Regio Deals openstelling zesde tranche

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 697Gebiedsgerichte economische perspectieven enRegionaal Economisch BeleidNr. 154 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR VOLKSHUISVESTING EN RUIMTE-LIJKE ORDENING Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 juli 2024Het nieuwe kabinet heeft in haar recent gepresenteerde hoofdlijnenak-koord met «Hoop, Lef en Trots» vastgesteld dat elke regio telt.1 Dit gaatover vele aspecten zoals de leefbaarheid en bereikbaarheid van een regiowaarbij we vinden dat de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven,kennisinstellingen naar een volgend niveau getild moet gaan worden.Voordat we daar zijn, is het belangrijk om het huidige programma van deRegio Deals doorgang te laten vinden. In deze brief zal de aanpak van dezesde tranche van de Regio Deals toegelicht worden.Brede welvaartIn de Regio Deals staat het verbeteren van brede welvaart centraal. Bredewelvaart gaat over de kwaliteit van leven, wonen, werken van inwoners enondernemers, zowel in het «hier en nu» als ook «later».2 In de voortgangs-rapportage2 is hier meer over te lezen. Die brede welvaart is hetuitgangspunt van de voorgaande vijf tranches. Het is belangrijk breder tekijken dan hoe het economisch gaat en ook naar welvaart en welzijn tekijken. Met andere woorden, naar aspecten die onze samenleving bindt enwat mensen waardevol vinden, zoals gezondheid, sociale verbondenheiden veiligheid.1Hoofdlijnenakkoord HOOP, LEF EN TROTS | Tweede Kamer der Staten-Generaal «Er wordtgeïnvesteerd in structurele samenwerking met de regio. De bestaande regiodeals worden inoverleg met het bedrijfsleven, kennisinstellingen en decentrale overheden uitgebouwd totstrategische investeringsagenda’s met afspraken over wonen, bereikbaarheid, onderwijs eneconomie. Belangrijke gezamenlijke programma’s zoals het «Nationaal ProgrammaLeefbaarheid en Veiligheid» en «Elke Regio Telt», worden doorgezet. Nederland beschouwt hetCaribisch deel van het Koninkrijk als waardevol.»2Al deze aspecten komen terug in de regionale Monitor Brede Welvaart, waarin het CBS jaarlijkseen overzicht geeft. Eind 2022 publiceerde het CBS de nieuwe editie van deze monitorRegionale Monitor Brede Welvaart 2022 (https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/regionale-monitor-brede-welvaart). kst-29697-154ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1541 Zesde en laatste trancheVoor alle zes tranches van de Regio Deals is in totaal € 1.8 miljardbeschikbaar gesteld. De eerdere Regio Deals in voorgaande trancheslieten zien dat regionale overheden, kennis- en culturele instituten,ondernemers en maatschappelijke organisaties samen in staat zijnkrachtige en prachtige aanpakken en projecten te realiseren die passen bijde opgave en het DNA van het gebied. In de afgelopen voortgangsrap-portage van 7 mei jl. is uw Kamer nader geïnformeerd over de stand vanzaken tot en met 2023.3 Hier zijn vele mooie voorbeelden te vinden entoegelicht.Nu ben ik bij het uitschrijven voor de aanpak van de zesde en laatstetranche. Net als in de eerdere tranches staat de kracht van de regio hierbijcentraal. Het beschikbare bedrag in de zesde tranche is bijgesteld van€ 257,1 miljoen naar € 244,3 miljoen. In het hoofdlijnenakkoord is eenbudgetkorting van 10% afgesproken op specifieke uitkeringen vanaf 2026,deze korting is van toepassing op de tweede helft van de uitkering voorRegio Deals in de zesde tranche. Met deze brief informeer ik u over deaanpak van de zesde tranche Regio Deals.Aandacht voor kwetsbare regio’sNet als in tranches 4 en 5, is er bij de selectie speciale aandacht voorkwetsbare regio’s waar de brede welvaart onder druk staat. In hetverantwoordingsonderzoek 2023 schreef de Algemene Rekenkamer dathet in de vierde tranche niet duidelijk was om welke regio’s dat ging, ofwat de definitie van kwetsbaarheid is.4 