Memorie van toelichting

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202436 541Wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet inverband met de invoering van eenregistratieplicht voor verkooppunten vantabaksproducten en aanverwante productenNr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING I Algemeen deel 1. Inleiding Met de partijen die zijn betrokken bij het Nationaal Preventieakkoord(hierna: Preventieakkoord) is afgesproken dat in 2040 een rookvrijegeneratie wordt gerealiseerd.1 Hierbij is gekeken welke effectievemaatregelen nodig zijn om ervoor te zorgen dat in 2040 geen jongeremeer rookt en nog maximaal 5% van de volwassenen. Het Rijksinstituutvoor Volksgezondheid en Milieu (hierna: RIVM) heeft geconcludeerd dateen samenhangend pakket van maatregelen dat onder andere bestaat uiteen forse accijnsverhoging, een uitstalverbod, neutrale verpakkingen,uitbreiding van het reclameverbod, uitbreiding van het rookverbod en hetverminderen van het aantal verkooppunten in combinatie met intensievecampagnes nodig is om deze doelstelling voor de doelgroepen jongerenen volwassenen te behalen.2 Deze combinatie van maatregelen strekt erook toe om te bewerkstelligen dat alle rokers (jong en oud) stoppen metroken, gestopt blijven en dat meeroken door jong en oud wordtvoorkomen. Met deze voorgestelde wijziging van de Tabaks- en rookwa-renwet (hierna: wet) wordt een registratieplicht voor verkooppunten vantabaksproducten en aanverwante producten ingevoerd. Het onderhavigewetsvoorstel is geen maatregel gericht op het verminderen van deverkooppunten. De voorgestelde registratieplicht beoogt de verwachteverschuiving van het aanbod van tabaksproducten en aanverwanteproducten naar andere winkels (naar aanleiding van andere maatregelendie dat wel beogen zoals het verbod op de verkoop van tabaksproductenen aanverwante producten in onder meer supermarkten) in beeld tekrijgen en daarnaast de handhaving te faciliteren.1Zie pagina 3 van bijlage 863921 bij Kamerstukken II, 2018/19, 32 793, nr. 339. Zie ook:www.rijksoverheid.nl, zoekterm: nationaal preventieakkoord.2RIVM, QuickScan mogelijke impact Nationaal Preventieakkoord, november 2018. kst-36541-3ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 31 2. Aanleiding Nederlanders komen meerdere keren per week op locaties waar tabaks-producten en aanverwante producten worden verkocht: tijdens het doenvan boodschappen in de supermarkt, het tanken, het verzenden vanpakketten of het kopen van een tijdschrift. In 2020 werd het aantalverkooppunten van tabaksproducten op bijna 16.000 geschat en dit aantalzou naar verwachting alleen maar toenemen in de daaropvolgende jarenals hiertegen geen maatregelen zouden worden genomen.3 In hetPreventieakkoord is de afspraak gemaakt dat het aantal verkooppuntenvan tabaksproducten en aanverwante producten de komende jaren wordtteruggebracht en dat het kabinet onderzoek laat uitvoeren naar demogelijkheden om het aantal verkooppunten in de toekomst te beperken.Het in het Preventieakkoord toegezegde onderzoek naar het verminderenvan verkooppunten is uitgevoerd door SEO Economisch Onderzoek(hierna: SEO).4 Uit het onderzoek van SEO blijkt dat als vanaf 2024 deverkoop van tabaksproducten en aanverwante producten in supermarktenverboden is, dit tot 2030 een gezondheidswinst genereert van circa120.000 minder rokers.Op basis van de ambities uit het Preventieakkoord en de inzichten uit hetonderzoek van SEO kiest het kabinet5 ervoor met het oog op hetvoorkomen dat jongeren gaan roken en om kinderen en ex-rokers tebeschermen, de verkoop van tabaksproducten en aanverwante productente beperken tot verkoopkanalen waar doorgaans geen kinderen, jongerenen ex-rokers komen. Op termijn zullen deze producten daarom alleen nogworden verkocht bij speciaalzaken waar alleen de volwassen roker komten die zich vrijwel exclusief richten op de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten. Het voornemen bestaat om de vermindering vanhet aantal verkooppunten van tabaksproducten en aanverwanteproducten gefaseerd te laten plaatsvinden, via onderstaande stappen6:–2023: Invoering van het verbod op de verkoop op afstand vantabaksproducten en elektronische sigaretten (hierna: e-sigaretten)(online verkoopverbod);–2024: Invoering van het verbod op de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten onder meer in supermarkten en horeca-inrichtingen;–2025: Verkoop van elektronische dampwaar uitsluitend in speciaalza-ken;–2030: Verkoop van tabaksproducten en aanverwante productenuitsluitend in gemakszaken (behalve elektronische dampwaar) enspeciaalzaken;–2032: Verkoop van tabaksproducten en aanverwante productenuitsluitend in speciaalzaken.Onderhavig wetsvoorstel ziet op het invoeren van een registratieplichtvoor de verkooppunten van tabaksproducten en aanverwante producten.Aanverwante producten zijn bijvoorbeeld elektronische dampwaar (ookwel bekend als e-sigaret/vapes), elektronische verhittingsapparaten envoor roken bestemde kruidenproducten.3SEO Economisch onderzoek, Beperken van het aantal verkooppunten tabak, juli 2020.4Idem.5Kamerstukken II, 2020/21, 32 011 en 32 793, nr. 79.6Kamerstukken II 2022/2023 32 011, nr. 97.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 32 3. Hoofdlijnen van het voorstel 3.1 Algemeen Een vermindering van verkooppunten vermindert de blootstelling aantabaksproducten en aanverwante producten en draagt bij aan de norm datroken niet normaal is. Dat helpt om de kans te verminderen dat jongerenbeginnen met roken. Een wetenschappelijke overzichtsstudie laat zien datin verschillende landen is gebleken dat de dichtheid van verkooppunteneen positief lineair verband heeft met het aantal rokende adolescenten.7 Indeze studie is ook een hogere dichtheid van verkooppunten in verbandgebracht met meer volwassenen die roken, minder snel stoppen metroken, een groter risico hebben op terugval in het roken, en zwaarderroken onder adolescenten en volwassenen.De maatschappelijke steun voor het verminderen van het aantal verkoop-punten van tabaksproducten is groot: bijna drie kwart van alle Neder-landers (71%) is voorstander van het verminderen van het aantalverkooppunten van tabak en 73% meent dat tabaksproducten enaanverwante producten alleen verkocht mogen worden in speciaalzaken,om ervoor te zorgen dat jongeren (onder de 18 jaar) niet beginnen metroken, zo blijkt uit recent onderzoek van de Gezondheidsfondsen voorRookvrij (hierna: GvRV).8De afgelopen jaren is het aantal rokers afgenomen naar 20,6% in 2021.9Het is de verwachting dat door de maatregelen uit het Preventieakkoorddit aantal de komende jaren verder zal dalen, met als einddoelstellingslechts 5% volwassen rokers in 2040. Het verminderen van de verkoop-punten zal bijdragen aan deze doelstelling. Het invoeren van eenregistratieplicht voor verkooppunten van tabaksproducten en aanver-wante producten volgt op de maatregelen die zijn gericht op het vermin-deren van de verkooppunten. De handhaving wordt met een verplichteregistratie vereenvoudigd. Tevens geeft een verplichte registratie inzicht inde ontwikkelingen van het aantal verkooppunten.3.2 Invoering registratieplicht Zoals in hoofdstuk 2 is aangegeven, kiest het kabinet ervoor om eenregistratieplicht in te voeren voor de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten. Uit onderzoek van SEO blijkt dat in Nederlandeind 2021 bijna 9.700 verkooppunten van tabaksproducten en aanver-wante