Beleidsreactie op de brief van de Inspectie Justitie en Veiligheid over haar toezicht in 2025 op de opvanglocatie Ter Apel

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202619 637VreemdelingenbeleidNr. 3548 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 april 2026Hierbij stuur ik u de beleidsreactie op de brief van de Inspectie JenV overhaar toezicht in 2025 op de opvanglocatie Ter Apel. Ik dank de Inspectievoor haar voortdurende betrokkenheid bij de opvanglocatie Ter Apel.De Inspectie JenV concludeert in haar brief onder andere dat de doorge-voerde verbetermaatregelen op de opvanglocatie Ter Apel hebben geleidtot meer beheersbaarheid van de risico’s en een verbeterd zicht op deveiligheid van medewerkers en bewoners. Daarnaast geeft de InspectieJenV aan dat begeleiding van bewoners op de opvanglocatie Ter Apel isaangepast aan de feitelijk langere verblijfsduur waarmee bewoners beterin beeld zijn. Deze positieve ontwikkelingen op de locatie stemmen mijpositief en zijn gerealiseerd dankzij de inzet van de vele partijen die in TerApel werkzaam zijn. Tegelijkertijd worden in de brief ook knelpuntenbeschreven die door de acute tekorten in de asielopvang ook nu zeerrelevant zijn. Hierop ga ik in deze brief graag in.Bezetting in Ter Apel en doorstroom uit Ter ApelDe Inspectie JenV signaleert dat knelpunten in de doorstroom vanuit TerApel naar andere locaties ervoor zorgen dat de situatie kwetsbaar blijft.Terecht wordt beschreven dat het opvangen en doorplaatsen vanbewoners als gevolg van het structurele capaciteitstekort een probleem is.Het capaciteitstekort zorgt ervoor dat de bezetting in Ter Apel te vaakboven de afgesproken 2.000 personen komt. Dit komt de leefbaarheid enveiligheid op de locatie niet ten goede. De druk op Ter Apel is al langhoog. De inzet van zowel het COA als het departement is erop gericht debezetting in Ter Apel structureel onder de 2.000 personen te houden.Er wordt hard gewerkt om voldoende opvang te realiseren. De realiteit isechter dat het COA kampt met een groot tekort aan opvangplekken. Deoproep van de Inspectie JenV aan het Rijk en lokale overheden omvoldoende opvangplekken beschikbaar te stellen, zodat doorstroommogelijk blijft en overbelasting van de opvanglocatie Ter Apel wordt kst-19637-3548ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 35481 voorkomen, ondersteun ik dan ook van harte. Voor de korte termijn heb ikhiertoe een aantal maatregelen genomen om het tekort aan opvang-plekken tegen te gaan. Hierover heb ik uw Kamer op 26 maart jl. geïnfor-meerd.1 Op de lange termijn zet het kabinet in op een stabiel opvangland-schap. Daarom stuur ik op de uitvoering van de Spreidingswet en hetbijbehorende interbestuurlijk toezicht en heeft het kabinet stabielefinanciering voor het COA gerealiseerd. Ook zet het kabinet in op eensnellere doorstroom van statushouders naar alternatieve huisvesting ingemeenten. Te veel statushouders verblijven in de asielopvang, deachterstand op de taakstelling is ongeveer 9.700 personen (d.d. 3 april).Het kabinet zet onder andere in op opschaling van verschillende vormenvan alternatieve huisvesting zoals flexwoningen en woningdelen met alsdoel het verkorten van wachtlijsten voor alle woningzoekenden,waaronder statushouders. Daarnaast zijn er diverse financiële regelingenvanuit het Rijk beschikbaar om gemeenten te helpen in de huisvesting vanstatushouders (denk onder andere aan de HAR+, de SPUK doorstroomlo-caties en stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT+)).De situatie in de asielopvang is momenteel echter dusdanig dat deresultaten uit 2025, waarin geen overnachtingen zijn geconstateerd inalternatieve overnachtingsruimten zoals wachtruimtes of portocabins, in2026 niet konden worden voortgezet. Afgelopen weken hebben opsommige dagen mensen die ’s nachts aankwamen in Ter Apel moetenovernachten op plekken die daartoe niet bestemd waren. De aanbevelingvan de Inspectie JenV om indien er onverhoopt toch meer dan deafgesproken 2.000 bewoners in de opvanglocatie in Ter Apel verblijven, dedoor het COA gestelde waarborgen voor veiligheid en kwaliteit van devoorzieningen in acht te nemen, neem ik ter harte. De veiligheid vanbewoners en COA-medewerkers mag niet in