden. Later is dat andersgeworden, maar in het begin was dat nadrukkelijk het geval. In die tijdhadden wij nog de verhuurderheffing. Het compenseren van woningcor-poraties en particuliere verhuurders was dus vele malen makkelijker; jegaf een afslag op de verhuurderheffing, waardoor je ook de institutioneleverhuurders kon compenseren. En in die tijd is een subsidieregelingbedacht voor de verduurzaming van de kleinere particuliere verhuurders.Maar dat was ook de tijd dat de Wet verbod tijdelijke huurcontracten nogniet bestond, de Wet betaalbare huur nog niet bestond en de box 3-belasting nog niet de omvang had van nu. Dus de bereidheid vanparticuliere verhuurders en institutionele verhuurders tot een huurbe-vriezing van één jaar, die trouwens niet een huurbevriezing was maar eenhuurverlaging van – uit mijn hoofd gezegd – 1,5%, was natuurlijk ookfinancieel van een andere orde dan waar we nu voor staan. Dus die tweezijn volledig niet met elkaar te vergelijken.De voorzitter:U heeft al een interruptie van de heer Flach.De heer Flach (SGP):Ja, voorzitter, omdat hier toch al wel de kern wordt geraakt. De Ministergeeft aan «u weet hoe ik denk over deze wet», en dat is ons duidelijk. IkTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39745 vind de opvattingen van de Minister daarover, voor zover ik die helemaalkan doorgronden, verstandig. En het kan ook niet anders met alleinformatie die van het ministerie komt; dan kan de Minister ook bijna nietanders dan de mening hebben die ze heeft. Tegelijkertijd is hoe zijdaarmee omgaat bijna wat laconiek, en zo kennen we de Minister tochniet. Het klinkt bijna wat volgzaam: ja, zo werkt nou eenmaal dedemocratie. Maar een wet indienen waar je zelf gewoon fundamentelebezwaren tegen hebt en waarmee 16% van je gereedschap weggehaaldwordt, is niet een beetje tegenwind. Ik heb het zelfs «obstructie»genoemd. Is hier voor de Minister niet een grens overschreden waardoorze zegt: als jullie dit met mijn beleidsterrein doen, kan ik mijn werk nietdoen?Minister Keijzer:Maar dat heeft ook met het volgende te maken: het uitzonderen vanparticuliere verhuurders doet natuurlijk zeer voor de mensen die ditbetreft, maar maakt uiteindelijk het compensatievraagstuk kleiner, omdatje nou eenmaal die groep verhuurders niet hoeft te compenseren. Er zijntrouwens ook mensen die zeggen: waarom moet je compenseren? Hetstaat allemaal in die dilemmanotitie, maar ik vind het van belang om hethier ook te zeggen: omdat je nou eenmaal, als je huren bevriest, als jeingrijpt in huurprijzen, ingrijpt in het eigendomsrecht van de eigenaar vande huurwoning. Nou, u heeft kunnen lezen dat het niet zo is dat je alsoverheid nooit mag ingrijpen op het eigendomsrecht. Dat mag, maar erzijn voorwaarden voor: voorzienbaarheid, uitvoerbaarheid, maatschap-pelijk belang en een fair balance tussen de ingreep en wat uiteindelijk hetnadeel is voor de eigenaar van het goed dat je beperkt. Daar komt bij datwe 300.000 particuliere verhuurders hebben, waarvan waarschijnlijkongeveer 30.000 tot 50.000 institutionele verhuurders zijn. Maar voor derest is het bijna niet uit te zoeken – voor mij althans niet – omdat we geenhuurregister hebben. Uit het kadaster kan je deze gegevens niet halen. Inhet kadaster kan je wel zien van wie een huis is, en kan je zien wie erwoont, maar je weet niet onder welke titel iemand er woont. Het is dusbijna niet te doen. Ik doe daar niet laconiek over, want een andere redenwaarom ik dit feitelijk en zakelijk doe, is de snelheid waarmee ik dit naarde Raad van State moest sturen. Anders haal ik 30 juni niet. Het istrouwens al een tour de force om 30 juni voor publicatie in het Staatsbladte halen. Maar ik moest dit naar de Raad van State sturen, en beninmiddels het gesprek begonnen met de ondersteunende partijen over diecompensatie. Daar heeft u een aantal woordvoerders al het een en anderover horen zeggen. Dus dat gesprek ben ik nu aan het voeren, zowel metde ondersteunende partijen, maar uiteraard ook met Aedes, om grip tekrijgen op de vraag over hoeveel het dan gaat. Ik doe dit feitelijk enzakelijk, omdat het geen zin heeft om allemaal grote woorden tegebruiken. Dat is uw werk, zullen we maar zeggen. Mijn werk is om ditalles als Minister in goede banen te leiden. Maar als je dit uiteindelijk doetzonder compensatie, heeft het consequenties voor de investeringscapa-citeit; en dat heeft consequenties voor het bouwen van 100.000 woningenper jaar, waarvan 30%, dus 30.000 woningen, sociaal.Ik snap het frame – dat is allemaal aan u – maar een woord als «bouwbe-vriezing» is overigens niet correct. Het is gewoon niet correct. Dat laat ikecht aan u. Het is uw taak en uw positie om hier woorden te kiezen die ugepast vindt, maar het is niet correct. Alles wat nu in de planning zit, indie zin dat het aanbesteed is, dat de contracten getekend zijn en dat debouwvergunningen zijn verleend, gaat wel door. Het probleem zit ’m inwaar nu over nagedacht wordt, wat nu getekend wordt, wat nu doorge-rekend wordt voor daarna. Omdat een deel van de investeringscapaciteitvan corporaties wegvalt, moeten die opnieuw kijken. Dat heeft conse-quenties voor alle bouwplannen. Want dat is in Nederland vaak een mixvan sociaal, betaalbaar, koop, huur en vrije sector. Dat moet dus ookTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39746 opnieuw tegen het licht gehouden worden. Dat kost tijd. En, zo heeft u ookkunnen lezen in de notitie: dat maak je niet meer goed.De voorzitter:De heer Flach heeft een vervolgvraag.De heer Flach (SGP):Het is even wennen om deze Minister zo ingetogen te horen formuleren.Ik snap ook wel waarom ze dat doet, maar mijn punt is het volgende. Hetis inmiddels bijna een jaar geleden dat deze Minister aan deze klus begon.De opdracht was: 100.000 woningen per jaar bouwen. Ik neem aan dat zedaarbij de afweging heeft gemaakt: hoe is het mijn voorganger vergaan,welke instrumenten had hij daarvoor en denk ik dat de klus waar ik «ja»tegen zeg ook haalbaar is met de instrumenten die ik heb? Het antwoordwas toen: ja. Maar met de stukken die hier nu liggen, heeft de coalitie uwmotorvermogen met 16% teruggeschroefd. U kunt niet meer de snelheidmaken die u een jaar geleden dacht te kunnen maken. Het antwoord draaiter een beetje omheen: als er compensatie komt, dan kan ik dat nog steedsdoen. Maar in deze stukken is niet terug te lezen dat dat op dit moment algeregeld is. Als het op 30 juni in het Staatsblad moet staan, heb ik erweinig vertrouwen in dat er voor die tijd compensatie geregeld is. Laat ikhet anders formuleren: zou de Minister met de kennis van nu, opnieuwhaar handtekening hebben gezet onder deze taak?Minister Keijzer:Dit debat stond gepland met allerlei onderwerpen op de agenda, en toenkwam dit onderwerp erdoorheen. Dus ik vind het logisch dat u hier nuover spreekt, maar ik ben nog bezig met de uitwerking daarvan. Ik moesthet wetsvoorstel naar de Raad van State sturen, want wil je dit ingevoerdhebben op 1 juli, dan moet er snelheid worden gemaakt om het op 30 juniin het Staatsblad te krijgen. Maar het is niet zo dat alles