Verslag

32045WijzigingvanhetWetboekvanStrafvorderinginverbandmeteenhervormingvanderegelingbetreffendeherzieningtenvoordelevandegewezenverdachte(Wethervormingherzieningtenvoordele)Nr.5VERSLAGVastgesteld3december2009DevastecommissievoorJustitie1,belastmethetvoorbereidendonder-zoekvanditvoorstelvanwet,heeftdeeeralsvolgtverslaguittebrengen.Onderhetvoorbehouddatdehieringesteldevragenengemaakteopmer-kingenvoldoendezullenzijnbeantwoord,achtdecommissiedeopenbarebehandelingvanhetvoorstelvanwetgenoegzaamvoorbereid.InhoudsopgaveBlz.I.ALGEMEEN11.Inleiding12.Hoofdlijnenvandevoorgestelderegeling23.Dehuidigeherzieningsregelingterdiscussie34.Grondenwaaropherzieningtenvoordelemogelijkis35.Welkorgaandientdeherzieningsverzoekentebeoordelen?56.Demogelijkhedentotfeitelijkonderzoek77.Debeslissingsruimtevandefeitenrechternaeenverwijzing108.Financiëleparagraaf10IIARTIKELGEWIJS10I.ALGEMEEN1.InleidingDeledenvandeCDA-fractiehebbenmetbelangstellingkennisgenomenvanvoorliggendwetsvoorstel.Hetiseenproductvaneenzichtbaarzorg-vuldigeafwegingvanbelangen,waarbijhetbelangvanhetkunnenherstellenvanaperteonjuisthedenheeftgeprevaleerd.Terechtwordtindememorievantoelichtingeropgewezendathetnietzomoetzijndatiedereonherroepelijkeveroordelingtesnelaantastbaaris,temeerdaarhetstrafrechtooknogandere«ontsnappingen»biedt,zoalsdegratie.DeledenvandeCDA-fractieonderkennendegrotemaatschappelijkebehoefteaaneengewijzigdeherzieningsregeling.Detechniekheeftzo’nvluchtgenomendatdestrafwettenhieropzullenmoetenwordengewij-zigd.Hetdruistintegeneeniedersrechtsgevoel,wanneerinzichtelijk1Samenstelling:Leden:DeWit(SP),VanderStaaij(SGP),Arib(PvdA),ondervoorzitter,DePater-vanderMeer(CDA),voorzitter,Cqörüz(CDA),Joldersma(CDA),Gerkens(SP),VanHaersmaBuma(CDA),VanVelzen(SP),VanVroonhoven-Kok(CDA),DeKrom(VVD),Azough(GL),Timmer(PvdA),Griffith(VVD),Teeven(VVD),Verdonk(Verdonk),DeRoon(PVV),Roemer(SP),Pechtold(D66),Heerts(PvdA),Thieme(PvdD),Kuiken(PvdA),Bouwmeester(PvdA),VanToorenburg(CDA)enAnker(CU).Plv.leden:Langkamp(SP),VanderVlies(SGP),Besselink(PvdA),AastedMadsen-vanStiphout(CDA),Jager(CDA),Jonker(CDA),Leijten(SP),Sterk(CDA),Ulenbelt(SP),DeVries(CDA),Weekers(VVD),VanGent(GL),Dijsselbloem(PvdA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),VanMiltenburg(VVD),Zijlstra(VVD),Fritsma(PVV),Karabulut(SP),Kos¸erKaya(D66),Gill’ard(PvdA),Ouwehand(PvdD),Spekman(PvdA),Bouchibti(PvdA),Smilde(CDA)enSlob(CU).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1383710910tkkst32045-5ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.51 wordtdateenveroordeeldehetstrafbarefeittochnietheeftgepleegd,zonderdatdaaraaneenrechtsgevolgkanwordenverbonden.Bewijskandoorvoortschrijdendetechniekenanderswordengeduidenbekente-nissenkunnenachterafvraagtekensoproepen.Danmoethetmogelijkzijnomonrechtteherstellen,ookwanneerdatzoubetekenendathetaanzienvanderechterenigszinszoukunnenwordenondermijnd.Datisdandeprijs.Geensysteemisonfeilbaar,maareengoedsysteembiedtoplos-singenvoorfouten.Ookdatisinhetbelangvanhetvertrouweninderechtspraak.DeledenvandeCDA-fractiezijndaaromingenomenmetdeinzetvanderegeringomindeherzieningsregelingruimtetemakenvoordenieuwewetenschappelijkeinzichtenenontwikkelingen.DeledenvandeCDA-fractiehebbenvanzelfsprekendnogvragen.DeledenvandeSPfractiehebbenmetbelangstellingkennisgenomenvanhetlangverwachtewetsvoorstelomdeherzieningtenvoordeleteverbe-teren.Deledenhebbendaarovernogdevolgendeopmerkingenenvragen.DeledenvandeVVD-fractiehebbenmetbelangstellingkennisgenomenvanhetonderhavigewetsvoorstel.Zijonderschrijvenhetbelangvaneennieuweherzieningsregeling,gezienhetfeitdatdebestaandeherzienings-regelingbeperktrekeningkanhoudenmetnieuwewetenschappelijkeontwikkelingen.Erblijftnogweleenaantalvragenstaande.DeledenvandeChristenUnie-fractiehebbenmetbelangstellingkennisge-nomenvanvoorliggendwetsvoorstel,hetgeenvoorzietineenhervormingvanderegelingbetreffendeherzieningtenvoordelevandegewezenverdachte.Dezeledenonderschrijvendedoelstellingvanhetwetsvoor-stel,tewetenhetverbeterenvanderechtsbeschermingvanburgersdietenonrechtezijnveroordeeld.Dezeledenhebbennogwelenkelevragenbetreffendedevoorstellendaartoe.DeledenvandeSGP-fractiehebbenmetbijzonderebelangstellingvanditwetsvoorstelkennisgenomen.Zijdelenhetstandpuntvanderegeringdateraanleidingbestaattotaanpassingvandehuidigeherzieningsregelingtenvoordele(artikel457vanhetWetboekvanStrafvordering(Sv))gege-vendeervarenknelpuntenbijdetoepasselijkheidvanditbuitengewonerechtsmiddel.2.HoofdlijnenvandevoorgestelderegelingDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatderegeringindememorievantoelichtingterechtsteltdathetstreveneraltijdopgerichtmoetzijnomonjuisteuitsprakenzoveelmogelijktevoorkomen.Deherzienings-rechterisloutereennoodrem.Inditverbandwordtverwezennaarhetprogramma«Versterkingvanopsporingenvervolging».DienaangaandewordtdoordeskundigenopgemerktdathetzowonderlijkisdatbinnenhetOpenbaarMinisterie(OM)endepolitieenigszins«geforceerd»internetegenspraakwordtgeorganiseerd,terwijldemeestvoordehandliggendetegenspraak,dievandeadvocatuur,ookenzelfsbeterbenutzoukunnenworden.Kanderegeringdezezienswijzeeensbecommentariëren,zovragendezeleden.DeledenvandePvdA-fractiezijnvanmeningdatzekeringevalvangrotestrafzakenofbijernstigemisdrijvenvoorkomenmoetwordendatlatererlatereennoodzaakvanherzieningtenvoordelenodigis.Eenvandeaanbevelingenvandecommissie-Posthumusrichttezichophetvoor-komenvantunnelvisie.HetOMheeftdezeaanbevelingovergenomendoorondermeeringrotestrafzakeneeninternegeïnstitutionaliseerdevormvantegenspraakteorganiseren.DeaanhetwoordzijndeledenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.52 willengraagwetenwatderesultatenvandezevormvantegenspraakzijn.Hoeveelinspanningenwordenergedaanomdietegenspraakteorgani-seren?Hoeveelpersonenentijdgaandaarmeegemoeid?3.DehuidigeherzieningsregelingterdiscussieDeledenvandeVVD-fractiemerkenopdatindememorievantoelichtingwordtverwezennaardekritiekopdehogeeisenwaaraanhetherzienings-verzoekmoetvoldoen.Dezeledenzoudengraagwillenvernemenwaardezekritiekzichpreciesoprichteninhoeverrederegeringvanmeningisdatdezekritiekterechtis.Zijvragenofderegeringmetderegelingvandeherzieningtenvoordelezichnietteveelheeftlatenleidendoorbetreu-renswaardigeincidentenindestrafrechtspleginggedurendedeafgelopenjaren.Hoekomthet,zovragendeledenvandeVVD-fractie,datdebehoedzaamheiddiewordtbetrachtmethetwetsvoorstelherzieningtennadele,nietineendergelijkematewordtbetrachtinhetonderhavigewetsvoorstel?4.Grondenwaaropherzieningtenvoordelemogelijkis4.1.HetnovumDeledenvandeCDA-fractieconstaterendatingevolgehetwetsvoorstelgesprokenkanwordenvaneennovumindienersprakeisvaneengegevendatbijhetonderzoekopdeterechtzittingaanderechternietbekendwas.Hetkandaarbijgaanomeennieuwefeitelijkeomstandig-heid,maarookomeengewijzigddeskundigeninzichtoverdestijdswelbekendefeiten.IndememorievantoelichtingwordttervergelijkingverwezennaardeDuitseregeling.DievergelijkingbrengtdezeledenenigszinsinverwarringomdatinhetDuitserechteengewijzigddeskundi-geninzichtopzichzelfnoggeennovumoplevertmaaralleenalshetgaatomnieuwbewijs.Maarwanneerisietsnunieuwbewijs,zovragendeledenvandeCDA-fractie.NietsvandeverlatensleeptheorieuitdePuttensemoordzaakhadietsnieuwsinzich.Ookallestatistischegege-vensdiezo’nbelangrijkerolspeeldeindezaakvanLuciadeB.warenreedsbekend.Hoemoetdiezinsnede«ooknaarDuitsrechteengewijzigddeskundigeninzichtopzichzelfnoggeennovumoplevert»nuprecieswordenbegrepen,vragenvoornoemdeleden.Depreciezeinvullingvanhetverruimdenovumbegripwordtovergelatenaanderechtspraak.HoeweldeledenvandeCDA-fractiekunnenbegrijpendatvoornadereinvullingdoorderechtspraakisgekozen,herkennenzijzichookindebehoeftevandeadvocatuur,zoalsaandevasteKamercom-missievoorJustitievoorgehoudendoorprof.mr.A.A.Franken,aanmeerduidelijkheidtenaanzienvandereikwijdtevandezegewijzigdeinvullingvanhetnovum.Gaathetlouteromuitstrafrechtelijkonderzoekgeblekenfeitelijkeomstandigheden,ofkunnendieookanderszinsnaarboven-komendanwelwordenaangedragen(tv-uitzending,boeken,nieuwsbe-richtenetc.),zovragendeledenvandeCDA-fractie.DeledenvandePvdA-fractiewillengraageennaderetoelichtinghebbenopdeafbakeningvanhetaangepastenovumbegrip.Een«gewijzigddeskundigeninzichtoveralbekendefeiten»kanvolgensdememorievantoelichtingeennovumzijn.Watwordtpreciesmeteengewijzigddeskun-digeninzichtbedoeld?Kanbijvoorbeeldeentv-uitzendingvanPeterR.deVriesaanleidingzijntoteennaderonderzoek,zoalsprof.mr.A.A.Frankenzichafvraagt?Dienthetverruimdenovumbegriplouterdoormiddelvanrechtspraaktewordeningevuldofligthiernogeennaderetaakvoordewetgever?