Onderzoek naar de economische draagkracht van de schapensector

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 973Toekomst veehouderijNr. 266 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 april 2025De schapensector in Nederland staat onder druk. Onder andere vanwegede recente uitbraak van blauwtong heb ik onderzoek laten doen naar deeconomische draagkracht van de sector. Hierbij stuur ik u de eindrap-portage van het onderzoek dat is uitgevoerd door Connecting Agri & Foodnaar de economische draagkracht van de schapensector en geef ik mijnreactie op het rapport. Ik kom hiermee tegemoet aan de toezegging aande heer Van Campen in het debat Zoönosen & Dierziekten van 6 februarijongstleden (TZ202502-152). Ik verstuur deze brief mede namens deStaatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.De conclusies van het rapport zijn stevig en vragen actie. Het rapportconcludeert dat de schapensector beperkt economische draagkracht heeft.Schapenhouders halen gemiddeld genomen een zeer laag inkomen uithun bedrijf en daardoor neemt het aantal schapen in Nederland gestaagaf. Bij ongewijzigd beleid zal de omvang van de sector verder afnemen enzal de schapenhouderij in sommige regio’s niet of nauwelijks meeraanwezig zijn. Belangrijke redenen die in het rapport genoemd wordenzijn de afname van beschikbare grond voor schapenhouders in Nederlanden meer recent de gevolgen van de komst van de wolf. De blauwtonguit-braak heeft voor individuele schapenhouders grote gevolgen gehad, maarde verwachting in het rapport is dat de gevolgen hiervan voor de langetermijn beperkt zijn.Ik vind deze conclusies zeer zorgwekkend. De schapenhouderij heeft eenbelangrijke publieke waarde. Ze speelt een waardevolle rol in natuur- enlandschapsbeheer. Daarnaast draagt de sector bij aan de voedselpro-ductie. Daarom wil ik mij samen met de sector inzetten voor het behoudvan deze sector. Ik heb hier op 16 april jl. met vertegenwoordigers van desector over gesproken. kst-28973-266ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 973, nr. 2661 Er is geen simpele oplossing om de negatieve trend te keren. Dit vraagtom een langetermijnaanpak gericht op de verschillende factoren die hetverdienmodel van de schapenhouder bepalen.Ik voel de urgentie om met een aanpak te komen die erop is gericht om deschapensector op lange termijn te behouden. Daarom heb ik eenActieplan Schaap uitgewerkt. Hieronder licht ik dit actieplan toe.Mijn aanpak bestaat uit de volgende onderdelen:1. Afspraken over beloning van publieke diensten die schapen-sector levert De schapensector levert publieke diensten in het kader van natuur- enlandschapsbeheer. Het is essentieel dat de vergoeding hoog genoeg is omdit rendabel te kunnen doen en dat bijvoorbeeld afspraken in pachtcon-tracten hieraan bijdragen. Dat vraagt een gezamenlijke inzet van terreinbe-herende organisaties, andere grondeigenaren, decentrale overheden ende schapensector. Ik zal een aanjager benoemen die met deze partijen zalverkennen welke afspraken zij met elkaar kunnen maken. Onderdeel vandeze verkenning moet in ieder geval zijn dat betrokkenen kijken naarmogelijkheden om te zorgen dat de schapensectorvolwaardig wordt beloond voor werk met bijzondere maatschappelijkewaarde, zoals begrazing in natuurgebieden en op zeedijken. In deverkenning kan worden voortgebouwd op gesprekken die in het kader vanhet landbouwakkoord zijn gevoerd aan de sectortafel schapenhouderij. Deaanjager zal op zo’n kort mogelijke termijn aan de slag gaan.Daarnaast zal ik in goed overleg met provincies verder onderzoeken welkeinstrumenten, zoals binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid enAgrarisch Natuur en Landschapsbeheer, een bijdrage kunnen leveren aande waardering van publieke diensten die de schapensector levert.2. Vergroten van de markt voor duurzame producten van deschapensector Naast een vergoeding voor publieke diensten is het belangrijk dat ervoldoende betaald wordt vanuit de markt voor de duurzame productendie de schapensector levert. De inzet van mij en van de sector is om via demarkt de vraag naar deze producten te stimuleren. Ik wil de sectorondersteunen in deze benodigde marktontwikkeling. Mijn streven hierbijis dat eerder opgedane ervaringen in het Marktprogramma Verduur-zaming Dierlijke Producten benut worden en uitvoering efficiënt gebeurtdoor activiteiten waar mogelijk te combineren. Voor de ondersteuning vande marktontwikkeling voor duurzame producten van de schapensectortrek ik voor de periode t/m 2027 € 275.000 euro uit, wat in lijn is met deondersteuning van andere sectoren in het Marktprogramma. In 2027 zal ikbesluiten of verdere steun na 2027 benodigd is.3. Korte-termijn ondersteuning Deze acties zijn gericht op de lange termijn. Onder meer vanwege deblauwtonguitbraak vallen de financiële resultaten van de afgelopen jarensterker tegen en dreigt voor sommige bedrijven een continuïteitspro-bleem. Als tegemoetkoming daaraan heb ik besloten de I&R heffingenover de jaren 2024 en 2025 niet te innen voor UBN schaap, en bijbeho-rende geboorte- en aanvoermeldingen. Dit levert de sector circa € 2,2miljoen op. Het gaat hierbij om vaak relatief kleine bedragen per bedrijf.Toch vind ik het van belang om ook op deze manier te tonen dat ik alleTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 973, nr. 2662 mogelijkheden aan wil grijpen om de sector te helpen. Tegelijkertijd werkik hard aan structurele oplossingen op lange termijn.Met de acties in deze brief werk ik mogelijkheden uit om de sector teondersteunen. Hierbij blijf ik uiteraard in goed overleg met de sector.Daarnaast heeft de terugkomst van de wolf ingrijpende gevolgen voorschapenhouders. Ik vind het daarom belangrijk om hen, samen met deStaatssecretaris van LVVN en provincies, daarin zo veel mogelijk teondersteunen. Het rapport onderstreept nogmaals het belang van degezamenlijke Landelijke Aanpak Wolven (Kamerstuk 33 576, nr. 405).VervolgMet deze inzet ga ik samen met de sector aan de slag. Ik vind het vangroot belang dat deze waardevolle sector een volwaardig toekomstper-spectief heeft en houdt. Daar draag ik graag met volle inzet aan bij.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. WiersmaTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 973, nr. 2663