Aanpak afhandeling van schade aardbeving Geelbroek

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 849MijnbouwNr. 313 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENEN KLIMAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 juni 2026In de nacht van 13 op 14 maart jl. heeft een aardbeving plaatsgevondenmet een sterkte van 3,0 op de schaal van Richter. Deze beving was bijGeelbroek en is te relateren aan de voormalige gaswinning in het gasveldEleveld in Drenthe. Veel mensen zijn door de aardbeving in de nachtwakker geschrokken. Ik ben mij er goed van bewust dat een aardbevingimpact heeft op de levens van mensen. Kort na de beving ben ik opbezoek geweest in de regio en heb daarna een aantal gesprekken gehadmet burgers en betrokken bestuurders in de regio over de aanpak van deafhandeling van schademeldingen.Circa 5.600 mensen in het gebied hebben schade gemeld aan hun woningbij ofwel de Commissie Mijnbouwschade (CM) ofwel het InstituutMijnbouwschade Groningen (IMG). De ervaring leert dat een beving vaneen dergelijke omvang schade kan veroorzaken aan woningen vanmensen. De CM is verantwoordelijk voor de afhandeling van meldingenvan schade als gevolg van beving bij Geelbroek. De reguliere procedurevan de CM kent bij dit aantal schademelders een lange doorlooptijd en ergaat veel geld naar onderzoek. Daarom stellen de CM, NAM en ik eenwerkwijze voor waarin schademeldingen naar aanleiding van deaardbeving bij Geelbroek sneller wordt afgehandeld en er minder geldgaat naar onderzoek. Ik hoop dat de voorgestelde werkwijze de nadelenvan de reguliere procedure in deze situatie, waarin er als gevolg van eenzware beving sprake is van veel schademeldingen, kan ondervangen.Naar aanleiding van de eerdere evaluatie in Ekehaar heeft de voormaligeMinister van Klimaat en Groene Groei aangegeven samen met demijnbouwbedrijven te willen kijken naar een verbetering van de reguliereprocedure. Dit vergt tijd, mede ook omdat met alle mijnbouwonderne-mingen overeenstemming moet worden bereikt. Ik heb hier niet op willenwachten. kst-32849-313ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 849, nr. 3131 Randvoorwaarden aanpak afhandeling schademeldingenIn de gesprekken die ik met bestuurders heb gevoerd, heb ik geconsta-teerd dat vanwege het grote aantal meldingen en de impact die dit heeftop de mensen, een eenvoudige, snelle en gedegen aanpak gewenst is ommensen zo goed mogelijk te helpen. De ervaring ten aanzien van eerderebevingen leert dat wanneer de schade aan woningen wordt opgenomen,niet alle schade die wordt aangetroffen het gevolg is van bodembewegingals gevolg van mijnbouwactiviteiten. Zoals bij veel woningen inNederland wordt schade ook veroorzaakt door bijvoorbeeld ouderdom,wijzigingen in het grondwaterpeil, droogte, vorst, wind of langsrijdendverkeer.Dit geeft een aantal randvoorwaarden aan de aanpak van de afhandelingvan schademeldingen. De schadevergoedingen moeten in verhoudingstaan tot de opgetreden seismiciteit en de te verwachten geleden schade,de aanpak moet begrijpelijk en uitvoerbaar zijn, en de aanpak moetvoorkomen dat een te groot deel van het geld besteed wordt aanschade-experts in het zoeken naar antwoorden op vragen als hoeveelschade is er aan deze woning en welk deel daarvan is veroorzaakt door enkan worden toegerekend aan de beving. Daarbij is het ook belangrijk datde aanpak rechtvaardig is en het feit weerspiegelt dat de trillingsnelheidvan de beving afneemt naarmate de afstand van het epicentrum groterwordt. Dit betekent dat de kans op schade steeds kleiner wordt naarmateje verder van het epicentrum komt.Op 20 mei heeft de CM het beoordelingsgebied gepubliceerd.1 Bij devaststelling van dit gebied heeft de CM gebruik gemaakt van de gegevensvan het KNMI. Het KNMI heeft deze aardbeving geanalyseerd en de locatieen de diepte vastgesteld.2 Het noorden van het beoordelingsgebied vande CM overlapt voor een gedeelte met de 6 km zone van de gasopslagNorg, waar het IMG een schaderegeling uitvoert. Deze schademeldingenworden in eerste instantie door IMG afgehandeld, tenzij melders hier niet(meer) voor in aanmerking komen, dan handelt CM deze af.Versnelde procedure Commissie MijnbouwschadeHet instellingsbesluit van de Commissie Mijnbouwschade biedt de ruimteom voor als er sprake is van een groot aantal meldingen na