producten waren gevestigd.10 In juli 2023 is het verbod opbinnenlandse online verkoop van tabaksproducten en aanverwanteproducten in werking getreden alsmede het verbod op grensoverschrij-dende online verkoop van tabaksproducten en e-sigaretten.11 Super-markten (inclusief minisupers en nachtwinkels) vormen het grootsteaandeel van het totale aantal verkooppunten (64%), tabaksspeciaalzakenen gemakszaken het kleinste aandeel (16%). De totale omzet aan tabaks-producten en aanverwante producten op dit moment bedraagt € 4,4miljard, waarvan 55% door supermarkten wordt omgezet (€ 2,4 miljard).12Zoals genoemd in hoofdstuk 2 is het kabinet voornemens in 2024 de7Marsh et al, Association between density and proximity of tobacco retail outlets with smoking:A systematic review of youth studies, 2020, pagina 2.8Gezondheidsfondsen voor Rookvrij – Draagvlakcijfers (2020).9Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor 2021 van het CBS, in samenwerking met het RIVM en hetTrimbos-instituut. Zie ook: www.vzinfo.nl/roken.10SEO Economisch Onderzoek 2022, factsheet verkooppunten tabak ultimo 2021. Deze daling isonder meer het gevolg van het invoeren van het verbod op tabaksautomaten (Stb. 2019, 308).11Staatsblad 2023, 141.12Kamerstukken II 2020/21, 32 011, nr. 79.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 33 verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten in supermarktente verbieden. In een vervolgonderzoek schat SEO in dat dit verbod hetaantal rokers met naar schatting 65.000 tot 130.000 zal doen afnemen.13Hoewel dit een significante daling van het aantal rokers betreft, staat devraag naar tabaksproducten en aanverwante producten naar verwachtingniet in verhouding tot het verminderde aanbod van deze productenvanwege het online verkoopverbod en het verbod op de verkoop in ondermeer supermarkten. Het ligt daarom in de lijn der verwachting dat ernieuwe verkooppunten zullen openen om de vrijgevallen vraag naartabaksproducten en aanverwante producten op te vangen. SEO verwachtdat tussen de 0 en 1.500 supermarkten zelf een (extern) tabaksver-kooppunt zullen beginnen. Wanneer alleen de supermarkten, die thansvoldoende tabaksomzet voor een rendabel verkooppunt hebben enwaarbij er geen bestaand verkooppunt van tabaksproducten binnen 200meter van de supermarkt gevestigd is, een eigen tabaksverkooppuntbeginnen, zou het gaan om 800 nieuwe verkooppunten. Daarnaast bestaatde mogelijkheid dat andere winkeliers waar het verkoopverbod (nog) nietvoor zal gelden, zullen starten met de verkoop van tabaksproducten om inde vrijgevallen vraag te voorzien. Dergelijke (potentiële) detaillisten zijn,ook als ze nu al gestart zijn met de verkoop van tabaksproducten enaanverwante producten, door SEO niet meegenomen als verkooppunt vantabaksproducten in het hierboven genoemde aantal verkooppunten. Hetonderzoek van SEO maakt namelijk gebruik van grofmazige data. Gelet opvoorgaande geschetste ontwikkeling kan er een situatie ontstaan waarbijgeen duidelijk zicht meer bestaat op het aantal verkooppunten en hetsoort verkooppunt.3.3 Doel registratieplicht Het doel van de registratieplicht voor verkooppunten van tabaksproductenen aanverwante producten is tweeledig. Ten eerste faciliteert de registra-tieplicht het toezicht op de naleving van de geldende regelgeving voortabaksproducten en aanverwante producten. Het toezicht en dehandhaving op deze regelgeving wordt door de Nederlandse Voedsel- enWarenautoriteit (hierna: NVWA) uitgevoerd. Ten tweede draagt deregistratieplicht bij aan het nauwkeurig monitoren van verkooppunten vantabaksproducten en aanverwante producten (aantal en soort). Hieronderwordt op beide doelen nader op ingegaan.3.3.1 Faciliteren handhaving Detaillisten die tabaksproducten en aanverwante producten verkopendienen zich bij de verkoop daarvan aan de regelgeving te houden zoalsopgenomen in de wet, het Tabaks- en rookwarenbesluit (hierna: hetbesluit) en de Tabaks- en rookwarenregeling (hierna: de regeling). Dithoudt onder meer in dat deze producten niet mogen worden verkocht aanpersonen onder de 18 jaar, geen reclame mag worden gemaakt voor dezeproducten en dat voor deze producten een uitstalverbod geldt als dedetaillist niet onder één van de daarvoor geldende uitzonderingen valt. Totvoor kort werd in de regelgeving geen beperking gesteld ten aanzien vande verkooppunten die tabaksproducten en aanverwante producten aanconsumenten mogen verkopen. Zoals in hoofdstuk 2 vermeld, heeft hetkabinet besloten tot een gefaseerde invoering van maatregelen om hetaantal verkooppunten van tabaksproducten en aanverwante producten teverminderen, waarbij beperkingen worden gesteld aan het soortverkooppunt dat tabaksproducten en aanverwante producten magverkopen. Voor een effectieve handhaving van voormelde regelgeving is13SEO Economisch onderzoek, Beperken tabaksverkoop tot tabaksspeciaalzaken, december2021.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 34 het van belang dat er een overzicht bestaat van de bestaande verkoop-punten van tabaksproducten en aanverwante producten. De onderparagraaf 3.2 beschreven mogelijke veranderingen in de markt die hetverkoopverbod in supermarkten met zich mee kan brengen, benadrukkenook het belang hiervan. Zo bestaat de kans dat de vrijgevallen vraag zalworden opgevangen door detaillisten en branches die zich eerder niettoelegden op de verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten.Ook gemeenten vrezen hiervoor.14 Een registratieplicht kan voorkomendat nieuw verschenen verkooppunten uit beeld blijven bij de NVWAomdat deze verkooppunten niet bekend zijn bij de NVWA. In paragraaf 3.2wordt opgemerkt, dat naar schatting 800 supermarkten een eigenverkooppunt beginnen. Deze verkooppunten zullen door een verplichteregistratie snel in beeld zijn bij de NVWA. Met een registratieplichtbeschikt de NVWA over een actuele lijst van verkooppunten die in eendergelijke vorm van accuraatheid op geen andere manier te verkrijgen is.Zonder een registratieplicht bestaat er een gerede kans dat er nieuweverkooppunten van tabaksproducten en aanverwante producten ontstaandie niet in beeld zijn bij de NVWA en zodoende niet op naleving van dewet gecontroleerd zullen worden. Daarnaast zal een registratieplicht eenvollediger en actueler beeld geven van de reeds bestaande verkoop-punten, wat de handhaving ook ten goede zal komen. Verkooppunten diezich niet registreren riskeren een boete. Daarom wordt verwacht dat hetovergrote deel van de verkooppunten zich aan de registratieplicht zalhouden.3.3.2 Monitoring van tabaksverkooppunten Het is voor het kabinet van belang zicht te houden op de ontwikkelingen inhet aantal en het soort tabaksverkooppunten. De registratieplicht zalinformatie over het assortiment van de verkooppunten inzichtelijk maken.Het gaat hier om op grond van de Tabaks- en rookwarenwet gereguleerdeproducten zoals sigaretten, sigaren, tabaksproducten anders dansigaretten en sigaren, e-sigaretten (vapes) of andere aanverwanteproducten, maar daarnaast ook om informatie over andersoortigeproductgroepen die de detaillist verkoopt, zoals elektronica, kleding ofcosmetica. Zo ontstaat een actueel overzicht van de verschillendeproducten in het verkooppunt en geeft het overzicht daarnaast inzicht inhet mogelijk veranderende koop- en rookgedrag van de Nederlandsebevolking. Ook stelt een dergelijke registratie het kabinet in staatveranderingen te monitoren in het type winkel dat