Lijst van vragen en antwoorden inzake het project Simulatoren

31700XVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanDefensie(X)voorhetjaar2009Nr.87LIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld9februari2009DevastecommissievoorDefensie1,heefteenaantalvragenvoorgelegdaandestaatssecretarisvanDefensieoverdebriefvan22december2008inzakehetprojectsimulatoren(K)DC-10enC-130(Kamerstuk31700X,nr.71).Destaatssecretarisheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan6februari2008.Vragenenantwoordenzijnhiernaafgedrukt.Devoorzittervandecommissie,VanBaalenDegriffiervandecommissie,DeLange1Samenstelling:Leden:VanBommel(SP),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),VanBaalen(VVD),VoorzitterCqörüz(CDA),Ferrier(CDA),VanVelzen(SP),Blom(PvdA),OndervoorzitterEijsink(PvdA),VanDam(PvdA),Kraneveldt-VanderVeen(PvdA),Griffith(VVD),Aasted-Madsen-VanStiphout(CDA),Irrgang(SP),Knops(CDA),Willemse-VanderPloeg(CDA),Jacobi(PvdA),Boekestijn(VVD),Brinkman(PVV),Voorde-wind(CU),Pechtold(D66),TenBroeke(VVD),Thieme(PvdD),Bilder(CDA)enPeters(GL)Plv.leden:Lempens(SP),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),VanBeek(VVD),Jonker(CDA),Ormel(CDA),DeWit(SP),Roefs(PvdA),Wolbert(PvdA),Smeets(PvdA),Arib(PvdA),Blok(VVD),Omtzigt(CDA),Roemer(SP),Haverkamp(CDA),DeNeréetotBabbe-rich(CDA),Samsom(PvdA),VanderBurg(VVD),Wilders(PVV),Wiegman-vanMeppelenScheppink(CU),VanderHam(D66),Teeven(VVD),Ouwehand(PvdD),Uitslag(CDA)enVendrik(GL).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1277050809tkkst31700X-87ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.871 1Waaromontbreekthetaspectvaninternationalesamenwerkinginuwbrief?Zijndemogelijkhedenhiertoeonderzocht?Zonee,waaromniet?Zoja,watwarendeuitkomstenhiervan?Bentualsnogbereidtestrevennaarinternationalesamenwerking?Omteblijvenvoldoenaandegewijzigdeluchtvaarteisenmoetendeinrichtingvandecockpitsendewerkingenbedieningvandecockpit-systemenvandeC-130en(K)DC-10vliegtuigenwordenaangepast.Datheefttotgevolgdatnadecockpitmodificaties,dehuidigevluchtsimula-torendezevliegtuigennietmeervoldoendenatuurgetrouwnabootsenendaardoornietmeerkunnenwordengebruikt.OokandereC-130enDC-10gebruikersdiehuncockpitsmodificeren,zijnmetdezeproblematiekgeconfronteerd.AanvankelijkwerduitgegaanvandemogelijkheidomaantesluitenbijgrotecockpitmodificatieprojectenvandeC-130’senKC-10’svandeUnitedStatesAirForce(USAF)en/ofdeDC-10’svanhetAmerikaanseparticulierebedrijfFederalExpress(Fedex).Verwachtwerddaarbijgebruiktekunnenmakenvandedaarterbeschikkingkomendesimulatoren.Tijdensdeverwervingsfasevandecockpitmodificatieprojectenbleekechterdatdezeprojectentotgrotekostenoverschrijdingenzoudenleidenenbovendiendathetgesteldetijdpadomtevoldoenaandeluchtvaarteisen,nietzouwordengehaald.DaaromheeftDefensiebeslotentoteigenCockpitUpgradeProgram(CUP)voordeC-130ende(K)DC-10.InmiddelszijndecontractenvoordebeideCUP’sgetekendenbevindendezeprojectenzichindeuitvoeringsfase.DekeuzevooreeneigenCUPbrengtmetzichmeedatnochdehuidige(civiele)vluchtsimulatoren,nochanderebestaandesimulatorenvoldoenaandeeisenvannatuurgetrouwenabootsingvandeNederlandse(K)DC-10enC-130vliegtuigenendaarnaastdatinternationalsamenwer-kingnietmogelijkis.2WaaromzijnbuitenlandseopleidingsinstantiesnietbereidhunapparatuuropdeNederlandseCockpitUpgradeProgramme(CUP)-standaardtebrengen?IsNederlandhetenigelanddateendergelijkCUPuitvoertvoorde(K)DC-10endeC-130?Hetisvoorbuitenlandseopleidingsinstantiesnietrendabelomhunsimu-latorenopdeuniekeNederlandseCUP-standaardtebrengen.MetdeNederlandsecockpitszoudenzijalleendeNederlandsekrijgsmachtvanopleidingenkunnenvoorzien.Ookanderelandenvoerendenoodzakelijkecockpitupgradesuitwaarbijelklandvrijisinhetontwerpenvaneeneigencockpitofaantesluitenbijandereprojecten.AlhoewelanderelandendemogelijkheidhebbenomaantesluitenbijhetNederlandseCUP,isdattotophedennietgebeurd.Kuntuspecifiekuiteenzettenwelkeleermiddelennodigzijn?Leermiddelenzijnnodigvoorvanhettheoretischeonderwijs,depraktijk-trainingendeondersteuningvandeinstructeurs.Hetprojectvoorzietindeverwervingvantweevluchtsimulatorentenbehoevevandepraktijk-training.Daarbijzijndevolgendeelementenbenodigd:–Courseware(CW);–ComputerBasedTraining(CBT);–DistanceLearning(afstandsonderwijs);–VirtualInstructorTool(VIT);–Webbased(viainternet);TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.872 –VirtualSystemsTrainer(VST);–VirtualSimulator(VSIM);–LearningManagementSystem(LMS).4Kuntuuiteenzetteninwelkezindemilitaireluchtvaarteisenvantoepas-singzijn?Hetgeheleprocesvanopleiden,trainenentestenvandecockpitbeman-ningenmoetvoldoenaandeeisenvandemilitaireluchtvaartdiezijnopgestelddoordeMilitaireLuchtvaartAutoriteit(MLA).Voorvastvleuge-ligeluchtvaartuigenzijndezeeisenopgenomenindeMilitaryAviationRequirements–FlightCrewLicensing1(MAR-FCL1).Detypegerichteopleiding,voortgezettetrainingenaanvullendeopleidingenwordenverzorgddooreenTypeRatingTrainingOrganization(TRTO).AandeinrichtingenhetfunctionerenvaneenTRTOzijneisengesteld.Inappen-dix1avanhetMAR-FCL1055zijndieeisenvastgelegd.EenTRTOmoetoppassendewijzebemandenuitgerustzijnenmoetfunctionerenineenpassendeomgevingtenbehoevevandevliegtrainingen/ofhetvlieg-onderrichtopeenvluchtnabootserenhettheorieonderwijsvoorspeci-fieketrainingsprogramma’s.5WanneervindendeaanpassingenplaatsvandeNederlandsecockpits?Hebbendezeaanpassingengevolgenvoordecapaciteitvanbijvoorbeeld(troepen)transport?DeCUP’szijnvoorde(K)DC-10enC-130vliegtuigeninuitvoering.Naarverwachtingzijndezevliegtuigeneind2010aangepast.HetonderhoudendeaanpassingaandeNederlandsecockpitsvindtzoveelalsmogelijkgefaseerdplaatszodat(troepen)transportcapaciteitmeteigentransport-vliegtuigenbeschikbaarblijft.Bijeentekortwordtzonodigcapaciteitinge-huurd.6KuntuuiteenzettenwaaromNederlandmoetgaanvoldoenaandenieuwemilitaireluchtvaarteisen,terwijlanderebuitenlandseopleidingsinstantieshiertoenietbereidzijn?Geldendezeeisendaardanniet?IshetwaardatuvanplanbentomdegeheleopleidingondertebrengeninNederland,ofbetreftditalleendeopleidingvoordecockpitbemanningsleden?DeMinistervanDefensieheeftin2005besloteneen«regelgevend»raam-werk’voordemilitaireluchtvaartteintroducereninanalogiemetdatindecivieleluchtvaart.InditkaderzijnMilitaireLuchtvaarteisenopgesteld,waaraanNederlandsemilitairecockpitbemanningenmoetenvoldoen.Opleidingsinstantieskennenregelgevingmetbetrekkingtotdekwaliteitvandegebodenopleidingen.VanwegehetuniekeNederlandseCUPzullendeopleidingendieeenrelatiehebbenmetdecockpitdoorDefensiezelfwordenuitgevoerd.Vooralsnogbetreftditalleendeopleidingenvoordecockpitbemanningen.7Kuntupreciesuiteenzettenwatdeverschillenzijntussendeapparatuurvandesimulatoren,watmaaktdatzemoetenwordenaangepast?Hoezietdevoorgenomenaanpassingvanhetverwervingsprojecteruit?DecockpitsvandeC-130en(K)DC-10vliegtuigenwordenvoorzienvandoordeluchtvaartautoriteitennieuwvoorgeschrevenapparatuur.Naarverwachtingzullenalle(K)DC-10enC-130toestellenin2010gemodifi-ceerdzijn.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.873 Debestaandeleverings-enonderhoudscontractenwordenuitgebreidmethetnieuwbenodigdemateriaal.Daarmeekaneenoptimaalgebruikwordengemaaktvandealvoordefullflightsimulatorverworvengege-vens.Daarnaastwordtdereedsontwikkeldesimulatiesoftwareooktoege-pastbijdevirtuelecockpitsimulator.Dezewijzevanverwervingiskosten-effectiefenefficiëntenzalleidentotdeleveringvanalhetbenodigdenieuwematerieelveertienmaandennabestelling.Defullflightsimulatorswordenvolgenshetbestaandecontractgeleverd.(zieookhetantwoordbijvraag15).8Zouhetnietdevoorkeurhebbenverdiendombijdeoriëntatiebetreffendedefaciliteitenvoorhetlerenvliegeninde(K)DC-10endeC-130,ookdeC-17meetenemen?Waaromwordtweldecombinatie(K)DC-10enC-130ennieteencombinatiemetdeC-17meegenomen?WordtvoorziendatookpilotenvanhetCommandoderLuchtstrijdkrachteninC-17’szullenvliegen?Watzalpreciesderolzijnvan25NederlandsefunctionarissenbijdeinzetvanC-17’svandeNAVOvanuitHongarije?Neen.Voordeopleidingentrainingvanbemanningenvanelkvliegtuig-typewordtalsgevolgvaneisenophetgebiedvannatuurgetrouwheid,eeneigenvluchtsimulatorgebruikt.Debehoefteaanvluchtsimulatoren(K)DC-10enC-130isalsgevolgvanhetCUPontstaan.Hetprojectverwer-vingsimulatorenisinapril2006gestart.WanneerdezesimulatorenniettijdigbeschikbaarkomenbestaatdekansdatbemanningenvandeC-130en(K)DC-10na2008nietvoldoendegetraindzijnenhunbetreffendebevoegdheidverliezen.HetprojectSACC-17isbegin2008gestart.DrieNederlandsevliegersendrieNederlandseloadmasterszullentotdebemanningenbehoren.Hetoverigedeelvande25functieszalwordeningezetvooronderhouds-enadministratievetaken.Deopleidingentrai-ningvandeinternationalebemanningenzalopeenAmerikaanseC-17simulatorgeschieden.Deopleidingentrainingvan(K)DC-10enC-130bemanningenzijndaarmeeniettecombineren.9Hoezietdetrainingscapaciteiteruit?Isditeengrootsimulatieapparaatineengebouw,inmeerderegebouwen,ofbetreftheteensoftwaresysteemvoordepersonalcomputer?ErisbehoefteaanéénC-130enéén(K)DC-10vluchtsimulator.Dezesimu-latorenwordenopgesteldineengebouwenwordenaangestuurddoormeerderecomputers.Vóórennaeensimulatorsessieondergaatdebemanningeenin-briefingeneende-briefingwaarvoorbriefinglokaleninhetzelfdegebouwbeschikbaarzijn.Voordetheoretischeopleidingentrainingisbehoefteaantheoretischeleermiddelendiebestaanuiteenpakketvaninteractieveenvirtueletoepassingen.DebasisvandezetoepassingenisdeVirtualSimulator(VSIM).VSIMmaaktgebruikvandedezelfdesoftware(engine)diedefullflightsimulatoraanstuurt.Deinitiëletheoretischeopleidingwordtgevolgdinleslokalenopdesimulatorlocatie.Devervolgtrainingenwordenindividueelmeteencomputeropafstanddoorlopen.10Waaromisdemodificatiemetnachtzichtapparatuurnodigterwijldezevliegtuigengeengevechtsfunctiehebbenenenkelgemilitariseerdecivieletakenuitvoeren?Deinzetvantransportvliegtuigenineenoperatiegebiedzijntactischeoperaties.Tactischopererenvindtplaatsbijzoweldagalsbijnacht.OmnachtelijkeoperatiesmogelijktemakendientgebruikgemaakttewordenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.874 