een beving alsgevolg van mijnbouwactiviteiten een versnelde procedure3 overeen tekomen en zo te komen tot een snelle, gedegen en menselijke aanpak.Deze procedure stelt de CM in staat om in overeenstemming met NAM enin nader overleg met de regio voor een overeengekomen gebied tot eenversnelde afhandeling van schademeldingen te komen. De CM heeft, metbetrokkenheid van EZK, de afgelopen periode intensief overleg gevoerdmet NAM. Dit heeft geleid tot een gezamenlijke aanpak waarbij binnen hetdoor de CM vastgestelde beoordelingsgebied gewerkt wordt met eengelaagdheid (ringen) die het feit weerspiegelt dat de kans op schade doorde beving verder van het epicentrum kleiner is. Dit zorgt ervoor dat devergoedingen in verhouding kunnen worden gebracht tot de opgetredenseismiciteit en de daarbij te verwachten schade; in de ringen dichter bijhet epicentrum zal de vergoeding daarom hoger zijn.1Beoordelingsgebied aardbeving Geelbroek bekend | Commissie Mijnbouwschade2KNMI, details beving Geelbroek van 14 maart 2026, beschikbaar via: KNMI – Beving detailsknmi2026fbqr.3Zie artikel 7 van het «PROTOCOL VOOR DE BEHANDELING VAN MELDINGEN VAN SCHADEALS GEVOLG VAN BODEMBEWEGING DOOR AANLEG OF EXPLOITATIE VAN EENMIJNBOUWWERK TEN BEHOEVE VAN OLIE- EN GASWINNING UIT OF OLIE- EN GASOPSLAGIN EEN KLEIN VELD», bijlage 1, onderdeel A bij het Instellingsbesluit Commissie Mijnbouw-schade.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 849, nr. 3132 Daarbij heeft NAM aangegeven deze aanpak alleen te willen ondersteunenvoor de ringen dichtbij het epicentrum van de beving. NAM is van meningdat daarbuiten slechts in uitzonderlijke gevallen en dan in beperkte matesprake zal zijn van schade die veroorzaakt of verergerd is door de bevingbij Geelbroek. Dit betekent dat NAM en CM overeen zijn gekomen dat totruim 3 km van het epicentrum van de beving een versnelde procedurevoor de afhandeling van schademeldingen wordt afgesproken waarbijbinnen 2 ringen (trillingssnelheden rond het epicentrum van respectie-velijk groter dan 10 mm/s P80 en tussen de 5 en 10 mm/s P80) gewerktwordt met vaste plafondbedragen. Binnen deze ringen wordt alle schadeopgenomen en een causaal verband met de beving van 14 maart 2026aangenomen. Op basis van deze opname volgt een eenvoudigeberekening van alle schade die door de beving veroorzaakt kan zijn enadviseert de CM de schademelder en de mijnbouwonderneming om dealdus berekende schade tot maximaal het plafondbedrag te vergoeden.Als de schademelder hier geen gebruik van wil maken wordt de schade-melding door de CM afgehandeld met behulp van de reguliere procedure.Dit betekent dat er wel een deskundigenonderzoek wordt gedaan en moetworden vastgesteld of de schade (volledig) is veroorzaakt door de bevingvan 14 maart 2026 bij Geelbroek en daar aan kan worden toegerekend. Ditzorgt voor een langere doorlooptijd en de schademelder loopt het risicodat hij uiteindelijk geen of een lagere vergoeding krijgt dan hij zou hebbengekregen onder de versnelde procedure.Speciale aanpak RijksoverheidIn de derde ring is volgens de CM de kans op schade minder groot maarnog wel tussen de 5% en 1% procent. Als er schade is, is in deze gebiedenin beginsel de verwachting ook dat de opgetreden schade minder groot is.In de buitenste ring is volgens de CM de kans op schade minder dan 1%.NAM heeft gezien de beperkte kans op schade als gevolg van de bevingvan 14 maart 2026 bij Geelbroek aangegeven in deze ringen geen causaalverband te willen aannemen. Dit heeft tot gevolg dat schademeldingenmet behulp van de reguliere procedure van CM worden afgehandeld.Figuur 1: beoordelingsgebied beving Geelbroek van 14 maart met gelaagdheid in ringenweergeven.