al uitgediscus-sieerd is. Uiteindelijk zal hier iets moeten bewegen. Óf de compensatiemoet bewegen, óf de taak die aan mij ook is meegegeven en waarmee ikzoals gezegd hartstochtelijk aan de slag ben gegaan, moet uiteindelijkbewegen. Je kunt niet allebei hebben. Vorig jaar zijn er ongeveer 24.000sociale huurwoningen gerealiseerd. De verwachting is dat dat dit jaar envolgend jaar richting de 30.000 gaat. Eigenlijk stond alles dus in desteigers om dit vlot richting dat doel te krijgen. Als je 30% socialehuurwoningen bouwt, dan bouw je wat mij betreft ook automatisch diebetaalbare middenhuurwoningen en koopwoningen. Uiteindelijk was jedan tot die productie gekomen. Waarom zeg ik «was»? Omdat ik nu bezigben met de uitwerking van dit besluit in de Voorjaarsnota en al dezeverschillende aspecten dus tegen het licht aan het houden ben. Ik zegrichting de heer Flach dat ik zeer hartstochtelijk kan debatteren, maar datik ook gewoon heel zakelijk en feitelijk onderwerpen kan behandelen. Voormij is dat geen verrassing, maar voor de heer Flach misschien wel.De voorzitter:Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Beckerman.Mevrouw Beckerman (SP):Ik wil een vraag stellen over dat hele pijnlijke onderscheid, namelijk dat totbijna een half miljoen sociale huurders die huurbevriezing nu niet krijgen.Het pijnlijke daaraan is dat deze huurders nu al gemiddeld € 81 permaand meer betalen dan sociale huurders die bij een corporatie huren, zoblijkt uit berekeningen van de Woonbond. Dat wordt straks € 140 permaand. Deze huurders woonden vaak bij een corporatie, maar hunwoning werd verkocht en dat was een politieke keuze. Tegen heel veel vandeze huurders is altijd gezegd dat er voor hen helemaal niks zou veran-deren. Feit is dat dat gewoon een leugen is gebleken. Zij hebben namelijkTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39747 niet kunnen profiteren van heel veel mooie voordelen en kunnen dat nuweer niet. Ziet de Minister hier ook langzaam een meerderheid ontstaandie ook deze sociale huurders recht wil geven op die huurbevriezing?Deelt de Minister onze mening dat het wel heel onrechtvaardig is als zo’nhalf miljoen huurders straks niet krijgen wat anderen wel krijgen?Minister Keijzer:Als ik in het frame van de SP mee zou gaan, moet ik ook gaan nadenkenover mensen in middenhuurwoningen. De SP-fractie heeft het initiatief-wetsvoorstel van meneer De Hoop van GroenLinks-PvdA ondersteund,maar ook dat wetsvoorstel was gemankeerd. Ook met dat wetsvoorstelgrijp je namelijk in op eigendom van, in dit geval, verhuurders in demiddenhuur, zonder compensatie. Dat is ook precies waarom ik mijzorgen maak over hetgeen ik meegekregen heb vanuit de Voorjaarsnota,want het heeft consequenties. Zoals ik net betoogde, heeft het nu ook alconsequenties voor het bouwen van middenhuurwoningen, omdat dielocaties vaak een combinatie zijn van sociaal, betaalbaar en vrije sector.Dat heeft effect op elkaar. Als je particuliere verhuur meeneemt, heeft datconsequenties voor institutionele verhuurders en beleggers. Ik vind hetdus te makkelijk wat de SP doet. Is het vervelend voor huurders inparticuliere sociale huurwoningen? Ja. Het goede nieuws van dezediscussie is dat we nu ook eindelijk eens kunnen stoppen met dezemensen «huisjesmelkers» noemen. Er zijn dus heel veel particuliereverhuurders. 450.000 mensen zitten in een sociale huurwoning dieeigendom is van particuliere verhuurders. Die hebben vastgoed en datverhuren ze voor een sociale prijs. Dat is nu in ieder geval ook glasheldergeworden.De voorzitter:Ik zie dat mevrouw Beckerman gebruik wil maken van haar vervolgvraag.Mevrouw Beckerman (SP):De Minister zegt dat die locaties aan elkaar gekoppeld zijn en dat als jehuurders dus niet dit voordeeltje geeft, niet alleen de bouw van socialehuurwoningen afneemt, maar ook die van middenhuurwoningen. DezeMinister zegt dat, en ik hoor dan meteen instemmende geluiden diezeggen: ja, klopt, klopt. Maar de vraag van de SP is: moet je dit echt doorsociale huurders laten betalen? Volgens mij is dat een vraag die heel veelmensen overslaan. Is het wel zo rechtvaardig dat sociale huurders jaar in,jaar uit moeten betalen voor ál die opgaven? Zij hebben die wooncrisisniet veroorzaakt. Mensen die eigenaar zijn van een huis, wij allemaal,krijgen nu zelfs een voordeeltje, hogere hypotheekrenteaftrek, maarhuurders mogen weer lappen. Ik wil als heel simpele vraag de Ministervoorhouden dat wanneer zij die 450.000 huurders wel die huurbevriezinggeeft, haar leven ook iets makkelijker wordt omdat ze dan geen wet hoeftin te dienen maar dit via een ministeriële regeling kan regelen. Dan kan zijal haar energie en aandacht richten op het zoeken naar de juiste compen-satie. Dan hoeven we niet het hele wetstraject te doen, maar kunnen we alonze energie focussen op het vlottrekken van de woningbouw en hetverbeteren van woningen door alles op alles te zetten om die compensatiegoed te regelen.Minister Keijzer:Als je had gerekend op een huurbevriezing, en je krijgt die nu niet, dan isdat pijnlijk; daar doe ik helemaal niks aan af. Ik heb net de reden uiteen-gezet waarom ik daarvoor heb gekozen in het wetsvoorstel dat ik naar deRaad van State heb gestuurd. De manier waarop de SP dit neerlegt, is deSP natuurlijk toegestaan, maar als je kijkt naar de feiten, zie je dat dedoelgroep van het passend toewijzen een huurquote heeft van 26%. Daarhebben we het feitelijk over. Zitten daar mensen bij die dit vervelendTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39748 vinden en zelfs nu al financieel in de problemen zitten? Zeker. Daar doe ikhelemaal niks aan af.Tegelijkertijd heeft het Nibud naar aanleiding van het wetsvoorstel van,als ik het goed heb de heer De Hoop, maar in ieder geval vrij recent,doorgerekend wat de effecten zijn van de huurverhoging zoals die eindvorig jaar is aangekondigd ten opzichte van de verhoging van de lonen ende daaraan gekoppelde uitkeringen. Naar aanleiding hiervan conclu-deerde het Nibud dat de meeste huishoudens de huurverhoging wélaankunnen. Dat is gewoon wat het Nibud zegt. Volgens mij was hetmevrouw Vedder die vroeg of ik in een brief uitgebreid wil ingaan op hetNibud. Zoals u weet, ben ik zuinig op mijn ambtenaren. Zij zijn nu heeldruk met het uitwerken van de consequenties van dit wetsvoorstel. Ik wilmevrouw Vedder dus vragen of zij wil instemmen met mijn uitspraak hierdat ik in grote lijnen dat onderzoek van Nibud onderschrijf.De voorzitter:Dank u wel. Voordat ik het woord geef aan de heer De Hoop, wijs ik decommissie erop dat we al twintig minuten bezig zijn en om 17.30 uur echtmoeten stoppen. Jullie hebben allemaal twee interrupties. Mijn verzoekaan jullie is om het kort en krachtig te houden. Als de Minister dan ookkorte antwoorden geeft, kan ik iedereen recht doen. Het woord is aan deheer De Hoop.