Advies Afdeling advisering Raad van State en Nader rapport

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 881Wijziging van het voorstel van wet tot wijzigingvan de Algemene wet bestuursrecht, deHuisvestingswet 2014, de Omgevingswet, deWet maatschappelijke ondersteuning 2015 en deWoningwet in verband met de versterking vande regie op de volkshuisvesting en met het oogop enkele andere met de volkshuisvestingsamenhangende maatregelen (Wet versterkingregie volkshuisvesting)Nr. 4 ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADERRAPPORT Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van deRaad van State d.d. 3 november 2025 en het nader rapport d.d.22 december 2025, aangeboden aan de Koning door de Minister vanVolkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Het advies van de Afdelingadvisering van de Raad van State is cursief afgedrukt.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 17 november2025, nr. 2025002624, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling adviseringvan de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel vanwet rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd3 december 2025, nr. W04.25.00335/I, bied ik U hierbij aan.De tekst van het advies treft u hieronder cursief aan, voorzien van mijnreactie.Bij Kabinetsmissive van 17 november 2025, no.2025002624, heeft UweMajesteit, op voordracht van de Minister van Volkshuisvesting enRuimtelijke Ordening, bij de Afdeling advisering van de Raad van State teroverweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van deAlgemene wet bestuursrecht, de Huisvestingswet 2014, deOmgevingswet, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en deWoningwet in verband met de versterking van de regie op de volkshuis-vesting en met het oog op enkele andere met de volkshuisvestingsamenhangende maatregelen (Wet versterking regie volkshuisvesting),met memorie van toelichting.Achtergrond van de novelleHet Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting is op 3 juli 2025aangenomen door de Tweede Kamer, inclusief een aantal door de Ministerontraden amendementen. Op diezelfde datum heeft de Minister in eenbrief aan de Tweede Kamer aangekondigd dat zij in ieder geval voor drie kst-36881-4ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 881, nr. 41 aanvaarde amendementen de rechtmatigheid en uitvoerbaarheid zalonderzoeken.1 Het gaat om amendementen die zien op:1.een verbod op urgentie als woningzoekende voor vreemdelingen2,2.verplichte voorrang bij woningtoewijzing voor dakloze gezinnen metminderjarige kinderen3 en3.een regeling voor fatale termijnen bij vergunningverlening voor eentechnische bouwactiviteit4. Bij de beoordeling van de uitvoerbaarheidvan deze amendementen zullen de medeoverheden wordenbetrokken, aldus de Minister.Vanuit de Eerste Kamer zijn vervolgens vragen gesteld aan de Ministerover de juridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid van deze drieontraden maar niettemin aangenomen amendementen.5 Daarbij isgeopperd hierover advies te vragen aan de Afdeling advisering. DeMinister heeft op 26 augustus 2025 in een brief aan de Eerste Kameruiteengezet dat zij vanuit haar eigen verantwoordelijkheid een analyse vandeze amendementen heeft gemaakt.6 Zij heeft in deze brief een beoor-deling gegeven van de drie genoemde onderdelen van het wetsvoorstel.Daarnaast ging de Minister in deze brief in op een vierde, eveneens bijontraden maar wel aangenomen amendement ingevoegd, onderdeel vanhet wetsvoorstel dat volgens de Minister herstel vereist.7 In de brief zijnnadere voorstellen aangekondigd voor reparatie. In een vervolgbrief aande Eerste Kamer van 9 september 2025 heeft de Minister aangekondigddat ter reparatie een novelle in procedure zou worden gebracht.8 Hetadviesverzoek van de Minister ziet op deze novelle.Zorgvuldigheid van het wetgevingsprocesDe grondgedachte van de (deels in de Grondwet vastgelegde) wetge-vingsprocedure is dat wetgeving op een zorgvuldige manier tot standkomt.9 Voor de rechtmatigheid, legitimiteit en uitvoerbaarheid vanwetgeving is het van belang dat de gevolgen van wetgeving voor desamenleving, (individuele of groepen) burgers en uitvoeringsorganisatieszoveel mogelijk in beeld worden gebracht en de implicaties van