tabaksproducten enaanverwante producten verkoopt.In paragraaf 3.2 is beschreven dat er sprake kan zijn van een vrij te vallenvraag naar tabaksproducten en aanverwante producten wanneer ondermeer supermarkten vanaf 2024 geen tabaksproducten en aanverwanteproducten meer mogen verkopen. Het kabinet vreest dat daardoor winkelsdie nu nog geen tabaksproducten of aanverwante producten verkopenzich hierop gaan toeleggen. Hierdoor zou de daling van het aantalverkooppunten afgeremd kunnen worden. Een dergelijk ontwikkeling kanaanleiding zijn om te besluiten tot andere maatregelen om aan dedoelstelling om het aantal verkooppunten te verminderen te voldoen.Voor de vormgeving van het tabaksontmoedigingsbeleid is het van belangde ontwikkelingen in het aantal en type winkel dat tabaksproductenverkoopt scherp te monitoren. Op die manier kan, wanneer de daling vanhet aantal verkooppunten achterblijft bij de verwachting, het verkooppun-14Zo heeft de gemeente Utrecht in de kader van de voorbereiding van een bestemmingsplanbepaald dat het in een bepaald gebied verboden is het feitelijke gebruik van gronden enbouwwerken met een bestemming of functie die detailhandel toestaat te wijzigen in eentabakspeciaalzaak.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 35 tenbeleid worden aangescherpt. Bestaande registraties van verkoop-punten, zoals die van Locatus en van het CBS, zijn niet geschikt om teworden gebruikt voor de hier bedoelde registratieplicht. Deze bestaanderegistraties zijn te grofmazig en bieden daardoor onvoldoende actuelegegevens, zoals bijvoorbeeld een actueel overzicht van het assortiment.Met de bestaande registraties kunnen relevante ontwikkelingen niet, ofniet snel genoeg, gedetecteerd worden. Daarnaast geldt ook dat debestaande registraties enige vertraging kennen in het registreren enpubliceren van gegevens. De voorliggende registratieplicht stelt hetkabinet in staat snel ontwikkelingen te detecteren. Ten behoeve van devormgeving van het tabaksontmoedigingsbeleid, bestaat het voornemenmet de beschikbare data verkregen uit de registratieplicht elk kwartaal eenoverzicht van het totaal aantal verkooppunten per provincie en gemeenteop te stellen. Hierin worden ook relevante wijzigingen opgenomen.Hiermee kan inzicht worden verkregen op de ontwikkeling van het aantalen het soort verkooppunten in de tijd. Deze informatie kan gebruiktworden om het tabaksontmoedigingsbeleid van het kabinet verder aan tescherpen.3.4 Inhoudelijke aspecten registratieplicht De registratieplicht zal gaan gelden voor detaillisten die tabaksproductenen aanverwante producten verkopen aan consumenten en voor wie deverkoop van deze producten op grond van de geldende regelgeving nietverboden is. Bedrijven die opereren in de groothandel en waarbij eenKamer van Koophandel-nummer nodig is om producten te kunnenaanschaffen, hoeven zich niet te registreren. Om de actualiteit van de doorde registratieplicht verkregen gegevens te waarborgen zijn registratieseen jaar geldig. Detaillisten zijn derhalve verplicht hun registratie telkensmet een jaar te verlengen zolang zij tabaksproducten of aanverwanteproducten verkopen. De termijn van een jaar is van belang omdat er doorde in paragraaf 2 beschreven wijzigingen in de regelgeving omtrenttabaksverkooppunten veranderingen worden verwacht in het aantal ensoort tabaksverkooppunten. Voor zowel de handhaving als monitoring ishet van belang een zo actueel mogelijk overzicht te hebben van het aantalverkooppunten, om te voorkomen dat beleidskeuzes worden gebaseerdop een verkeerde veronderstelling van zaken en om te voorkomen dat erhandhavingscapaciteit verloren gaat aan het controleren van verkoop-punten die niet langer tabaksproducten en/of aanverwante productenverkopen. De vereiste handelingen voor verlenging van een registratiezullen efficiënt en gemakkelijk gemaakt worden.Een registratie is een verplichting die geldt voor het verkopen van dezeproducten en betreft een eenzijdige handeling door het verkooppunt diemeteen na indiening ervan van kracht is. De registratie vormt geentoestemming voor een handeling maar een algemene op zichzelf staandeverplichting. Er zal door de NVWA geen beoordeling plaatvinden op basisvan de gegevens die worden ingediend en de registratie kan derhalve nietworden geweigerd. Het betreft dan ook geen rechtshandeling, zodat bijeen registratie geen sprake is van een besluit in de zin van artikel 1:3 vande Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb). Tegen een registratie staangeen rechtsmiddelen zoals bezwaar en beroep open.3.4.1 Gegevens Ten behoeve van de registratieplicht zullen tenminste de naam en adresvan de detaillist, soort detaillist, e-mailadres van de detaillist en Kamervan Koophandel-nummer worden uitgevraagd. Verder dient de detaillistaan te geven welke producten worden verkocht. Hierbij gaat het omsigaretten, sigaren, tabaksproducten anders dan sigaretten en sigaren,Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 36 e-sigaretten (vapes) of andersoortige aanverwante producten, maar ookandere productgroepen zoals elektronica, kleding of cosmetica. Welkegegevens specifiek bij de registratie aangeleverd dienen te worden zalnader gespecificeerd worden bij ministeriële regeling. De aan te leverengegevens kunnen ook persoonsgegevens betreffen, hierbij moet gedachtworden aan naam en contactgegevens van de detaillist of een contact-persoon (in geval de detaillist een rechtspersoon is). De aangeleverdepersoonsgegevens mogen enkel worden verwerkt met het doel vantoezicht op en handhaving van de voorschriften die bij of krachtens de wetgesteld zijn. Hierbij valt te denken aan toezicht op en handhaving van deleeftijdsgrens, het reclameverbod en het uitstalverbod. Uitgangspunt zalzijn dat een zo beperkt mogelijke hoeveelheid gegevens wordtopgevraagd bij detaillisten en waarbij zoveel mogelijk gegevens automa-tisch worden opgehaald of kunnen worden ingevuld, bijvoorbeeld aan dehand van gegevens van de Kamer van Koophandel of de Belastingdienst.3.4.2 Onterechte of onjuiste registraties Het zou kunnen voorkomen dat een detaillist zich registreert alsverkooppunt van tabaksproducten en aanverwante producten aanconsumenten terwijl voor de betreffende detaillist bijvoorbeeld eenverkoopverbod geldt. Een registratie heeft echter niet tot gevolg datverkoopbeperkende maatregelen in de wet, het besluit of de regeling nietmeer van toepassing zijn. Zo zal een supermarkt die zich registreert alsverkooppunt, na inwerkingtreding van het verbod op de verkoop vantabaksproducten en aanverwante producten in supermarkten, het nogsteeds niet zijn toegestaan om tabaksproducten of aanverwanteproducten te verkopen. Wanneer de NVWA tijdens een inspectie bij eengeregistreerd verkooppunt constateert dat de detaillist onder een van degeldende verkoopbeperkingen voor tabaksverkooppunten valt, is dedetaillist in overtreding van de betreffende verkoopbeperking en kanhiertegen handhavend worden opgetreden. Gelet hierop wordt nietverwacht dat verkooppunten die volgens geldende regelgeving geentabaksproducten of aanverwante producten mogen verkopen zich zullengaan registreren als verkooppunt. Hiermee valt immers geen voordeel tebehalen. Een verkooppunt dat wel geregistreerd is, maar volgens degeldende regelgeving geen tabaksproducten mag verkopen en dit tochdoet, zal geregistreerd blijven totdat deze een jaar na het indienen van deregistratie verloopt. Er is niet voorzien in