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):De Minister weet dat ik een wet heb ingediend waarbij wij het liefst vooralle huurders wat hadden gedaan. Maar ik wil mij vandaag beperken totde huurders van een sociale huurwoning. Ik denk dat de Minister en ik hetmet elkaar eens zijn dat wanneer je iets wil doen voor de sociale huurwo-ningen, die corporatiewoningen, je daar een fatsoenlijke compensatievoor moet regelen. Ik las vorige week dat de Minister toch ook wel dewinstbelasting voor corporaties wil afschaffen. Het zou worden besprokenin de ministerraad. Daarna hebben we er niet veel meer over gehoord. Ikzou graag van de Minister wat meer helderheid krijgen over hoe realis-tisch dat pad is en of zij het gevoel heeft dat tijdens de wetsbehandelingduidelijk kan worden of het al dan niet gaat lukken.Minister Keijzer:Zoals u in de dilemmanotitie hebt gelezen, is compenseren via devennootschapsbelasting een optie. Binnen die vennootschapsbelastingheb je verschillende manieren om dat te doen, waarbij de opbrengstenook variëren; een komt er wel in de buurt van de 35 miljard waar ik meereken. Ik kan zo meteen ingaan op de vraag waar het verschil zit met hetbedrag dat Aedes heeft genoemd. Maar het is niet zo dat ik gezegd hebdat dat ook is wat moet gebeuren. Daar ga ik in mijn eentje namelijk nietover en dat is ook niet wat ik heb meegekregen van de fractievoorzitters.Dus dat is een van de onderwerpen waar wij het met elkaar over moetenhebben. Ik heb dat gesprek uiteraard ook met Aedes. We moetenbeginnen met de vraag over welk bedrag we het eigenlijk hebben en watcorporaties daar zelf in kunnen doen. Denk ook aan de opmerking van deheer De Groot over wat corporaties zelf kunnen doen in huurpenningendie nu niet geïnd worden maar die wel geïnd zouden kunnen worden,bijvoorbeeld voor isolatie. Die zijn uitgezonderd. De corporaties mogen deinkomensafhankelijke huurverhoging opleggen aan mensen metmiddeninkomens en hogere inkomens, en doen dat niet altijd. Waar zitdaar ruimte? Wat zou je eventueel kunnen doen in faseren, zowel vanbouw als van verduurzaming? Dan kom je uiteindelijk met elkaar tot eenbedrag om te compenseren, dat gewoon overeind blijft. Compenseer jedat niet, dan heeft dat consequenties voor de hoeveelheid te bouwensociale huurwoningen en voor de verduurzamingsopdracht. Het moet eenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39749 beetje snel, want hoe langer het duurt tot wij die duidelijkheid geven, deste meer de uitwerking van plannen on hold gezet wordt.De voorzitter:Dank u wel. De heer De Hoop voor zijn vervolginterruptie.De heer De Hoop (GroenLinks-PvdA):Ik vraag hiernaar omdat het wel belangrijk is dat wij in de Kamer bij dewetsbehandeling hier duidelijkheid over hebben, ook voor de politiekeweging die wij als fractie maken. Dat heb ik vandaag duidelijk geschetst. Ikhoorde de fractie van NSC zeggen dat bij de Voorjaarsnota eigenlijk deafspraak is gemaakt dat er voldoende gecompenseerd moet worden.Anders staat die afspraak niet meer. De Minister kan koppen tellen en zeheeft ook onze fractie in de Eerste Kamer nodig. Het is voor ons wel echteen harde eis dat er voldoende compensatie is voor de woningbouwcor-poraties. Ik zou toch van de Minister iets meer een pad willen horen, ofduidelijkheid over waar zij misschien de voorkeur aan geeft. Ik hebnamelijk die dilemmanotitie ook gelezen. Bij RTL sprak ze echter nadruk-kelijk ook over de afschaffing van de vpb. Wij zijn dus toch op zoek naariets meer zekerheid. Anders wordt het wel heel ingewikkeld om ditvoorstel zo te steunen.Minister Keijzer:Zoals gezegd: dat is een optie, maar zo is alles een optie. Gewoon feitelijkis het ook een optie – ik zeg niet dat ik dat wil – om minder socialehuurwoningen te bouwen. Laat ik het anders zeggen om daar duidelijkover te zijn: ik wil dat liever niet. Ik wil dat niet, dat wil de coalitie ook nieten dat wil de Kamer niet. Volgens mij zijn we het daar allemaal over eens:er moet 30% sociaal gebouwd worden. Dat is wat we met elkaar willen.Wat is het tijdspad? Het wetsvoorstel is naar de Raad van State gegaanmet het verzoek om een spoedadvies. Mijn verwachting is dat dit rond1 juni bij mij op het ministerie in de inbox landt. Dan ga ik als debrandweer verder met het reageren daarop. Ik denk trouwens dat hetadvies niet heel veel anders zal zijn dan het advies op het wetsvoorstelvan de heer De Hoop. Dat stel ik mij zo voor, maar dat weet je natuurlijknooit. Ik ben namelijk altijd wel aan het nadenken over de volgende stap.Dan ga ik het heel snel aan uw Kamer doen toekomen en dan moeten wehet erover hebben. Parallel hieraan lopen de gesprekken met de onder-steunende fracties. Uiteraard versta ik mij ook met de Eerste Kamer-fracties waarvan ik nog niet weet wat ze doen, gezien het stemgedrag inde Tweede Kamer bij het wetsvoorstel van de heer De Hoop. Uiteraardspreek ik ook met corporaties. Zo ben ik stap voor stap bezig met ditonderwerp. Deze opdracht is mij meegegeven door de fractievoorzittersen het kabinet heeft daarmee ingestemd bij de Voorjaarsnota.De voorzitter:Dank u wel. Voordat ik naar u, meneer Vijlbrief, ga, heb ik eerst meneerGrinwis en mevrouw Vedder genoteerd staan. Ik zet u voor daarna op hetlijstje. Ik wil graag het woord geven aan de heer Grinwis.De heer Grinwis (ChristenUnie):Ik waardeer natuurlijk de rustige, weloverwogen en verstandige toon vandeze Minister. Het is aan ons om er allerlei politieke kwalificaties en actiesaan te verbinden, maar ik heb toch wel een vraag. Deze Minister isnatuurlijk geen topambtenaar maar politiek bestuurder. Ze wordtgeconfronteerd met een afspraak die buiten haar kennis, wil en handelenom is gemaakt. Ze wordt daarmee geconfronteerd. En die staat zo haaksop alles wat zij heeft afgesproken, op het hoofdlijnenakkoord. Dan is opeen gegeven moment wel de vraag: tot waar kan ik nog geloofwaardigoptreden als Minister van en voor Volkshuisvesting en wanneer komt hetTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39750 kantelpunt dat ik het voor mijzelf niet meer kan verantwoorden, dat ik dusniet meer geloofwaardig ben? Dan kun je natuurlijk de positie innemendat het met dit wetsvoorstel allemaal zo moeizaam is, dat dit allemaaltoch niet gaat lukken voor 1 juli en dat het misschien wel spaak loopt in deEerste Kamer. Ik hoop natuurlijk enorm dat dat gebeurt. Je kunt zeggendat je het niet meer kan meemaken of je kunt het allemaal eens aankijkenen zeggen «we zien het later wel». Ik ben dus nog wel een beetje op zoeknaar het antwoord op de vraag: tot wanneer of tot waar acht de Ministerhet geloofwaardig om hier als Minister verantwoordelijkheid voor tenemen? Als de compensatie waarop zij enorm inzet er inderdaad nietkomt – ik ken haar collega Minister Heinen – dan kom je toch wel enorm ineen geloofwaardigheidssqueeze.Minister Keijzer:Politiek besturen is een hordeloop. Dat is waar ik mee bezig ben. Ik ben ditstap voor stap voor stap aan het bekijken, bezig de consequenties hiervante doorgronden en te kijken wat voor maatregelen je met elkaar te nemenhebt. Zoals u ook uit de mond van de verschillende woordvoerders van devier ondersteunende partijen hebt gehoord, zien die ook de noodzaak totcompensatie. Hoe dan? Hoeveel dan? Wat dan? Daarover moet je het metelkaar hebben. Als je dat niet doet, heeft het consequenties voor deopgave