wetsvoor-stellen voldoende worden doordacht. Dit geldt ook voor amendementen.regering en parlement dragen een gedeelde verantwoordelijkheid voorhet waarborgen van de wetgevingskwaliteit van amendementen.10 Datbetekent onder andere dat de regering en de Tweede Kamer voorafgaandaan de stemming voldoende tijd moeten nemen om de relevante aspecten1Kamerstukken II 2024/25, 36 512, nr. 103.2Kamerstukken II 2024/25, 36 512, nr. 30.3Kamerstukken II 2024/25, 36 512, nr. 93.4Kamerstukken II 2024/25, 36 512, nr. 98.5Kamerstukken I 2024/25, 36 512, nr. D.6Kamerstukken I 2024/25, 36 512, nr. D. De Minister verwachtte dat een advies van de Afdelingadvisering op dat moment geen verdere inzichten zou toevoegen.7Kamerstukken II 2024/25, 36 512, nr. 97.8Kamerstukken I 2024/25, 36 512, nr. E.9Zie artikel 81 e.v. en 73, eerste lid, van de Grondwet. Dit wordt verder uitgewerkt in onder meerde Aanwijzingen voor de regelgeving en het Beleidskompas. Zie ook de voorlichting van deAfdeling advisering over amendement bij Asielnoodmaatregelenwet over reikwijdte vanstrafbaarstelling illegaliteit van 27 augustus 2025 (W03.25.00207/II), vindplaats: website Raadvan State en advies van de Afdeling advisering over de novelle strafbaarstelling illegaal verblijfvan 29 oktober 2025 (W03.25.00303/II), vindplaats: Kamerstukken II 2025/26, 36 855, nr. 4.10Zie ook de Brief van de Vice-President van de Raad van State van 24 april 2025 aan devoorzitter van de Tweede en Eerste Kamer der Staten-Generaal met het onderwerp Briefadviesamendementen en wetgevingskwaliteit.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 881, nr. 42 van een wijzigingsvoorstel in kaart te brengen en deze zorgvuldig tewegen.11De Afdeling advisering van de Raad van State merkt op dat het wetge-vingsproces voorafgaand aan de stemming over de amendementen ophet voorstel voor de Wet versterking regie volkshuisvesting onzorgvuldigis verlopen. Tijdens het debat in de Tweede Kamer onderwerpen. Medeals gevolg van de tijdsdruk waaronder de behandeling van al dezeamendementen plaatsvond, is geen gelegenheid meer genomen omvoorafgaand aan de stemming belangrijke vragen die samenhangen metde kwaliteit van wetgeving zorgvuldig af te wegen. Die vragen zijndaardoor onderbelicht gebleven.Uiteraard kan de Tweede Kamer besluiten om amendementen die door deMinister om uiteenlopende redenen zijn ontraden op grond van een eigenafweging te aanvaarden. In dit geval moet echter worden vastgesteld datbij de beoordeling van ingrijpende amendementen te weinig ruimte isgenomen voor een appreciatie van de verenigbaarheid met hoger recht,de uitvoerbaarheid en de maatschappelijke gevolgen. Pas na stemming isgeconstateerd dat verschillende amendementen in strijd zijn met hogerrecht of onuitvoerbaar zijn. Vanuit dat perspectief heeft de Afdeling begripvoor de inzet van het bijzondere instrument van de novelle om geamen-deerde onderdelen van het wetsvoorstel die juridisch onhoudbaar ofpraktisch onuitvoerbaar zijn te repareren.De Afdeling merkt daarnaast op dat de nu voorliggende novelle welzorgvuldig is voorbereid. De gevolgen van twee amendementen voor deuitvoering zijn alsnog in kaart gebracht middels een UitvoeringstoetsDecentrale Overheden12 en relevante adviesorganen zijn om adviesgevraagd.13 Ook heeft er consultatie plaatsgevonden, waarbij verschil-lende burgers, maatschappelijke organisaties en decentrale overhedensteun hebben uitgesproken voor de novelle en de Minister nog enkeleaandachtspunten hebben meegegeven. Deze zijn op gedegen wijzeverwerkt in de novelle en de toelichting daarop.Inhoud en beoordeling van de novelleDe novelle maakt de gevolgen ongedaan van twee onderdelen van hetwetsvoorstel die bij ontraden amendement zijn ingevoegd. Het absoluteverbod op urgentie voor alle vreemdelingen wordt geschrapt wegensstrijd met artikel 1 van de Grondwet en artikel 14 van het EuropeesVerdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).14 De regeling voor hetoverhevelen naar de Minister van de bevoegdheid tot vergunningver-lening voor een technische bouwactiviteit na het verstrijken van een fataletermijn wordt geschrapt wegens gebrek aan doeltreffendheid en deonuitvoerbaarheid ervan.1511Zie ook de voorlichting van de Afdeling advisering over amendement