Verslag Raad Algemene Zaken van 26 mei 2026

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202621 501-02Raad Algemene Zaken en Raad BuitenlandseZakenNr. 3428 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 juni 2026Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Algemene Zaken van 26 mei.De Minister van Buitenlandse Zaken,T.B.W. Berendsen kst-21501-02-3428ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 34281 VERSLAG RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN 26 MEI 2026 De Raad Algemene Zaken (RAZ) vond plaats in Brussel op dinsdag 26 meijl. De Raad sprak over strategic foresight, de voorbereiding voor deEuropese Raad (ER), EU-VK betrekkingen en het Meerjarig FinancieelKader (MFK). De Raad voerde eveneens een viertal landenspecifiekerechtstaatsdialogen. Afsluitend zijn in de Raad nog enkele onderwerpenaan de orde gekomen, waarbij de nieuwe Hongaarse regering haar inzetten aanzien van de rechtsstaat kort toelichtte. Daarnaast heeft Frankrijkaandacht gevraagd voor de beschikbaarheid van voldoende middelenvoor de ultraperifere regio’s en de overzeese landen en gebieden, geziende specifieke situatie en beleidsuitdagingen van deze gebieden. DeMinister van Buitenlandse Zaken nam deel. En marge van de Raad vondeen Intergouvernementele Conferentie (IGC) met Albanië plaats in hetkader van het toetredingsproces.Werkontbijt Ministers for the FutureDe Raad sprak over strategic foresight en hoe de EU zich richting 2040 kanversterken in een onzekere geopolitieke context. Daarbij werd gesprokenover welke concrete stappen nu al nodig zijn om de strategischeautonomie en weerbaarheid van de EU te vergroten. Hierover verscheneneerdere rapporten zoals het Draghi-, Letta- en het Ninistö-rapport. DeEuropese Commissie (hierna: Commissie) benadrukte het belang om overte gaan tot uitvoering en beleidskeuzes te maken in opvolging van dezerapporten. Ook ging de Raad in op de in maart jl. gepresenteerde Strategyon Intergenerational Fairness van de Commissie.Het belang van intergenerational fairness werd door alle lidstatenonderschreven. Nederland sloot zich hierbij aan en bracht daarbij debelangen van alle – inclusief oudere – generaties onder de aandacht. DeCommissie stelde dat crisisbeheersing niet een permanente werkwijzemoet worden en dat het van belang is om instrumenten te ontwikkelen dielange-termijn-besluitvorming ondersteunen. Lidstaten deden daartoemeerdere suggesties, waaronder a) interne versterking van de Unie doorbesluitvorming efficiënter te maken via meer QMV-besluitvorming(gekwalificeerde meerderheid), b) het vergroten van weerbaarheid doorde afhankelijkheden van de Unie systematisch te onderzoeken en in kaartte brengen, en c) het sneller sluiten van nieuwe partnerschappen metderde landen. Als concrete vervolgstappen noemden lidstaten demogelijkheid van een gezamenlijke foresight-oefening, betere kennis-deling en versterking van het EU-brede foresight-netwerk.Nederland is nauw betrokken bij het Europese foresight netwerk en deeltervaringen in Raadsverband en met de Commissie. Zo heeft deCommissie in de afgelopen jaren het foresight rapport besproken metbeleidsmakers van verschillende ministeries. Nederland zet erop in deuitwisseling met de Commissie zoals door deelname aan de jaarlijkseESPAS-conferentie of horizon-scanning voort te zetten. De Commissiehoudt overigens zelf de eindregie over het eigen jaarlijkse foresightrapport.Voorbereiding Europese RaadDe Raad besprak en stemde in met de agendering van de concept-agendaonderwerpen van de ER van 18 en 19 juni a.s. Ten aanzien vanOekraïne onderstreepten lidstaten, waaronder Nederland, de noodzaakvan blijvende politieke, financiële en militaire steun, inclusief implemen-tatie van het steunpakket van EUR 90 mld. een brede groep lidstaten riepop tot een 21ste sanctiepakket tegen Rusland. Daarnaast riepen veelTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 34282 lidstaten op tot voortgang in de toetredingsonderhandelingen, met zowelOekraïne als Moldavië. Enkele lidstaten vroegen daarnaast aandacht voorde EU-rol in eventuele vredesonderhandelingen.Onder het agendapunt globale economische uitdagingen benadruktenlidstaten, waaronder Nederland, het belang van het identificeren enmitigeren van strategische afhankelijkheden. In de