Natura 2000-gebieden

31700XIVVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit(XIV)voorhetjaar2009Nr.160BRIEFVANDEMINISTERVANLANDBOUW,NATUURENVOEDSELKWALITEITAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,30juni2009OmervoortezorgendatweinEuropaenNederlandbelangrijkenatuur-waardenennatuurgebieden,éndaarmeeonzebiodiversiteit,behoudenenverbeteren,leggenweeenEuropeesnetwerkvannatuurgebiedenaan.ZoalsuweetgaathetinNederlandom162Natura2000-gebieden.Vooraldiegebiedenwordteentrajectintweefasendoorlopen.Eerstwordtpergebiedineen(ontwerp-)aanwijzingsbesluitvastgelegdvoorwelkesoortenofhabitatshetgebiedeenbijzonderebeschermingsopgavekrijgtenhoehetgebiedprecieswordtbegrensd.Daarna,ensomsparallel,wordtvoorelkgebiedineenbeheerplan–alsuitkomstvaneengebiedsprocesmetallebetrokkenen–vastgelegdhoeenbinnenwelketijdspannededoelenwordengerealiseerd.Hetgaatdusomdestappendiewordengezet,demaatregelendiewordengenomenenfaseringvanderealisatievandedoelen.DeVogel-enHabitatrichtlijnstellengeentermijnwaarindegunstigestaatvaninstandhoudingmoetzijnbereikt.Uitgangspuntisdatdedoelenenbegrenzingenuitsluitendopbasisvanecologischecriteriamogenwordenvastgesteld,maardatbijdeuitwer-kinginbeheerplannenookandere,bijvoorbeeldsociaal-economische,aspectenkunnenwordenmeegewogen.Datproceslooptnietvooralle162gebiedenparallel.InbijvoorbeelddeVoordeltaisdeaanwijzingaldefinitiefgemaaktenishetbeheerplangoed-gekeurd.Voorhetgrootstedeelvandegebiedenzijndeontwerp-aanwij-zingsbesluitengepubliceerdenwordtgewerktaanhetopstellenvanbeheerplannen.Vooranderegebiedenmoetendeontwerp-aanwijzings-besluitennogwordengepubliceerdenhetbeheerplanprocesnogstarten.DeimplementatievandeNatura2000-gebiedeninNederlandisdusinvollegang.DeomstandighedeninNederlandvoorhetimplementerenvanNatura2000zijnbijzonder.Onslandisdichtbevolktmeteenhogeruimtedruk.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1330030809tkkst31700XIV-160ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1601 Natuurgebiedenentebeschermennatuurwaardenliggenvaakindenabij-heidvangebiedenwaaranderegebruiksfunctiesalvelejarengelden.DaarnaastkentNederlanddetraditiedatnatuurookisomvantegenietenendusinprincipetoegankelijkmoetzijnvoormensen(wandelen,fietsen,varen).DegrootsteuitdaginginNederlandvoorNatura2000ishetvindenvaneenevenwichttussennatuurenanderegebruiksfuncties,dushetvindenvanevenwichttussenpeople,planetenprofit.Eenzorgvuldigeendynamischebalanstussenmensen,natuureneconomieisvoorwaardevooreffectiefbeleid.Endatisnodigvoordehoudbaarheidvanstappenenmaatregelen.Bovendienisheteenbelangrijkevoorwaardevoorhetdraagvlakvoornatuurbeleid,voorNatura2000endusvoorhetbereikenvandebiodiversiteitsdoelstelling.TijdenshetspoeddebatoveruitsprakenvandeRaadvanStateovermilieuvergunningenvoorveehouderijbedrijvenop9april2009hebikuwKamertoegezegdtewillenbezienoferrekenruimteisindeNatuurbe-schermingswet1998,zonderdedoelenvandezewetoverboordtezetten.DaarnaasthebiktoegezegdnategaanofNederlanddeenigelidstaatisdieermoeitemeeheefthetbegrip«significantie»hanteerbaartemakenennogeensgoedtekijkennaarhetelementvandekritischedepositie-waarde.Ikhebaangegeventewillenbezienhoewij,binnendekadersvandeVogel-enHabitatrichtlijnendedoelstellingenvandeNatuurbescher-mingswet1998,kunnenzorgendatwijmetonzeaanpakeengoedebalanstusseneconomieenecologierealiseren.Ominvullingtegevenaandegedanetoezeggingen,hebiktweewegenbewandeld.Indeeersteplaatshebikeenexternegroepondervoorzitter-schapvandeheerServaesHuysgevraagdommijadviestegeven.Indetweedeplaatshebikzelfgekekennaarmogelijkhedenvoorrekenruimte.Deresultatentreftuindezebriefaan.TevenszalikindezebriefingaanopdeaanpakdieikrichtingdeEuropeseCommissievolgenopmijntoezeg-ginginhetdebatoverdeaanwijzingsbesluitenNatura2000op15aprilen3junijl.omdeTweedeKamerookteinformerenoverdemogelijkhedenvoorverruimingvandedefinitievanbestaandgebruiknaarvergundgebruik,overdewenselijkheidvanaanscherpingvanartikel43vandeNatuurbeschermingswet1998enoverde«pilotmeldplicht».AdviesvandeadviesgroepHuysIkhebdeadviesgroepHuysgevraagdonderzoekteverrichtennaardemogelijke«rekenruimte»binnendenationaleenEuropeseregelgevingmetbetrekkingtotdebeschermingvangebieden,waardoor(bedrijfs-matige)activiteiteninenrondomNatura2000-gebiedendoorkunnengaan,zonderdatdaarmeederealiseringvandedoelstellingenvanderegelgevingingevaarwordtgebracht.HierbijgaathetomdeNatuurbeschermingswet1998,deHabitatrichtlijnendeVogelrichtlijn.DeadviesgroepHuysheeftmijop19junieenadviesgegeven1.Zeheeftzichbijhetzoekennaaroplossingsrichtingengeconcentreerdopdekern-vraag«watiseenkansrijkestrategieomhetvastzittendedossiervanammoniakenNatura2000weerinbewegingtekrijgen,gebruikmakendvandemaximaleenjuridischemogelijkheden(rekenruimte)enaanslui-tendopdegedachtevorminginderegio?»Hetadviestreftualsbijlageaanbijdezebrief.2Ikbendeadviesgroepzeererkentelijkvoorhetfeitdatzijopzo’nkortetermijneenadviesheeftkunnenverstrekken.Hetadviesbevateenaantalwaardevolleconclusieseneenaanbevelingvooreenvervolgaanpak.1MeerdynamiekbijdeuitvoeringvannationaleenEuropesenatuurwetgeving,AdviesgroepHuys,19juni2009.2TerinzagegelegdbijhetCentraalInforma-tiepuntTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1602 ConclusiesoverdebestaandeaanpakDeadviesgroepbevestigttenaanzienvandeaanwijzingenbegrenzingvanNatura2000-gebiedendatvolgensdeVogel-enHabitatrichtlijnecono-mischeensocialeaspecten(dusprofitenpeople)inbeginselgeenrolspelen.Tenaanzienvanhetbelangvaninstandhoudingdoelenkomtdeadvies-groeptotmeerdereconclusies.Teneersteisergeenverplichtingomvóóreenbepaaldedatuminalleaangewezengebiedeneengunstigestaatvaninstandhoudingtebereikenenmoetenmagbijdetoepassingvandeartikel6,lid1enlid2vandeHabitatrichtlijnrekeningwordengehoudenmetvereistenopeconomisch,sociaalencultureelgebied.Dezeconstateringheeftgeenbetrekkingopwelkedoelenwordengesteld,maarindeeersteplaatsophettempowaarmeedeinhetbeheerplanvoorgestanemaatregelenwordenuitge-voerd.Datbetekentdatinstandhoudingsdoelenookstapsgewijsengefa-seerdkunnenwordenbereiktendatopdiemanierruimtekanwordengebodenaananderegebruiksfunctiesineengebied.Tentweedekanenmoetbijhetformulerenvaninstandhoudingsdoelenookrekeningwordengehoudenmethetdynamischekaraktervandenatuur.Echter,deadviesgroepwijsterookopdatonderanderededefi-nitievan«gunstigestaatvaninstandhouding»indeHabitatrichtlijn,ookbelangrijkestatischeelementenbevat.Ikbenheteensmetdeaanbevelingvandeadviesgroepdatdezestatischeelementen,inhetlichtvanondermeerklimaatverandering,heroverwegingverdienenenzalditonderwerpbijdeEuropeseCommissieaandeordestellenenbijeenmogelijkeevaluatieinbrengen.TenderdemerktdeadviesgroepopdatdekritischedepositiewaardeinhetNederlandsebeleideentegroteaandachtheeftgekregenendatdiewaardetestringentisgeformuleerdentoegepast.Ditdoetgeenrechtaandewerkelijkheiddatdepositieslechtséénvandeelementenis,dieeraanbijdragendatgeengunstigestaatvaninstandhoudingkanwordenbereiktofbehouden.DeadviesgroepbeveeltaanhetbelangvandekritischedepositiewaardeterelativerenenverwachtdatdaardoordenadrukbijtoetsingdoordeRaadvanStatezalverminderen.DezeaanbevelingisinlijnmethetadviesvandeTaskforcestikstof/ammoniakinrelatietotNatura2000(TaskforceTrojan).Eenaanpakhier-voorisalverwoordinde«HandreikingbeoordelingactiviteitendiestikstofdepositieveroorzakenopNatura2000-gebieden».InpilotsindePeelgebiedenenWieden-Weerribbenwordtonderzochthoeweervoorkunnenzorgendatdeintegraleafwegingdiewordtgemaakt,explicieterenzichtbaarderwordtzodat,zoalsdeTaskforceTrojandatverwoordde,derechternietopdestoelvanbevoegdgezaghoefttegaanzitten.Wezijnopzoeknaarbestpractices.NetalsdeadviesgroepHuysbenikvanmeningdatwedekritischedepositiewaardeinhetkadervanvergunningverleningnietinabsolutetermenmoetengebruiken.Dekritischedepositiewaardeisrichtinggevendvoordelangeretermijn,maarnietnoodzakelijkerwijseenrealistischstrevenvoordekortetermijn.Datgeldtzekeringebiedenwaardefeite-lijkedepositievelemalenhogerisdandekritischedepositiewaarde.Daaromwordenzogenaamdetussenwaardengedefinieerd,diealsricht-waardekunnenwordengebruikt.Zeschetseneenrealistischperspectiefvoorenerzijdsdezekerstellingvanverbeteringvandenatuur-omstandighedenenanderzijdshethoudenvanmogelijkhedenvooreconomischeontwikkeling,binnenmeerderebeheerplanperioden.Detussenwaardenwordenwetenschappelijkonderbouwdenvormendebasisvoorafsprakendiepergebiedwordengemaakt.Deinzetisdaarmeegerichtopdegewenstebalanstussenpeople,planetenprofit,waarbijTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1603 