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.53 Kaneennaderetoelichtingwordengegevenopdebegrippen«ernstigvermoeden»en«ernstigetwijfel»?Komendezebegrippenovereen,zovragendeledenvandePvdA-fractie.DeledenvandeSP-fractierefererenaaneenpuntdattijdenshetrondeta-felgesprek,datdevasteKamercommissievoorJustitieop18november2009heeftgehouden,naarvorenwerdgebracht,tewetendeonduidelijkeinvullingvanhetbegrip«ernstigvermoeden»,waarbijdewettekstnietinovereenstemmingwerdgeachtmetdememorievantoelichting.Dezeledenvrageneenreactievanderegeringopditpunt.DeledenvandeSP-fractiestellenvastdathetnieuweruimerenovumbegripnietdoorderegeringwordtingevuld.Ditwordtaanderechtspraakovergelaten.Devraagiswaaromditgebeurt.Geletophetfeitdaterwordtuitgegaanvanincidentelegevallenwaarinherzieningmogelijkzalzijn,kanhetlangdurenvoordaterduidelijkheidkomt.Dezeledenwillenvanderegeringeenmeerpreciezeinvullingvanhetruimerenovumbe-grip.DeledenvandeVVD-fractiemerkenopdatindememorievantoelichtingwordtverwezennaarhetbijzonderegevalvandePuttensemoordzaak,waarbijdeHogeRaadwelruimtevondvooreenherzieningopgrondvaneengewijzigddeskundigeninzichtendatdieruimteinanderegevallennietbestaat.Dezeledenvragenwatderegeringpreciesmet«anderegevallen»bedoeldheeftomdatditwelheelruimgesteldis.Daarnaastgeeftderegeringaandatdoorhetverruimdenovumbegripgewijzigdedeskundigeninzichtensnellertoteenherzieningkunnenleiden.DeledenvandeVVD-fractiezoudengraagwillenweteninhoeverreditverschiltmetdePuttensemoordzaak,waarbijooksprakewasvaneengewijzigddeskundigeninzicht.Deaanhetwoordzijndeledenzoudengraageennaderetoelichtingvanderegeringwillenhebbenopdeopmerkingvanprof.dr.W.A.Wagenaardatinveeldossiersgeensprakevaneennovumzouzijnmaarweleenfeitof«gegeven»datdeHogeRaadkennelijknietheeftopgemerktmaarwelhadkunnenopmerkenendatdegewezenverdachteopditsoortgege-vensnietkanterugkomen.Zietderegeringditanders?DeledenvandeVVD-fractiezoudenzichdatkunnenvoorstellen.4.2.Andereherzieningsgrondenoverbodig?DeledenvandeSP-fractiestellenvastdatrechterlijkeonoplettendheidookindenieuweproceduregeengrondvoorherzieningzalzijn.Destan-daardtegenwerpingdatdiemogelijkheidalwordtondervangendoorhogerberoepencassatiesnijdtnaardemeningvandezeledengeenhoutwanneereenrechterinhogerberoepnietoplettendgenoegis.Incassatiewordtimmersnietopnieuwinhoudelijknaardezaakgekeken.Waaromwordthetcriteriumvoorherzieningnietuitgebreidmetdezegrond?Dezeledenvragenderegeringdaarbijooktebetrekkendereëlekansopwatwordtgenoemd«commonmode»-fouten(beroepsblindheid)bijbeoorde-lingbinnendeketen.DeledenvandeSGP-fractieleggendevraagvoorofveranderingvanwetgevingnoggrondkanopleverenvoorherziening.Lezingvanhethuidigeartikel457Svmoetweltotdeconclusieleidendatzulksniethetgevalis.Isderegeringvanoordeeldatditzomoetblijven?Ookindiendezevraagbevestigendzouwordenbeantwoord,blijfthetvoordezeledendevraagof,indiendeHogeRaadeenherzieningsaanvraagopanderegrondengegrondheeftbeoordeeldenhetHofnaverwijzingdoordeHogeRaaddezaakopnieuwbeoordeelt,hetHofnietmeteeninmid-delsplaatsgehadhebbendeveranderingindewetgeving,incasuinhetvoordeelvandegewezenverdachte,rekeningheefttehouden.