Definitief Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 592Defensienota 2024 – Sterk, slim en samenNr. 55 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 december 2025Eind mei heb ik uw Kamer het ontwerp-NPRD gestuurd (Kamerstuk36 592, nr. 17). Nu bied ik uw Kamer het definitieve NPRD aan. Met ditNPRD wordt voor Nederland concreet zichtbaar wat de gevolgen zijn vande fundamenteel veranderde veiligheidssituatie in Europa. Het NPRDvormt – met de bestaande defensielocaties en -gebieden – een samen-hangend geheel van fysieke ruimte en milieuruimte dat onze krijgsmachtnodig heeft om haar grondwettelijke taken uit te voeren en gereed te zijnvoor het beschermen van wat ons dierbaar is.In de afgelopen maanden zijn de nodige stappen gezet om tot dedefinitieve invulling van de ruimtelijke plannen van Defensie te komen. Inaanvulling op het al uitgebreide planMER-onderzoek zijn er – mede naaraanleiding van het advies van de Commissie MER – aanvullende enverdiepende onderzoeken uitgevoerd. Ook is weer een landelijke rondevan informatiebijeenkomsten en webinars georganiseerd. Defensie heeftbijna 2.000 zienswijzen mogen ontvangen op het ontwerp-NPRD en dezezorgvuldig beantwoord. Deze antwoorden zijn opgenomen in de bijge-voegde Nota van Antwoord. De zienswijzen hebben op een aantalonderdelen tot aanpassing van het NPRD geleid. En ook nu is weer eenronde van bestuurlijke overleggen met alle provincies en betrokkengemeenten gevoerd voorafgaand aan besluitvorming door het kabinet.Hiermee heeft het kabinet de definitieve keuze voor de noodzakelijkeruimtelijke uitbreidingen van Defensie onderbouwd kunnen nemen. Hetkabinetsbesluit heeft niet geleid tot andere locatiekeuzes ten opzichte vanhet ontwerp-NPRD. Ook zijn geen locaties bij nader inzien onmogelijkgebleken. Wel is de invulling van de behoefte op een aantal locatiesaangepast of zijn de aandachtspunten voor de verdere uitwerkingaangevuld. Ter ondersteuning van deze wijzigingen in het NPRD zijn ookwaar nodig de op 23 mei 2025 gevestigde voorkeursrechten beperktgewijzigd. kst-36592-55ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 592, nr. 551 Daarmee blijft de behoefte aan een nieuw terrein voor het opleiden,oefenen en trainen met explosieven de enige behoefte die niet in zijngeheel kon worden ingevuld met het NPRD. Daarnaast zijn erzes behoeftes die gedeeltelijk worden ingevuld en twee behoefteswaarvoor de noodzaak is komen te vervallen. Met de aanwijzing van dedefinitieve locaties voor het NPRD door het kabinet, kan het kabinetdefinitief duidelijkheid geven dat eerder in het kader van het NPRDonderzochte locaties niet worden aangewezen.Voor het overgrote deel van de defensiebehoeftes heeft het kabinet nudefinitieve locaties kunnen aanwijzen. Omdat voor een negental behoeftesnog nader onderzoek is gedaan in de afgelopen maanden wijst het kabinethiervoor nu ontwerp-voorkeursalternatieven aan. Omwonenden enbelanghebbenden krijgen zo de mogelijkheid om zich in een inspraakpro-cedure hier nog over uit te kunnen spreken. Eén van deze negen behoef-tes betreft de benodigde fysieke uitbreiding van Lelystad Airport voor destationering van jachtvliegtuigen. In aanvulling op de voorkeursrechtendie zijn gevestigd bij de vaststelling van het ontwerp-NPRD wordt nu ookvoorkeursrecht gevestigd voor deze grondgebonden uitbreiding vanLelystad Airport voor het militaire medegebruik.Met het NPRD is het gelukt om de noodzakelijke ruimte voor Defensiepassend te maken met de andere rijksbrede behoeften die ook een plekmoeten krijgen. In de ontwerp Nota Ruimte zijn de defensiebehoeftesingepast in het geheel aan ruimtelijke belangen. Daarbij wordt zoveel alsmogelijk gekozen voor multifunctioneel gebruik van ruimte. Dit geldt metname voor natuur, maar ook wordt gekeken naar in hoeverre agrarischmedegebruik mogelijk is op de huidige en nieuwe militaire oefenter-reinen.Het kabinet wijst in het NPRD Lelystad Airport definitief aan als locatievoor de ruimtelijke inpassing van de behoefte «toename gebruikjachtvliegtuigen». De uitwerking wordt nu ter hand genomen waarbijrekening wordt gehouden met maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak.Een definitief integraal besluit over de gecombineerde benutting vanLelystad Airport door jachtvliegtuigen en groothandelsverkeer is aan eenvolgend kabinet.De keuzes in het NPRD hebben in een aantal gevallen forse impact opbewoners en eigenaren van bedrijven in Nederland. Dit geldt zeker voorde bewoners en eigenaren van bedrijven die direct worden geraakt.Defensie heeft dit zoveel mogelijk proberen te beperken, maar kan dit nietaltijd voorkomen. De impact hiervan op bewoners en betrokkenen is zeergroot. Daarom heb ik hiervoor een proces ingericht dat aan deze impactzo goed mogelijk recht doet. Als Staatssecretaris heb ik veel bezoekengebracht aan direct getroffen bewoners en eigenaren van bedrijven enkeukentafelgesprekken met deze mensen gevoerd. Met als doel om desituatie ter plekke goed te begrijpen en om de betrokkenen een zo goedmogelijk perspectief te kunnen bieden. Dat perspectief is gericht opzorgvuldigheid, snelheid en waar passend volledige schadeloosstelling.Het NPRD is van groot en urgent belang voor de noodzakelijke groei enversterking van de krijgsmacht. Het is gelukt om in relatief korte tijd voorhet overgrote gedeelte van de behoeftes de definitieve locaties aan tewijzen. Dit kon alleen dankzij de positieve houding en het besef vanurgentie van bestuurders van de medeoverheden.Tempo blijft nodig nu we naar de volgende fase gaan, de realisatie. Ermoet nog veel gebeuren om de behoeftes te realiseren. Uw Kamer,Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 592, nr. 552 medeoverheden en betrokkenen kunnen ervan op aan dat dat metdezelfde snelheid, zorgvuldigheid en transparantie wordt uitgevoerd. Inhet belang van vrede, veiligheid en de bescherming van Nederland.De Staatssecretaris van Defensie,G.P. TuinmanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 592, nr. 553