evidentisdatde«planet-doelen»perbeheerplanperiodeverbeterentoteengunstigestaatvaninstandhoudingisbereikt.Dehuidigepraktijkinzakedegunstigestaatvaninstandhoudingisdatdenatuurdoelenbijhetvaststellenvandedefinitieveaanwijzingsbesluiten,meestalopbasisvaningebrachtezienswijzen,nogeenskritischwordenbeoordeeld.Indiezinomarmikdesuggestievandeadviesgroepomaanwijzingsbesluitennogeenstegenhetlichttehoudenenmogelijkerwijsaantepassen.Alsdaar,opbasisvanobjectieve,ecologischegegevens,aanleidingtoeis,wordendoelenindehuidigewerkwijzeaangepast.DatisbijvoorbeeldgebeurdbijdedoelenvoorbroedvogelsinhetkadervandeaanwijzingvanNatura2000-gebiedeninhetWaddengebied.Opvoorwaardedatwijzigingvandedoelenecologischwordtonderbouwd,kanookdebeoor-delingvanbeheerplannenaanleidingzijnomdoelenaantepassen.Deadviesgroepzegtdatdecontinueringvanbestaandrechtmatiggebruikinbeginselmogelijkis,zolangdeoverheideenjuridischinstrumentinhandenheeftomdesnoodseenwijzigingofbeëindigingtekunnenafdwingenwanneerdatnodigisterrealiseringvandeinstandhoudings-doelstelling.Deadviesgroepdefinieert«bestaandrechtmatiggebruik»alsactiviteitenwaarvoorinhetverledenalledestijdsbenodigdevergun-ningenvooronbepaaldeduurzijnverleend.Deadviesgroeptekentdaarbijaandatagrarischeondernemerszoweleerderverleendevergunningenalsbestaandrechtmatiggebruiknietmoetenbeschouwenalseeuwigdurenderechten.Vormenvanbestaandgebruik,dienietvallenonderdedefinitievanbestaandrechtmatiggebruik,moetenjuridischwordenaangemerktalsnieuweactiviteitenenalszodanigwordenbeoordeeld.Deadviesgroepiswelvanmeningdatdievormenvanbestaandgebruikindemeestegevallentoegestaankunnenwordeninhetkadervandebeoordelingvaneentotaalprogramma(ziedaarvoordevolgendeparagraaf)waarinontwikkelingsruimteontstaat.Hetwettelijkeregimevoorbestaandgebruikheeftmijnvoorkeurbovenhetvoorstelvandeadviesgroep,omdathetregimevandeNb-weteenbredertoepassingsbereikheeft.HetregimevandeNb-wetheeftimmersbetrekkingopalhetfeitelijkgebruikdatplaatsvondopdepeildatum,ensindsdiennietinbetekenendemateisgewijzigd.Nietvanbelangdaarbijisdatookallebenodigdevergunningenzijnverleend.DeadviesgroepHuysonderschrijftmetdezeconclusiesdeaanpakdieikvoorstaenindepraktijkbrengomrekenruimteinderegelgevingtezoeken,zonderdenatuurdoelenuithetoogteverliezen.Demogelijk-hedendiedewetgevingbiedt,zijnvooreengrootdeelreedsbenut.Deadviesgroepzietvooralruimteinhetandersomgaanmetdekritischedepositiewaardedoorhetbelangervanterelativeren.DieaanbevelingsluitmijnsinziensaanbijdebenaderingdienuinbijvoorbeelddePeel-gebiedenwordtgevolgd.EentweedebelangrijkpuntvindikdatdeadviesgroepbenadruktdatnatuurdoelenindetijdgefaseerdkunnenwordenomdatdeEuropeserichtlijnengeentermijnenstellen.Hetisdaaromzaakomindebeheerplannenduidelijkteonderbouwenwelkemaatregelenwordengenomenénaantegevenwelkeperiodewordtbenutomzeteregelen.Hetkandaarbijalsdatnodigis,gaanomeenperiodevantientallenjaren.AanbevelingvooreenprogrammatischeaanpakDeadviesgroepHuysbetoogtdaterruimteisvooreconomischeontwik-kelinginNatura2000-gebiedenalswordtzekergestelddatecologischeenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1604 economischedoelengelijktijdigeninsamenhangwordenbeschouwd.Datgeldtookvoorgebiedenwaarsprakeisvaneenhersteldoelstelling.Omdatuitgangspuntindepraktijktoepasbaartemaken,heeftdeadviesgroepzichlateninspirerendoorhetNationaalSamenwerkingsprogrammaLuchtkwaliteit.Ineenplanofprogramma(doordeadviesgroepgenoemd«Natura2000-ontwikkelingsplan»)wordenenerzijdsdeherstelmaatregelenvooreenNatura2000-gebiedenanderzijdsnieuweagrarischeofandereeconomi-scheontwikkelingenofactiviteitenindeomgevingvandebetrokkenNatura2000-gebiedenbeschreven.HetNatura2000-ontwikkelingsplanmoet,inzijntotaliteitbezien,gerichtzijnophetbereikenvande(intijdgefaseerde)instandhoudingsdoelstellingen.IndatgevalwordtconformdeHabitatrichtlijngehandeld.HetNatura2000-ontwikkelingsplanwordtinzijntotaliteitaaneenpassendebeoordelingonderworpen.DeadviesgroeptekenthieroverigensbijaandatwelverzekerdmoetzijndatophetniveauvandeindividueleNatura2000-gebiedendeinstandhoudingdoelenwordengerealiseerd;erkanniettussengebiedenworden«verrekend».Ookgeeftdeadviesgroepaandatinzo’nplandeopgenomenmaatre-geleneeninnerlijkefunctionelesamenhangmoetenhebben.Ditmaaktvolgensdeadviesgroepeenprogrammatischeaanpaknogsteedsmoge-lijk,bijvoorbeeldrondammoniak.Verdersteltdeadviesgroepvooromeenwettelijkeverplichtingteintrodu-cerenomdeinhetNatura2000-ontwikkelingsplangenoemdemaatre-gelenookfeitelijktijdiguittevoeren.Volgensdeadviesgroepzouditbijvoorbeeldkunnendoorhetopnemenvaneenwettelijkeoplevertoets.Bevoegdegezagenkunnendanwordenaangesprokenopdenalevingvanhettreffenvandeovereengekomenmaatregelen.Dedoordeadviesgroepvoorgesteldeprogrammatischeaanpaksluitaanbijwatindepraktijkrondstikstofenammoniakgebeurtinbeheerplan-processeninbijvoorbeeldDePeelgebiedeninNoord-BrabantenOver-ijssel.Deadviesgroepverwijstooknaardezevoorbeelden.Deadvies-groepnoemtalsbelangrijksteelementenvandehuidigeaanpak:–hetcentraalstellenvandeinstandhoudingsdoelenpergebied,–hetsamengaanvangeneriekeengebiedsspecifiekemaatregeleninéénpakket,–hetdoormiddelvaneenpassendebeoordelinginzichtelijkmakendatinstandhoudingsdoelendichterbijwordengebracht–hetinzichtelijkwordenvandeontwikkelingvannatuurwaardenenammoniakdepositievooreenmonitoringssysteemenafsprakenkader.Ikdeeldeanalysevandeadviesgroepenvoegdaarnogeenbelangrijkelementaantoe,namelijkdatvanhetgebiedsgerichteproces.Ikvindeengebiedsgerichteaanpakwaardevolentegelijktijdeenessentiëlevoor-waardevoordraagvlakvoorNatura2000,datdebeheerplannennietopdetekentafelmaardoordebetrokkeneninenbijhetgebiedwordengemaakt.Detrajectenvergenveelinzetvanallebetrokkenen.Tegelijkertijdstelikvastdaterinmiddelsgoedevoorbeeldenzijnvangebiedenwaardesituatiezeergecompliceerdis,enwaarineengebiedsprocestotovereen-stemmingkanwordengekomen,bijvoorbeeldindePeelgebiedenendeWieden-Weerribben.Debeheerplantrajectenmoetendanookonvermin-derddoorgangvinden.IkleghetadviesvanHuyszouitdatweopdieervaringmoetenvoortbouwen.Daarenbovenwilikkijkenofdeprogram-matischeaanpak,diezichhierendaarindepraktijkallijktteontwikkelen,langsdelijnendiedeadviesgroepschetstmeerwaardekangenereren.Ikwildatomtebeginnenverkennenvoorstikstofenammoniak.Iksluiteenbrederescopenietuit,maarwilgeletopdecomplexiteitvandeproble-matiekhetbeterenietdevijandvanhetgoedelatenworden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1605 Hetadviesvandeadviesgroepgaatverderdandehuidigepraktijkophetpuntvandewettelijkeborgingvandeuitvoeringvanmaatregelen.Degedachtedatwordtzekergestelddatmaatregelenvandeverschillendeoverhedendienoodzakelijkzijnomdedoelentebereikenookwordenuitgevoerdspreektmijaan.Ikwilonderzoekenofwettelijkeverankeringdaarvoornoodzakelijkis.IkzaldaaromdevoorstellenmetmijnambtgenotenvanV&W,VROM,provinciesengemeentennaderbezieninhetlichtvandeverhoudingtotbestaandeinstrumentenenbevoegdheden.InhetverlengdevandepuntenvandeadviesgroepHuysbenikalenigetijdbezigmetoverlegoverwelkeelementeneenrolspelen.IndatverbandzalikmetmijnambtgenootvanVerkeerenWaterstaatbezienhoeopgebiedsniveaueenbeoordelingvandetotaaleffectenvandeinhetMIRTopgenomenprojectendaarineenplaatskunnenkrijgen.Opbasisdaarvanzalhetkabinet,opmijnvoorstel,naderkunnenbesluitenoverdevraagofenzojahoedezeaanpakwettelijkindeNatuurbeschermingswet1998zalwordenverankerd.Zonodigzalikdaarvoorvooruitlopendopdeintegratievandenatuurwetteneenafzonderlijkwetsvoorstelinprocedurebrengen.AanpassingvandeNatuurbeschermingswet1998NaasthetadviesvandeadviesgroepHuys,hebikzelfonderzoekuitge-voerd.DatheeftgeleidtotvoorstellenvoorwijzigingofverduidelijkingvandeNatuurbeschermingwet1998opeenaantalpunten,teweten:1.continueringvanhethuidigeregimevoorbestaandgebruiknadeovergangstermijntotinwerkingtredingvandebeheerplannen;2.voorzieningvooreenspecifiekbeoordelingsregimevoorstikstof-emissies;3.aanpassingvanhetbeschermingsregimevoordoelenvoorbeschermdenatuurmonumenten;4.verduidelijkingvandeberoepsmogelijkheidtegenhetbeheerplan;5.wettelijkeverankeringvanrekenmodellenenmeetmethoden.Opzeerkortetermijnzalikdezevoorstellenuitwerkenineenwetsvoor-stel.Ad1.ContinueringvanhethuidigeregimevoorbestaandgebruikDeNatuurbeschermingswet1998regeltdatbestaandgebruikdatopge-nomenwordtinhetbeheerplan,vergunningvrijzalzijn.Dezevoorzieninglevertallesoverwegendnietvoldoendezekerheidvoorondernemers.Immersbestaandgebruikdatonverhooptnietinhetbeheerplanisbeschreven,kandanvergunningplichtigworden.Datleidttotonzekerheidbijondernemers.Ikbereiddaaromeenvoorstelvoorwaarinzalwordengeregelddatbestaandgebruikdatnietwordtopgenomeninhetbeheerplan,vrijgesteldblijftvandevergunningplicht.Voorditgebruikkrijgtdehuidigetijdelijkevrijstellingvandevergunningplichtduseenpermanentkarakter.Inhetverlengdedaarvanzalinhetvoorstelwordengeregelddathetdaarbijvoorhetbevoegdgezagmogelijkblijftom,wanneernodig,tenaanzienvanbestaandgebruikpassendemaatregelentetreffen.OokdeadviesgroepHuijssteltdatdecontinueringvandevoorzieningvoorbestaandgebruik,inplaatsvandeherlevingvandevergunning-plicht,totdemogelijkhedenbehoort.Ikwilbenadrukkendathetuitgangspuntisenblijftdatbestaandgebruikzoveelmogelijkinhetbeheerplanwordtgeregeld.HetbeheerplanisTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1606 