Samen sterker tegen natuurbranden

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202530 821Nationale VeiligheidNr. 306 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ,VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 september 2025Op 3 juli 2025 heeft uw Kamer mij via de motie Veltman1 verzocht omregie te pakken en wetgeving voor te bereiden die gericht is op hetvoorkomen en beperken van natuurbranden en daarbij verplichterisicoanalyses, het opstellen van natuurbrandbeheersingsplannen voorrisicogebieden en het verankeren van structurele samenwerking tussenoverheden, terreinbeheerders en hulpdiensten te overwegen. Daarnaastheb ik aan uw Kamer toegezegd2, 3 toelichting te geven over de mogelijk-heden met betrekking tot beheerbranden, de beoogde investering van deresterende € 58 miljoen op de begroting van LVVN voor natuurbrandpre-ventie en -mitigatie, de oprichting van het beoogde expertisecentrum ende inzet op de juridische borging van natuurbrandbeheersing.Hierbij informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van Justitie enVeiligheid (JenV), over de eerdergenoemde onderwerpen. Tevens geef ikhierbij vervolg aan de Kamerbrief over de investering ter hoogte van circa€ 12 miljoen die het afgelopen jaar is gedaan4 en de Kamerbrief over hetLandelijk Crisisplan Natuurbranden van eerder dit jaar5.Veiligheid van de burger vooropDe veiligheid van mensen staat altijd bovenaan, ook in en om de natuur. Ikheb dan ook grote waardering voor de inzet van brandweermensen,boswachters, waterbeheerders, groene boa’s, militairen, politieagenten enburgers die zich inzetten om onze leefomgeving, evenals het welzijn en degezondheid van mens en dier, te beschermen tegen de impact van1Kamerstuk 33 576, nr. 4572Toezegging TZ202506-0803Toezegging TZ202506-0844Kamerstuk 30 821, nr. 2405Kamerstuk 30 821, nr. 277 kst-30821-306ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 821, nr. 3061 natuurbranden. Of het nu is door natuurbranden te voorkomen, te meldenof te bestrijden.Met inmiddels ongeveer 800 natuurbrandmeldingen op de teller inNederland dit jaar is het duidelijk dat de versterking van natuurbrandbe-heersing hoog op de agenda moet (blijven) staan. De natuurbranden diezich dit jaar onder andere verspreidden over de Edese heide, de Loonseen Drunense Duinen en recent over de Brunssummer Heide staan dan ooknog vers in het geheugen.Samen beschermen wat ons dierbaar isDat het klimaat verandert en daardoor de weersextremen, waaronder derisico’s van natuurbranden, toenemen in Nederland is eerder vastgesteldin de meest recente Rijksbrede Risicoanalyse Nationale Veiligheid6.Aangezien Nederland zeer dichtbevolkt is kunnen natuurbranden en huneffecten veel mensen raken. Het versterken van natuurbrandbeheersing isdan ook opgenomen in de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk derNederlanden7.Het beschermen van de gezondheid en veiligheid van mensen, dieren énonze waardevolle natuur en landschappen tegen natuurbranden vraagtom nauwe samenwerking. Goede afstemming tussen overheid,brandweer, natuurbeheerders en andere betrokken partijen is essentieelom passende maatregelen te nemen om onbeheersbare natuurbranden tevoorkomen. Wat ons verbindt, is de gezamenlijke motivatie om tebeschermen wat ons dierbaar is: onze medemens, de natuur en de dierendie daarin leven. Ik waardeer de inzet van provincies, gemeenten,veiligheidsregio’s, natuurbeheerders en kennisinstituten om hier alspartners gezamenlijk verantwoordelijkheid in te nemen dan ook zeer. Erwordt dan ook voortvarend gewerkt aan de uitvoering van de moties vanhet lid Veltman8 en van de leden Michon-Derkzen en Van Campen om tekomen tot een integrale aanpak van natuurbrandbeheersing9.Juridische borging van taken en bevoegdhedenEr werd gewerkt aan de juridische borging van het thema natuurbrandbe-heersing in de vorm van een convenant. In relatie met de motie Veltman10en de inzichten die zijn opgedaan tijdens het opstellen van het convenantis duidelijk geworden dat het opstellen van wet- en regelgeving voor ditbelangrijke onderwerp passender is dan een convenant, al sluit dit niet uitdat er bestuurlijke afspraken gemaakt kunnen worden om de periode teoverbruggen waarin wet- en regelgeving wordt op- en vastgesteld.In de bestaande wet- en regelgeving zijn al relevante taken, bevoegd-heden en verantwoordelijkheden geformuleerd die zich toespitsen op hetbeschermen van de fysieke leefomgeving en de samenleving. Waaronderde