die we met elkaar hebben. Something’s gotta give.De voorzitter:Ik had eigenlijk gedacht dat de heer Grinwis daar nog wel op wildeinterrumperen, maar hij heeft er nog maar eentje. Dan ga ik verder naarmevrouw Vedder.Mevrouw Vedder (CDA):De Minister heeft het al over het eigendomsrecht gehad en over de vraagof er verschillen zouden zijn tussen de beoordeling van de Raad van Statevan dit wetsvoorstel en die van dat van de heer De Hoop. Ik voorzie juistdat er bij dat ingrijpen op eigendomsrecht wel verschillen gaan zijn. Jemag dat niet zomaar doen. Je hebt daar natuurlijk rechtvaardigings-gronden voor. De eerste betreft de vraag of de rechtszekerheid of deinmenging kenbaar en voorzienbaar is geweest. Daar stelde de Raad vanState bij het voorstel van De Hoop al heel scherpe vragen over, en bij datvoorstel was de compensatie beter geregeld en was de looptijd langer.Hoe schat de Minister dan in dat de Raad van State op dat stukje in ditwetsvoorstel gaat reageren?Minister Keijzer:Ik wacht dat advies af. Als het er ligt, dan ga ik daarop in, maar ik ga nietuit van een dictum a.De voorzitter:Dank u wel. Ik kijk even verder. Dan is de heer Vijlbrief aan de beurt voorzijn interruptie.De heer Vijlbrief (D66):De huurbevriezing vertaalt zich tot 2035 in 85.000 minder nieuwe socialehuurwoningen en 375.000 minder verduurzaamde woningen doorcorporaties. Daar komen grofweg 70.000 woningen bovenop; dat zegt deMinister zelf in haar dilemmanotitie. Ik waardeer het zeer dat zij probeerthet probleem klein te maken. Ik heb ook op haar stoel gezeten en ik weethet: zo doe je dat. Maar dit is een ravage. Dit is niet een klein dingetje; eris niet een klein dingetje aangericht. Dat moeten we echt wel even voorogen houden. Nu ga ik naar mijn vraag. Mijn vraag is de volgende. Uit hetdebat bleek volgens mij net dat er geen meerderheid voor deze wet is alser geen compensatie bij zit. Ik stelde deze vraag net letterlijk aan mevrouwTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39751 Welzijn. Zij zei: er moet volledige compensatie zijn, want we moetenevenveel blijven bouwen. Zo pas ik maar even het woord «volledig» toe.Kunnen wij er als Kamer nou op rekenen dat er bij de wet straks eencompensatievoorstel zit? Ik wil toch even mijn zin afmaken, voorzitter,want we moeten wel een debat kunnen voeren ondanks dat de tijd dringt.Als het zou betekenen dat daar staat «de compensatie kunt u in augustusverwachten», dan wordt het echt wel heel lelijk. Ik vraag dit toch heelindringend aan de Minister. Zit daar nou een bijsluiter bij met «dit is decompensatie en die bedraagt zoveel» of niet? Ik hoef niet te weten waarhet vandaan komt, want ik begrijp uw zoektocht, maar ik wil het procesweten.Minister Keijzer:Het proces dat ik net schetste, gaat over de momenten waarop ik naar deKamer kom. Wat ik dan naar de Kamer breng, daar kan ik gewoon nu nietop vooruitlopen.De heer Vijlbrief (D66):Dan is mijn politieke conclusie dat als er geen compensatie bij zit, er geenmeerderheid in de Kamer kan zijn, tenzij NSC op zijn woorden gaatterugkomen. Er moest namelijk volledige compensatie bij zitten. Dat zijndan toch de politieke vruchten van dit debat.Minister Keijzer:Dat is een conclusie die ik bij de heer Vijlbrief laat. Ik ga verder met hetaflopen van alle vragen die aan mij gesteld zijn, zover ik ga komen. Er zijnaan mij ook vragen gesteld over doorbraaklocaties, het bouwen vanouderenwoningen, studentenwoningen, flexwoningen. Alles wat ik daarnu over zeg, is wel onder de voorwaarde dat we dit met elkaar gewoongoed gaan regelen. Ik kan daar prima op ingaan, maar volgens mij is datop dit moment niet opportuun, omdat het uiteindelijk ook gewoonafhankelijk is van hoe we dit met elkaar gaan doen.Ten aanzien van flexwoningen wil ik wel nog een andere opmerkingmaken. Ik was toevallig vanmorgen in Delft. Daar staan modulairgebouwde studentenwoningen. Dat zou je ook kunnen zien als flexwo-ningen, omdat die uit elkaar te halen zijn en te verplaatsen zijn. Degedachte dat dat er allemaal niet uitziet, klopt gewoon niet. Dat kaninmiddels zo ontzettend mooi en goed dat ze niet meer te onderscheidenzijn van ouderwets gebouwde woningen, om het zo maar even te zeggen.«Ouderwets» vind ik overigens een mooi woord; dat zeg ik er ook maareven bij. Dat wou ik zeggen over die vraag die aan mij gesteld is.Ik ga verder. Bleizo-West is ook zo’n grootschalige locatie; daar geldteigenlijk hetzelfde voor. Ik ben bezig met de doorbraaklocaties, met in hetkader van de Nota Ruimte aanwijzen van grootschalige regionale locaties,NOVEX-gebieden enzovoort, enzovoort, enzovoort. Maar voor de matewaarin je daadwerkelijk de aantallen gaat realiseren is het wel belangrijkdat we hier met elkaar uit gaan komen. Richting de heer Vijlbrief zeg ik:ook een bouwbaas heeft zich te verhouden tot wetgeving en het budget-recht van de Kamer. Richting de heer Eerdmans zeg ik dat hij voor detransformatorhuizen eigenlijk bij de Minister van KGG moet zijn.Voorzitter. Dan kom ik bij een aantal vragen die aan mij gesteld zijn dieniet beantwoord zijn in de dilemmanotitie, bijvoorbeeld de vraag van deheer Mooiman hoe het kan dat Aedes spreekt over een teruglopendeinvesteringscapaciteit van 47 miljard en dat ik uiteindelijk tot 35 miljardkom. Aedes is gewoon snel gaan kijken. Later volgden andere instituten,die allemaal voorbij zijn gekomen, met andere cijfers. Ik snap heel goeddat je denkt: hoe zit het nou? Ten eerste is het goed om te weten datAedes en het ministerie dezelfde berekeningsmethodiek gebruiken. Er isook contact geweest over de onderliggende aannames van die bereke-ningen. De 47 miljard die Aedes in het begin presenteerde, gaat over deTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39752 daling van de totale investeringscapaciteit van de sector. Dat gaat ookover de investeringscapaciteit die corporaties na uitvoering van deNationale Prestatieafspraken nog over zouden hebben, tussen aanhalings-tekentjes. Corporaties zouden de komende tien jaar 110 miljard gaaninvesteren, maar er zijn ook corporaties die daarboven nog ruimtehadden. Zelf focus ik liever op de NPA-afspraken en het effect daarop vande huurbevriezing. Daarom heb ik het over een tekort van ongeveer35 miljard. Zoals net gezegd voer ik daarover het gesprek met Aedes enmet de vier partijen.Er is een lijst van instituten die hebben gewaarschuwd. De Raad van Stateheeft eerder adviezen gegeven over dit soort ingrepen. Ook bij de Wetbetaalbare huur is daar uitgebreid op ingegaan. De Nederlandsche Bankwijst erop dat dalend rendement op de langere termijn voor minderaanbod van woningen kan zorgen. Stec Groep en Brink hebben zichuitgesproken over het effect van huurregulering op de investeringsbe-reidheid en dus op het aanbod, zeg ik bevestigend richting de heer DeGroot. ORTEC heeft hier het een en ander over gezegd, net als CBRE enING Research. Die hebben allemaal eerder uitgesproken dat hetwetsvoorstel Betaalbare huur consequenties zou hebben. Voorzitter, hetzal u niet verbazen dat ik die woorden van de heer De Groot herken, meteen h. Dan wreekt zich