Reactie op verzoek commissie over de brief gemeente Utrecht inzake Tracébesluit A27/A12

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 AVaststelling van de begrotingsstaat van hetMobiliteitsfonds voor het jaar 2025Nr. 22 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 november 2024InleidingOp het verzoek van 22 november 2024 van de vaste commissie voorInfrastructuur en Waterstaat1 ontvangt u hierbij een inhoudelijke reactieop de brief van het college van burgemeester en Wethouders van degemeente Utrecht aan de gemeenteraad van Utrecht over het TracébesluitA27/A12 Ring Utrecht van 20 november 2024.De teleurstelling bij de regio over het afwijzen van hun alternatief isbegrijpelijk. De inhoud laat echter geen andere keuze. Hierbij ontvangt ueen toelichting waarom dit alternatief niet kan worden uitgevoerd.De Ring Utrecht is van groot belang voor doorgaand en voor bestem-mingsverkeer (draaischijf Nederland). Op zowel de A27 als de A12passeren gemiddeld op een doordeweekse dag ongeveer 220.000voertuigen. Het verkeer komt uit diverse richtingen samen. Dehoeveelheid verkeer neemt ook op de langere termijn verder toe.Daardoor zal de vertraging door files naar verwachting ongeveerverdrievoudigen en verslechtert de verkeersveiligheid. In de regio Utrechtis er bovendien een grote woningbouwopgave.In 2016 is het Tracébesluit A27/A12 Ring Utrecht vastgesteld. Hieraanvoorafgaand heeft een alternatievenafweging plaatsgevonden. Daarbij zijnook alternatieven onderzocht waarbij de bak niet wordt verbreed. Dezevoldeden niet aan de doelstellingen voor verkeersveiligheid endoorstroming. Hier zijn vele debatten met de Tweede Kamer overgeweest. Een Kamermeerderheid heeft zich voor het plan voor deverbreding uitgesproken. De totstandkoming van het voorkeursalternatief12024Z19025 kst-36600-A-22ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 221 en het trechteringsproces zijn ook gedocumenteerd en voorgelegd aanonder meer de commissie Schoof en de Commissie m.e.r. en toegestuurdaan de Tweede Kamer2.Beoordeling regio- alternatiefIk realiseer mij dat Utrechters zeer verknocht zijn aan Amelisweerd. Medeom deze reden heeft de regio eind vorig jaar een alternatief voor deaanpak van de Ring Utrecht gepresenteerd, waarbij de bak bij Amelis-weerd niet wordt verbreed. Het vorig jaar door de regio gepresenteerdealternatief is getoetst. Op basis hiervan hebben gesprekken met de regioplaatsgevonden en is het resultaat van de toets ook bestuurlijk met deregio besproken. De Kamer heeft de toets van het alternatief ontvangen3.Zoals eerder aangegeven aan de Kamer zijn het Alternatief, en eerdereonderzochte varianten, niet gelijkwaardig aan het Tracébesluit. Het doorde regio gepresenteerde alternatief is onvoldoende verkeersveilig, draagtniet voldoende bij aan het bereikbaarheidsprobleem en voldoet niet aande eisen voor het ontwerp voor snelwegen. Gezien de in de eerdere briefen het bevindingenrapport genoemde punten acht ik een positievebesluitvorming over het regio- alternatief niet haalbaar. Ook zou het leidentot vertraging, zonder voldoende zicht op een reële oplossing en daarmeetot een risico voor andere besluitvormingstrajecten. Onder andere ookover woningbouw in Utrecht. In de eerdere alternatievenafweging is eenvariant met 12 rijstroken binnen de bak, zoals opgenomen in het Alter-natief van de regio, al meermaals uitgebreid onderzocht. Steeds isvastgesteld dat deze varianten niet verkeersveilig zijn4. Daarom wordt aanhet Tracébesluit vastgehouden. Omdat het alternatief niet veilig reali-seerbaar is wil ik het alternatief ook niet uitvoeren.Onderstaand ga ik in op de belangrijkste punten van de gemeente.Alternatief niet verkeersveiligDe gemeente geeft aan dat het regioalternatief ongeveer even verkeers-veilig is als het Tracébesluit. Het alternatief ontwerp is voor verkeersvei-ligheid niet gelijkwaardig ten opzichte van het Tracébesluit. Het ontwerpvoldoet op belangrijke onderdelen niet aan de richtlijnen voor eenverkeersveilig ontwerp en de Europese Overeenkomst inzake interna-tionale hoofdverkeerswegen5. Ook niet bij de door de regio voorgesteldesnelheid van 80 km/uur. In het alternatief wordt het ontweven van verkeerlosgelaten (belangrijk voor verkeersveiligheid en doorstroming). Derijstroken zouden met het alternatief te krap worden6. In combinatie metde vele wisselingen van (vracht)verkeer uit verschillende richtingen overzes rijstroken op een te kort wegvak maakt dat het verkeer niet verkeers-veilig kan worden afgewikkeld. In het alternatief zijn vluchtstrokenopgenomen, maar deze vluchtstroken zijn te smal om uit te kunnenstappen en te vluchten bij calamiteiten. Verschillende bochten in hetalternatief zijn te scherp met een te sterke helling. Het Bevindingenrapport2Dit valt onder meer terug te lezen in «De Gids bij het proces van probleemverkenning naarontwerpTracébesluit (2005–2016)» (par. 3.4.1 en Hoofdstuk 5), de Toelichting bij het TB2020 (p.204 en 205).3Kamerstuk 36 600 A, nr. 15, Bijlage Bevindingenrapport Alternatief Ring Utrecht.4In opdracht van de gemeente Utrecht is in 2013 door Witteveen + Bos een variant verkend met2x6 rijstroken in de bak. Deze voorgenoemde alternatieven, en andere varianten met 2x6rijstroken zoals SUUNTA 1 en SUUNTA 2, zijn afgevallen omdat ze onvoldoende verkeersveiligzijn.5ROA ontwerprichtlijnen en verplichtingen uit de Europese Overeenkomst inzake internationalehoofdverkeerswegen (ook wel bekend als AGR verdrag).6In het alternatief worden rijstroken van 3,30 m gehanteerd tegenover de eis van 3,50 m.