vanNightVisionGoggles(NVG’s).HetwerkenmetNVG’sisnadeCUPvandeC-130eenbelangrijkonderwerpindealgemenetactischetraining.OmindesimulatorgebruiktekunnenmakenvanNVG’sdientdecockpitvandeC-130simulatorhiervoorgeschikttezijn.11Hoevaakgaatdesimulatorgebruiktwordenwanneeropgeleidpersoneelinparatefunctiesvoldoendevliegt(indepraktijkdus),endesimulatorbepaaldevliegaspectennietkansimuleren?Kuntuverklarenwaaromhetnietmogelijkisombepaaldehandelingenteverrichtenmetdesimulator?Dekwantitatievebehoeftebetreft3750uuropbeidesimulatorsgezamen-lijk.Uitgaandevantweesessiesvanvieruurperdaggedurendevijfdagenperweek,betekentditdatelkesimulatorminimaal47wekenperjaarbenutwordt.Decockpitbemanningenvande(K)DC-10enC-130moetenbeschikkenovereengeldigtypebevoegdheidscertificaatenvoldoenaandetraining-enchecking-eisenuithetMAR-FCL1.Tijdensdetrainingencheckingindevluchtsimulatorwordenondermeerdehandelingenentevolgenproceduresbijmotorstoringenenmotorbrandenbeoefend.Metalleenindepraktijk«voldoende»vliegenwordtnietvoldaanaandegesteldetrainings-enchecking-eisen.Devluchtsimulatorenhebbeneenbeperktzichtsysteem.Bijtactischenaderingenwordtnaastvanduisternis,ookgebruikgemaaktvaneenonvoorspelbaarvluchtpad.Devliegermoetdaarbijgrotekoerswijzigingenmaken.Omdittekunnenuitvoereniseengroterzichtvelddandievandesimulatorennoodzakelijk.Dergelijkeoefeningenkunnendaaromalleenmetwerkelijkeoefenvluchtenuitgevoerdworden.12Waaromwiltudeapparatuurmeenemennaarhetbuitenlandwanneerdeapplicatietevensgeschiktisvoorinternetendusomopafstandmeetewerken?Waaruitbestaatdesimulator;isheteensoftwarepakketofeensysteemkast?Detweesimulatorenhebbendezelfdeafmetingenalsdewerkelijkecockpitaangevuldmeteenelektrischbewegingssysteem.Simulatorenstaandaaromopgesteldineenvastelocatie.Tijdenseenmeerdaagsevlucht-opdrachtoflangereuitzendingbiedtdistancelearningmetbehulpvaneenpersonalcomputerdebemanningendemogelijkheiddatzijdenood-zakelijketrainingkunnenblijvenvolgenendatdevoorgeschreventheore-tischetoetsenopafstandkunnenwordenafgenomen.DefunctionaliteitComputerBasedTrainingmetDistanceLearningwordtmetnamegebruiktvoordevoorgeschrevenRecurrentTrainingandCheckingwaarmeehetbemanningsliddeindividuelevoorstudieuitvoert.Eventueleprobleemgebiedendietijdensdevoorstudiedoordeinstructeuropafstandzijnopgemerkt,wordenalsdeelvandeRecurrentTrainingandCheckinginklassikaalverbandopdesimulatorlocatieverderbehandeld.13KuntuaangevenwatindeCUP-standaardvanbelangisvoordesimu-lator,enofdeaanpassingindiezinnoodzakelijkis?Omdekansopnegatievetrainingtevoorkomenmoetendeleermiddelen(theorieenvluchtsimulator)overeenkomenmetdewerkelijkheid(cockpit).Eennegatievetrainingbetrefthettrainenmetanderemiddelendaninpraktijkwordengebruikt.DecockpitindehuidigevluchtsimulatorkentvrijwelgeenovereenkomstenmetdenieuweCUP-versiemetnameomdatdaardecockpitpresentatievolledigisgedigitaliseerd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.875 