Reactie op het Manifest voor Funderingsherstel (9 oktober 2009)

30136HerstructureringenuitvoeringStedelijkevernieuwingNr.33BRIEFVANDEMINISTERVOORWONEN,WIJKENENINTEGRATIEAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,1februari2010DealgemenecommissieWonen,WijkenenIntegratieheeftbijhaarwerk-bezoekaanZaanstadop9oktober2009hetManifestvoorFunderingsher-stelontvangen.DitManifestisondertekenddoorvertegenwoordigersvan9gemeentenen38particuliereorganisaties.Op9novemberjongstledenheeftdecommissiemijverzochtomtereagerenopditManifest.BijdezevindtumijnreactieeninhetbijzonderopdevragenaanhetRijk,zoalsdezezijnweergegevenopdelaatstetekst-paginavanhetManifest.Ikerkendemoeilijkesituatievaneenbewonerdiegeconfronteerdwordtmeteenslechtefunderingonderzijnhuis.Ikhebveelbegripvoordezeproblematiek,zekeralsdiebewonerookeigenaarisvandathuis.Bijhetaanpakkenvandefunderingsproblematiekvervultdegemeenteeenbelangrijkerol.DaaromheefthetRijkindeISV-periode2000–2005,eenmalig,extrafinanciëleenkennisfaciliteitengebodentenbehoevevandefunderingsaanpak.Inprincipekunnengemeentenbijdeaanpakvanfunderingsherstelgebruikmakenvandeinmiddelsopgedanekennisenervaringen.EventueelkunnenzijISVen/ofeigenmiddeleninzetten,voorzoverdekostennietdoordeeigenaarkunnenwordengefinancierd.Hetherstelvaneenslechtefunderingisuiteindelijkdeverantwoordelijk-heidvandehuiseigenaar.Gemeentenkunnengeconfronteerdwordenmettechnische,procesmatigeenfinanciëleproblemenalszijeigenaren-bewonerswillenbijstaanbijhetaanpakkenvanslechtefunderingen.DaaromhoudthetRijkalenkeledecennia,bijdeverdelingvandestads-vernieuwingsfondsenenISV-gelden–onderandere–rekeningmetdeouderdomvande(woon)panden.InprincipekunnengemeentenhiermeeuithunregulieremiddelenenISV-geldeneenbijdragegevenaandehuis-eigenarenvoordeherstelkostenvanfunderingen.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1405580910tkkst30136-33ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2010TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30136,nr.331 ActiesfunderingsaanpakOmditproceseenimpulstegevenheefthetRijksinds2001eenaantalextraactiesondernomen:•Erissamenmeteenaantaltechnischespecialisteneenprotocolvoorfunderingsonderzoekopgesteld;•Eriseensubsidievan€20miljoeningezetvoordezesgemeentenmetexcessievebekostigingsproblemenbijfunderingsherstel;•Vanuitdeervaringenindezezesgemeentenzijnevaluatiesverrichteniskennisoverdrachtgeorganiseerdtenbehoevevananderegemeenten;•TenslotteheeftWWImetdeVNGenNVMonlangseeninformatiebro-churegepubliceerdomkopersenverkopersvanhuizenteattenderenopaanwijzingenvoorslechtefunderingenenhenopwegtehelpenbijhetaanpakkenvaneventueleproblemen.Inlaatstgenoemdebrochurewordtkopers,verkopersenmakelaarsaange-radenomeenzogenoemdefunderingsparagraafoptenemeninhetkoop-contract.Ditiszekerbelangrijkalsdekwaliteitvanhetpandtwijfelachtigis.Voorbeeldenvandergelijkefunderingsparagrafenzijntevindenopdewebsitewww.platformfundering.nl.Doordezeextraimpulseniserinmiddelseenbasisvooreen(decentrale)funderingsaanpak.VragenuithetManifestInhetManifestvoorFunderingsherstelwordendeproblemenwaarmeebewonersbijslechtefunderingentemakenkrijgenhelderinbeeldgebracht.Debelangrijksteconclusievandeopstellersisdatermaatwerkgeleverdmoetkunnenworden.Deproblemenverschillenimmerspergemeente,perwijkensomszelfsperpandenbovendienkandefinanciëledraagkrachtvandeeigenaar-bewonerssterkuiteenlopen.HetRijkherkentenerkentdezeproblematiek.Beleidenuitvoeringvanfunderingsherstelzijnechtereenlokalekwestie,alleenalomdatdezeproblemenzichineenrelatiefgeringdeelvandeNederlandsegemeentenvoordoen.DevoorstellendieinhetManifestgedaanwordenzijndeelsgerichtophetgewenstemaatwerk.AnderevragenaanhetRijkhebbenbetrekkingopfunderingsherstelinhetalgemeen.Ikganuafzonderlijkinopdevragenomhulpbijdeaanpakvanfunde-ringsproblemen,dieinhetManifestaanhetRijkwordengesteld:1.