Het kabinet kijkt op verschillendemanieren naar kwetsbaarheid van een regio. Op financieel vlak kunnenkwetsbare regio’s afwijken van het criterium van evenredige cofinan-ciering. Financiële kwetsbaarheid kan bijvoorbeeld blijken uit kerngetallenzoals schuldquote, solvabiliteit, en de begroting van gemeenten.Kwetsbaarheid kan zich ook uiten op het vlak van de capaciteit diebeschikbaar is voor het opstellen van een propositie. Als daar gebrek aanis, bijvoorbeeld doordat de menskracht ontbreekt, kunnen regio’s eenberoep doen op de dealmakers van het Ministerie van Volkshuisvesting enRuimtelijke Ordening5 om intensiever mee te denken over de opgaven,aanpak en samenwerking in de regio vanuit het brede welvaartskader. Eenderde zienswijze is de mate waarin de brede welvaart onder druk staat.Kwetsbaarheid kan ook in kaart gebracht worden met behulp van deMeervoudige Achterstandsindex (MDI)6. Hieruit kan blijken of er concen-tratie en/of stapeling is van achterstanden, en er dus sprake is van lagerebrede welvaart. Het kan ook zijn dat de brede welvaart in de toekomstonder druk kan komen te staan door bijvoorbeeld vergrijzing,ontgroening, verstedelijking, of dalende kwaliteit van de natuur. Andereinvalshoeken zijn bijvoorbeeld dat groepen inwoners niet meeprofiterenvan de welvaart in een regio, of dat één aspect zoals de economischegroei ten koste gaat van het andere aspecten zoals de sociale cohesie. Dedoelstellingen van het programma van de Regio Deals blijven centraalstaan, namelijk het verbeteren van samenwerking in de regio en tussenhet rijk en de regio, met brede welvaart als uitgangspunt. Daarbij is het3Aanbiedingsbrief bij voortgangsrapportage Regio Deals 2023 | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl4Bijdrage aan brede welvaart door Regio Deals onduidelijk | Nieuwsbericht | AlgemeneRekenkamer5In de eerste Regio Deals viel het programma onder het Ministerie van LNV, tot en met tranche 5viel het onder de verantwoordelijkheid van de Minister van BZK, per juli 2024 onder deverantwoordelijkheid van de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.6Werelden van verschil. Achterstandproblematiek in Nederland in kaart gebracht - Het PON &Telos (hetpon-telos.nl)Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1542 belangrijk te blijven leren.7 Alle regio’s kunnen dus in aanmerking komenvoor een Regio Deal in deze zesde en laatste tranche. Daarbij wil ik welrekening houden met regio’s waar de brede welvaart onder druk staat ennog geen Regio Deal is geweest.Afwegingskader zesde tranche Regio DealsNet als in de vorige vijf tranches, vormen de integrale voorstellen van deregio’s de eerste stap en het uitgangspunt voor de Regio Deals. Dezevoorstellen worden beoordeeld door de betrokken departementen metbehulp van het onderstaande afwegingskader.Het kabinet zal op basis van een integrale beoordeling besluiten over eenvoorlopige toekenning van budget voor de indieners van de Regio Deals.Vervolgens zullen de betrokken departementen en de geselecteerderegio’s samen een concrete, te ondertekenen Regio Deal uitwerken(convenanten). In partnerschap werken aan maatschappelijke opgavenstaat hierbij centraal.Waarbij de regio zelf het best voor ogen heeft welkeopgaven er in een regio spelen en welke aanpak daarop goed aansluit. Deaanpak moet een bijdrage leveren aan het vergroten van de bredewelvaart in die regio.Regio’s die in de vorige kabinetsperioden een Regio Deal sloten, en regio’swaarvan het voorstel voor de vorige tranche niet geselecteerd was,kunnen ook in deze zesde tranche opnieuw een voorstel indienen. Bij debeoordeling van voorstellen uit regio’s die in de vorige kabinetsperiode aleen deal sloten, zal rekening gehouden worden met de fase van de noglopende Regio Deal. In de selectie van alle Regio Deals wordt gekekennaar een evenwichtige verdeling van de toe te kennen middelen overNederland. Daarnaast is speciale aandacht voor regio’s waarin de bredewelvaart onder druk staat. Bovendien wordt zoals aangegeven rekeninggehouden met kwetsbare regio’s en regio’s waar de brede welvaart onderdruk staat en nog geen Regio Deal is geweest.Bij het selecteren, uitwerken en afsluiten van de Regio Deals wordt hetbrede welvaartkader toegepast. In de kamerbrief over de aanpak vierdetranche Regio Deals (29 697, nr. 109) is omschreven welke definitie daarbijgehanteerd wordt en hoe inzichten over brede welvaart worden meege-nomen bij de inrichting van de Regio Deals. Aanvullend zal in tranche zesexpliciet aandacht zijn voor jongerenparticipatie bij de totstandkomingvan de Regio Deals. Daarmee is de motie van het lid Chakor over borgendat jongeren structureel beter betrokken worden bij de ontwikkeling eninvesteringen in hun regio afgedaan.8Het afwegingskader telt vier aspecten: opgave, aanpak, financiën enorganisatie.1.Opgavea.De propositie schetst een breed beeld van de huidige situatie in deregio (bijvoorbeeld aan de hand van de regionale Monitor BredeWelvaart, en eventueel aangevuld met andere vergelijkbarebronnen).b.De propositie omvat een regionaal streefbeeld: de gewenstesituatie in relatie tot brede welvaart waar regionale partijen naar7Reactie Minister van BZK op Verantwoordingsonderzoek 2023 Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties | Brief | Algemene Rekenkamer8Moties ingediend bij het tweeminutendebat Regio’s en grensoverschrijdende samenwerking |Tweede Kamer der Staten-Generaal Kamerstuk 29 697, nr. 148 Motie van het lid Chakor overborgen dat jongeren structureel beter betrokken worden bij de ontwikkeling en investeringen inhun regioTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1543 toe willen werken. De gewenste situatie kan breder zijn dan deopgaven die in de beoogde Regio Deal worden geadresseerd.Regionale partijen wordt verzocht in hun propositie ook tebenoemen welke instrumenten en/of fondsen zij voor deze ofandere opgaven in hun regio (willen) inzetten.c.De propositie omschrijft de regionale opgave die met de beoogdeRegio Deal aangepakt moet worden.–De regionale opgave en de urgentie daarvan zijn onderbouwdmet (objectieve) bronnen (onderzoeken, rapporten, data overbrede welvaart, etc.).d.Er is bij punt c. sprake van een meervoudige opgave.–De opgave kent een samenspel van brede welvaartaspecten9gerelateerd aan: kwaliteit van leven, wonen en werken en gaatdus over meerdere beleidsdomeinen.–De verschillende elementen van de opgaven vormen samen eenonlosmakelijk verbonden opgave die een enkel beleidsdomeinoverstijgt e/o waarbij het geheel meer is dan de som der delen.2.Aanpaka.Er is een te verwachten positief effect op het verhogen van dekwaliteit van leven, werken en wonen (brede welvaart) vaninwoners en ondernemers.–De propositie omschrijft hoe de beoogde Regio Deal, en iedereinterventie daarin, bijdraagt aan de kwaliteit van leven, wonenen werken (brede welvaart) in de regio. Hier en nu, later enelders.b.Er is sprake van een integrale aanpak van de regionale opgave.–Er is een duidelijk verband tussen de voorgestelde aanpak en demeervoudige regionale opgave (doeltreffendheid).–De aanpak bestaat uit een aantal verschillende, samenhangendeonderdelen.c.Het is helder welke (niet-financiële) bijdrage de regio van het Rijkverwacht.–De propositie omschrijft wat de toegevoegde waarde is van derijksbijdrage voor het aanpakken van de regionale opgave.–Er wordt toegelicht waar de regio verdere niet-financiëleondersteuning, kennis en kunde van het Rijk of rijksdienstennodig heeft.–De propositie omschrijft hoe de aanpak ook bijdraagt aan debrede landelijke opgaven, zoals bijvoorbeeld het terugdringenvan armoede en schulden, werken aan gezondheid, hetbenutten van regionale economische kansen, en het bevorderenvan klimaatadaptatie en de kwaliteit van de fysieke leefomge-ving.d.Het is duidelijk hoe de aanpak in de beoogde Regio Deal leidt toteen aantal concrete resultaten op zowel korte termijn (in de periode2024–2025) als langere termijn.e.Het is duidelijk op welke doelgroep(en) de beoogde Regio Deal zichricht.