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 849, nr. 3133 Omdat dit zou betekenen dat slechts een deel van de schademelders opdeze manier een snelle en eenvoudige afhandeling van hun schadekrijgen, heeft het kabinet besloten ook voor de twee andere ringen in hetbeoordelingsgebied een speciale aanpak te willen organiseren. Dat is vanbelang omdat deze beving de zwaarste beving is als gevolg vangaswinning uit een klein veld. Deze beving heeft geleid tot veel schade-meldingen, waarbij meer dan de helft van de schademelders in de derdeen vierde ring van het beoordelingsgebied wonen. Zonder specialeaanpak zal er voor al deze meldingen een causaliteitsonderzoek uitge-voerd moeten worden. Daarbij is de kans groot dat de daaraan verbondenkosten niet in verhouding staan tot de daadwerkelijk te vergoeden schade.Dit betekent ook dat de afhandeling van de gemelde schade jaren kanduren vanwege de grote aantallen meldingen. NAM heeft voor debuitenste twee ringen wel middelen beschikbaar gesteld. Voor dezeschademeldingen zal ik op uitdrukkelijk verzoek zelf een beleidsregel vooreen onverplichte tegemoetkoming openstellen. Hiervoor zullen de doorNAM beschikbaar gestelde middelen worden aangewend.In de derde ring zal, gezien de afnemende kans op schade als gevolg vande beving van 14 maart 2026 bij Geelbroek, het plafondbedrag lager zijnmaar wordt de schade op dezelfde manier als in de eerste twee ringenversneld afgehandeld. In de buitenste ring tot de grens van het beoorde-lingsgebied is de kans op schade minder dan 1%. Om te zorgen voor eenbetere verhouding tussen onderzoekskosten en uitgekeerde schadebe-dragen, wordt hier gekozen voor een vast bedrag als tegemoetkoming.Ook hier geldt dat als schademelder hier geen gebruik van wil maken deschademelding door de CM wordt afgehandeld met behulp van dereguliere procedure. Als de CM met toepassing van de reguliereprocedure een vergoeding adviseert wordt deze vergoeding, overeen-komstig de afspraken in de Overeenkomst landelijke behandelingmijnbouwschade kleine velden4, door NAM uitgekeerd.Ik ben ervan overtuigd dat we hiermee een snelle, gedegen en menselijkeaanpak hebben die ook recht doet aan het feit dat hoe verder men van debeving woont, hoe kleiner de kans op en omvang van schade en waarbijde verhouding tussen uitgekeerde bedragen en onderzoekskosten inbalans zijn.Om de afhandeling van schademeldingen te kunnen uitvoeren zijn nogwel een aantal stappen nodig zoals de uitbreiding van het secretariaat vande CM. Ik stel dan ook een gefaseerde aanpak voor waarbij de eerste tweeringen als eerste aan de beurt zijn. Naar verwachting kan de CM met debehandeling van deze gevallen na de zomer starten. Voor de tweebuitenste ringen is allereerst een beleidsregel nodig en dient eenbijbehorende betalingsregeling ingericht te worden voor de uitvoering.Hiervoor is meer tijd nodig, deze beleidsregel zal naar verwachting beginvolgend jaar in werking treden.Tot slotDe komende weken zullen NAM en CM de versnelde procedure finaliserenen deze zal gepubliceerd worden. Ik zal uw Kamer daarover op kortetermijn informeren. Naar verwachting hebben de meeste mensen metschade, we zijn nu bijna 3 maanden verder, zich gemeld. Schademel-dingen die zijn gedaan voor het tijdstip van publicatie van de versneldeprocedure door de CM worden op grond van de versnelde procedure(eerste en tweede ring) dan wel de beleidsregel (derde en vierde ring)afgehandeld. De regionale bestuurders hebben gevraagd om enige4Bijlage bij Kamerstukken II 2019/20, 32 849, nr. 200.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 849, nr. 3134 coulance omdat soms mensen door omstandigheden zich niet hebbenkunnen melden. Ik heb de CM gevraagd om in overleg met NAM te bezienof voor deze gevallen een hardheidsclausule in de procedure kan wordenopgenomen. De door mij op te stellen beleidsregel zal ruimte bieden voorcoulance vanwege bijzondere omstandigheden.De regio heeft ook aandacht gevraagd voor bedrijven, woonbouwcorpo-raties en instellingen in het beoordelingsgebied. Schade aan bedrijfs-panden, met uitzondering van micro-ondernemingen, valt buiten dereikwijdte van het Instellingsbesluit van de CM en daarmee buiten deversnelde procedure en voorgenomen beleidsregel voor Geelbroek. Ik hebNAM gevraagd om op hun website duidelijk te communiceren waar dezebedrijven zich kunnen melden en hen indringend verzocht om metbijvoorbeeld bedrijvenkringen actief in gesprek te gaan.De komende periode worden de versnelde procedure voor de eerste entweede ring en de beleidsregel voor de derde en vierde ring verderuitgewerkt en ik blijf in gesprek met de regio hoe hun zorgpunten verderkunnen worden geadresseerd. Op korte termijn zal ik uw Kamer eveneensde antwoorden op de schriftelijke vragen van de leden Köse (D66) enJumelet (CDA) doen toekomen.De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,J. de BatTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 849, nr. 3135