het geding komen.Het tekort aan opvangplekken in Nederland maakt het doorplaatsen vande groep bewoners die overlast veroorzaakt nog eens extra uitdagend.Vanwege de veiligheid in Ter Apel heeft het departement aan de keten deopdracht verstrekt om de doelgroep kansarme aanvragers, waarvan uitervaringscijfers bekend is dat door hen relatief vaak overlast wordtveroorzaakt, zoveel mogelijk door te plaatsen en te verspreiden over hetland. Als gevolg van de relatief hoge instroom van de doelgroep bleef debezetting, ondanks toenemende doorplaatsing, lange tijd relatief stabiel.De laatste weken is een daling zichtbaar in de cijfers.VeiligheidIn haar brief benadrukt de Inspectie JenV het belang van doorontwikkelingvan een integraal veiligheidsbeleid en het evalueren van incidenten om zote kunnen werken aan passende maatregelen. Dit belang onderschrijf ik.Alle middelgrote incidenten worden geëvalueerd door het COA en leidentot aanpassing indien dit bijdraagt aan veiligheid en leefbaarheid.Daarnaast kent het veiligheidsplan deelprojecten die hieraan ook zekereen bijdrage (gaan) leverenMet de nationale aanpak overlast wordt langs vier pijlers ingezet op eeneffectieve aanpak van overlastgevende asielzoekers. Er is een diverspakket aan maatregelen beschikbaar voor de inzet op overlast doorasielzoekers in een gemeente. In aanvulling daarop wordt nu toegewerktnaar een doorontwikkeling van een landelijke, persoonsgerichte aanpakvan overlastgevende en criminele vreemdelingen om casusregie tevoeren op de mobiele groep overlastgevers. Hierbij kan vanuit eenlandelijke tafel een samenhangend pakket aan interventies worden ingezet1Kamerstukken II 2025/26, 19 637, nr. 3523Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 35482 zowel vreemdelingrechtelijk, zorg als handhaving. Met een DecentraleUitkering komt het Rijk gemeenten tegemoet in de aanpak van overlastge-vende asielzoekers om lokale maatregelen te financieren, zoals extra inzetvan BOA’s, cameratoezicht of straattoezichtteams.De Inspectie JenV wijst in deze brief en eerdere publicaties op knelpuntenwaar het gaat om de zorg voor en aanpak van vreemdelingen metpsychische problematiek. Op dit moment is het ministerie samen metandere betrokken ministeries verschillende oplossingsrichtingen aan hetonderzoeken om deze knelpunten te mitigeren. U wordt hier op een latermoment over geïnformeerd, waarbij breder wordt ingegaan op alleverschillende aanbevelingen van de inspecties rondom deze complexegroep. Indien sprake is van overlastgevend en crimineel gedrag door dezegroep in gemeenten, kunnen ook interventies worden uitgezet via delandelijke, persoonsgerichte aanpak.Procesbeschikbaarheidslocatie (pbl)Ook gaat de Inspectie JenV in haar brief in op de pbl. De opdrachtbrief,waarin de keten wordt verzocht de pbl toe te voegen aan de pilot pba, isop 11 juni 2025 verzonden. De ketenbrede werkinstructie is enkele wekenlater op 15 juli openbaar gemaakt. Vanzelfsprekend is aan deze publicatieeen uitgebreid afstemmingsproces met de ketenpartners voorafgegaan.Hierbij is door de keten aangegeven op welke manier en binnen welkekaders de procesbeschikbaarheidslocatie zou kunnen worden opgestart. Ikben en blijf in gesprek met de uitvoeringorganisaties om hun signalen enervaringen een plek te geven in de verdere doorontwikkeling.Verder schrijft de Inspectie JenV dat er geen heldere afspraken zijngemaakt ten aanzien van de handhaving van het gebiedsgebod indienopgelegd in het kader van de pbl. Bij brief is de Tweede Kamer op 30 mei2025 geïnformeerd over de wijze waarop de handhaving vorm wordtgegeven.2 Daarnaast is dit onderwerp besproken met de lokale driehoekvan Westerwolde waarna operationele afspraken zijn gemaakt.De conclusie dat de pilot weinig toegevoegde waarde heeft, vind ikvoorbarig. De effectiviteit van de aanpak wordt op dit moment onderzochtmiddels een evaluatie. Daaropvolgend zal worden bezien of aanpassingennoodzakelijk zijn. De aanbeveling ten aanzien van de wijze van opdracht-verstrekking vanuit het departement neem ik mee in de evaluatie van depba in brede zin.De Minister van Asiel en Migratie,G. van den Brink2Kamerstukken II 2024/25, 19 637, nr. 3431Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 35483