bij Asielnoodmaatrege-lenwet over reikwijdte van strafbaarstelling illegaliteit van 27 augustus 2025 (W03.25.00207/II),vindplaats: website Raad van State en advies van de Afdeling advisering over de novellestrafbaarstelling illegaal verblijf van 29 oktober 2025 (W03.25.00303/II), vindplaats: Kamer-stukken II 2025/26, 36 855, nr. 4.12Uitvoerbaarheidstoets Decentrale Overheden (UDO) over twee aangenomen amendementendie onderdelen wijzigen van het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting, bijlage bijKamerstukken I 2024/25, 36 512, nr. G, p. 3.13Memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf 3. Adviezen en internetconsultatie.14Memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf 2.1. Ongedaan making absoluut verbod opurgentie voor alle vreemdelingen (onderdeel A, Huisvestingswet 2014).15Memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf 2.2. Ongedaan making regeling voorovergang van bevoegdheid tot vergunningverlening voor de technische bouwactiviteit nafatale termijn (onderdeel B, onderdeel 1, Omgevingswet).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 881, nr. 43 Daarnaast past de novelle de regeling aan voor voorkeursrechten oponroerende zaken die als gevolg van een amendement onderdeel isgeworden van het wetsvoorstel.16 Dit onderdeel van het wetsvoorstelzorgt ervoor dat een voorkeursrecht eindeloos kan worden verlengd enopnieuw kan worden gevestigd, zonder dat daaraan verplichtingen vooroverheden verbonden zijn met betrekking tot de voortgang van deruimtelijke planontwikkeling. Deze wijziging heeft de Minister uit eigenbeweging en dus niet op verzoek van de Eerste Kamer opgenomen in denovelle. Hier is volgens de toelichting voor gekozen omdat dit onderdeelin de huidige vorm kan leiden tot strijd met het eigendomsrecht alsbedoeld in artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM.17 Op diestrijdigheid en op de noodzaak om die weg te nemen heeft de Ministerook al gewezen in haar brief aan de Eerste Kamer en in haar vervolg-brief.18De Eerste Kamer heeft de Minister ook gevraagd naar de uitvoerbaarheidvan de als gevolg van een aangenomen amendement opgenomenverplichting voor gemeenten om gezinnen zonder vaste verblijfplaats metminderjarige kinderen toe te voegen aan de categorieën van urgentwoningzoekenden.19 De Minister is volgens de toelichting van mening datnadere afbakening van deze groep binnen de gegeven wettelijke bepalingnodig is met het oog op het verbeteren van de uitvoerbaarheid van ditamendement. Het voornemen is om deze nadere afbakening, net als deafbakening van andere urgentiecategorieën, op te nemen in de Regelingversterking regie volkshuisvesting. De novelle voorziet daarom op dit puntniet in een wijziging van het wetsvoorstel.20De Afdeling onderschrijft de beoordeling van de Minister dat er reden isom het bijzondere instrument van de novelle in te zetten om de aange-paste onderdelen van het wetsvoorstel te wijzigen en acht de toelichtingdaarop toereikend. In het licht van het voorgaande ziet de Afdeling geenaanleiding tot het maken van opmerkingen over de inhoud van de novelle.De Afdeling advisering van de Raad van State adviseert het voorstel bij deTweede Kamer der Staten-Generaal in te dienen.De Vice-President van de Raad van State,Th.C. de GraafVan de gelegenheid van dit nader rapport is gebruikt gemaakt om eenredactionele verduidelijking door te voeren in de regeling voor voorkeurs-rechten op onroerende zaken in artikel II, onderdeel FD, tweede lid, en deinwerkingtredingsbepaling in artikel III van het wetsvoorstel.Ik verzoek U het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en dememorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal tezenden.De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,M.C.G. Keijzer16Kamerstukken II 2024/25, 36 512, nr. 97.17Memorie van toelichting, algemeen deel, par. 2.3. Aanpassing regeling voorkeursrecht(onderdeel B, onderdelen 2 en 3, Omgevingswet).18Kamerstukken I 2024/25, 36 512, nr. D, p. 8–9; Kamerstukken I 2024/25, 36 512, nr. E, p. 1.19Kamerstukken II 2024/25, 36 512, nr. 93.20memorie van toelichting, algemeen deel, par. 3.2. Internetconsultatie en bestuurlijkeconsultatie.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 881, nr. 44