«Financieringenvoorfunderingsherstelkoppelenaangarantiestelling»InprincipebiedendeStichtingWaarborgfondsEigenWoningen(WEW)endeStichtingStimuleringsfondsVolkshuisvestingNederlandseGemeenten(SVn)hiervoorvoldoendemogelijkheden.ConformdevoorwaardenvandeNationaleHypotheekGarantie(NHG)bestaateropditmomentdemogelijkheidombijkwaliteitsverbeteringvandewoningdehypotheekovertesluitennaareenhypotheekonderNHG-garantie.Funderingsherstelvaltonderkwaliteitsverbeteringvandewoning.Daarvoorgeldtdemogelijkheidtothetverkrijgenvaneengarant-stellingtoteentotaalbedragvan€265000,–perwoning.Hierisde(verhoogde)NHG-grensvoordeaankoopvaneenwoningdusnietvantoepassing.SVnverstrektsinds1996zogenoemde«zachteleningen»,welkezijngerichtopdekwaliteitsverbeteringvandevolkshuisvestinginbredezin,TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30136,nr.332 aanburgers.Bewonersvangemeentendiedeelnemenkunnenhiergebruikvanmaken.GemeentenbepalenzelfhetdoelvandeleningendieuithunSVn-fonds(en)wordenverstrekt.Funderingsherstelkanalsdoelvoordezeleningenwordengedefinieerd.Indepraktijkgebeurtditdanookinveelgemeentenwaarfunderingsherstelspeelt.DaarnaastheeftSVnzelfeendeelvanhaareigenvermogenineen«plusfonds»onderge-bracht.Hieruitworden–viarevolverendeleningenaanwoonomgevings-projecten–extrafinanciëleimpulsengegeven.OokdezogenoemdeverbeterleningvanSVn,bedoeldvoorwoningverbeteringdoorparticu-lieren,kanvanbelangzijninhetkadervanfunderingsherstel.Erbestaandusdiversemogelijkhedenomlaagrentenderegelingentecreërenwaarbijtotdeprijsgrensvan€265000,-(ingevalvankwaliteits-verbetering)hetverkrijgenvaneengarantiestellingvoordegehelehypo-theekmogelijkis.2.«Hetbtw-tariefvoorfunderingsherstelteverlagennaar6%»Deoverheidstimuleerteenschoonenzuinighuis.Zoissinds2009hetlagebtw-tariefvan6%vantoepassingvoorhetverrichtenvanisolatie-werkzaamhedenaanvloeren,murenendakenvanbestaandewoningen.Daarnaastishetverlaagdebtw-tariefper2009uitgebreidvoorhetschil-derenenstukadorennaarwoningenvan2jaarenouder.Inaldezegevallenisersprakevaneengeneriekeregelingvoordewoningvoorraadalsgeheel.Bijfunderingsherstelgaathetdaarentegenomspecifiekewoningen.Bovendienisverlagingvanhetbtw-tarieféénvandefiscalezaken,dieEuropeeszijngeregeld.Funderingsherstelkomtnietvooropdelijstvanactiviteitenvooreenlager(6%)btw-tarief.VeranderingvandezelijstzouinEuropeesverbandmoetenwordenaangekaartenbesloten.Omdezeredenenachtikhetnietrealistischomuittegaanvaneenapart(lager)btw-tariefvoorfunderingsherstel.3.«Deverworvenkennisenervaringbreedteverspreiden»Zoalsaldoormijaangegeven,hebbenevaluatiesplaatsgevondeninhetkadervandekennisoverdrachtronddeervaringenindezesgemeenten.DezestukkenzijngepubliceerdopdewebsitesvanVROMendeVNG.Ikvindhetzinvolomdezeinformatieendievananderegemeenteninhetlandactueeltehouden.IkbenhieroverinoverlegmetdeVerenigingBouwenWoningtoezicht(BWT)NederlandenmetdeVNG.DezeVerenigingBWT.NLzoudebeschikbareinformatieoverdeaanpakvanfunderingenkunnenbundelenenverderverspreiden.DeVerenigingBWT.NLkanmetname,viahaarnetwerk,dedirecteuitwisselingfaciliterentussengemeentelijkedienstendieervaringhebbenmetfunderingsaanpakenzijvoorwiedezeproblema-tieknieuwis.4.