immershetaangewezeninstrumentomdoelen,debeoordelingvangebruikenontwikkelingenendemaatregeleninonderlingesamenhangtebezien.Hetwettelijkeregimevoorbestaandgebruikisdaarombedoeldalsvangnetconstructie.2.VoorzieningvooreenspecifiekbeoordelingsregimevoorstikstofemissiesInhetspoeddebathebikmetuwKamergesprokenoverdeonzekerheiddienubestaattenaanzienvandevraagofeenactiviteit,dieopzichzelfnietleidttoteentoenamevanstikstofdepositieineenNatura2000-gebied,welkanwordentoegestaanopgrondvanhetregimevandeNatuurbe-schermingswet1998.Dieonzekerheidwilikwegnemen.Metdezevoorzie-ningwordtuitvoeringgegevenaandeaangehaaldemotieKoopmans/VanderVlies(Kamerstuknummer31920,nr.1)overbedrijfs-enprojectontwik-kelingendiepersaldohetmilieuverbeteren.Ikbereideenvoorstelvoor,datvoorzietineenspecifiekbeoordelings-regimevoorstikstof.Indesituatiedateenactiviteitpersaldonietleidttoteentoenamevandestikstofdepositieineengebied,hebbendezeactivi-teitengeeninvloedopdesitikstofdepositieeniserfeitelijksprakevaneen«standstill-situatie».Inzo’n«standstill-situatie»iserperdefinitiegeensprakevaneenprojectmetmogelijkesignificanteeffecten,dieverbandhoudenmetstikstofemissie.Dergelijkeactiviteitenmoetendoorgangkunnenvinden.Hetbeoogdebeoordelingsregimehoudtconcreetindatdestikstof-depositiebijdevergunningverleningbuitenbeschouwingwordengelatenalsersprakeisvaneenstandstill-situatie.Ditbetekentdatwettelijkwordtverzekerddatbijgelijkblijvendedepositieeenvergunningnietzalkunnenwordengeweigerd.Opdezewijzewordthetbegrip«significantie»naderingekaderd.Hierbijmerkikopdatvoorveelgebiedenalleeneenstandstill-situatieuiteindelijknietvoldoendezalzijnomdeinstandhoudingdoelentereali-seren.Daarvoorzalnadrukkelijkookeengeleidelijkeverminderingvandestikstofbelastingnodigzijn.Datbetekentdaterwelbehoefteblijftbestaanaaneeninstrumentomopenigmomentvoorwaardentestellenteneindedeinstandhoudingsdoelentehalen.Diemogelijkheidzalinmijnvoorstelwordenopgenomenenkrijgtdevormvaneen«aanschrijvingsbevoegd-heid»,vergelijkbaarmetdehuidigevoorzieningvoorbestaandgebruik.Devraagofnaderebeperkingenzullenmoetenkomentegeldenomeenreductievandestikstofdepositieterealiserenenvolgenswelketijds-faseringdatzalgebeuren,moetprimairwordenbeantwoordinhetlichtvandespecifiekedoelstellingenvanhetbetrokkenNatura2000-gebied,zoalsdezeinhetbeheerplaninomvang,ruimteentijdzullenzijnuitge-werkt.Overeenkomstighetinhetkadervanhetbeheerplanontwikkeldebeleidzullenmettoepassingvandeaanschrijvingbevoegdheiddoorhetbevoegdegezagaandebetrokkenprojectenenhandelingenopenigmomentalsnogvoorwaardenkunnenwordenopgelegd.Dezebevoegd-heidbestaatoverigens–omgeenleemtetelatenontstaaninhetbeschermingsregime–ookvoorafgaandaandevaststellingvanhetbeheerplan.OverdezevoorgenomenvoorzieningzalikinoverlegtredenmetdeEuro-peseCommissie.3.AanpassingvanhetbeschermingsregimevoordoelenvoorbeschermdenatuurmonumentenInartikel15a,derdelid,vandeNatuurbeschermingswet1998isbepaaldTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1607 datdedoelenvaneenbeschermdnatuurmonument,«–zogenoemde«oudedoelen»–»onderdeeluitmakenvandeinstandhoudingdoelenvanhetdesbetreffendeNatura2000-gebied.Hiertoeisbeslotenomtevoor-komendatinééngebiedverschillendebeschermingsregimeszoudengelden.Hetgaathieromdedoelstellingenvoornatuurschoonendenatuurwetenschappelijkebetekenisdievoorheenvooreenbeschermdnatuurmonumentgolden(bijvoorbeeldtenaanzienvanweidsheid,stilte).Inmiddelsblijktdathet(zwaardere)Natura2000-regimevoordeoudedoelenindepraktijkvandebeheerplannenproblemenoplevert.Ikwileeneindemakenaandezeproblemenenbereiddaartoeeenvoorstelvoordatregeltdatvoordeoudedoelen–voorzoverdezeeenverdergaandedoel-stellinghebbendandeNatura2000