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.54 5.Welkorgaandientdeherzieningsverzoekentebeoordelen?DeledenvandeCDA-fractiezijnheteensmetderegeringdatdeHogeRaadalsherzieningsrechterdienttewordengehandhaafd.DeHogeRaadisindeogenvandezeledeninderdaadbijuitstekdeinstantiediedejuri-discheexpertiseinhuisheeftomeenherzieningsverzoekgoedtekunnenbeoordelen.Eenvolledigbuitengerechtelijkonderzoekstraject(CommissieEvaluatieAfgeslotenStrafzaken(CEAS)ofrevisieraad)wijzendeledenvandeCDA-fractieaf.Zijgevendevoorkeuraanomeenveiligheidsklepinhetregulierestrafprocesintebouwen.IncasuverdientvermeldingdatuitnietsblijktdatdeHogeRaadnietgenegenzouzijneigenarrestentebekri-tiseren,integendeel.DathetinhetbelangisvanderechtseenheiddatdeHogeRaaddeherzieningsrechterblijft,isnaarhetoordeelvandeledenvandeCDA-fractieookeenvalideargument.DeledenvandePvdA-fractielezendatderegeringvoorsteltomdeHogeRaadalsherzieningsrechtertehandhaven.HetvoorstelvananderenominplaatsvandeHogeRaadtekiezenvooreenonafhankelijkerevisieraadtekiezenwordtnietovergenomenomdatderegeringwelmeentdatdeHogeRaadzelfinstaatisommeteenkritischebliknaaruitsprakenvan(andere)rechterstekijken.Ditwordtonderbouwddoortestellendatuituitsprakenincassatieblijktdatrechtersweldegelijkkritischkijkennaareerdereuitsprakenvanandererechters.DezeledenvragenzichechterafofditindezelfdemategeldtvoorhetherzienvanuitsprakendieeerderincassatieaandeHogeRaadzijnvoorgelegd.SteltdithetkritischvermogenvandeHogeRaadnietteveelopdeproef?Inhoeverremakenpersonenvanbuitenderechterlijkemachtonderdeeluitvandeherzieningsproce-dure?Ookwordtgestelddathetbijdeherzieninggaatomdevraagnaardejuistheidvaneenonherroepelijkebeslissingineenstrafzaakennietomdebeoordelingvanhetfunctionerenvanrechters.DeledenvandePvdA-fractiehebbenbehoefteaaneennadereuitlegopditpunt.Hoewelditpuntformeelgezienjuistis,achtenzijhettochnietondenkbeeldigdatweldegelijkeenherzieningzalwordenopgevatalskritiekopeeneerdereuitspraakendaarmeeopderechtersdanwelderechterlijkemacht.Inhetvoorstelwordtvoorzienindemogelijkheiddatdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadbijeenherzieningsaanvraageenadviserendecommissiekaninschakelenofeenonderzoeksteamkaninschakelen.HoeweldeledenvandePvdA-fractieinziendathiermeedeHogeRaadzichopensteltvooronafhankelijkeinzichteneninformatievanbuitenaf,blijvendezeledenzichafvragenof,gezienhetfeitdatdeuiteindelijkebeslissingtotherzieningbijdeHogeRaadzelfblijftliggen,hettoege-voegdeinstrumentvaneenadviserendecommissiedaadwerkelijkdedoorslaggeeftbijhetbewerkstelligendatdeHogeRaadbelangelooshandelt.DeregeringsteltdatdevoorstandersvaneenrevisieraadindedoorhenvoorgestelderegelingderevisieraadooknietmeerdaneenadviserenderolgevenindezindateendergelijkerevisieraadaandeHogeRaadadvi-seertofdeHogeRaadeenzaakopnieuwmoetlatenberechtendooreengerechtshof.Hiermeesteltderegeringdathetverschiltusseneenderge-lijkerevisieraadenhetvoorliggendewetsvoorstelnietgrootis,aangezieninbeidegevallendeHogeRaaddeherzieningsrechterblijft.Indiendeverschilleninderdaadzorelatiefgeringzijn,watverzetzicherdanpreciestegenomeenrevisieraadintestellen?Inparagraaf6.4vandememorievantoelichtingwordtnaderuiteengezetwatdenadelenvaneenrevisieraadnaarEngelsvoorbeeldzijn.Alseennadeelvaneendergelijkerevisieraadwordtgenoemddatprivate(rechts-)personennietverplichtzijnommeetewerkenaaneenonderzoek.Watverzetzichtegeneenrevisieraaddiedieverplichtingwelkanopleggen?AlseenandernadeelwordtgenoemddatdedrempelsbijdeEngelseTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.55 revisieraadtelaagzijnenhetaantalverzoekentotrevisiedaardoortehoog.WatverzetzichtegenhetverhogenvandedrempelsvooreenNederlandserevisieraad?DeledenvandePvdA-fractielezendateenrevisieraadsowiesonietteverkiezenvaltomdatdiezouleidentotonnodigebureaucratisering.UitpraktischeoverwegingenwordtdaaromgekozenvoordeHogeRaad.DeledenvandePvdA-fractiezijndoordezeargumenteringnietovertuigd.Kanditnaderwordentoegelichtenkandaarbijtevenswordeningegaanopdevraagofgenoemdepraktischeoverwegingenopwegentegenmeerprincipiëleoverwegingentenaanzienvandegrotereonafhankelijkheidvaneenrevisieraad.Zoja,inhoeverreisdathetgeval?VoordeledenvandeSP-fractiestaatééndingopvoorhandvast:deburgermoetruimeremogelijkhedenkrijgenomgemaakteernstigefoutentelatenonderzoekenenwaardatnoodzakelijkistelatenherstellen.Alleen,hoezaldatvormkrijgen?Viaruimerebevoegdhedenvandeprocureur-generaalbijdeHogeRaad,zoalsderegeringdatwil,ofviaeenonafhankelijkeinstantiedieonderzoekkandoenenderechterbindendadviseertomtotherzieningovertegaan?DevoorkeurvandeledenvandeSP-fractieblijftonverminderduitgaannaardatlaatste:eenonafhanke-lijkerevisieraadbuitenderechterlijkemachtdiemetenigedistantieenmeteenonbevangenblikzakenopnieuwkanbeoordelenenvervolgensbindendadviesuitkanbrengen.Dezeledenstellenvastdatderegeringaleerderaangafdateenrevisieraad,zoalsEngelanddiekent,nietzoupassenbinnenhetNederlandserechtsbestel,endatzijnuookaangeefteendergelijkerevisieraadnietwenselijktevinden.Deregeringgeeftnuaandateenrevisieraadnietzondermeerinpasbaarzouzijn,hetgeenimpli-ceertdatmetenigeaanpassingdatwelmogelijkzouzijn.Vastgesteldmoetwordendatergeenwettelijkebelemmeringisomeenrevisieraadintevoeren.Dezeledenwijzenerdaarbijopdatderegeringbijhetwets-voorstelherzieningtennadele(Kamerstuk32044)blijkbaargeenbelem-meringzietom,vertaaldnaardeNederlandsesituatie,verschillendeaspectenuitdeinEngelandenWalesingevoerderegelingovertenemen.Waaromzouditnieteveneenskunnenbijeenherzieningtenvoordele?DeledenvandeSP-fractiehechteneraannogmaalsdevoordelenvaneenrevisieraaduiteentezetten.Hetisnaarhunmeningjuistbelangrijkomeengeheelonafhankelijkerevisieraadinhetleventeroepenmetzelfstan-digeonderzoeksbevoegdheden,naarhetvoorbeeldvandeOnderzoeks-raadVoorVeiligheid.OnderzoekenmoetenzichnaarmeningvandezeledenooknietbeperkentotdepolitieenhetOM,maarzichjuistookrichtenopderolvanderechter.Hetbeoordelenvanhetoptredenvaneenrechterisvangrootbelangvooreengedegenonderzoek.AlsdevraagmoetwordenbeantwoordofdoordepolitieenhetOMvoldoendeonder-zoekisverrichtnaaralternatievescenario’s,kanderolvaneenrechternietbuitenbeschouwingblijven.Diebeoordelingineenprocesisimmersuiteindelijkaanderechter.Derevisieraadmoet,zomenendeledenvandeSP-fractie,ooknietalleenbestaanuitjuristen.Hetisbelangrijkdatwetenschappersvandiversedisciplines,zoalspsychologenenstatistici,zittinghebbeninderaadendeelnemenaanhetonderzoek.Bijderevisieraadmoetiedereenterechtkunnen,ookdeveroordeeldenzelf,ennietalleenindeernstigstestraf-zaken.Ookinlichterezakenwordenfoutengemaaktenookditsoortveroordelingenkunnendrastischegevolgenhebben.Derevisieraadiszelfvoldoendeinstaattebeoordelenwelkeverzoekenwelenwelkenietvoornaderonderzoekinaanmerkingkomen.Hetopwerpenvandehuidigebarrièresisnietnodigenzelfsonwenselijk.Hetonderzoekmoetuiteinde-lijkuitmondenineenbindendadviesaandeHogeRaadomdezaakwelofnietteheropenen.Deledenachtenhetbelangrijkvoorhetvertrouweninderechtsstaatdatereenrevisieraadkomt.Foutenindestrafrechtspraakmoetenkunnenwordenhersteld,zekervanwegedegrotegevolgendieTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.56 eventuelemisstappenhebben.Deledendelendanooknietdemeningvanderegeringdatdeinstellingvaneenrevisieraadzouleidentotonno-digebureaucratisering.HetinstellenvaneenrevisieraadnaarhetmodelvandeOnderzoeksraadVoorVeiligheid,waarburgersherstelvanjuridi-schefoutenkunnenvragen,kanbezwaarlijkalsbureaucratiseringwordenbestempeld.DeledenvandeVVD-fractieonderschrijveninprincipehetvoorsteldatdeHogeRaaddeherzieningsrechterblijft,maarzijzoudenwelgraagvanderegeringwillenvernemenwatzijvindtvanhetstandpuntvanprof.dr.W.A.WagenaardatdeHogeRaadalscassatie-enherzieningsrechtertweetegenstrijdigetakenuitvoert.Prof.WagenaarvoerthierbijaandatveeljuridischeproblemengeschapenzijnincassatieenhijachthetstrijdigdatdeHogeRaadhierincassatieweernaargaatkijken.Verdergeefthijaandaterongewildookeenverstrengelingontstaatomdathetkanvoor-komendatraadsherendiedirectofzijdelingsbijdeveroordelingwarenbetrokkennulidzijnvandestrafkamervandeHogeRaadofadvocaat-generaalzijnbijdeHogeRaad.Dezeledenzoudenhieropgraageennaderetoelichtingvanderegeringwillenzien.6.Demogelijkhedentotfeitelijkonderzoek6.1DehuidigeCommissieEvaluatieAfgeslotenStrafzaken(CEAS)geendefinitieveoplossingDeledenvandeSGP-fractieconstaterendatdememorievantoelichtingterechtsignaleertdatdeinstellingvandeCEASendewerkzaamhedenvandeCommissiedediscussieoverdeherzieningeennieuweimpulshebbengegeven.EénvandeknelpuntendiedeCommissiesignaleerdeinhetverslagoverhetjaar2007betrofdeuitvoeringvanhetnaderonder-zoek,welkealstijdrovendenmoeilijkwerdaangemerkt.Volgensdethansvoorgestelderegelingmoetbeterfeitelijkonderzoekmogelijkworden,waartoeeengewezenverdachte,alshetomernstigemisdrijvengaat,tervoorbereidingvanzijnherzieningsaanvraagbijdeprocureur-generaalvandeHogeRaadeenverzoektoteennaderfeitelijkonderzoekkanindienen.Voorafgaandaaneenbeslissingoverhetverzoektoteennaderfeitelijkonderzoekkandeprocureur-generaalditverzoekvoorleggenaaneencommissie.Dezeledenstellendevraagoflaatstbe-doeldecommissievergelijkbaarismetdetoegangscommissievandehuidigeCEAS.Betekentverderdemededelingindememorievantoelich-tingdatdoordeindieningenaanvaardingvanhetonderhavigewetsvoor-steldeinstellingvanad-hoccommissies,zoalsdeCEAS,overbodigwordt,datverzoekentoteennaderfeitelijkonderzoekdoordeprocureur-gene-raalaaneenpermanentecommissiewordenvoorgelegdendandeCEASgaatverdwijnen?6.2.HetnaderfeitelijkonderzoekDeledenvandeCDA-fractieconstaterendatalsde«horde»vandevoldoendeaanwijzingenisgenomen,hetdankanvoorkomendatnaderonderzoeknoodzakelijkis.Hiertoeiseenmogelijkheidopgenomenomdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadteverzoekennaderonderzoekintestellennaardeaanwezigheidvaneengrondvoorherziening.Opditpunthebbendezeledenenkelevragen.Waaromiservoorgekozenomalleenindiendegewezenverdachteisveroordeeldtoteengevangenisstrafvantienjarenofmeerdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadteverplichten(tenzijhetverzoekniet-ontvankelijkofkennelijkongegrondis)adviesintewinnenvaneencommissie?Deduurvandeopgelegdestrafiszoallesbepalend,waarmeevoorbijgegaanwordtaandelastdiemogelijkveelzwaarderisvooriemanddiedanwelgeentienjaargevangenisstrafopge-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.57 legdheeftgekregen,maarwel–enmisschientenonrechte–isveroor-deeldvooreenzedendelict.Ligthetnietveelmeerinderedeom(mede)bepalendtelatenzijnwaarvooriemandisveroordeeldinplaatsvan(alleen)dehoogtevandeopgelegdestraf,zovragendeledenvandeCDA-fractie.Deprocureur-generaalbijdeHogeRaadkangemotiveerdafwijkenvanhetadviesvandecommissieomnaderonderzoekintestellen.Vanuitderechtspraktijkendewetenschapwordenhier,metnamedoorprof.dr.mr.G.G.J.Knoopsenprof.dr.H.F.M.Crombag,kanttekeningenbijgeplaatst.Krijgtdeprocureur-generaalhiermeenieteentegroteenoncontroleer-baremachtomvoorbijtegaanaaneenweloverwogenadvies,zovragendeledenvandeCDA-fractie.ZouhetnietgoedzijnwanneereengewezenverdachteeenafwijzingkanvoorleggenaandeHogeRaadter(marginale)toetsing,zovragendezeleden.DeledenvandePvdA-fractievragenwaaromergeenrechtsmiddelopen-staattegeneenafwijkendebeslissingvandeprocureur-generaalbijdeHogeRaadopeenverzoektoteennaderfeitelijkonderzoek,maareengewezenverdachtehetverzoekwelaandeHogeRaadkanvoorleggeninhetkadervanzijnherzieningsaanvraag.DeledenvandeSP-fractiehebbennogeenaantalvragenenopmerkingenmetbetrekkingtotdebijdeprocureurgeneraalbijdeHogeRaadgescha-penmogelijkheidvoornaderonderzoek.Dezeledenuitenhunzorgoverdewijzewaaropinvullingwordtgegevenaanhetnaderonderzoek.Zoblijftonduidelijkofdeprocureur-generaaleenzijdigenalleenkanbeslissenoverdeeventueleteraadplegendeskundigenindecommissie.Hoezalditindepraktijkwordengeregeld?Eenzelfdeprobleemdoetzichvoorbijdeinvullingvaneenonderzoeksteam.Ookopditpuntvragendeledenomnaderetoelichting.Deeltderegeringdemeningdattranspa-rantieopditpuntinbelangrijkematekanbijdragenaanhetvertrouweninhetonderzoek?Zijvragenwaaromergeenrechtsmiddelopenstaatwanneereencommissieadviseerttoteennaderonderzoekmaardeprocureur-generaaldaarvanafwijktennegatiefbeslist.DiemogelijkheidisnietuitgeslotenenverdientnaarmeningvandeledenvandeSP-fractieeenrechtsmiddelbinnendeaanvraagtotnaderonderzoekennietslechtsbinnendeherzieningsprocedure.Kanderegeringdittoezeggen?Deaanhetwoordzijndeledenvrageninditverbandnognaarhetontbekenvandebindendheidvanhetadvies.Waaromheefthetadviesvandeprocureur-generaalomtotherzieningovertegaannieteenmeerbindendkaraktergekregen?DeledenvandeVVD-fractiemerkenopdatindevoorgestelderegelingdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadbijhetnaderonderzoekeenexternecommissieen/ofeenonderzoeksteamkaninschakelen.Dezeledenzoudengraagvernemenwatdegeschattekosten–jaarlijks–hiervanzullenzijn.Voortsvragenzijofdeborgingvandeherzieningbinnendebestaanderechtsinstitutiesopdezewijzewelvoldoendegewaarborgdblijft.Hetlijktdezeledenongewenstnaastdebestaandeinstitutiesindestrafrechts-spraakooknogeensnieuweorganisatiesteimplementeren.Deeltderegeringdiezienswijze?Watdeadviserendecommissiealsbedoeldinartikel462Svbetreft,wordenbijalgemenemaatregelvanbestuurnadereregelsgesteldbetref-fendeonderanderedesamenstelling,inrichtingenwerkwijzevandiecommissieenoverdeaandecommissieterbeschikkingtestellenfinan-ciëlemiddelen.DeledenvandeVVD-fractievernemengraagofhetparle-menthierbijookbetrokkengaatworden.Zonee,waaromniet?DeledenvandeVVD-fractiezijnhetermeeeensdatereenverplichteprocesvertegenwoordigingisdieeenaanzuigendewerkinghelpttevoor-komen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.58 DeledenvandeChristenUnie-fractiemerkenopdatdeprocureur-generaalbijdeHogeRaadbijhetnaderonderzoekeencommissieen/ofeenonderzoeksteamkaninschakelen.Taakvandecommissieisomteadviserenoverdenoodzaakvaneennaderonderzoekendevraagstellingvaneendergelijkonderzoek.Indezecommissiekunnenook(forensische)deskundigenkunnenwordenbenoemd.Kanderegeringnadertoelichtenwaaromenkeldemogelijkheidennietdeverplichtingisgeïntroduceerdomnaastjuristenookanderedeskundigenindecommissieoptenemen?Volgenshetvoorgesteldeartikel461Svkaneengewezenverdachtetervoorbereidingvaneenherzieningsaanvraagalleendaneenverzoekrichtentotdeprocureur-generaalbijdeHogeRaad,indienhijisveroor-deeldvooreenfeitwaaropnaardewettelijkeomschrijvingeengevange-nisstrafvantwaalfjarenofmeerisgesteld.Volgenshetvoorgesteldeartikel462,tweedelid,Svisdeprocureur-generaalverplichtomdecommissieomadviestevragenalsdegewezenverdachteisveroordeeldtotgevangenisstrafvantienjaarofmeer.Dezeledenverzoekenderege-ringnadertoetelichtenwaaromisgekozenvooreenondergrensendaarbijtevensintegaanwaaromdiegrenstenaanzienvandeadviesaan-vraagisgesteldoptienjaar.Dezeledenverzoekenderegeringdaarbijookintegaanopdevraaghoehetargumentvaneenverwachtewerklastzichverhoudttothetbeperkenvandemogelijkheideenhetvonnisvaneentenonrechteveroordeeldeverdachtetecorrigeren.Waaropisdeaannamevandeverwachtetoestroomvanverzoekenindiendegrenslagerofnietwordtgesteldgebaseerd,zovragendezeleden.6.3.EisentestellenaanverzoekentotnaderonderzoekDeledenvandeCDA-fractiestellendatuithetvoorstelvaltafteleidendatopeenverdachtedeplichtrustommetvoldoendeaanwijzingentekomendatermogelijkerwijseengrondistotherziening(artikel461,derdelid,ondera,Sv).Hierkaneenknelpuntliggen,wanteengewezenverdachtekaninbewijsnoodkomenteverkeren,zoalsindememorievantoelichtingookwordtonderkend.Waarzoueenverdachteeenberoepopkunnendoenomzijnherzieningsaanvraagvoldoendetekunnenonderbouwen,vragendeledenvandeCDA-fractie.Eenrechtsbijstandvoorzieningbiedthieromtrentimmersgeensoelaas.DeledenvandePvdA-fractievragenofderegeringdekritiekvanprof.dr.mr.G.G.J.Knoopsherkentdatgebrekaanfinanciëlemiddeleneenbelem-meringkanvormenvoorwellichttenonrechteveroordeeldepersonen?Klopthetdateralleenrechtsbijstandwordttoegekendvoorhetbestu-derenvanhetdossier,terwijleennovumperdefinitiebuitenhetdossierzit?ZijndeRadenvoordeRechtsbijstandvoldoendetoegerustopdespecifiekeaardvanherzieningsprocedures?DeledenvandeSP-fractiewijzenopdegelimiteerdetoegangtotverzoekentotnaderonderzoek.Erwordtgekozenvooreenveroordelingvooreenfeitwaaropnaardewettelijkeomschrijvingeengevangenisstrafvantwaalfjarenofmeerisgesteldenwaardoorderechtsordeernstigisgeschokt.Deledenachtendittebeperkt.Zozalbijvoorbeeldiemanddietenonrechteisveroordeeldwegensseksueelbinnendringenvaneengeestelijkgehandicaptmeisje(artikel243Sr)geenverzoektotnaderonderzoekkunnendoen.Deledenzijnvanmeningdatdewerklastgeenargumentmagzijnomeentenonterechteveroordeeldevooreenvreselijkmisdrijfalshiervooromschreveneennaderonderzoekteontzeggen.Iseronderzoekgedaannaardeteverwachtenwerklastbijanderecriteriaalsnuinhetwetsvoorstelgenoemd?Kanderegeringdekeuzevoorhetcrite-riumvantwaalfjaarkwantitatiefonderbouwen?Alshiergeenonderzoeknaarisgedaan,wilderegeringdaneendergelijkonderzoekalsnoguitlatenvoeren?