zorgplicht zoals deze is geformuleerd in de Omgevingswet, op grondwaarvan eenieder voldoende zorg moet dragen voor de fysieke leefom-geving. Ook in andere wetgeving, zoals de Wet veiligheidsregio’s zijnverantwoordelijkheden opgenomen ten aanzien van (natuur)brandbe-heersing.6Kamerstuk 30 821, nr. 1657Kamerstuk 30 821, nr. 1788Kamerstuk 33 576, nr. 4579Kamerstuk 29 517, nr. 26110Kamerstuk 33 576, nr. 457Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 821, nr. 3062 Hoewel er al belangrijke taken, bevoegdheden en verantwoordelijkhedenzijn vastgelegd, kan aanvullende normering en verdere aanvulling van dewet- en regelgeving het stelsel van natuurbrandbeheersing verderversterken. Gezamenlijk zal er daarom vanuit het Rijk de komendemaanden samen met de Kring van commissarissen van de Koning,Veiligheidsberaad, VNG, IPO, VBNE en Unie van Bosgroepen gekekenworden naar passende voorstellen voor de nadere invulling van de albestaande wet- en regelgeving. Daarbij zal rekening gehouden wordenmet:•De opheldering van de algemene zorgplicht in de Omgevingswet in decontext van het voorkomen en beperken van natuurbranden;•De mogelijkheid voor het bevoegd gezag om, gebaseerd op eenintegraal veiligheidsadvies van de desbetreffende veiligheidsregio,samen met betrokken partijen te besluiten een (voorzienbaar)natuurbrandrisico te aanvaarden wanneer beperkende maatregelenniet haalbaar of proportioneel zijn, of wanneer het risico na eenintegrale afweging van veiligheid, ecologie, ruimtelijke ordening enmaatschappelijke belangen aanvaardbaar wordt geacht;•Het mogelijke instrumentarium van het bevoegde gezag in buitenge-wone situaties als de publieke veiligheid onaanvaardbaar in het gedingkan komen;•Het opnemen van een natuurbrandbeheersingsplan in de omgevings-verordening, inclusief een beschrijving van de onderdelen die daarinopgenomen moeten worden;•De classificaties van het natuurbrandgevaar, zodat deze passendgebruikt kunnen worden voor bepaalde vergunningverlening;•De borging van de gewenste adviespositie van de veiligheidsregio.Een grote stap voorwaartsVia de Voorjaarsnota 202411 is er in totaal € 70 miljoen beschikbaargekomen voor het voorkomen en beperken van natuurbranden op debegroting van LVVN voor de periode 2024 tot en met 2029. Het afgelopenjaar heb ik aan uw Kamer laten weten welke investeringen er gedaangingen worden met de eerste tranche te hoogte van circa € 12 miljoen12.Hieronder heb ik opgenomen hoe ik voornemens ben om de resterendecirca € 58 miljoen te investeren.Investeren in regisseur rol provincie en gebiedsgerichte planvorming enmaatregelenOm Nederland beter voor te bereiden en natuurbranden beheersbaar tehouden moet er worden ingezet op meerlaagsveiligheid. Dit omvat:•Het bevorderen van kennis en bewustwording over de risico’s vannatuurbrand (bewustzijn);•Het verlagen van de kans op het ontstaan van een natuurbrand(preventie);•Het proactief verminderen van de potentiële impact van een natuur-brand (mitigatie);•Het voorbereiden op, actieve interventie tijdens en nazorg na eennatuurbrand (bestrijding);•Het verrichten van inspanningen na een natuurbrand om schade teherstellen en te leren van de natuurbrand om ons zo beter voor tebereiden op toekomstige natuurbranden (herstel).Het opstellen van één integraal natuurbrandbeheersingsplan per provinciein samenwerking met gemeenten, veiligheidsregio’s, natuurbeheerders en11Kamerstuk 36 550, nr. 112Kamerstuk 30 821, nr. 240Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 821, nr. 3063 overige partijen, waarbij de bovenstaande onderdelen worden meege-nomen, is uiterst belangrijk. Hiertoe ben ik voornemens om € 18 miljoenover te hevelen aan de provincies zodat zij instaat zijn om een regisseurrol op te pakken op het gebied van planvorming en begeleiding vandesbetreffende partijen. Daarbij is de gedachte dat er voor elk natuur-brandrisicogebied een gebiedsplan wordt opgenomen in het provincialenatuurbrandbeheersingsplan of als bijlage bij dat provinciale plan. Degedachte daarbij is dat elk risicogebied een eigen opgave heeft enverschillende doelen kan hebben. Er moet daarbij een bestuurlijkeafweging worden gemaakt van de doelmatigheid en het belang vanmaatregelen (inclusief prioriteit) met daarbij een adequate balans van dedoelen (natuur, veiligheid en overige) die zijn gesteld voor het gebied ende omgeving en het bestuurlijk geaccepteerde restrisico. Het doel is niethet voorkomen van elke natuurbrand, maar het voorkomen