discussie over het MFKpleitte een groep lidstaten enerzijds voor een ambitieus MFK terwijlanderen juist opriepen tot modernisering en een verlaging van het totalevolume.Aangaande het Midden-Oosten vroegen EU-lidstaten, waaronderNederland, aandacht voor een duurzame vrede in de regio, steun voordiplomatieke inspanningen om het conflict te beëindigen en het belangvan veilige doorvaart in de Straat van Hormuz. Ook sprak de Raad over desituaties in Libanon, de Westelijke Jordaanoever en Gaza.Op het terrein van veiligheid en defensie lag de nadruk op defensiepa-raatheid en synergie tussen de EU en de NAVO in aanloop naar deNAVO-top van 7 en 8 juli a.s. Op het vlak van migratie benadruktenlidstaten, waaronder Nederland, het belang van een zorgvuldige imple-mentatie van het Asiel- en Migratiepact.Tot slot verwelkomden lidstaten, waaronder Nederland, de agenderingvan illegale drugs en georganiseerde drugscriminaliteit, met een oproeptot een geïntegreerde aanpak van handel, witwassen en corruptie, envraagreductie, en vroegen zij om ER-conclusies die oproepen totcoherente EU-inzet richting landen die drugscriminelen herbergen en huninternationale verplichtingen niet nakomen.EU-VK betrekkingenDe Raad besprak de actuele stand van de EU-VK relatie, met aandachtvoor de implementatie van bestaande akkoorden (de Handels- enSamenwerkingsovereenkomst en het Terugtrekkingsakkoord) en devoortgang van lopende onderhandelingen over sanitaire en fytosanitairemaatregelen (SPS), het koppelen van emissiehandelssystemen (ETS) enjeugdmobiliteit (Youth Experience Scheme). Het streven is om deze drieonderhandelingen af te ronden voorafgaand aan de komende EU-VK-top,waarvoor de datum nog onbekend is. Ten aanzien van de lopendeonderhandelingen sprak de gehele Raad steun uit voor de strategie van deCommissie. Daarnaast werd potentiële verdere samenwerking tussen deEU en het VK op andere terreinen besproken, waaronder op het gebiedvan veiligheid. Nederland benadrukte het belang van een snelle start vande besprekingen over de integratie van het VK in de elektriciteitsmarkt vande EU. Ook verschillende andere lidstaten onderstreepten het belang vaneen akkoord op dit terrein en, gekoppeld hieraan, een financiële bijdragevan het VK aan het EU-cohesiebeleid. Op het gebied van jeugdmobiliteitbenadrukte Nederland het belang van inachtneming van nationalecompetenties. Met het oog op de toekomst onderschreef Nederland hetstrategische karakter van de relatie met het VK en sprak zich uit voor eenversterking van de relatie. Hierbij werd de wens tot een snel akkoord overdeelname van het VK aan de Ukraine Support Loan benadrukt.Meerjarig Financieel Kader (MFK)De Raad wisselde van gedachten over het volgend MFK (2028–2034). Defocus van de discussie lag op de rol die het volgende MFK kan spelen inde versterking van de interne markt. Het belang van die versterking werdbreed gedeeld en het MFK werd daarbij gezien als flankerend beleid. Veellidstaten, waaronder Nederland, wezen op het belang van hervormingenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 34283 en op het mobiliseren van privaat kapitaal. Daarnaast werden diverseMFK-programma’s genoemd als nuttig voor de interne markt, met nadrukop de Connecting Europe Facility. Een aantal landen uitte zorgen dat hetvoorgestelde Gemeenschappelijk Landbouwbeleid risico’s meebrengtvoor het gelijke speelveld en daarmee de interne markt kan schaden.Enkele landen, waaronder Nederland, verbonden bescherming van deinterne markt aan goed uitgeruste douanediensten. Dit is een extraargument om de douanerechten, die lidstaten mogen houden, niet teverlagen van de huidige 25 procent naar de door de Commissie voorge-stelde 10 procent in het volgend MFK. Naast het formele agendapuntgingen alle lidstaten breder op hun MFK-positie in, vooruitlopend op deaankomende ER waar het eerste onderhandelingsdocument (negobox)met getallen wordt verwacht. Enerzijds hielden lidstaten het pleidooi vooreen grotere omvang van het MFK, in het bijzonder voor meer middelenvoor de nationale en regionale partnerschap-plannen. Anderzijdsbenadrukte meerdere lidstaten, waaronder Nederland, juist de noodzaakom de omvang van het MFK fors te verlagen ten opzichte van hetCommissievoorstel en markeerden daarbij dat de voorgestelde moderni-sering van de