14WaaropbaseertudatdeNederlandseinstructiecapaciteitbeperktis?BijDefensiezijndeinstructeurservarenbemanningsledendieveelalalseerstewordenaangewezenvoordeelnameaanuitzendmissies.Depraktijkopleidingentrainingvan(K)DC-10enC-130cockpitbemanningenkomendaardoorsteedsvakeronderdruktestaan.Datvereisteenaanpas-singvandeopleidingsmethodewaarbijzoweldebeperkteinstructie-capaciteitzooptimaalmogelijkwordtbenut,alsanderevormenvanondersteuningwordenonderzocht.HetprojectverwervingC-130en(K)DC-10simulatorcapaciteitvoorzietintienpersoneelsleden(achtinstructeursentweedatabaseprogrammeurs).Deextrainstructeurszijnnodigomdesimulatorsessiesfysiekteonder-steunenmettakendienietdoorIT-middelenkunnengeschieden.Geziendebeperkteinstructiecapaciteitistenbehoevevandeondersteu-ningvanhettheorieonderwijsbehoefteaanIT-middelenwaardoorslechtsminimaleaanvullendeondersteuningvaninstructeursnodigis.15Watbeamendeinmiddelsgeslotencontracten?Decontractenhebbendevolgendeleveringsomvang:•EenFullFlightLevelDsimulatorvoorde(K)DC-10,inzetbaarop27november2009;•EenFullFlightLevelDsimulatorvoordeC-130,inzetbaarop25februari2010;•Lesmateriaalvoorde(K)DC-10enC-130;•Eenoffboardinstructoroperatorstationmetvijftienjaaronderhoud(met98%inzetbaarheid)t.b.v.3750trainingsuren.16Kuntuuiteenzettenwelkbedrijfwatdoetbijdebouwvandesimulator?CanadianAviationElectronics(CAE)isverantwoordelijkvoorhetontwerp,debouwendeleveringvandesimulatoren.CAEiseveneenssysteem-verantwoordelijkenheeftdeverplichtingomdeinzetbaarheidtegaran-derenenhetdaarvoorbenodigdeonderhoudvooreenperiodevan15jaarnaingebruiknameuittevoeren.17Kuntuuiteenzettenwiewatdoet,alsuaangeeftdathetcontractisgeslotenmetCanadianAviationElectronics,maartevensdatfabrikantengedetailleerdegegevensaanleveren?BetaaltNederlandvoordedoordefabrikantenaangeleverdeinformatie?Isditingecalculeerdbijhetafge-slotencontract?IsditvoorrekeningvanCanadianAviationElectronics?CAEheeftinhetcontractdeverplichtingomalletechnischedatateverwervenvanC-130en(K)DC-10vliegtuigendiebenodigdzijnvoorhetontwerp,debouwendeleveringvangecertificeerdesimulatoren.DedaarvoorbenodigdebedragenzijningecalculeerdinhetalbestaandeverwervingscontracttussenDefensieenCAE.Voorhetnieuwbenodigdematerieelzalzoveelmogelijkwordengebruikgemaaktvandealvoordefullflightsimulatorsverworvengegevens.18Kuntuuiteenzettenwaaromutweeapartesimulatorenwenst,terwijlde(K)DC-10endeC-130vergelijkbaretoestellenzijn?Isditnietmetéénapparaatmodusmogelijk?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.876 