weer dat ik een Volendammer ben en een h mis.Dus niet «erken», maar «herken».Dan kom ik bij de opmerking van de heer De Groot dat er 60% mindermiddenhuurwoningen gebouwd worden door de Wet betaalbare huur. Deuitpondeffecten herken ik wel, maar ik zal mij hierover verstaan met deIVBN, want ik begrijp dat de heer De Groot dit ook niet vanochtendbedacht heeft, maar het in gesprekken gehoord heeft. Dus ik zal metbetrokken partijen ook hierover het gesprek voeren, om te achterhalenwat uiteindelijk het effect is in de bouw, al was het alleen maar omdat wijmet elkaar het debat over de Wet regie gaan krijgen, waar betaalbare huurnatuurlijk onderdeel is van de afspraak over 36% en twee derdebetaalbaar, waaronder huur.De voorzitter:Voordat u verdergaat: u heeft een interruptie van mevrouw Welzijn.Mevrouw Welzijn (NSC):Ik kan niet helemaal goed volgen of we nu met blokjes werken of niet,maar ik hoor al andere onderwerpen langskomen, dus vandaar toch evende interruptie. Ik heb de Minister ook gevraagd of er ook iets gezegd kanworden over het tijdsverschil waar we mee te maken hebben tussen hetmoment waarop het probleem van de teruglopende kasstroom optreedten het moment waarop een oplossing in welke vorm dan ook gebodenkan worden. Wat voor effect heeft dat tijdsverschil in zichzelf op definancierbaarheid van corporaties? Kunnen zij dan gewoon nog leningentrekken bij het WSW of is dat tijdsverschil in zichzelf ook een aspect datbelemmerend kan werken voor het aantrekken van financiering? Deantwoorden mogen eventueel ook schriftelijk gegeven worden.Minister Keijzer:Wat zich zojuist wreekte, is dat ik door de interrupties een mapje gepaktheb dat over de betaalbare huur ging. Richting de heer De Grootbeantwoordde ik toen meteen dat ik het punt van de WOZ-cap snel kanaanpakken, omdat ik al bezig ben met uitwerken van wat er over deaanpassingen in de Wet betaalbare huur staat in mijn eigen brief die ikeerder verstuurd heb. Die andere twee onderwerpen vergen wat meer tijd.Dus de verwarring van mevrouw Welzijn is door mij veroorzaakt.Naar aanleiding van de vraag die zij stelde over het tijdsverschil tussenhet moment dat het probleem van de kasstroom optreedt en het momentwaarop daar een oplossing voor is, kan ik het volgende zeggen. HetTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39753 Waarborgfonds Sociale Woningbouw, het WSW, heeft aangegeven datcirca 140 van de 269 corporaties hun investeringsplannen voor dekomende vijf jaar al moeten terugschroeven. Met hun huidige begrotingzakken ze als gevolg van de huurbevriezing door de financiële grenzen diehet WSW hanteert voor het borgen van nieuwe leningen. Dat heeft utrouwens allemaal kunnen lezen. Het WSW heeft deze corporatiesgevraagd om de komende weken plannen in te dienen om hun begro-tingen terug te schroeven om weer te kunnen voldoen aan de normen.Dat betekent dat ze nu al nieuwe keuzes moeten maken ten aanzien vannieuwbouw, verduurzaming en onderhoud en dat het dus nu al effectheeft. Voor circa 60 corporaties geldt dat zij de komende twee jaar door definanciële grenzen van het WSW zakken. Dat betekent dat ik ook op kortetermijn op zoek wil naar een oplossing voor de gevolgen van de huurbe-vriezing, want plannen worden nu al heroverwogen. Dus het antwoordvalt in twee delen uiteen: korte termijn, over twee jaar, en uiteraard ooklange termijn, als je uiteindelijk wat verderop in de tijd terechtkomt.Mevrouw Welzijn (NSC):Dank voor de beantwoording door de Minister. Mijn vraag gaat preciesover dat tijdsverschil. De corporaties die nu al de brief van het WSWhebben gehad en nu al terug moeten schroeven, hebben we gezien, maartussen de opties, de bullets, uit de dilemmanotitie zitten dingen die watmakkelijker en sneller voor elkaar te krijgen zijn dan andere. Stel nou dater een heel goede oplossing is, maar dat het nog een jaar duurt voordatdie helemaal voor elkaar is. Ik noem maar gewoon een theoretischvoorbeeld. Is een jaar wachten op zo’n oplossing op zichzelf een belem-mering om gedurende dat jaar leningen aan te trekken, zodat je kuntblijven investeren?Minister Keijzer:Ja. Dat vloeit voort uit de brief die WSW gestuurd heeft. Maar dit isprecies waar we met elkaar het gesprek over moeten voeren de komendetijd om te bezien of dat, om het met een mooi woord te zeggen, gemiti-geerd kan worden, en zo ja, hoe dan – tenzij we met elkaar de conse-quenties daarvan aanvaarden.De voorzitter:Dank u wel. Gaat u verder met uw beantwoording.Minister Keijzer:Voorzitter. Ik heb door de interrupties al het een en ander gezegd. Ik bennog niet ingegaan op het kritische advies van het ATR. Het ATR adviseertom alternatieve maatregelen voor huurders uit te werken die de huurmatigen, bijvoorbeeld structurele verhoging van de huurtoeslag. Maargoed, er is een andere keuze gemaakt. Dan verval ik in herhaling van watik al gezegd heb.De heer Grinwis vroeg naar tweedeorde-effecten. De heer Vijlbrief deedalsof het heel bijzonder is dat Moody’s naar Nederland komt. Dat is nietzo. Zij voeren ieder jaar een update uit van de WSW-rating. De huurbe-vriezing zal bij de komende update worden meegenomen. WSW verwachtwel dat de kredietbeoordelaars de genoemde aanpak op een positievemanier bij hun kredietbeoordeling kunnen betrekken. Ik kan er nu nog nietop ingaan hoe de aangepaste investeringsplannen van de 140 corporatieseruit gaan zien – want dit heeft natuurlijk wel consequenties – en daarmeewat het effect is op het totaal aan geplande investeringen. Dat is namelijkprecies onderwerp van mijn zoektocht op dit moment.Voorzitter. Dan zijn er nog een aantal vragen gesteld ...De voorzitter:Een momentje. De heer Grinwis wil zijn laatste interruptie inzetten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39754 De heer Grinwis (ChristenUnie):Ik vroeg eigenlijk of we alle tweedeorde-effecten nou goed in beeldhebben. Ik de dilemmanotitie zien we er eentje. Dat gaat over die 70.000duurdere woningen. Daar staat dan tussen haakjes bij: «conservatieveschatting». Dan ben ik ook benieuwd naar een realistische schatting. Stelje voor dat Moody’s met een lagere kredietbeoordeling komt voor WSW.Dat heeft impact op de rente. Dan gaat de rente waarschijnlijk met eenaantal tienden procent omhoog voor nieuwe leningen. Als je dat weerdoorvertaalt naar het investeringsvolume, dan kan dat zomaar 10 tot15 miljard investeringscapaciteit schelen. Dat betekent dat het directeeersteorde-effect van 35 miljard minder investeringscapaciteit voor deafgesproken opgave zomaar nog eens veel groter wordt. Ik zou van deMinister graag de toezegging willen dat zij in de wet, de memorie vantoelichting of een brief bij de wet nadrukkelijk op deze tweedeorde-effecten ingaat. Dan heb ik het niet alleen over de conservatieve schat-tingen, maar ook over wat gevoeligheidsanalyses daaromheen, zodat wedaar goed zicht op hebben. Want als je alleen maar het eersteorde-effectvan 35 miljard meeneemt ...De voorzitter:U had uw vraag al mooi gesteld.De heer Grinwis (ChristenUnie):... dan zou je kunnen denken dat je de vennootschapsbelasting nog zoukunnen inzetten, maar