doelen–hetoorspronkelijkebeschermingsregimezalgaangelden.HiermeewordtdanbijvoorbeeldvoorkomendatbinnendeNatura2000-beheerplannendemeeralgemeneomschrijvingenvanbeschermdenatuurmonumentenzoalsbijvoorbeeld«graslanden»en«loofbossen»vertaaldmoetenwordennaarhabitattypen.Datislastigomdathiereigen-lijkpreciezeomschrijvingennodigzijnaandehandvanvegetatietypen.Daarnaastwordtvoorkomendatdesomsenormeopsommingenvan(algemene)soortenbinnendeNatura2000-systematiekuitgewerktmoetenwordeninhetbeheerplan.Datlijktinveelgevallenookzinloosomdathetomzeeralgemenesoortengaatzoalsdegewonepad,groenekikker,distelvlinderenkonijn.Totslotzijnernogdedoelstellingenvoornatuurschoonzoals«weidsheid»,«rust»,«geomorfologischestructuren»en«kleinschaligeafwisselingingradiëntenvandroognaarnat»diezichmoeilijkininstandhoudingsdoelenlatenuitwerken.HetlichtereregimevoordeoudedoelenzalwordeningepastinhetbestaanderegimevoordeNatura2000-doelen,zodatgeenlastenontstaandoordevoorgesteldesplitsing.ZozaldefacultatieveuitwerkingvandeoudedoeleneenplaatskrijgeninhetbeheerplanvoorhetNatura2000-gebied,enzalwordengeregelddatmaaréénvergunningaanvraagisvereist,bijhetzelfdebevoegdgezag.Ikzaldegevolgenvooralle162Natura2000-gebiedeninkaartbrengenendegenendiedebeheerplannenontwikkelenhiervanopdehoogtestellen.4.VerduidelijkingvandeberoepsmogelijkheidtegenhetbeheerplanBijpartijenbestaatdebehoefteaanduidelijkheidmetbetrekkingtotdestatusvanhetbeheerplan,endeborgingdaarvan.OndermeerLTOwijsthierop.Daaromishetzaakdateenbeheerplanzosnelmogelijkonherroe-pelijkwordt,zodatiedereenweetwaarhijaantoeis.Omtebewerkstelligendatdieduidelijkheidersnelkankomen,ishetvanbelangdatergeenonduidelijkheidbestaatoverdevraagtegenwelkeonderdelenvanhetbeheerplanwelentegenwelkeonderdelengeenberoepopenstaat.Ikzaldaaromeenvoorstelvoorbereidendatduidelijkmaakttegenwelkeonderdelenvanhetbeheerplanberoepopenstaat.Hetgaatdaarbijomdebeschrijvingeninhetbeheerplanvanhandelingendiehetbereikenvandeinstandhoudingdoelstellingnietingevaarbrengen,endedaarbijinvoor-komendgevalaangegevenvoorwaardenenbeperkingen.Wanneerineenbeheerplanbijvoorbeeldeenbepaaldeactiviteitwordtopgenomen,isdieactiviteitvrijgesteldvandevergunningplichtalsinovereenstemmingmethetbeheerplanwordtgehandeld.Zokanbijvoor-beeldhetonttrekkenvangrondwatertenbehoevevandrinkwaterwinninginhetbeheerplanwordenopgenomen.Tegendatonderdeelvanhetbeheerplankanberoepwordenaangetekend.Tegenandereonderdelenvaneenbeheerplanstaatgeenberoepopen.DitzijnbijvoorbeeldTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1608 afsprakenoveruitvoeringvanmaatregelen,hetregulieremonitoringspro-gramma,gebiedsbeschrijvingen,ecologischevereistenoffinancierings-instrumenten.5.WettelijkeverankeringrekenmodellenenmeetmethodenVooreenvergunningverleningopgrondvandeNatuurbeschermingswetmoetveelalonderzoekwordenverrichtnaardeeffectenvandedesbetref-fendeactiviteitvoorhetNatura2000-gebied.Uitde,doorhetkabinetovergenomen,aanbevelingenvandeCommissieVersnellingBesluitvor-mingInfrastructuurprojecten(CommissieElverding)1envandeCommissieMetenenBerekenenLuchtkwaliteit(CommissieVerheijen)2voorzinvolle,eenvoudigemethodenvaneffectbepaling,blijktdebehoefteaanduidelijkheidoverdevraaghoedeeffectenvoorNatura2000-gebiedenmoetenwordenbepaald.Ikwildieduidelijkheidverschaffendoorwaarmogelijkeenvoudigemodellenenmethoden(«vuistregels»)voorteschrijven.DeontwikkelingdaarvanzalgebeureningoedesamenwerkingmetmijnambtgenotenvanVerkeerenWaterstaatenvanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer.Ikverwachtdathierdooreffecteneenvoudigerkunnenwordenbepaald.Zokrijgeninitiatiefnemerssnellerzekerheid.Hetkanbovendientotgevolghebbendatdeonderzoekslastenkunnendalen.Hetstreveniseensituatietecreërendatdeconsequentiesvandeexternewerkingvoorondermeerinfrastructuurprojecteneenduidigerenconsequentkunnenwordenbepaald.BrusselseconsultatieNaaraanleidingvanmijntoezegginginuwKamerzijnerafgelopenperiodeverschillendecontactengeweestmetzoweldeEuropeseCommissiealsandereEU-lidstaten.DeCommissieheeftaangegevenopkortetermijngeenreviewvandeVogel-enHabitatrichtlijntewillen.DeCommissievindtdatvoornueenstaptevroegomdatdeimplementatiein27lidstatennoginvollegangis.IndeMilieuraadisafgesprokenomervaringenuittewisseleninzakedeimplementatieindepraktijk,medegerichtophetbevorderenvaneenflexibeleimplementatieindelidstaten.DeCommissieheeftaangegeveninconcretegevallenvangedachtentewillenwisselenoverproblemendiezichindepraktijkvandeimplementatievoordoen.Hiervanzalikopgepastewijzegebruikmaken.InlijnmetdieafspraakkomtdeCommissie,opmijnuitnodiginginhetnajaarnaarNederlandomtekijkenhoewijdestikstofaanpakindePeel-gebiedenvormgeven,enhoeweindatverbandmetdebegrippensignifi-cantieenkritischedepositiewaardeomgaan.DeCommissieheeftaange-gevengeïnteresseerdtezijninonzeaanpakdiezichkenmerktdoorfaseringindetijd,diegebruikmaaktvantussenwaardendieuitgaatendieuitgaatvaneencombinatievangenerieke,gebiedsspecifiekeeneffect-gerichtemaatregelen.Daarnaasttreedik,opkortetermijn,zoalshiervooraangekondigd,metdeCommissieinoverlegoverdevoorzieningvooreenspecifiekbeoordelingsregimevoorstikstofemissies(ziepunt2oppagina6).Tenaanzienvanhetbegripsignificantiestelikmomenteelmetdebevoegdegezageneenleidraadopomhetbegripzoveelmogelijkteconcretiserenmethetoogopeenheldereeneenduidigetoepassingervanindepraktijk.DaarbijkijkikooknadrukkelijknaarwatwevanandereEU-lidstatenkunnenleren.1AdviesCommissieVersnellingBesluitvor-mingInfrastructureleProjecten,april2008.2Deluchtkwaliteitcentraal,adviesvandecommissiemetenenberekenenluchtkwaliteit(advies«commissieVerheijen»),september2008,p.8.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.1609 Conceptbeheerplannen1september2009Voor1september2009verwachtikvandeprovinciesruim80concept-beheerplannen(voorgebiedenwaaropverzoekvandeprovinciesdedefinitieveaanwijzingsbesluitenzijnaangehouden).Dezebeheerplannenzullenconcreterinzichtgevenindehaalbaarheidenbetaalbaarheidvandeinstandhoudingdoelen.Ikverwachtdateendeelvandeplannengewoonuitgevoerdendedoelenbehaaldkunnenworden.Voorknel-puntenzalikgezamenlijkmetdebevoegdgezagenbezienwelkeoplos-singenhiervoorbeschikbaarzijn.Ikdenkdaarbijindeeersteplaatsaanhetovereenkomenvaneenrealistischtijdpadomeenevenwichttevindentussenderealisatievandoelenenhetbehoudenvanontwikkelings-perspectiefvooranderegebruiksfunctiesindegebieden(people,planet,profit).Ookhierishetinstrument«haalbaarenbetaalbaar»aandeorde.Zoalsikeerderaangafzalik,waarnodig,metconcreteknelpuntenenvoorgesteldeoplossingsrichtingenoverlegvoerenmetdeEuropeseCommissie.Ikvindhetbelangrijkomdekomendetijdgoedmetbetrokkenpartijendemogelijkhedenvooreeneffectieveaanpaktebespreken.EenhanteerbareenevenwichtigeimplementatievanNatura2000isiniedersbelang.Daarnaastismijnuitgangspuntdatprojectenenactiviteitenmeteennationaalbelang,alsmederegelmatigterugkerendehandelingen(bijvoor-beeldzandsuppletiesengrootonderhoudaanrijkswegen),inbeheer-plannenwordenopgenomen.Hiermeewordtbereiktdatzijvergunningvrijzijnendatdeingedingzijndenatuurbelangenintegraalkunnenwordenafgewogentegendittypeprojectenenactiviteiten.Ikzaleenvoorsteldoenvoorwettelijkeborging.Dezemogelijkheidzalookvooranderegebruiksfunctieswordentoegepast.OverigetoezeggingenVerruimingdefinitievan«bestaandgebruik»naarvergundgebruikInhetdebatoveraanwijzingsbesluitenNatura2000op15aprilen3junijl.isgevraagdofvergundgebruikkanwordengebrachtonderdedefinitievan«bestaandgebruik».Vergundgebruik,indiezindathetgaatomactiviteitenwaarvoorwelis-waarooiteenvergunningisverleend,maardiefeitelijknogniethebbenplaatsgevonden,kanwordenopgenomeninbeheerplannen.Inbeheer-plannenkunnenimmersooktoekomstigeactiviteitenwordenopge-nomen,eneventueelkandaarbijookwordenaangeslotenbijvergundgebruik.Daarbijgeldtalsvoorwaardedatteallentijdzekerisdatdeinstandhoudingdoelendaarmeenietingevaarwordengebracht.Naopnameinhetbeheerplanvandevergundeactiviteitgeldteenvrijstellingvandevergunningplicht(artikel19d,tweedelid,Nb-wet),enzijndeactivi-teiten,indewoordenvandeadviesgroepHuys,«gelegaliseerd».Dedefinitievanbestaandgebruikhoefthiervoorniettewordenverruimd,aangeziendiedefinitiebetrekkingheeftopdevrijstellingvandevergunningplicht(artikel19d,derdelid,Nb-wet),enhettoepassenvandeaanschrijvingsbevoegdheid(artikel19cNb-wet).Dezeheeftbetrekkingopgebruikdatfeitelijkplaatsvondop1oktober2005,enhetgebruiksedert-diennietofnietinbetekenendemateisgewijzigd(artikel1,onderdeelm,Nb-wet).Voorgebruikdatwelwasvergund,maaropdepeildatumnietfeitelijkplaatsvond,geldtderhalvedevergunningplichtvanartikel19d,eerstelid,vandeNb-wet,zolangdatgebruiknietineenbeheerplanisopgenomen.Zoalsikindezebriefhebaangekondigd,zaldebeoordelingvandeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16010 