vanonbeheersbare natuurbranden of natuurbranden die in verband met degenoemde doelen niet te accepteren zijn.Bij de planvorming zal er dus ruimte zijn om de waarden, omgeving enhet unieke risicoprofiel van de gebieden te weerspiegelen in de plannen.Elke provincie is dan ook vrij om eigen prioriteiten, doelstellingen enuiteindelijke verschillende strategieën te hanteren en te bepalen hoe zijpartners betrekken. Door gezamenlijk deze plannen uit te voeren verbeterthet handelingsperspectief en kan het risico op natuurbranden effectief enefficiënt worden verminderd. Ook helpt dit de waarden te behouden of teverbeteren die beschermd moeten worden tegen de negatieve gevolgenvan natuurbranden.Uit de gebiedsplannen zullen risicobeheersingsmaatregelen volgen diegenomen zullen worden door natuurbeheerders ten behoeve van depublieke veiligheid. Om hen financieel tegemoet te komen voor hetnemen van deze maatregelen ben ik voornemens om € 29 miljoenbeschikbaar te stellen.Oprichting nationaal expertisecentrum voor natuurbrandbeheersingAls eerder gecommuniceerd met uw Kamer wordt er gewerkt aan deoprichting van een nationaal expertisecentrum voor natuurbrandbe-heersing13. Voor het expertisecentrum ben ik voornemens € 8 miljoenbeschikbaar te stellen. Beoogd is om de hosting van het expertisecentrumvoor natuurbrandbeheersing binnen het stelsel van LVVN in te bestedenbij Staatsbosbeheer. De komende tijd wordt dit verdere uitgewerkt met hetdoel dat het expertisecentrum begin 2026 van start kan gaan om kennis enexpertise te bevorderen tot en met 2029. Deze uitwerking vindt plaats innauwe samenwerking met bestaande kennisinstituten die nu al waarde-volle kennis ontwikkelen en verspreiden op het gebied van natuur-branden.Verbetering van de actuele informatievoorziening over natuurbrandgevaarOm stappen te zetten richting een verbeterde actuele informatievoor-ziening over het natuurbrandgevaar ben ik voornemens om circa € 2miljoen beschikbaar te stellen aan het KNMI. De hoogwaardige informatieen data over weer en klimaat voor Nederland waarover het KNMI beschiktals nationaal meteorologisch instituut is daarbij zeer waardevol.13Kamerstuk 30 821, nr. 229Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 821, nr. 3064 Doorontwikkeling van de Risico Index Natuurbrand en multidisciplinaironderzoek natuurbrand Edese heideNaast de dynamische informatievoorziening die van dag tot dag inzichtgeeft in het natuurbrandgevaar, is het ook belangrijk om de Risico IndexNatuurbrand (RIN) door te ontwikkelen. Dit instrument wordt gebruiktdoor provincies, gemeenten en veiligheidsregio’s om inzicht te hebben inde risico’s in het landschap. Ook is een multidisciplinair onderzoek naar debrand die plaatsvond op de Edese heide waarbij er gekeken wordt naarhet brandverloop, de brandweerinzet, de maatschappelijke impact enimpact op de natuur waardevol. Voor de doorontwikkeling van de RIN enhet onderzoek naar de brand op de Edese heide ben ik voornemens om intotaal € 0.3 miljoen beschikbaar te stellen aan het NIPV, om zo bij tedragen aan het leren over en evalueren van natuurbranden.Mogelijkheden om beheerbranden uit te voerenEen beheerbrand is een gepland en opzettelijk gebruik van vuur om opeen gecontroleerde wijze vegetatie te verwijderen. Beheerbrandenworden al decennia uitgevoerd en hebben een belangrijke rol gespeeld inde ontwikkeling van de heide- en duingebieden in Nederland. Dit cultureleen historische gebruik van vuur wordt in het Nederlandse terreinbeheerhedendaags vooral nog gebruikt voor de verjonging van heide en vindtvooral plaats in de winter of het vroege voorjaar. Daarnaast kan hetuitvoeren van een beheerbrand bijdragen aan het voorkomen vanonbeheersbare natuurbranden. De gedragscode soortenbeschermingnatuurbeheer noemt beheerbranden als ruimtelijke inrichtingsmaatregelen kan daartoe worden ingezet door natuurbeheerders. Ook is hetmogelijk om een vergunning flora- en fauna-activiteiten aan te vragen bijde provincies voor beheerbranden of om beheerbranden op te nemen inhet Natura 2000-beheerplan.Ten slotteSamen met onze partners zal er blijvend gewerkt worden aan hetbeheersbaar houden van vuur in het Nederlandse landschap. Ik zal deKamer uiterlijk voor het natuurbrandseizoen van 2026 op de hoogtebrengen van de voortgang van ontwikkelingen op het gebied vannatuurbrandbeheersing.De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,J.F. RummenieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 30 821, nr. 3065