De(K)DC-10endeC-130toestellenvervullenbeideeentransporttaak.Detoestellenzijnquainzetencockpitechterverschillend.Voordeopleidingentrainingvanbemanningenvanelkvliegtuigtypezijneeneigenvlucht-simulatorvereist.19Zitteninhetgenoemdebedragaaninvesteringskostenvan€25tot€50miljoenookdekosteninbegrepenvoordeinfrastructuurdienodigisomdevluchtsimulatorentehuisvesten?Welkbedragishiermeegemoeid?Neen.Omdatbijopleveringvandesimulatorennietgelijktijdigkonwordenvoorzienindebenodigdeinfrastructuurenomdateendefinitievelocatiekeuzenognietisvastgesteld,isbeslotenomvoordeeerstevierjareninfrastructuurintehuren.Deinhuurkostenzijnverwerktindeexploitatiekosten.Dekostenvoordezeinhuurzijngeraamdopgemiddeld€2,0miljoenperjaar.20Kuntuuiteenzettenwaaromuresp.vierendrielokalennodigheeft?Kunnenlokalennietmeerderefunctieshebbenzodatdaarmeehetaantallokalen(endaarmeedekosten)wordenverminderd?Tenbehoevevande«grondopleiding»zijnpervliegtuigtypetweetypenleslokalennodig.PervliegtuigtypewordtéénlokaalingerichtvoorhetvolgenvanComputerBasedTraining(CBT)enéénlokaalvoorhetvolgenvancontactonderwijswaarbijmetbeamersdeinstructeurzijnVSIM-theorielessenkanpresenteren.Vanwegedeinrichtingperlokaalenhetgelijktijdigplaatsvindenvanhetonderwijsindeverschillendelokalenkunnendelokalengeenmeerderefunctiesvervullen.Naastdezevierlokalenzijndriekleinerekamersnodigvoordebriefingsvoorennaeensimulatorsessie.Praktischeervaringen(gebruikvantweesimulatorenwaarbijéénvandebriefingsvaakintijduitloopt)hebbenuitgewezendateenderdebriefinglokaalnodigis.21Kuntuuiteenzettenwathetuitvalpercentageperjaarisvoordetrainingvanvliegersenflightengineers?Isalhetgetraindepersoneelplaatsbaaropfunctiebinnendeluchtmacht?Hetuitvalpercentagevoorvliegersenflightengineersis1%.DitpersoneelisherplaatsbaaropfunctiesinhetCLSK.22Kuntuspecificerenwaarindeexploitatiekostenzitten?Dekostenkunnenwordenonderverdeeldinsimulatorexploitatiekostenenleermiddelenexploitatiekosten.DesimulatorexploitatiekostenbestaanuitonderhouddoordefirmaCAEinclusieftoeleveringvanActualAircraftEquipmenttenbehoevevandesimulatoren(15jaar),CAEtrainings-ondersteuninggedurendedeeerstevierjaarendehuurvaneensimula-torlocatiegedurendedeeerstevierjaar.DeLeermiddelenexploitatie-kostenbestaanuithetgebruikvandeVirtualSystemsTrainer,webaccesskeysenondersteuningvanhetLearningManagementSystem.OokbehoorthetonderhoudaandediverseICT-systemenindeleslokalentotdejaarlijkseexploitatiekosten.23Kuntuuiteenzettenofdetienvoltijdsequivalenten(diemethetgebruikgemoeidzijn)reedsaanwezigzijnbinnendekrijgsmachtofnoggeworvenmoetenworden?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.877 GedurendedeeerstevierjaarwordendrievoltijdsequivalenteningehuurdvanCAE.Deresterendezevenvoltijdsequivalentenkomenuithetperso-neelsbestandvanhetCLSK.Navierjaarzullenookdedrieingehuurdevoltijdsequivalentenvanuithetpersoneelsbestandwordengevuld.24Inhoeverreishetmogelijkom(indetoekomst)eigenruimtenopdefensie-terreininterichtenvoorhuisvestingvandesimulatoreninplaatsvaninhuur?Desynergiestudieluchtvaartstimulatorendiemomenteelwordtuitge-voerd,doetonderzoeknaarmogelijkelocatiesensamenwerkingsver-bandenophetgebiedvanluchtvaartsimulatoren.HuisvestingopeenvandeDefensieterreineniseenvandeteonderzoekenmogelijkheden.Navoltooiingvanditonderzoek,naarverwachtingmedio2009,zaldedefini-tievelocatievoorsimulatorhuisvestingwordenbepaald.25GeldendenieuwemilitaireluchtvaarteisenalleenvoorNederland,ofookvooranderelanden?Zoja,welke?DeMilitaireLuchtvaarteisengeldenalleenvoor(zijnalleenvantoepassingop)deNederlandseDefensie-organisatie.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.878