de mogelijkheid voor de NVWAom een registratie tussentijds in te trekken (zie nader onder 3.4.3.). Eendetaillist kan wel zelf zijn registratie intrekken.Het wordt aannemelijker geacht dat een detaillist, al dan niet bewust,feitelijke onjuistheden bij de registratie zal vermelden, zoals een verkeerdadres of niet alle producten opgeeft die worden verkocht. Omdat deregistratie meteen na indiening van kracht is en de NVWA niet opvoorhand op de juistheid hiervan zal toezien, is de detaillist zelf verant-woordelijk voor een juiste registratie en het actueel houden daarvan.Indien binnen een jaar sprake is van een gewijzigd (persoons)gegeven,zoals bijvoorbeeld een ander correspondentieadres, kan de registratie opdat punt door de detaillist worden gewijzigd.Een onbewuste, onjuiste registratie wordt met het onderhavigewetsvoorstel niet als beboetbare overtreding aangemerkt. Wel kan eenregistratie zodanig onjuist zijn dat moet worden vastgesteld dat hiermeeniet wordt voldoen aan de registratieplicht en daarvoor kan een bestuur-lijke boete worden opgelegd. Deze situatie kan zich bijvoorbeeld voordoenindien een registratie zodanig onjuist is dat deze niet tot een bepaaldverkooppunt herleidbaar is.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 37 Om onjuiste en onterechte registraties zoveel mogelijk te voorkomen, zalworden ingezet op duidelijke communicatie over de registratieplichtrichting detaillisten.3.4.3 Gevolgen van onjuiste of geen registratie De registratie staat, mede gelet op het doel en de inrichting van deregistratieplicht, los van de vraag of het wettelijk is toegestaan omtabaksproducten of aanverwante producten te verkopen. Het voorgaandebetekent dat het een detaillist is toegestaan om tabaksproducten ofaanverwante producten te verkopen, ook zonder (juiste) registratie. Deregistratie betreft immers een eenzijdige handeling door de detaillist en ismeteen na indiening van kracht. De registratie houdt geen verleendetoestemming om tabaksproducten en aanverwante producten te verkopenin, de verkoop moet altijd in overeenstemming zijn met de voorwaardenin de bestaande regelgeving. De registratie is derhalve geen vereiste voorde verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten, maar eenverplichting die geldt voor een verkooppunt dat deze producten verkoopt(net zoals er bijvoorbeeld reclamebeperkingen gelden, waaronder hetuitstalverbod of verkoopbeperkingen, en een leeftijdgrens van 18 jaarvoor de verkoop). Naar verwachting zal een klein deel van de verkoop-punten zich bewust niet registreren, maar dat is geen reden om deregistratieplicht niet in te voeren. Vanwege de verwachte verschuiving vanhet aanbod naar andere winkels, waarvan een groot deel zich naarverwachting correct zal registreren, is de onderhavige registratieplicht vanmeerwaarde voor een accuraat overzicht van de verkooppunten vantabaksproducten en aanverwante producten. Indien een detaillist dietabaksproducten of aanverwante producten verkoopt zich ten onrechteniet, of onjuist, heeft geregistreerd, zal voor het overtreden van deregistratieplicht een bestuurlijke boete kunnen worden opgelegd (zieverder onder paragraaf 5.2). Indien er bij een geregistreerd verkooppunteen overtreding van de regelgeving, zoals bijvoorbeeld het uitstalverbod,wordt geconstateerd, behoort het intrekken van een registratie niet tot demogelijkheden. Dit ligt immers gelet op het voorgaande niet voor de handen zou een oneigenlijke manier van verbieden van de verkoop vantabaksproducten en aanverwante producten betekenen. Een dergelijkverkooppunt zou dan immers niet meer over een registratie voor deverkoop van tabaksproducten of aanverwante producten beschikken,terwijl het verkooppunt deze producten op grond van geldende regel-geving mag verkopen en zich derhalve terecht heeft geregistreerd.3.5 Samenhang bestaande registraties 3.5.1 Registratie uitzondering uitstalverbod Sinds 1 juli 2020 (supermarkten) en 1 januari 2021 (overige verkoop-punten) geldt een uitstalverbod voor tabaksproducten en aanverwanteproducten.15 Dit uitstalverbod geldt niet voor uitgezonderde speciaalzaken(zie artikel 5.9 van het besluit). Er zijn twee soorten speciaalzaken dieuitgezonderd kunnen worden van het uitstalverbod. De eerste uitzon-dering geldt voor speciaalzaken die alleen tabaksproducten, aanverwanteproducten, dagbladen en kansspelbewijzen verkopen en geregistreerd zijnbij de NVWA. De tweede uitzondering geldt voor een speciaalzaak die eenmaximale omzet heeft van € 700.000 per jaar, waarbij tenminste 75% uitde verkoop van tabaksproducten of aanverwante producten bestaat, endie vóór 1 januari 2019 ingeschreven stond bij het handelsregister en vóór1 januari 2021 geregistreerd is bij de NVWA. Om de regeldruk voor dezeverkooppunten niet nodeloos te verhogen zijn de speciaalzaken die bij de15Stb. 2019, 308.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 38 NVWA geregistreerd staan ten behoeve van een van de twee uitzonde-ringen van het uitstalverbod, bij de inwerkingtreding van de registratie-plicht automatisch geregistreerd als verkooppunt voor de periode van éénjaar. Na afloop van dat jaar dienen zij hun registratie als verkooppunt zelfte verlengen, net als andere verkooppunten. Net als andere verkoop-punten krijgen zij een digitale herinnering dat zij hun registratie moetenverlengen. Bij die verlenging moeten zij aangeven dat zij eerder alsuitgezonderde speciaalzaak geregistreerd waren ten behoeve van eenuitzondering op het uitstalverbod. Het al dan niet verlengenvan deregistratie zal geen invloed hebben op de bestaande uitzonderingen ophet uitstalverbod voor de betreffende speciaalzaken. Wanneer een voorhet uitstalverbod uitgezonderde speciaalzaak zijn automatische registratiein het kader van de registratieplicht na één jaar niet verlengt, maar nogwel tabaksproducten of aanverwante producten verkoopt, kan aan dezespeciaalzaak een bestuurlijke boete worden opgelegd voor het overtredenvan de registratieplicht. De uitzondering op het uitstalverbod vervaltdaarmee echter niet. Omdat de bestaande eenmalige registratie van eenvan het uitstalverbod uitgezonderde speciaalzaak niet kan vervallen, blijftdeze registratie gelden en blijft een speciaalzaak uitgezonderd van hetuitstalverbod indien een speciaalzaak de registratie in het kader van deregistratieplicht niet vernieuwt.3.5.2 Track & trace Sinds 2020 gelden regels tegen illegale tabakshandel ter implementatievan het protocol tot uitbanning van illegale handel in tabaksproducten envan artikel 15 en 16 van Richtlijn 2014/40/EU16 (hierna: Tabaksproducten-richtlijn).17 Met de implementatie van artikel 15 is in de wet geregeld datalle verpakkingseenheden van tabaksproducten die gefabriceerd wordenin of geïmporteerd worden in de Europese Unie gemerkt moeten wordenmet een unieke identificatiemarkering (zoals een barcode), zodat hunbewegingen kunnen worden geregistreerd en de betreffende producten inde gehele Unie kunnen worden gevolgd en getraceerd.18 Dit volgsysteemwordt ook wel «track & trace» genoemd. In dit track & tracesysteem zijnook de verkooppunten van tabaksproducten opgenomen. De eigen-schappen van dit systeem en de bijbehorende database zijn niettoereikend om aan de in paragraaf 3.3 gestelde doelen te voldoen endaarom is onderhavig voorstel noodzakelijk bovenop deze registratie-plicht. Allereerst ziet de het track & trace-systeem alleen toe op tabakspro-ducten, waardoor aanverwante producten zoals e-sigaretten en verkoop-punten daarvan buiten beeld blijven. Verder wordt in het voorliggendevoorstel het probleem van gedateerde data ondervangen door deregistratie na een jaar automatisch te laten verlopen (zie paragraaf 3.4).16Richtlijn 2014/40/EU van het Europees Parlement en de Raad van 3 april 2014 betreffende deonderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstateninzake de productie, de presentatie en de verkoop van tabaks- en aanverwante producten entot intrekking van Richtlijn 2001/37/EG (PbEU 2014, L 127).17Wet van 8 april 2020 tot goedkeuring en uitvoering van het op 12 november 2012 te Seoul totstand gekomen Protocol tot uitbanning van illegale handel in tabaksproducten (Trb. 2014, 155)(Stb. 2020, 150) en Wet van 4 december 2019 tot wijziging van de Tabaks- en rookwarenwethoudende implementatie van de artikelen 15 en 16 van Richtlijn 2014/40/EU inzake deprocedure en de verkoop van tabaksproducten (Stb. 2019, nr. 478).18Voor andere tabaksproducten dan sigaretten en shagtabak geldt tot 20 mei 2024 een uitzon-dering op deze verplichting.