Toelichting op hoe andere landen met het vraagstuk van toezicht op informeel onderwijs omgaan

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 614Grondrechten in een pluriforme samenlevingNr. 182 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUREN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 januari 2025Op 28 november 2024 is tijdens de begrotingsbehandeling aan het LidPaternotte (D66) toegezegd om een uitvraag te doen naar hoe anderelanden omgaan met de zorg van ondemocratische invloeden binnen hetinformeel onderwijs. Met daarbij speciale aandacht voor Frankrijk,Duitsland en de Scandinavische landen. Uiteraard kent elk land zijn eigenstelsel en juridische kaders. Ondanks deze verschillen wordt de zorg vanondemocratische invloeden binnen het informeel onderwijs gedeeld.Landen werken daarom aan beleid of een vorm van toezicht, passend bijhun specifieke context. In deze brief ga ik hier nader op in. Daarmee komik tegemoet aan de wens om deze inventarisatie voor het CommissiedebatBuitenlandse inmenging en beïnvloeding naar uw Kamer te sturen.In voorbereiding op het conceptwetsvoorstel toezicht informeelonderwijs1 is een uitvraag gedaan bij andere landen in Europa. In dezeven landen2 waar OCW een uitgebreidere reactie van ontvangen heeftwordt de waarde van informeel onderwijs onderschreven, maar spelen ertegelijkertijd zorgen over de mogelijk negatieve effecten van informeelonderwijs op kinderen. Landen gaan daar verschillend mee om.Voorbeelden van Europese landen die een vorm van toezicht op informeelonderwijs kennen zijn Cyprus en Denemarken. In Cyprus wordt in ditkader het informeel taalonderwijs door de overheid georganiseerd enwordt daar toezicht op gehouden. In Denemarken ontvangen informeleonderwijsinstellingen subsidie van de overheid als zij zich registreren inhet «Central Business Register» en kunnen bewijzen dat ze «democra-tische instituties» zijn. De Deense aanpak is erop gericht activiteiten vanzoveel mogelijk instanties op te nemen in bestaande structuren endaarmee direct onderdeel te maken van de Deense samenleving en zo1Regels omtrent toezicht op het informeel onderwijs (Wet toezicht informeel onderwijs),conceptwetsvoorstel, W14588.K-1.2België, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk kst-29614-182ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 614, nr. 1821 samenwerking en vertrouwen tussen overheid, instanties en bevolking testimuleren, ter bescherming van de staat en de samenleving tegengeweld, extremisme en radicalisering. Frankrijk kent een soortgelijkewerkwijze, waarbij de Franse overheid probeert zoveel mogelijk samen-werkingen aan te gaan met informele onderwijsorganisaties. Er wordt eenovereenkomst gesloten met organisaties, waarbij de organisatiesverantwoording afleggen over hun acties, doelstellingen en resultaten. Inruil daarvoor krijgen de organisatie subsidie en de accreditatie Jeunesseet Éducation Populaire.3In Duitsland en Estland is er geen wettelijk toezicht op informeelonderwijs. De kwaliteitsborging is daar de verantwoordelijkheid van deaanbieders van informeel onderwijs. Wel heeft de Duitse regering in 2016een strategie gericht op het voorkomen van extremisme en het bevor-deren van democratie aangenomen, de zogeheten Strategie zur Extremis-musprävention und Demokratieförderung.4Vanuit deze strategie wordt proactief ingezet op het versterken vandemocratische bewustwording bij activiteiten buiten het formeleonderwijs. Projecten die hieraan bijdragen, worden proactief door deoverheid gefinancierd. De focus ligt op jeugdwerk of -activiteiten vanregionale clubs, verenigingen en onderwijsgevenden en/of opvoeders.5Het Verenigd Koninkrijk (VK) kent eenzelfde brede definitie van informeelonderwijs als in het conceptwetsvoorstel toezicht op informeel onderwijs.Tot informeel onderwijs behoort in het VK in wezen iedere instelling dieonderwijs, training, instructie of activiteiten aanbiedt aan kinderen, zondertoezicht van hun ouders of verzorgers, die geen school, college ofgeregistreerde kinderopvanginstelling is. Hieronder vallen dus bijvoor-beeld naschoolse activiteiten, sport- muziek- en taallessen, religieuzescholing, bijles, scouting en jeugdkampen. Deze (leer)omgevingenworden momenteel niet gereguleerd door de overheid, maar het BritseMinisterie van onderwijs verstrekt, middels de handreiking After-schoolclubs, community activities, and Tuition: Safeguarding guidance forproviders, wel richtlijnen die moeten bijdragen aan de bescherming enveiligheid van kinderen in het informeel onderwijs.6 Deze handreiking isontwikkeld, omdat enkele jaren geleden misstanden van kindermisbruik inhet informeel onderwijs aan het licht kwamen. Hoewel de handreikinggeen wettelijke grondslag kent, stimuleert het Britse Ministerie vanonderwijs wel actief alle aanbieders van informeel onderwijs om dezerichtlijnen te volgen, welke zijn toegespitst op onder andere fysieke ensociale veiligheid, gezondheid, governance en professionaliteit vanaanbieders.Met deze brief hoop ik uw Kamer meer inzicht te hebben verschaft in deuitkomsten van de inventarisatie over hoe andere landen beleid voerenten aanzien van informeel onderwijs.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M.L.J. Paul3https://national-policies.eacea.ec.europa.eu/youthwiki/chapters/france/57-learning-to-participate-through-formal-non-formal-and-informal-learning4https://www.bmfsfj.de/resource/blob/109002/5278d578ff8c59a19d4bef9fe4c034d8/strategie-der-bundesregierung-zur-extremismuspraevention-und-demokratiefoerderung-data.pdf5https://national-policies.eacea.ec.europa.eu/youthwiki/chapters/germany/57-learning-to-participate-through-formal-non-formal-and-informal-learning6https://www.gov.uk/government/publications/keeping-children-safe-in-out-of-school-settings-code-of-practiceTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 614, nr. 1822