bij tweedeorde-effecten wordt het een veel groterbedrag.De voorzitter:Ik ga het woord geven aan de Minister. U had de vraag al heel mooigesteld. Volgens mij is het voldoende.Minister Keijzer:De tweedeorde-effecten hebben er ook mee te maken wat het bedrag vaneventuele compensatie is en hoe je dat doet. Ik heb bij dit soort vragenaltijd wel de neiging om te denken: als de lucht valt, heb je een blauwepet. Laten we heel feitelijk en heel zakelijk goed bekijken wat hier nou aande hand is. WSW heeft al tegen de 140 corporaties gezegd: pas je plannenaan. Als dat gebeurt, treedt dat effect namelijk niet op. Ik ben er dekomende tijd echt mee bezig om dit goed uit te werken. De informatie dieik heb, zal ik uiteraard met de Kamer delen. Dat heb ik ook met dedilemmanotitie gedaan. Ik ben ook van plan om daar gewoon mee door tegaan. We komen hierover te spreken met elkaar.Het CDA vroeg aan mij om samen met IVBN en de pensioenfondsen eenanalyse te maken van de impact van de huurbevriezing op de middenhuuren de vrije sector en met de VNG en gemeenten over de gemeentelijkebouwplannen. Dat ben ik nu aan het doen. Er wordt nu in gemeentehuizenen bij bouwers en investeerders een pas op de plaats gemaakt om tekijken wat de consequentie hiervan is voor de plannen die over twee àdrie jaar moesten gaan lopen. Wat dat per gemeente of woningbouwregioprecies betekent, is wat lastiger te zeggen. Vanochtend was ik in Delft,waar ze bezig zijn om dat inzichtelijk te maken. Als ik die informatie krijg,kan ik die uiteraard ook met u delen, alhoewel ik mij zo kan voorstellen datze dat zelf wel met u zullen gaan delen. Anders word ik een soortpostbode en dat moet ook weer niet. Maar dit heeft gewoon effect en daarben ik ook duidelijk over. Een impactanalyse maken? Het heeft conse-quenties, maar om dat precies tot achter te komma na te gaan ... Ik moetkijken of ik daar de capaciteit voor heb. Maar zelf wil ik ook weten wat datbetekent. Ik sta immers ook aan de lat voor die 100.000 woningen per jaarwaarvan 30% sociaal en twee derde betaalbaar. Wat ik daarover zelfTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39755 inzichtelijk kan krijgen, onderbouwd, zal ik uiteraard met u delen. Maareen soort doorgeefluik worden vind ik ook wel weer wat ingewikkeld.Mevrouw Welzijn vroeg naar het in stand houden van de gewenstenieuwbouwproductie. Daar heb ik al het een en ander over gezegd.De vraag van de SGP en D66 is eigenlijk dezelfde vraag die mevrouwWelzijn stelde en daar heb ik al antwoord op gegeven. Wat de preciezeconsequenties zijn heb ik nog niet in beeld, maar zodra ik dat hebvastgesteld, kom ik daar bij u op terug.Voorzitter. Volgens mijn informatie heb ik hiermee alle vragen over dehuurbevriezing beantwoord. Wordt vervolgd dus; daar komt het feitelijkop neer.Voorzitter. De vraag van de heer De Groot over de Wet betaalbare huurheb ik al beantwoord. De SGP vroeg of ik wil bezien of de indexatie van deWWS-tabel anders kan worden vormgegeven. Dit gaat niet over huurbe-vriezing maar over het puntenstelsel waarmee wij huurwoningenwaarderen. Kan dat anders worden vormgegeven, zodat de huren altijdvolgens het jaarlijks toegestane percentage kunnen stijgen? DeWWS-tabel wordt jaarlijks geïndexeerd om tegemoet te komen aan degestegen kosten van verhuurders. Daarom worden huurprijzen immersgeïndexeerd. Bijvoorbeeld onderhoud is duur geworden. Daarvoor is deinflatie het meest objectieve en voor de hand liggende instrument. Juistdoor dit hogere jaarlijkse percentage kunnen verhuurders tijdens eenlopend contract ingroeien naar de maximalehuurprijsgrens op basis vanhet WWS, het puntenstelsel. Op basis van een motie van de heer Grinwisben ik op dit moment aan het bezien of het wenselijk en mogelijk is om deWWS-tabel op een andere manier te indexeren. Zoals toegezegd,informeer ik de Kamer hierover in het derde kwartaal.Dan heb ik nog een aantal varia.De voorzitter:U heeft een vraag van mevrouw Vedder.Mevrouw Vedder (CDA):Dan wil ik graag mijn laatste interruptie besteden aan de vraag of deMinister iets kan zeggen over de tijdlijn: wanneer kan de wet volgens deMinister naar de Kamer komen? Hij is naar de Raad van State gestuurd;gisteren meen ik. De Minister gaf net al aan dat niet duidelijk is of, als hetwetsvoorstel naar de Kamer komt, daar ook een voorstel bij ligt voor hoede compensatie moet worden vormgegeven.Minister Keijzer:Volgens mij heb ik daar net duidelijkheid over gegeven. Ik verwacht rond1 juni het advies van de Raad van State terug. Dat ga ik dan verwerken envervolgens kom ik bij uw Kamer met het wetsvoorstel. Dat zal dan in deeerste week van juni zijn. Vervolgens is het in uw handen. Het is denk ikgoed om te weten dat op 24 juni, de dag waarop de Eerste Kamer voor hetlaatst zou vergaderen, wij de NAVO-top hebben. Dat betekent dat heteigenlijk 17 juni moet worden behandeld, tenzij zij bereid zijn om opmaandag 29 juni te vergaderen. Daar ga ik uiteraard het gesprek overvoeren met de Eerste Kamer. De heer Grinwis lacht. Het wordt inderdaadeen tour de force.Goed. De illegale onderhuur. De PVV-fractie vroeg of ik zicht heb opillegale onderhuur en misstanden met verhuur. Onderhuur is op zichzelfniet verboden. In zijn algemeenheid heb ik geen zicht op hoe vaakonderhuur voorkomt. Er is immers geen huurregister. Mevrouw Welzijnvroeg of ik nog dit jaar met een wetsvoorstel kan komen. Dat is zeerambitieus. Er zijn flink wat keuzes in te maken. Wat doe je wel en wat doeje niet? Daar hangen ook prijskaartjes aan. Ik denk wel dat ik dit jaar bij ukan komen met hoe het zou kunnen en wat het kost, maar eenwetsvoorstel naar de Kamer sturen binnen nu en een halfjaar gaat mijTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39756 gewoon niet lukken, ook al omdat mijn ambtelijke ondersteuning op ditmoment heel druk bezig is met de andere onderwerpen waar we hetvandaag over gehad hebben. Huurder en verhuurder kunnen welcontractueel overeenkomen dat er geen onderhuur mag plaatsvinden. Datzie je vaak in huurcontracten: er mag niet worden onderverhuurd. Bijcorporaties is dat meestal het geval. Omdat dit tussen deze partijen ligt,heb ik geen zicht op hoe vaak het voorkomt. Een verhuurder kan, als hijdat constateert, uiteraard naar de rechter.Voorzitter. Hoe kijk ik aan tegen een wettelijke beroepsstandaard voormakelaardij? Ongeveer 96%, dus bijna alle makelaars, valt onder eenberoepsstandaard, vastgelegd in gedrags- of erecode. Met de brancheor-ganisaties ben ik in gesprek over naleving van het verbeterplan. Desnelste weg naar een eerlijker en transparanter koopproces is datbrancheorganisaties en makelaars zelf hierin verantwoordelijkheid nemenmet elkaar. Maar als ze dat niet doen, moet ik op een gegeven momentiets. Ik zou dat trouwens betreuren. Doe dit nou gewoon netjes met elkaar,in het belang van kopers, maar ook in het belang van verkopers en in hetbelang van de branche zelf.Hoe kan de regeldruk bij woningcorporaties worden verkleind, vraagtmevrouw Welzijn van de fractie van Nieuw Sociaal Contract. Aedes voertmomenteel een onderzoek uit naar regeldruk. Ik kijk