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 39 3.6 Monitoring registratieplicht Na één jaar zal de NVWA een onderzoek uitvoeren naar de werking van deregistratieplicht. Onderzocht zal worden of de doelen van de registratie-plicht behaald worden. Indien nodig kan dan op basis van de resultatengericht bijgestuurd worden.4. Verhouding tot hoger recht 4.1 Tabaksproductenrichtlijn De Tabaksproductenrichtlijn beoogt geen totaalharmonisatie van alledenkbare regels over tabaksproducten, aanverwante producten of deverkoop van deze producten, maar regelt slechts enkele aspecten daarvan.De Tabaksproductenrichtlijn laat in artikel 24, eerste lid, de lidstaten demogelijkheid om nadere regels ten aanzien van tabaksproducten enaanverwante producten op te leggen die geen verband houden met deaspecten die de Tabaksproductenrichtlijn regelt. Gelet op de reikwijdte vande Tabaksproductenrichtlijn, zoals omgeschreven in artikel 1, valt ditwetsvoorstel buiten het bereik van deze richtlijn. De Tabaksproducten-richtlijn regelt niet welke (soort) verkooppunten tabaksproducten enaanverwante producten mogen verkopen of dat deze verkooppunten zichal dan niet dienen te registreren. De invoering van de registratieplichtmoet daarom getoetst worden aan het primaire Europese recht.4.2 Vrij verkeer van diensten De invoering van een registratieplicht kan van invloed zijn op het vrijverkeer van diensten in de Europese Unie.De registratieplicht kan worden beschouwd als een belemmering voor hetvrij verkeer van diensten in de zin van artikel 56 VWEU. Het vrij verkeervan diensten is verder uitgewerkt in richtlijn 2006/123/EG19 (hierna: deDienstenrichtlijn). Op grond van artikel 16 van de Dienstenrichtlijn zijnlidstaten gehouden het recht van dienstverrichters te eerbiedigen omdiensten te verrichten in een andere lidstaat dan die waar zij gevestigdzijn. Wel is het mogelijk om dat recht te beperken. Artikel 16, eerste lid,van de Dienstenrichtlijn geeft de criteria waaraan beperkingen op deuitoefening van een dienstenactiviteit moeten voldoen:–Discriminatieverbod: de eisen maken geen direct of indirect onder-scheid naar nationaliteit of, voor rechtspersonen, naar de lidstaat waarzij gevestigd zijn;–Noodzakelijkheid: de eisen zijn gerechtvaardigd om redenen vanopenbare orde, openbare veiligheid, de volksgezondheid of debescherming van het milieu;–Evenredigheid: de eisen moeten geschikt zijn om het nagestreefdedoel te bereiken en gaan niet verder dan wat nodig is om dat doel tebereiken.Hieronder wordt het verbod aan de criteria van artikel 16, eerste lid, vande Dienstenrichtlijn getoetst.DiscriminatieverbodDeze maatregel wordt zonder discriminatie toegepast. De registratieplichtgeldt voor alle detaillisten gevestigd in Nederland, ongeacht de herkomstvan de producten die zij verkopen.19Richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006betreffende diensten op de interne markt (PbEU 2006, L 376).Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 310 NoodzakelijkheidNaar het oordeel van de regering is het verbod gerechtvaardigd met hetoog op een dwingende reden van algemeen belang, namelijk: debescherming van de volksgezondheid. Artikel 16, eerste lid, van deDienstenrichtlijn noemt de bescherming van de volksgezondheid explicietals mogelijke rechtvaardigingsgrond. Uit jurisprudentie van het Hof vanJustitie van de EU blijkt dat de lidstaten grote beleidsvrijheid hebben ophet gebied van de volksgezondheid en het bepalen van het niveau vanbescherming.20 Lidstaten mogen zelfstandig hun niveau van beschermingbepalen. Zoals reeds besproken in hoofdstuk 3 van deze memorie vantoelichting, is de volksgezondheid naar verwachting gebaat bij deinvoering van een registratieplicht.EvenredigheidDe invoering van een registratieplicht is een geschikte maatregel en gaatniet verder dan nodig is. In hoofdstuk 3 is besproken wat de redenen zijnom een registratieplicht in te voeren. Voorkomen wordt dat bij bijvoor-beeld het voorgenomen verbod op verkoop in supermarkten de verkoopvan tabaksproducten en aanverwante producten uit beeld raakt bij deNVWA, waardoor het positieve effect op de rookprevalentie en daarmeeop de volksgezondheid wellicht minder zou zijn of zou uitblijven, omdatde wet minder effectief gehandhaafd kan worden. Daarnaast gaat demaatregel niet verder dan nodig is. Het betreft enkel een registratie,hetgeen een lichte maatregel is. Verkooppunten worden hiermee nietbeknot in hun mogelijkheid om tabaksproducten en aanverwanteproducten te verkopen.Aan het vereiste van kenbaarheid en voorspelbaarheid wordt met dewijziging van de wet voldaan. Het wetsvoorstel is voor internetconsultatieaangeboden en zal tijdig worden gepubliceerd.Op grond van bovenstaande acht de regering deze maatregel in overeen-stemming met regels met betrekking tot het vrij verkeer van diensten.5. Gevolgen voor de uitvoering en handhaving Omdat de registratieplicht enkel een kleine administratieve handelingvraagt van verkooppunten van tabaksproducten en aanverwanteproducten worden bij de uitvoering geen bedrijfseffecten verwacht.De registratieplicht stelt de regering in staat het toezicht op de nalevingvan de geldende regelgeving voor tabaksproducten en aanverwanteproducten te faciliteren en zicht te houden op ontwikkelingen in het aantalen soort verkooppunten. Dit maakt de registratieplicht een middel omdeze doelen te bereiken.5.1 Toezicht en handhaving Het toezicht en de handhaving op deze regelgeving zal door de NVWAworden uitgevoerd. Het concept-wetvoorstel is daarom aan de NVWAvoorgelegd voor een toets op de handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid enfraudebestendigheid (HUF-toets).Gezien het feit dat nadere uitwerking nodig is in de Tabaks- en rookwaren-regeling is nog geen definitief oordeel te geven over de vraag in hoeverrede beoogde registratieplicht handhaafbaar, uitvoerbaar en fraudebe-20HvJ 13 juli 2004, ECLI:EU:C:2004:432 (Commissie t. Frankrijk), r.o. 33.