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.59 Eenanderbezwaarvandezeledentegenhetwetsvoorstelisdatdeeffec-tievetoegangtotdenieuweherzieningsprocedureonvoldoendeisgewaarborgd.Tijdenshetrondetafelgesprekwerdgewezenopdeonmo-gelijkheidomvoorafforensischonderzoektelatendoenvanwegehetontbrekenvanvoldoendefinanciëlemiddelen.Zodoendekangeeninvul-linggegevenwordenaandevereisten«aanwijzingen»en«mogelijker-wijs».DeRaadvoorRechtsbijstandgeeftgeenvergoedingvoorditsoortonderzoek.Gaatderegeringhieropenigewijzeinvoorzien,zodaternietslechtssprakeisvaneentheoretischetoegangtotdeherziening?DeledenvandeChristenUnie-fractieverzoekenderegeringomeenreactieopdestellingvanprof.dr.mr.G.G.J.Knoopsdatwanneereenveroordeeldenietoverbepaaldefondsenbeschikt,terwijlhijeenlegitiembelangheeftbijhetindienenvaneenherzieningsverzoek,voorhemeenadequatemogelijkheidomtoegangtotdeHogeRaadtekrijgenontbreekt.Dezeledenverzoekenderegeringdaarbijiniedergevalintegaanopdevraagopwelkewijzeeengewezenverdachtenopditmomentaanspraakkanmakenoprechtsbijstand,devraagofdaartoevoldoendeexpertisebeschikbaarisvoorhetbeoordelenvanverzoekenomrechtsbijstandendevraagofdebeschikbarerechtsbijstandvoldoendekanwordengeachtalsbijvoorbeeldeennovumnietinhetbeschikbaredossiertevindenis,maardoorverderonderzoekonderbouwdzalmoetenworden.7.DebeslissingsruimtevandefeitenrechternaeenverwijzingDeledenvandeSGP-fractievragenwaarom,alsdeHogeRaadeenherzie-ningsaanvraaggegrondachtendezaakvooreenhernieuwdebehande-lingnaarhetgerechtshofheeftverwezen,indevoorgestelderegelinghetgerechtshofmeerarmslagkrijgtdanonderdehuidigeregelingvanwegehetbelangvandestraftoemeting.Welkefeitelijkebetekenismoetaanbedoeldeverruimingwordentoegekend,nuderegelwordtgehandhaafddatbijeenherzieningtenvoordelegeenstrafmagwordenopgelegddiedebijhetvernietigdearrestofvonnistebovengaat?8.FinanciëleparagraafDeledenvandeVVD-fractievragenwatdetotalekostenzullenzijndieditwetsvoorstelmetzichmeegaatbrengen.IIARTIKELGEWIJSArtikel473SDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatdegewezenverdachteaanwiekrachtensdevernietigdeuitspraakzijnvrijheidisontnomen,vanrechts-wegevrijisenonverwijldinvrijheidwordtgesteld,behoudenshetbepaaldeinartikel473waaringeregeldisdatdeHogeRaadeenbeveltotgevangenhoudingtegendegewezenverdachtekanuitvaardigen.Ishierbijrekeninggehoudenmetdewijzewaaropgedetineerdenworden«inge-deeld»inpenitentiaireinrichtingen,zovragendezeleden.Hetkanimmerszozijndateengewezenverdachtealenigefasenvanzijndetentieheeftdoorlopenenhierdoormoetwordenteruggeplaatstnaareeninrichtingvoorpreventief/kortgestraften.Datzouderesocialisatiekunnenbemoei-lijken.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.510 Artikel477DeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatinartikel477wordtvoorge-stelddat,indiendeHogeRaadzelfrechtdoet,hijoordeeltmeteenaantalvanmaarliefsttienraadsheren.Dezeledenvragenofdatnunietietsteveelis.Zesofachtzoutochvoldoendemoetenzijn,vindenzij.Artikel482DeledenvandeCDA-fractieconstaterendatinartikel482wordtvoorge-stelddereedsbetaaldeschadevergoedingen,dieonverschuldigdzoudenzijnbetaald,tenlastetelatenkomenvan’sRijkskas.Indememorievantoelichtingwordtopgemerktdatdatnietzoisindienderechterlijkedwalingisveroorzaaktdoorhetslachtoffer.Zoudieuitzonderingnietmoetenwordenopgenomenindewettelijkeregeling,zovragendezeleden.Devoorzittervandecommissie,DePater-vanderMeerDegriffiervandecommissie,NavaTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,32045,nr.511