uit naar deuitkomsten. Uiteraard ga ik in gesprek met de corporaties. Elke euro die jeniet hoeft aan te besteden aan administratie en bureaucratie is er een, losvan de frustratie die het oplevert. Dat sluit ook aan bij STOER, bij hetschrappen van overbodige en tegenstrijdige eisen en regels. Die hebbenwe overal in dit land. Specifiek voor corporaties heb ik ook stappen.Afgelopen december heb ik uw Kamer geïnformeerd over een aantalflinke vereenvoudigingen die ik ga doorvoeren in de regels voor hetjaarverslag en de accountantscontrole bij corporaties. Daar heeft u eenbrief over ontvangen, als ik mij het goed herinner.Dan de stijgende energielasten. De woonquote is vaak ook zo hoogvanwege stijgende energielasten. Dan bereik je de 40% in de passendetoegewezen huur waar de heer Mooiman het over had. We houden hetnatuurlijk goed in de gaten. In het voorjaar heeft het kabinet besloten omde uitgaven voor de energierekening te dempen door een belastingver-mindering in de energiebelasting in ’26, ’27 en ’28 met 200 miljoen. Demeest kwetsbare huishoudens worden dit jaar direct ondersteund met hetbetalen van de energierekening via het energiefonds. Uiteraard is de besteenergiebesparing verduurzamen. Daarom is het ook zo belangrijk dat wijmet elkaar goed gaan kijken hoe wij de investeringscapaciteit op niveaukunnen houden.Door de fractie van het CDA is gevraagd naar de solidariteit tussencorporaties. Zij stelt dat zo’n 140 corporaties in de problemen komen doorde voorgenomen huurbevriezing en dat er solidariteit nodig is tussencorporaties. Dat is zo, maar het is voor mij lastig om nu al iets zinnigs tezeggen over wat de huurbevriezing voor de solidariteit betekent. Ik wasbezig met een wetsvoorstel over projectsteun. Dat staat nu tijdelijk onhold om eerst te bekijken wat de consequenties hiervan zijn. Nu eengesprek hebben met corporaties over onderlinge projectsteun? Ik denk datze aan mij vragen om eerst even dit varkentje te wassen.Ook is gevraagd naar de cijfers van het CBS over de verwachte groei vande bevolking in Nederland. Dat geeft alleen maar aan hoe belangrijk het isdat mijn collega Faber heel snel haar wetten door deze Kamer heen krijgt.Ik heb begrepen dat u een tweede vragenronde met elkaar heeftafgesproken. Dat zal dus even tijd nodig hebben. Maar wil je grip opmigratie krijgen, zul je ook maatregelen met elkaar moeten nemen.Voorzitter. Een aantal van u, uiteraard mevrouw Berkman ... Beckerman.Na zo’n anderhalf uur denk je: «Berkman? Nee, nee, niet Berkman.Beckerman!» Mevrouw Beckerman heeft uiteraard ook aandacht voorvocht en schimmel. Tegen mevrouw Beckerman: ik haal de namen vanTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39757 mijn kinderen ook weleens door elkaar, dus ik hoop dat u het mij vergeeft.Zij in ieder geval wel.Mevrouw Beckerman (SP):En mama?(Hilariteit)Minister Keijzer:Nee, dat gaat meestal goed, tenzij ze boos zijn.Uit het WoonOnderzoek blijkt dat het aandeel huurders dat last heeft vanvocht en schimmel is toegenomen. Ik ben eerder met u daarover ingesprek geweest. Dat komt deels door de energiecrisis. Mensen zettenhun verwarming niet meer aan. Dat heeft effect op het ontstaan vanschimmel. Daarom is het ook zo goed dat we het onderhoud en deverduurzaming van corporatiewoningen goed in zicht houden. Dat komtoverigens niet alleen voor bij woningen van particuliere verhuurders,maar ook bij corporatiewoningen. Vandaar dat we dit goed met elkaar inde gaten moeten houden en maatregelen moeten treffen.Voorzitter. Dan de uitvoering van het regeerakkoord wat betreft hetverkooprecht van sociale huurwoningen voor zittende huurders. Daarvroeg de fractie van de VVD naar. Het klopt, ik ben ermee bezig, maar ditis juridisch ingewikkeld, ook hier met het oog op het eigendomsrecht. Ikzal u hierover in het derde kwartaal informeren.Voorzitter. Dan is er vijf minuten over voor een tweede termijn.De voorzitter:Dit gaat prima. Het is 17.28 uur. Ik denk dat de heer El Abassi, die nogtwee interrupties heeft, daar gebruik van wil maken. Het woord is aan deheer El Abassi.De heer El Abassi (DENK):Ik had nog geen antwoord op de vraag over die 75 miljard. Ik had hieroverook een discussiedebatje met de PVV. Ik weet niet of ik daar opnieuw eenvraag over moet stellen?De voorzitter:Ik kijk even naar de Minister.Minister Keijzer:Daar heb ik eigenlijk indirect op geantwoord. Ik heb uitgelegd hoe wij tot35 miljard komen. Dat zijn de NPA-afspraken, waar 110 miljard meegepaard gaat. Als je daar de investeringscapaciteit van 35 miljard aftrektvanwege de huurbevriezing, houd je macro 75 miljard over bij corporatiesom te investeren. Ik heb ook helemaal in het begin gezegd dat er geensprake van een bouwbevriezing is. Er is immers nog 75 miljard over om teinvesteren. Dit zijn macrocijfers. Natuurlijk, de corporaties gaan onder demotorkap kijken wat ze overhouden voor nieuwbouw en verduurzaming.Dit is het geld dat gemoeid is met de Nationale Prestatieafspraken. In datantwoord heb ik ook gezegd: daarnaast zijn er corporaties die boven op deuitvoering van de Nationale Prestatieafspraken ook nog ander geldhebben. Maar die 75 miljard is er gewoon, dus daar hoeft de heer ElAbassi zich geen zorgen over te maken.De heer El Abassi (DENK):Ik had het geapprecieerd als ik een gewoon direct antwoord had gekregenin plaats van een indirect antwoord, zeker als het zo technisch is. Ik zou devraag willen versimpelen, namelijk: ziet de Minister in het bedrag van75 miljard een soort «vrij besteedbare reserve», zoals de PVV het eigenlijknoemt, of betreft dit reeds toegezegde investeringscapaciteit voor deTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39758 periode tot 2030? Dat is eigenlijk mijn vraag. Is dit dus al bestemd door dewoningcorporaties of is er een soort vrij besteedbaar bedrag bij dewoningcorporaties?Minister Keijzer:Corporaties hebben een wettelijke taak, namelijk het bouwen, onder-houden en verhuren van nieuwbouwwoningen. Dus ik ben een kleinbeetje op zoek naar waar de heer El Abassi nou naar op zoek is. Het lijktnet alsof de heer El Abassi denkt: het is zeker een beetje schimmig geld.Nee, het is gewoon geld dat corporaties hebben in een meerjarenper-spectief om, als de huurbevriezing op deze manier doorgaat, dat gewoonte besteden aan de taken die ze hebben en waarover we afsprakengemaakt hebben in de Nationale Prestatieafspraken. Zo zit het systeemeen beetje in elkaar.De voorzitter:Ik zit even te kijken, want ik denk dat de heer El Abassi gewoon wil wetenof het al vastgelegd is? O, de heer El Abassi schudt nee. U heeft al tweeinterrupties gehad, meneer El Abassi. We hadden allemaal twee inter-rupties. Nee, meneer El Abassi, de Minister is er wel op ingegaan, maarop een indirecte manier. Het is nu 17.30 uur en ik wil echt zo afsluiten. Deheer Mooiman heeft ook nog recht op één interruptie, mevrouwWijen-Nass zelfs nog op twee en meneer Peter de Groot ook. Ik wiliedereen aan het woord laten. Dat vind ik hier ontzettend belangrijk. Datbetekent dus dat ik nu het woord wil geven aan ... U heeft twee inter-rupties gehad, meneer El