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 311 stendig is en hoeveel extra benodigde capaciteit en andere kosten dewijziging met zich meebrengt. De eerste inschatting van de NVWA is datde voorgestelde wijziging in beginsel handhaafbaar, uitvoerbaar enfraudebestendig is, met inachtneming van de hieronder genoemdeaandachtspunten.Voor de registratie van de verkooppunten zal door de NVWA gebruikworden gemaakt van een bestaand register. De registratie van deverkooppunten verloopt via e-herkenning dat ook door andere overheids-diensten en verzekeraars wordt gebruikt. Voor de ICT-ondersteuning is eenglobale inschatting afgegeven van in totaal € 30.000,– voor alle onder-delen. Dit wordt in het NVWA/ICT-portfolio als een klein project gekwalifi-ceerd en valt binnen de reguliere beheer capaciteit.De NVWA verzoekt om een positieve prikkel voor verkooppunten om zichte laten registreren omdat de volledigheid en actualiteit van het register ingrote mate afhankelijk is van de mate van naleving van de registratie-plicht. De positieve prikkel bestaat eruit dat wanneer verkooppunten nietgeregistreerd zijn, zij een boete riskeren. Verder adviseert de NVWA denaleving van de registratieplicht na een jaar te monitoren en zo nodigtussentijds bij te sturen. De memorie van toelichting is hierop aangepast.Ook doet de NVWA de aanbeveling om te zorgen voor een duidelijkecommunicatie rondom het instellen van de registratieplicht. Communi-catie kan bijdragen aan naleving. Ook voor verlenging van de registratie ishet van belang verkooppunten één of meerdere reminders te sturen.Wellicht biedt een proces ondersteunende applicatie hiervoor uitkomst.Vanuit het Ministerie van VWS zal de plicht tot registratie tijdig wordengecommuniceerd aan de verkooppunten.Verder stelt de NVWA voor om in aanvulling op de in de memorie vantoelichting genoemde gegevens bij de registratie ook andere gegevens teregistreren, zoals het e-mailadres van het verkooppunt en de eventueleverkoop van andere productgroepen. Hieraan is tegemoetgekomen en ditis als voorbeeld toegevoegd in de memorie van toelichting. De in dememorie van toelichting genoemde gegevens zijn indicatief, bij minis-teriële regeling zal vastgesteld worden welke exacte gegevens bijregistratie aangeleverd dienen te worden.De NVWA merkt op dat het onjuist registreren door detaillisten nietbeboetbaar gesteld wordt in het wetsvoorstel. Marginale fouten in deregistratie hoeven niet tot een beboetbare overtreding te leiden. Wanneerregistraties onder omstandigheden echter zodanig onjuist zijn dat ervanuitgegaan moet worden dat het betreffende verkooppunt niet geregis-treerd is, kan dit resulteren in een boete. Dit is in de memorie vantoelichting nader geëxpliciteerd.Daarnaast merkt de NVWA op dat voor het houden van toezicht op denaleving van de registratieplicht beperkte capaciteit beschikbaar is. Deverwachting is dat met de informatie die wordt opgehaald in het kadervan de registratieplicht de capaciteit van de NVWA zo doelmatig mogelijkingezet kan worden. De registratieplicht is een middel om toezicht tefaciliteren. Naleving van de registratieplicht is geen doel op zich.Controles kunnen onderdeel zijn van reguliere inspecties op de nalevingvan de wet. Tot slot vraagt de NVWA om toegang tot het bestaande track& trace systeem voor tabak, omdat dat systeem de NVWA kan helpen omde verkooppunten beter in beeld te krijgen en risicogerichter te kunnenhandhaven. Gezien het feit dat dit verzoek buiten de scope van ditwetsvoorstel valt, omdat het gaat over de samenwerking tussen de NVWAen de Douane, wordt daar hier niet verder op ingegaan. Er zal met deTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 312 NVWA en de Douane in gesprek getreden worden over de uitwerking vandit verzoek.5.2 Bestuurlijke boetes In artikel 11b, eerste lid, van de wet is opgenomen ter zake van welkeovertredingen van het bepaalde bij of krachtens de wet een bestuurlijkeboete opgelegd kan worden. In artikel 11b, tweede lid, van de wet staatvervolgens dat de hoogte van de bestuurlijke boete wordt bepaald op dewijze als voorzien in de bijlage bij de wet en wat de te betalen geldsomten hoogste mag bedragen. Daartoe zijn de overtredingen ingedeeld inboetecategorie A, B, C en D. De regering acht het wenselijk om verkoop-punten die tabaksproducten en aanverwante producten verkopen, maarzich niet hebben geregistreerd, voor deze overtreding een boete op tekunnen leggen uit boetecategorie A. Voor deze categorie is gekozenomdat de registratieplicht niet direct, maar indirect bijdraagt aan dedoelen in het Preventieakkoord en daarmee indirect aan de doelstellingvan een Rookvrije Generatie. Waar het niet naleven van de leeftijdsgrensof het uitstalverbod direct een nadelig effect heeft om deze doelstelling tebehalen, geldt dit niet voor het niet hebben van een registratie. Daarnaastzal de NVWA bij een inspectie niet specifiek alleen toezien op registratie,maar is de registratie juist een middel om bij alle verkooppunten tekunnen toezien op andere aspecten van de geldende regelgeving. Omdathet wel van belang is dat de detaillist zich registreert, is er in boetecate-gorie A een extra prikkel ingebouwd om na een opgelegde boete aan dewet te voldoen door opeenvolgende boetes voor dezelfde overtredingbinnen bepaalde tijdspannes significant te verhogen.6. Toets Autoriteit Persoonsgegevens Vanwege de verwerking van persoonsgegevens die met onderhavigwetsvoorstel gemoeid is, is het wetsvoorstel op grond van artikel 36,vierde lid, van de Algemene Verordening Gegevensbescherming vooradvies voorgelegd aan de Autoriteit Persoonsgegevens (hierna: AP). DeAP heeft bij brief van 1 augustus 2023 haar advies gegeven over hetwetsvoorstel.De AP stelt vast dat een registratie als verkooppunt van tabaks- enaanverwante producten niet wordt gecontroleerd op de juistheid daarvanen van rechtswege geldt. In de toelichting is vermeld dat de detaillist zelfverantwoordelijk is voor een juiste registratie en het actueel houdendaarvan (zoals het doorgeven van een gewijzigd correspondentieadres).De AP stelt voorts vast dat uit het wetsvoorstel en de toelichting niet blijkthoe de detaillist gegevens kan laten aanpassen. Bovendien kan eenregistratie – ook als deze onjuist blijkt te zijn – niet worden gewist. De APmerkt hierbij het volgende op. Persoonsgegevens moeten juist zijn en zonodig worden geactualiseerd; alle redelijke maatregelen moeten wordengenomen om de persoonsgegevens die, gelet op de doeleinden waarvoorzij worden verwerkt, onjuist zijn, onverwijld te rectificeren (het beginselvan «juistheid»). Het recht op rectificatie kan op grond van artikel 23 vande AVG alleen worden beperkt als die beperking de wezenlijke inhoud vande grondrechten en fundamentele vrijheden onverlet laat en in eendemocratische samenleving een noodzakelijke en evenredige maatregel ister waarborging van een aantal limitatief opgesomde doelen. Detoelichting bij het concept gaat niet in op het recht op rectificatie en hetvan toepassing zijn van een eventuele beperking van dit recht. De APadviseert om dit alsnog te doen. De memorie van toelichting is inparagraaf 3.4.2. aangepast door aan te geven dat een registratie kanworden aangepast indien sprake is van gewijzigde gegevens.