EU-begroting overeind moet blijven.Rechtsstaatdialogen Frankrijk, Kroatië, Italië, en LetlandTijdens de Raad vond voor de vijftiende keer de landenspecifiekerechtstaatdialoog plaats op basis van de landenhoofdstukken uit hetrechtsstaatrapport van de Commissie. Deze keer stonden de landenhoofd-stukken van Frankrijk, Kroatië, Italië en Letland op de agenda. Zoalsgebruikelijk leidde de Commissie de afzonderlijke dialogen in met eenkorte samenvatting van haar bevindingen. De betreffende lidstaat gafdaarna een korte presentatie van de staat van de rechtsstaat in het eigenland, waarna een ronde van vragen en antwoorden volgde.Nederland intervenieerde namens de Benelux tijdens de bespreking vanFrankrijk, Kroatië en Italië. Voor het landenhoofdstuk van Frankrijk heeftNederland gevraagd naar de lessen die Frankrijk kan delen over de aanpakvan corruptie in havens. Tijdens de bespreking van het landenhoofdstukvan Kroatië merkte Nederland het belang van de bescherming vanjournalisten op. Tot slot heeft Nederland bij de bespreking van hetlandenhoofdstuk van Italië gevraagd naar de problematiek van de lengtevan procedures, en de timing van de oprichting van een nationalemensenrechteninstelling.AOB: rechtsstaat HongarijeHongarije gaf tijdens deze Raad aan dat de nieuwe Hongaarse regeringzich inzet voor de bescherming van de Europese waarden en het herstelvan de rechtsstaat. Hongarije benoemde enkele maatregelen waarmomenteel aan wordt gewerkt, waaronder de deelname aan het EuropeesOpenbaar Ministerie en de opheffing van het Soevereiniteitsbureau. Ookwees Hongarije op de herroeping van het besluit tot terugtrekking uit hetInternationaal Gerechtshof (ICC). Tijdens de RAZ van 16 juni a.s. wordt delopende artikel 7-procedure besproken en licht Hongarije de voortgangverder toe.Intergouvernementele Conferentie AlbaniëEn marge van de RAZ vond de 8ste Intergouvernementele Conferentie(IGC) met Albanië plaats. Tijdens de IGC werden de closing benchmarksvoor de rechtsstaatshoofdstukken 23 en 24 van Cluster 1 aan Albaniëgecommuniceerd. Albanië moet voldoen aan deze closing benchmarksvoordat de twee rechtsstaatshoofdstukken aan het einde van hetTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 34284 toetredingsproces gesloten kunnen worden. Met het vaststellen vanclosing benchmarks is Albanië in het toetredingsproces overgegaan tot defase waarin onderhandelingshoofdstukken onder voorbehoud kunnenworden gesloten. Verschillende lidstaten verwelkomden de voortgang vanAlbanië in het EU-toetredingsproces en riepen Albanië op om werk teblijven maken van hervormingen. Nederland sprak mede namensDuitsland, België en Luxemburg en wees in de gezamenlijke interventieop het belang van toewijding van Albanië aan het versterken van derechtsstaat en corruptiebestrijding en onderstreepte dat EU-waarden ookin de praktijk gebracht moeten worden.Herstel- en Veerkrachtplan SpanjeTijdens het tweeminutendebat RAZ van woensdag 20 mei jl. informeerdeKamerlid van der Lee naar de berichtgeving over de vermeende onrecht-matige besteding van gelden uit het Spaanse Herstel- en Veerkrachtfaci-liteit (HVF) aan pensioenen. De berichtgeving refereert aan bevindingenvan de Spaanse Rekenkamer. De Spaanse Rekenkamer constateert dat deSpaanse regering EUR 2,4 miljard aan middelen, ontvangen uit de HVF,had ingezet voor de financiering van onder andere pensioenuitgaven. DeSpaanse Rekenkamer heeft kritiek op de nationale begrotingssystematiek,specifiek de juridische onderbouwing voor de kasschuif die ten grondslaglag aan deze uitgaven. De Spaanse Rekenkamer heeft geen kritiek op derechtmatige besteding van HVF-middelen. De Europese Commissie heeftbevestigd dat er geen sprake was van onrechtmatig gebruik vanHVF-middelen. Uitbetaling uit de HVF vindt plaats op basis van hetbehalen van vooraf geformuleerde mijlpalen en doelstellingen bij deimplementatie van mijlpalen en doelstellingen. De Commissie heeftbevestigd dat Spanje de nodige mijlpalen en doelstellingen heeft behaalddie vereist waren om deze middelen te ontvangen. Het is aan Spanje zelfom de investeringsprojecten waarop de mijlpalen en doelstellingbetrekking hebben te voorzien van financiering in geval van een tekort alsgevolg van een kasschuif.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 21 501-02, nr. 34285