Abassi.Minister Keijzer:Voorzitter, ik wil mijn best wel doen, want ik probeer altijd iedereenantwoord te geven. Corporaties zijn corporaties, dus die gaan zelf overwaar ze geld aan besteden. Ze hebben wel een wettelijke taak. In deNationale Prestatieafspraken hebben wij met elkaar afspraken gemaaktover hoe wij dat geld gaan besteden. Er blijft 75 miljard over aaninvesteringscapaciteit, maar als corporaties zeggen dat ze dat nu wellekker zelf uitmaken, dan is het de vraag hoe ze dat gaan doen. De heer ElAbassi heeft wél een vraag gesteld. Hij vraagt aan mij: waar wordt datgeld dan straks aan besteed? Nou, aan de wettelijke taak. Daarvoorresteert die 75 miljard. Maar daarnaast hebben corporaties nog andergeld. «Sommige», moet ik er even bij zeggen.De heer El Abassi (DENK):Ik heb een punt van orde, voorzitter. Ik wil de vraag best wel wegdrukken,maar ik heb nog geen tweede vraag gesteld. De Minister herhaalt haareerste antwoord. Ik heb nog geen tweede vraag gesteld. Ik heb net maaréén vraag gesteld. Mijn eerste vraag heb ik gesteld. Daarvoor heb ik alleenaangegeven dat zij mijn vraag niet beantwoord heeft.De voorzitter:Meneer El Abassi, dit is al de derde keer dat u aan het woord bent. Als wemeer tijd hadden gehad, was ik echt wat soepeler geweest, maar wehebben afgesproken om 17.30 uur af te sluiten. De heer Mooiman heeftnog een interruptie en volgens mij zien er al twee andere partijen af vanhun mogelijkheid tot interruptie. Mevrouw Wijen-Nass geeft aan dat zenog één vraag heeft. De heer Mooiman heeft ook nog een vraag. MeneerEl Abassi, ik heb u echt tweeënhalf uur de kans gegeven om vragen testellen.De heer El Abassi (DENK):Ik blijf bij het punt dat ik één vraag heb gesteld, maar uit respect voor derest wil ik het best laten gaan.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39759 De voorzitter:Dan de heer Mooiman.De heer Mooiman (PVV):Ik kan kort zijn. Natuurlijk dank ik de Minister voor de beantwoording. Ikheb nog één korte vraag over het wetsvoorstel met betrekking tot devoorrang van statushouders. Wanneer wordt dat precies naar de Raad vanState gestuurd? Wat is de verwachting?Minister Keijzer:Ik koers nog steeds op voor de zomer. Ik heb deze week weer gekekenwelke afslagen hierin te nemen zijn. Daar ben ik, gewoon naast alleandere onderwerpen, mee bezig.Mevrouw Wijen-Nass (BBB):Ik zal de vraag even kort houden. Fijn dat het plan voor de vakantiewo-ningen volgende week naar de Kamer komt. Ik was nog wel benieuwd hoede Minister wil omgaan met al die handhavende gemeenten. Stel dieplannen komen volgende week en de gemeenten blijven doorgaan, hoekijkt de Minister daar dan naar?Minister Keijzer:Dat komt niet volgende week naar de Kamer. Het gaat in internetconsul-tatie, maar dan is het openbaar, dus dan wordt duidelijk welke kant ikongeveer op wil. Ik hoop ook gewoon echt dat de gemeentes hier dannaar kijken en kunnen inschatten of de mensen die op hun vakantieparkwonen in aanmerking kunnen komen voor die persoonsgebondenbeschikking. Mensen kunnen daar zelf natuurlijk ook naar kijken.Handhaving wordt dan natuurlijk op een gegeven moment wel«ingewikkeld»; laat ik dat woord maar gewoon gebruiken. Ik heb zeer veelgevoel bij het feit dat deze mensen gewoon nergens heen kunnen. Opsommige vakantieparken kan om allerlei redenen niet worden overgegaantot een persoonsgebonden beschikking. Dat heb ik eerder met u gedeeld.Maar daar waar dat wel kan, moet je dat ook doen, vind ik. Dat is waaromik met deze regels kom.De voorzitter:Hartelijk dank. Dan zijn we nu aan het einde gekomen van de eerstetermijn. We hadden al afgesproken om geen tweede termijn te doen. Welzijn alle vragen beantwoord. Er is niks meer blijven liggen. Er hoeft dusniks schriftelijk beantwoord te worden. Ik ga nu even kijken naar detoezeggingen. Die zijn er niet in dit geval. Die hoeven we dus ook niet tenoteren. Mis ik toch een toezegging?De heer Grinwis (ChristenUnie):Ik heb een punt van orde. Mag dat ook?De voorzitter:Zeker.De heer Grinwis (ChristenUnie):Dat is een punt met het oog op de procedure. Wij hebben gisteren eenprocedurevergadering gehad. We hebben het pas over twee weken. Wehebben de tijdlijn gehoord met betrekking tot het wetsvoorstel huurbe-vriezing. Of je nou voor of tegen bent, ik denk dat we met z’n allenconstateren dat dit voorstel aardig bezig is de vangrails in te rijden. 17 juniis blijkbaar de laatste dag dat de Eerste Kamer erover kan spreken. 30 juniis op maandag. 29 juni is op zondag. Dus de Eerste Kamer kan in de weekdaarna geen debat meer hebben. Dus dit is echt wel een issue. Stel jevoor dat het dictum c of d krijgt, dan is het niet schriftelijk behandelen ookTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39760 raar. Maar stel je voor dat we het zonder schriftelijke behandeling doen,dan nog hebben we hebben een enorm probleem. Ik wil dus aan deGriffie, ondersteund door Bureau Wetgeving, vragen wat nou voor ons alsKamer een verstandige procedure is om dit voorstel te behandelen. Hetzijn namelijk hele volle weken met de Voorjaarsnota, verantwoordingsde-batten en andere wetten. We hebben nog tweede pinksterdag op eenmaandag, dus als het voorstel er na 2 juni is, is WGO’s inplannen ook heelingewikkeld. Dus ik zie het procedureel een beetje niet goed gaan.De voorzitter:Uw voorstel en uw vraag zijn duidelijk. Ik heb net even kort overlegd metde Griffie. Ik denk dat u ook begrijpt dat we daar niet à la minute antwoordop kunnen geven, maar laten we het inderdaad eventjes uitzoeken. Wekomen er op terug. Zullen we dat zo afspreken?De heer Grinwis (ChristenUnie):Ja.Minister Keijzer:Voorzitter, als u mij toestaat ...De voorzitter:Het wordt steeds gezelliger. Ja, kort.Minister Keijzer:Ik ben natuurlijk niet voor één gat te vangen. Dan hebben we nog eenandere maandag. Ik ga het dus ook even bekijken. Ik ben er ook aangecommitteerd om deze procedure uiteindelijk voortvarend te doorlopen.Dus ik ga ook kijken. Maar dank. Ik heb nog gevraagd: is dat maandag de29ste? Toen zei iemand tegen mij: ja. Mijn fout, want ik had dat natuurlijkmoeten bekijken en dan had ik het zelf gezien. Dank aan de heer Grinwisvoor deze mededeling.De voorzitter:Heel goed. Volgens mij gaan we eruit komen, onder stoom en kokendwater. Dan wil ik nu vragen of iemand behoefte heeft aan eentweeminutendebat.Mevrouw Beckerman (SP):Ja, voorzitter. Ik wil graag een tweeminutendebat aanvragen. Quatoelichting: de route hoeft nog steeds geen wet te zijn. Daar wil ik de heerGrinwis ook op wijzen. Het is ook de reden waarom ik een tweeminuten-debat aanvraag. Het tweeminutendebat is dus aangevraagd.De voorzitter:Helder. Dan wil ik jullie hartelijk danken: de Kamerleden voor hun bijdrageen de Minister voor de antwoorden. Iets zegt mij dat we hierover dekomende tijd nog vaker zullen praten. Ik dank de mensen op de publieketribune hartelijk voor hun aanwezigheid. Dank ook voor de heerlijkekopjes thee die wij altijd mogen ontvangen als we hier aan het debatterenzijn. Daarmee sluit ik de vergadering.Sluiting 17.38 uur.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 926, nr. 39761