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 313 7. Notificatie Het voorgestelde verbod kan aangemerkt worden als een technischvoorschrift in de zin van richtlijn (EU) 2015/1535 van het EuropeesParlement en de raad betreffende een informatieprocedure op het gebiedvan technische voorschriften en regels betreffende de diensten van deinformatiemaatschappij. Een concept van deze wijziging is daarom op13 december 2023 op grond van artikel 5, eerste lid, van Richtlijn (EU)2015/1535 voorgelegd aan de Europese Commissie (TRIS 2023/0709/NL).Dit heeft niet geleid tot opmerkingen van de Commissie of een van deandere lidstaten.8. Gevolgen voor regeldruk Dit wetsvoorstel heeft geen regeldrukgevolgen voor burgers. Ook nietvoor importeurs en producenten van tabaksproducten en aanverwanteproducten. Wel heeft het gevolgen voor detaillisten die tabaksproductenen aanverwante producten verkopen. Deze kosten worden hieronder inkaart gebracht, op basis van de beschikbare data. De regeldrukkostenzullen bestaan uit kennisnemingskosten en overige regeldrukkosten. In detabel hieronder zijn ten eerste de kennisnemingskosten van hetwetsvoorstel en van de memorie van toelichting opgenomen voordegenen die worden geraakt door de registratieplicht.Uitgegaan is van de kennisnemingskosten voor verkooppunten die dezeproducten verkopen. Het aantal verkooppunten, na inwerkingtreding vanhet verkoopverbod voor supermarkten en horeca-inrichtingen is geschatdoor SEO21. Dit onderzoeksbureau schat dat er in 2024 nog 4.400verkooppunten zijn.WieTijd in urenKosten per uurQTotaalEenmaligKennisnemen nieuwe regelgevingVerkooppunten0,5€ 54,–4.400€ 118.800Structureel jaarlijksJaarlijks registrerenVerkooppunten0,25€ 54,–4.400€ 59.400 De tijd die verkooppunten nodig hebben om kennis te nemen van dezeamvb wordt geschat op 30 minuten. Ten tweede hebben die verkoop-punten tijd nodig om zich te (her)registreren. Het gaat hier om structureleregeldruk, omdat hier sprake is van een aan een gebeurtenis gebondeninformatieverplichting, die zich elk jaar voordoet. Deze tijd wordt geschatop 15 minuten, omdat het slechts gaat om het online invullen van eenformulier. De standaard is daarbij bepaald op € 45,– per uur. Hetafgeronde bedrag van € 45,– is niet meer dan een pragmatischebenadering van wat de benodigde tijd zou kunnen kosten. Ook dezeregeldrukkosten zijn in de tabel ingevuld. Het uitgangspunt bij ditwetsvoorstel en de op te stellen ministeriële regeling is om administra-tieve lasten tot een minimum te beperken. Deze wijze van invoering wordtdaarom werkbaar en proportioneel geacht.Een eerdere versie van het wetsvoorstel en de memorie van toelichtingzijn door het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) geselecteerd vooreen formeel advies. De ATR heeft op die versie geadviseerd het voorstelniet in te dienen. De ATR voert ter onderbouwing van dit advies aan datnut en noodzaak van de voorgestelde registratieplicht onvoldoendeblijken uit de memorie van toelichting en in de memorie van toelichtingduidelijker moet worden aangeven waarom en op welke wijze eenregistratieplicht de handhaving en monitoring ten goede komen. Op deze21SEO Economisch onderzoek, Beperken tabaksverkoop tot tabaksspeciaalzaken, december2021.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 314 punten is paragraaf 3.3 van de memorie van toelichting naar aanleidingvan het advies van de ATR aangevuld.De ATR heeft daarnaast opgemerkt dat voor de monitorfunctie eenbestaand alternatief gebruikt kan worden, namelijk registraties van ondermeer Locatus en het CBS. In de memorie van toelichting is aangevuldwaarom niet voor deze registraties is gekozen en waarom een aanvul-lende registratie, zoals met dit wetsvoorstel wordt geregeld, noodzakelijkwordt geacht.9. Internetconsultatie Via https://internetconsultatie.nl/registratieplichttabak/ is van 25 april 2023t/m 22 mei 2023 aan ieder de mogelijkheid geboden te reageren op hetontwerp van onderliggende wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet ende bijbehorende memorie van toelichting.Er zijn in totaal 12 reacties ontvangen van organisaties en particulieren,waarvan 10 reacties openbaar zijn. Onder de organisaties bevinden zicheen verkooppunt dat belang heeft bij de verkoop van tabaksproducten,organisaties die zich inzetten voor tabaksontmoediging en gezondheid,waaronder ook gemeenten, GGD’s en de branchevereniging voor degeestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg, een belangenorganisatievan de sigarenindustrie, een sigarenfabrikant, het ATR, een brancheorga-nisatie voor tabaks- en gemaksdetailhandel en een brancheverenigingvoor distributeurs en verkopers van e-sigaretten. Bij de weging van deinhoudelijke argumenten die worden aangedragen, wordt rekeninggehouden met artikel 5, derde lid, van het WHO-Kaderverdrag inzaketabaksontmoediging. Uit dit artikel volgt dat verdragspartijen maatregelenmoeten nemen om het tabaksontmoedigingsbeleid te beschermen tegencommerciële belangen van de tabaksindustrie. Reacties, vragen enopmerkingen van (vertegenwoordigers van) de tabaksindustrie diebetrekking hebben op beleidskeuzes zullen daarom niet wordenbehandeld. Het verslag van de internetconsulatie zoals in deze paragraafbeschreven, zal tevens worden gepubliceerd opwww.internetconsultatie.nl.De regering is de respondenten erkentelijk voor de reacties. Hieronderwordt kort ingegaan op de uitgebrachte reacties en wordt aangegevenwanneer de reactie heeft geleid tot aanpassing van de concept wetswij-ziging en/of de memorie van toelichting.1. Tabaksontmoedigende organisaties en particulieren Organisaties die zich inzetten voor tabaksontmoediging en gezondheidreageren positief op het wetsvoorstel. Wel vragen ze zich af hoe de NVWAde handhaving op verkooppunten die wel tabak verkopen, maar nietgeregistreerd staan, gaat vormgeven. Op deze reactie wordt als volgtgereageerd. De wijze van handhaven op verkooppunten, waaronderverkooppunten die niet geregistreerd zijn, is aan de NVWA. De regeringonderkent dat het zal gaan voorkomen dat er verkooppunten zullen zijndie zich (al dan niet bewust) niet zullen registreren. Dit is niet in zijngeheel te ondervangen, maar om dit zoveel mogelijk te voorkomen is demogelijkheid van het opleggen van een bestuurlijke boete in hetwetsvoorstel opgenomen. Verder vragen deze organisaties om snel na deimplementatie van de registratieplicht een analyse te maken van deverschillen tussen de in paragraaf 2 van deze memorie van toelichtingTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 315 genoemde nulmeting van het aantal verkooppunten in 201922 en de standvan zaken in 2024 volgens de registratieplicht. Opgemerkt wordt dat ookde regering monitoring van het aantal verkooppunten van belang acht.Het aantal verkooppunten zal worden gemonitord op de manier zoals inde memorie van toelichting in paragraaf 3.3.2 is weergegeven.De brancheorganisatie voor tabaks- en gemaksdetailhandel stelt eenaantal vragen. Deze respondent vraagt om nadere duiding van het begrip«soort detaillist», op welk niveau andere dan tabaksproducten ofaanverwante producten moeten worden omschreven, hoe dienstenverricht in een winkel moeten worden omschreven en hoe de verkoop vantoegangskaarten die ook in tabaksverkooppunten worden verkocht zalworden geclassificeerd. Hierop wordt geantwoord dat de gegevens die bijde registratie aangeleverd dienen te worden of welke nadere duidingbehoeven nader zullen worden gespecificeerd bij ministeriële regeling.Ook de ministeriële regeling zal ter consultatie worden voorgelegd.De branchevereniging voor distributeurs en verkopers van e-sigarettenstaat niet negatief tegen het invoeren van een registratieplicht voorverkooppunten van tabaksproducten en aanverwante producten. Verderhebben particulieren en een individueel verkooppunt dat belang heeft bijde verkoop van tabaksproducten positief gereageerd op het wetsvoorstel.2. Economische effecten en regeldruk Het ATR heeft in reactie op een eerdere versie van het voorliggendewetsvoorstel op 6 april 2023 een advies afgegeven wordt geadviseerd hetwetsvoorstel, in de bij het ATR ingediende vorm, niet in te dienen. HetATR heeft dit advies wederom ingestuurd als reactie op de consultatie vanhet voorliggende wetsvoorstel. Opgemerkt wordt dat het advies van hetATR is opgevolgd en dat het voorliggende wetsvoorstel vóór de internet-consultatie hierop is aangepast, zoals ook vermeld in paragraaf 8 van dememorie van toelichting.Een brancheorganisatie van de sigarenindustrie en een sigarenfabrikantuit België geven aan dat het voorliggende wetsvoorstel een aanzienlijkeverzwaring van de administratieve lasten oplevert voor de sector, en dathet al bestaande track & trace-systeem het voorliggende wetsvoorsteloverbodig maakt. Opgemerkt wordt dat in paragraaf 3.5.2 van de memorievan toelichting inzichtelijk wordt gemaakt waarom het track & trace-systeem niet afdoende is om de beoogde doelstellingen te halen. Ookwordt de gevraagde administratieve handeling zo efficiënt en gemakkelijkmogelijk gemaakt, zie hiervoor ook paragraaf 3.4 van de memorie vantoelichting.3. Alternatieven Een belangenorganisatie uit de sigarenindustrie noemt de registratieplichtdisproportioneel en onnodig. Zij verwijzen daarbij naar een motie die deregering vraagt een vergunningplicht voor tabaksverkoop in te voeren. DeTweede Kamer stemde hiermee in.23 Naast deze motie heeft de TweedeKamer ook een motie aangenomen die vraagt om een optionelebevoegdheid voor gemeenten om vestiging van nieuwe tabakszaken tebeperken.24 De invulling van beide moties is nader onderzocht door deregering. Een vergunningstelsel is complex omdat voldaan moet wordenaan de eisen van de Dienstrichtlijn en reeds bestaande verkooppunten22SEO Economisch onderzoek, Beperken van het aantal verkooppunten tabak, juli 202023Kamerstukken II 2022/23, 32 793, nr. 65824Kamerstukken II 2022/23, 32 793, nr. 667Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 316 niet onevenredig bevoordeeld mogen worden.25 Bovendien zou eenwetswijziging tot invoering van de vergunningplicht en het daaropvol-gende vergunningstraject veel tijd in beslag nemen. Het aantal verkoop-punten zal in de komende jaren verminderd worden door een aantalwettelijke maatregelen die hierop zijn gericht. Zoals uiteengezet in dezememorie van toelichting is het voor de monitoring en handhaving echtervan belang om dan een zo volledig mogelijk overzicht te hebben van detabaksverkooppunten. Daarom is gekozen voor de invoering van deregistratieplicht. Daarbij wordt een registratieplicht als proportioneelgezien. In tegenstelling tot een vergunningenplicht, zijn er geen inhoude-lijke voorwaarden gesteld aan de registratieplicht. Elk verkooppunt vantabaksproducten en aanverwante producten dient zich te registreren.Hoewel de branchevereniging voor distributeurs en verkopers vane-sigaretten niet negatief staat tegenover het invoeren van een registratie-plicht voor verkooppunten van tabaksproducten en aanverwanteproducten, merken ze op het belangrijk te vinden dat de illegale handel insigaretten wordt tegengegaan. Op deze laatste opmerking van debranchevereniging wordt hier niet ingegaan, omdat deze reactie buiten dereikwijdte van deze internetconsultatie valt.Een respondent meent dat een inschrijving bij de Kamer van Koophandelvoldoende moet zijn voor een overheid die vertrouwen heeft in haarburgers en meent dat het voorliggende wetsvoorstel de mensenrechtenonder druk zet. De regering meent dat een registratieplicht voor verkoop-punten van tabaksproducten en aanverwante producten de mensen-rechten niet schendt en dat in de memorie van toelichting in paragrafen3.3.2 en 3.5 voldoende helder is gemaakt waarom bestaande registratiesniet voldoen.Een andere respondent pleit voor het spreken van «nicotinehoudendeproducten» in plaats van «tabaksproducten en aanverwante producten»,met als doel mensen bewust te maken van de rol van nicotine bij hetverslaafd raken aan, en het afkicken van, roken. Opgemerkt wordt dat degekozen terminologie aansluit bij de bestaande wet- en regelgeving,waarmee de consistentie hiervan wordt bewaakt.Verder noemen respondenten dat in plaats van een registratieplicht deregering beter alle nieuwe tabaksverkooppunten kan verbieden. Hetvoorliggende wetsvoorstel heeft geen directe betrekking op het vermin-deren van verkooppunten, maar is een verwante maatregel aan maatre-gelen die dat doel beogen te bereiken. Een registratieplicht zal deontwikkelingen in het aantal en type winkel dat tabaksproducten verkooptmonitoren. Op die manier kan indien nodig het verkooppuntenbeleidworden aangescherpt.10. Inwerkingtreding De inwerkingtreding voor de registratieplicht voor verkooppunten vantabaksproducten en aanverwante producten is voorzien met ingang van1 januari 2025.25Kamerbrief PMTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 317 II Artikelsgewijs Artikel I, onderdeel AMet artikel I, onderdeel A, wordt in de Tabaks- en rookwarenwet eennieuw artikel 6 ingevoegd waarmee een registratieplicht geregeld wordtvoor verkooppunten van tabaksproducten en aanverwante producten. Hetnieuwe artikel 6 regelt daarnaast een delegatiegrondslag om bij minis-teriële regeling regels te stellen over de wijze van registreren en degeldigheid van de registratie. Zo kan bij ministeriële regeling bijvoorbeeldbepaald worden hoe vaak de registratie vernieuwd moet worden, waarbijhet uitgangspunt nu is dat dit jaarlijks moet gebeuren. Ook zal bijministeriële regeling voorgeschreven worden welke gegevens enbescheiden bij de registratie verstrekt dienen te worden. Tot slot regelt hetderde lid van artikel 6 een verwerkingsgrondslag op grond waarvan deMinister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, bevoegd is om persoons-gegevens in de zin van artikel 4 van de Algemene verordening gegevens-verwerking26 te verwerken die in het kader van de registratieplicht wordenverstrekt.Artikel I, onderdeel BMet artikel I, onderdeel B, wordt het nieuwe artikel 6 toegevoegd aan deopsomming in artikel 11b van wet, op grond waarvan de bevoegdheidbestaat tot het opleggen van een bestuurlijke boete. Voor overtreding vanartikel 6 zal daardoor een bestuurlijke boete opgelegd kunnen worden.Artikel I, onderdeel CMet artikel I, onderdeel C, wordt het nieuwe artikel 6 opgenomen in debijlage bij de wet, waarin de hoogte van de op grond van artikel 11b op teleggen bestuurlijke boete wordt geregeld. Een overtreding van deregistratieplicht is ingedeeld in boetecategorie A.Artikel IIArtikel II voorziet in overgangsrecht. Om te voorkomen dat bestaandeverkooppunten van tabaksproducten of aanverwante producten bijinwerkingtreding van de registratieplicht meteen in overtreding zijn,krijgen zij tot drie maanden na inwerkingtreding de gelegenheid om deregistratie (voor de eerste keer) te voltooien. Verkooppunten die nainwerkingtreding beginnen met de verkoop van tabaksproducten ofaanverwante producten dienen zich wel meteen voorafgaand aan de startvan de verkoop te registreren.Artikel IIIArtikel III regelt dat onderhavig wetsvoorstel op een bij koninklijk besluitte bepalen tijdstip in werking zal treden. De inwerkingtreding isvooralsnog voorzien op 1 januari 2025.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. van Ooijen26Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking vanpersoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking vanRichtlijn 95/46/EG (PbEU 2016, L 119).Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 541, nr. 318