gevolgenvandatgebruikvoordestikstofdepositie,ineen«standstill-situatie»waarbijergeentoenamevandedepositieis,nietwordenmeegenomenbijdevergunningverlening.Inplaatsdaarvangeldteenaanschrijvingsbevoegdheid,zodatdemogelijkheidbestaatomdeactivi-teitenalsnogtebeperkenalsdatnodigismethetoogopderealiseringvandeinstandhoudingsdoelstelling.Overigenswijsikeropdatdewettelijkedefinitievan«bestaandgebruik»ruimerisdandedefinitiediedeadviesgroepHuijshanteert.Dievereistimmersdatvoordedesbetreffendeactiviteitookallebenodigdevergun-ningenvooronbepaaldeduurzijnverleend,endatdeactiviteitookrecht-matigplaatsvond.DieeisensteltdeNb-wetniet.Aanscherpingartikel43,tweedelid,onderdeeld,Nb-wetDeheerVanderVliesheeftgevraagdnaaraanscherpingvanartikel43,tweedelid,onderdeeld,vandeNb-wet,zodatermogelijkhedentotmeerzekerheidontstaatvoorondernemers.Inditartikelisgeregelddatopgrondvanveranderdeomstandighedenennieuweinzichtenkanwordenbeslotentotbijstellingvaneenmaalverleendevergunningen.Dezebevoegdheidisnoodzakelijkterimplemen-tatievanartikel6,tweedelid,vandeHabitatrichtlijn,datvoorschrijftdatpassendemaatregelenmoetenwordengenomenomverslechteringvandekwaliteitvanhabitatstevoorkomen.Methetoogdaaropisdebevoegdheidnodigomeenmaalvergundgebruikaannaderevoor-waardenofbeperkingenteonderwerpen.ZooordeeldeookhetEuropeseHofvanJustitieinhetbekendeKokkelvisserij-arrest,naaraanleidingvaneenvraagoverdebetekenisvanartikel6,tweedelid,vandierichtlijn.MeldplichtDeheerCramerheeftgevraagdinwelkeregioeenexperimentzoukunnenwordengestartmeteenvrijwilligemeldplichtvooractiviteiteninenrondomNatura2000-gebiedendiemogelijkeenverstorend,zijhetnietsignificanteffecthebben.Ikbenbezigmetdevormgevingvaneenpilot,dieiklangsdriesporenwillatenplaatsvinden.Heteerstespoorisdeoriëntatiefasedieaanvergun-ningverleningvoorafgaat,hettweedespoorisdesignaleringviahetWabo-loket,enhetderdespoortdesignaleringdoorandereoverheden,dievergunningenverlenendievanbelangkunnenzijnvooreenNatura2000-gebied.Depilotmoetzodanigwordenvormgegeven,datbijdebehandelingvanhetaangekondigdewetsvoorstelvoordeintegralenatuurwetdebeno-digdeinformatiebeschikbaarisomeenzorgvuldigeafwegingtekunnenmaken.Alsdevormgevingvandepilotbekendis,zalikinoverlegmetIPOenVNGeenregiobepalenwaardepilotkanplaatsvinden.MotieNepperus(TK2008–2009,31700XI,nr.59)DezemotievraagtnaardegevolgenvandeaanwijzingvanNatura2000-gebiedenvoorderuimtelijkeontwikkelingeninrichtingvanNederlandopbestemmingsplanniveau,enhoedezegevolgenvoorkomenkunnenworden.Op1septemberverwachtikvandeprovincieseengrootaantalconcept-beheerplannen.Dezebeheerplannengevenduidelijkheidoverhoededoeleninsamenhangmetfunctieszoalsagrarischeontwikkeling,infra-structuurenindustriekunnenwordengerealiseerd.MetdebeheerplannenwordtduidelijkwelkeactiviteitenenontwikkelingenonverminderddoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16011 kunnengaan,enaanwelkeactiviteitenvoorwaardenmoetenwordengesteld.DitgeldtookvoorontwikkelingeneninrichtinginNederlandopbestemmingenniveauzoalsverwoordindemotieNeppérus.Na1septemberzalermeerzekerheidzijnoverdehaalbaarheidenbetaal-baarheidvandegebiedsdoelstellingen,enoverdegevolgenopgebieds-niveau.DeKamerzalhieroverwordengeïnformeerd.Demaatregelengenoemdindezebriefendeaanpakrondde1septemberplannenkomenmijnsinzienstegemoetaandepuntenvanzorgdieindezemotiewordenverwoord.TotslotIkzaldeindezebriefgenoemdemaatregelenvoortvarendoppakken.Verderzalikkomendemaandenintensiefoverleggen.DeresulatenvandeadviesgroepHuysenmijneigenverkenningzijnnognietbesprokenmetandereoverhedenenmaatschappelijkeorganisatiesdiebijdeimplemen-tatievanNatura2000betrokkenzijn.Datzalikopkortetermijndoen.TevenszalikinBrusselzoveelalsnodigoverlegvoerenoverknelpuntenenoplossingsrichtingen.Daarmeezullennietalleproblemenwaarwenutegenaanlopenverdwijnenalssneeuwvoordezon,maarzettenwenaarikhoopwelstevigestappennaareenbeterwerkbareenevenwichtigeimplementatievanNatura2000.HetdoeldatwemetNatura2000willenbereikenisonzeinzetwaard.DeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,G.VerburgTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700XIV,nr.16012