–Het is helder welke specifieke groep(en) het verschil gaat/gaanmerken van deze Regio Deal en waarom.–Het is helder op welke wijze de doelgroep is betrokken bij (hetformuleren van) de aanpak.3.Financiële aspectena.Aan het Rijk wordt een bijdrage gevraagd binnen de bandbreedtevan € 5–40 miljoen (incl. BTW) voor de uitvoering.b.Er zijn toezeggingen/intenties omtrent (ten minste) evenredigepublieke en/of private regionale financiering en/of een evenredige9Zie kamerstuk 2021–2022, 29 697, nr. 109, pagina 2 over de aanpak vierde tranche Regio Dealsvoor de definitie brede welvaart die hierbij gehanteerd wordt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1544 bijdrage in natura. Waarbij kwetsbare regio’s beargumenteerdmogen afwijken.c.Het is inzichtelijk welke partijen voornemens zijn te investeren in deactiviteiten opgenomen in de beoogde Regio Deal.d.De propositie omschrijft op welke manier is geborgd dat naafronding van de Regio Deals de opgezette initiatieven structureelwordt ingebed in de Regio zonder Rijksbijdrage.e.De propositie omschrijft hoe de doelmatige besteding vanmiddelen wordt geborgd.f.De gevraagde bijdrage vanuit de Regio Envelop staat in verhoudingtot de omvang van de opgave en de geformuleerde ambitie endoelen.4.Organisatorische aspectena.In de propositie wordt aangegeven hoe de regio de organisatie enafstemming voor zich ziet (mensen en middelen) in het kader vanrealisatie van de Regio Deal.–De regio heeft een voorstel van hoe men samen wil sturen ophet realiseren van de gestelde doelen in regionaal en Rijk-regioverband.–De propositie omschrijft hoe geborgd wordt dat regionalepartijen zich ook na afloop van de Regio Deal gezamenlijklangjarig blijven inspannen voor het versterken van de kwaliteitvan leven, wonen en werken (brede welvaart) van inwoners.b.De propositie omschrijft hoe de regionale samenwerking wordtvormgegeven.–Er wordt helder uitgelegd hoe de indienende partijen zorgen dathet voorstel breed wordt gedragen in de regio.–Het is duidelijk hoe burgers, het bedrijfsleven, maatschappelijkeorganisaties en kennis- en culturele instellingen in de samen-werking worden betrokken. Daarbij wordt expliciet aangegevenhoe jongeren worden betrokken.–Het is helder wat er wordt verwacht van de in het voorstelgenoemde partijen.–De in het voorstel genoemde partijen waren betrokken bij deanalyse van de regionale opgaven en het formuleren van deaanpak.–De staten, raden en algemene besturen van waterschappen(indien relevant) zijn betrokken.Financiële inzet Rijk en regioVoor de zesde tranche Regio Deals is een bedrag van € 244,3 miljoenbeschikbaar. De financiële inzet en randvoorwaarden voor de zesdetranche komen overeen met die van de vijfde tranche:–Met de Regio Deals gaan het Rijk, regionale overheden, kennis- enculturele instituten, ondernemers en maatschappelijke organisatieseen partnerschap met elkaar aan. Betrokkenheid en inzet van allepartijen is belangrijk voor een succesvol partnerschap. Financieelbijdragen door zowel het Rijk als de regio is onderdeel van die inzet.–De eenmalige Rijksbijdrage uit de Regio Envelop per Deal bedraagtminimaal € 5 miljoen en maximaal € 40 miljoen.–Van de regionale partijen die een voorstel indienen, wordt verwachtdat zij een financiële bijdrage leveren die passend is gegeven deopgaven en de draagkracht van de regio, waarbij 50% als uitgangspuntgeldt.–Regio’s dienen in hun propositie zelf de omvang en onderbouwing aante geven van hun cofinanciering. De regionale cofinanciering kan vanzowel publieke als private partijen komen.–Kwetsbare regio’s kunnen beargumenteerd afwijken van de 50%cofinanciering.