«Eeneenduidigebeoordelingssystematiekvoordefunderingskwaliteit»Indemeestegemeentenwaarzichfunderingsproblemenvoordoen,iservoldoendeinzichtindekwaliteitvandefunderingenperpand.Ditbete-kentnietdatergeentwijfelgevallenbestaan.Enerzijdsisereenhelderonderscheidtussengoedepanden,welkezondermaatregelentehand-havenzijnenslechtepanden,diehoedanookgeslooptmoetenworden.Anderzijdsisereentussencategorie.Hierkanalleenaandehandvannaderonderzoekbepaaldwordenoffunderingsherstelmogelijkisenwelkeconsequentiesditmetzichmeebrengt,bijvoorbeeldvoordebewo-ners.Omuitsluitseltegevenoverdeherstelmogelijkhedenbijtwijfelge-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30136,nr.333 vallenheefthetministerievanVROMinsamenwerkingmetzevengespe-cialiseerdetechnischeinstantiesin2003het«Protocolvoorhetuitvoerenvaneeninspectieaanhoutenpaalfunderingen»opgesteld.DitdocumentisgepubliceerdopdewebsitevandeVNGenisbedoeldvoorbesluitvormingoverdewijzevanfunderingsherstelinconcretesitua-ties.Naarmategemeentenovernadereinformatiebeschikkenomtrentdekwaliteitvanfunderingen,ishetgewenstdathierovertransparanteinfor-matievoorburgersbeschikbaaris.Eenaantalgemeentenpublicerendergelijkeinformatieophunwebsite,zodathuizenkoperszichhieropkunnenoriënteren.Hetisverstandigomdeze,alsmededeinhetvorigepuntgenoemde,kennisoverdrachtookterichtenopdeervaringenmetdebeoordelingvandefunderingeninalgemenezin,alsmedeophetprotocolvoornaderonderzoekbijkwalitatieftwijfelachtigepanden.VerderwordtinhetManifesteenoproepgedaanvoor«Substantiëleondersteuningvoordeeigenarendiegetroffenzijnofwordendoorfunde-ringsproblemen.»Alsmede«Eencombinatievaneenofmeervandecomponenten:laagrentendeleningenen/ofsubsidie,funderingsonderzoekenprocesbegeleiding.Dezeinstrumentenzijnalleensuccesvolalseensubstantieeldeelvandekostenvanhetfunderingsherstelwordtgecom-penseerd.»Ikziedezepuntenalseenuitwerkingvandeconcreteactiesdiegemeenteninoverlegmetdeeigenarendoenomtoteenmeereffec-tievefunderingsaanpaktekomen.Indezetijdenvanfinanciëleheroverwegingenisergeenzichtopeenextrafinanciëlebijdragevanrijkszijde.Welkandeverworvenkennisenervaringverderwordenverspreidenisereenbeoordelingssystematiekvoorhetbepalenvandekwaliteitvanfunderingenbeschikbaar.VoordeuitwerkingvanafsprakenronddegarantstellingenleningeninverbandmetfunderingsherstelzijnerlandelijkeorganisatiesalsWEWenSVn.Zijkunneneigenaren-bewonersleningenverstrekken.InhetgevalvanWEWisderegelinggeneriek,ingevalvanSVnkanderegelinginoverlegmetdegemeentespecifiekwordenvormgegeven.BijhetStedenbeleidkomtdefunderingsaanpakoverigensnogaandeorde.InhetkadervandestartvanISV-1heeftnamelijkeeninventarisatieplaatsgevondenvandeproblemenenmethodenrondfunderingsherstel.Opbasisdaarvanisbeslotenomaanzesgemeenten(waarzichexces-sievebekostigingsproblemenvoordeden)budgetteverstrekkenvan€20miljoenuitdeknelpuntenpotISV.BijdeverantwoordingvanISV-1blekendezegemeentendeaanpaknogniettehebbenafgerond.In2007iseentussentijdseevaluatieaanuwKamergestuurd(30800XI,nr.114).Daarbijisaansommigegemeentenuitstelverleendtot2010.DeeindresultateneneffectenvandezeeenmaligefinanciëleimpulszalikuindeloopvanditjaaraanbiedeninhetkadervandeverantwoordingGrote-stedenbeleid.ConclusieFunderingsproblemenzijnlastigeproblemen.Eigenarenzijnhierzelfvoorverantwoordelijk.Voorgemeentenkandegeconcentreerdefunderings-problematiekleidentotverloederingopbuurtniveau.Datisnietniets,daterkenik.Erisdeafgelopenjarendanookdoorgemeentenenrijkhetnodigeonder-nomenomdelastenvangetroffenbewonersdraaglijktemakenmeteenscalaaanmaatregelen.Ikvindhetvanbelangdat–opbasisvanerva-ringen–ondertussendenodigekennisvoorhandenis,waardoorpartijenniettelkenshetwielhoevenuittevinden.Gezienhetbovenstaande,achtikeenfinanciëleimpulsvanrijkszijdenuTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30136,nr.334 nietaandeorde.Welblijfthetvoorgemeentenmogelijk,binnenhetInvesteringsbudgetStedelijkeVernieuwing(ISV-3)geldintezettenvoordezeproblematiekhetzijalssubsidie,hetzijindevormvanlaagrentendeleningenviaSVn,danwelopanderewijze.IkhoopuhiermeevoldoendegeïnformeerdtehebbenovermijnreactienaaraanleidingvanhetManifest.DeministervoorWonen,WijkenenIntegratie,E.E.vanderLaanTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30136,nr.335