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 222 geeft aan dat een snelheidsverlaging naar 80 km/uur in combinatie meteen weefvak leidt tot een negatief effect op de verkeersveiligheid. Hetgeheel is voor de weggebruiker onoverzichtelijk en niet veilig. Deverkeersveiligheidsanalyse in het regio- voorstel is methodisch gezien nietop een juiste manier uitgevoerd7. In het proces rond het huidige Tracébe-sluit zijn ook alternatieven onderzocht binnen de bak, waarbij demaximumsnelheid wordt verlaagd. Deze alternatieven zijn afgevallenomdat ze onvoldoende basis bieden voor een verkeersveilig ontwerp. Bijhet regioalternatief is dit ook de conclusie.Bereikbaarheid en doorstromingIn het regio- alternatief wordt ingezet op reductie van automobiliteit.Daarbij is vanuit de regio aangegeven dat de daarvoor voorgesteldemaatregelen onlosmakelijk onderdeel uitmaken van het alternatief. Onderandere wordt daarvoor uitgaan van de invoering van Betalen NaarGebruik (kilometerheffing). Dit past niet binnen de bestaande met deKamer afgestemde uitvoeringskaders (de door de Kamer aangenomenmotie Van Kent dat geen vorm van rekeningrijden moet wordeningevoerd8). Ook is een variant gepresenteerd zonder Betalen NaarGebruik. Hierbij zijn de effecten in reductie van autoverkeer door degenomen maatregelen echter sterker dan op basis van eerdere studiesaannemelijk wordt geacht.Vertraging oplossen problematiek/impact woningbouwHet Tracébesluit A27/A12 Ring Utrecht is het uitgangspunt voor alleactuele (woningbouw) plannen. De gemeente geeft aan dat het regio-voorstel sneller zou zijn te realiseren. Het regio- voorstel wijkt dusdanig afdat dit naar verwachting een nieuw voorkeursbesluit en een nieuwTracébesluit vergt. Het is de verwachting dat het 5–7 jaar zal duren om hetregio- alternatief uit te werken. Potentieel kan dit gevolgen hebben voorde woningbouw. Het ontwerp wijkt teveel af om binnen de lopendeprocedure van het Tracébesluit te kunnen worden opgenomen alswijziging. Reeds vastgestelde en nieuwe (woningbouw)plannen in en rondUtrecht gaan uit van realisatie van het Tracébesluit. Bij het starten van eennieuwe procedure voor een alternatief ontbreekt de verkeerskundige enjuridische onderbouwing (het huidige Tracébesluit) voor deze plannen enprojecten. De bereikbaarheidsopgave voor de plannen wordt groter.Nieuwe uitgangspunten onder de Omgevingswet leiden naar verwachtingtot minder of lagere geluidschermen dan in het Tracébesluit9.Natuur en LandschapIn het Tracébesluit zoals het nu bij de rechter ligt, wordt een strook bomengekapt en de natuur uitgebreid. In het alternatief wordt deze strook nietgekapt. Weliswaar moet voor het Tracebesluit een strook bomen wordengekapt. Daar staat tegenover dat de weg in het Tracébesluit deels eengroene overkapping krijgt. De natuur die verdwijnt wordt meer dangecompenseerd. Het eindplaatje is daarmee groener dan het nu is en datvind ik van groot belang.7Een analyse is opgenomen in het eerder aan de Kamer toegezonden bevindingenrapport overhet regio- alternatief (Kamerstuk 36 600 A, nr. 15, bijlage Bevindingenrapport Alternatief RingUtrecht). O.a. is het methodisch onjuist dat risicolocaties van verschillende gradaties wordenopgeteld. Een locatie met een groot risico weegt even zwaar als een locatie met gemiddeldrisico.8Kamerstuk 32 800, nr. 86.9Dit heeft inhoudelijk gevolgen voor de invulling van de geluidsanering en de doelmatigheidsaf-weging voor nieuwe geluidschermen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 223 Ten slotteHet Tracébesluit ligt nu bij de rechter. Het is nu eerst aan de rechter om toteen oordeel te komen. Dit is van belang om op korte termijn duidelijkheidte krijgen over de aanpak van de Ring Utrecht. Vertraging vind ikongewenst. Daarom wordt aan het Tracébesluit vastgehouden. Omdat hetalternatief niet veilig realiseerbaar is wil ik het alternatief ook nietuitvoeren.Graag blijf ik met de regio in gesprek over de brief over het Tracébesluiten de brede mobiliteitsopgave in de regio Utrecht.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,B. MadlenerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 A, nr. 224