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1545 –De inzet is dat de middelen van het Rijk en haar regionale partners alseen vliegwiel functioneren voor andere investeringen in de regio eneen sterke regionale samenwerking. Daarnaast heeft dit kabinet geldgereserveerd voor onder andere grote fysiek-ruimtelijke opgaven. DeRegio Deal is een op zichzelf staand instrument, maar in het uitwerkenvan de Regio Deals zal verkend worden hoe de inzet vanuit de RegioEnvelop hierop goed afgestemd kan worden. Het doel is hierbij dat deinstrumenten en middelen elkaar kunnen aanvullen en/of versterken.–De middelen uit de Regio Envelop voor de zesde tranche worden viaeen specifieke uitkering beschikbaar gesteld. De verantwoordinggebeurt via de SISA-systematiek. Voor Caribisch Nederlandse RegioDeals wordt een bijzondere uitkering verstrekt en geldt een op maatgesneden verantwoordingsytematiek. Mijn medewerkers denken aande voorkant mee over hoe de administratieve lasten binnen dewettelijke kaders zoveel mogelijk kunnen worden beperkt.Procedure en startmomentRegio’s kunnen vanaf 1 augustus 2024 een Regio Deal voorstel indienenvia de website van de RVO. Een overzicht van de voorwaarden waaraaneen voorstel moet voldoen is te vinden via www.rvo.nl/regiodeals. Partijendie in aanmerking willen komen voor een Regio Deal in de zesde tranche,dienen hun voorstel uiterlijk op 31 oktober 2024 aan te leveren. Zij zijn ookvan harte uitgenodigd om de komende maanden contact te op te nemenvoor een gesprek met de medewerkers van het programmateam RegioDeals en met betrokken departementen. Dat kan via de website van RVOof via [email protected]. Ook zijn alle geïnteresseerden die op zoekzijn naar meer informatie of contact in het kader van de Regio Dealswelkom om aan te sluiten bij het Webinar over de Regio Deals op2 september a.s. en een van de drie Regio Deal dagen. De bijeenkomstenvinden plaats op de onderstaande drie middagen. Meer informatie overdeze bijeenkomsten zal gedeeld worden via de website: www.elkeregio-telt.nl.Data van de Regio Deal dagen:–Leiden: 3 september–Zwolle: 4 september–Utrecht: 10 septemberRegio’s waar de slagkracht ontbreekt om tot een integraal voorstel tekomen, kunnen een beroep doen op ondersteuning en intensieverebegeleiding vanuit het Rijk. Zij kunnen zich melden via de website van deRVO of kunnen contact opnemen via het [email protected] of telefoonnummer 070–4266277. Dit is geengarantie voor de toekenning van een Regio Deal.In november en in december 2024 zullen de betrokken ministeries samende ingediende voorstellen analyseren met behulp van het afwegingskader.Begin 2025 besluit het kabinet welke voorstellen worden uitgewerkt toteen Regio Deal. De verwachting is, met de ervaring van voorgaandetranches, dat de gezamenlijke uitwerking door Rijk en regio enkelemaanden kost. Vervolgens worden de Regio Deals door Rijk en regioondertekend in een convenant en volgt het toekennen van de financiëlebijdrage uit de Regio Envelop. Het streven is om de zesde tranche RegioDeals medio 2025 te ondertekenen. Uw Kamer zal te zijner tijd en tijdiggeïnformeerd worden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1546 Tot slotZoals deze brief begonnen is wil ik ook afsluiten met dat elke regio telt. DeRegio Deals geven hier een duidelijke invulling aan. Het kabinet wil dezeRegio Deals doorontwikkelen naar een «strategische investeringsagenda».Het kabinet gaat het hoofdlijnenakkoord uitwerken tot een regeerpro-gramma, hier zal ook invulling gegeven worden aan deze strategischeinvesteringsagenda.Tot die tijd blijf ik doorwerken samen met medeoverheden in heelNederland aan het vergroten van de brede welvaart in iedere regio. Ik kijker dan ook naar uit om weer nieuwe voorstellen, dit keer voor de zesdetranche Regio Deals, in ontvangst te nemen en om deze in partnerschapverder uit te werken.De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,M.C.G. KeijzerTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 697, nr. 1547