Kwaliteit Wajong-dienstverlening

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202526 448Structuur van de uitvoering werk en inkomen(SUWI)Nr. 798 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 januari 2025In de brief van 22 november jl.1 heeft de Minister uw Kamer geïnformeerdover de problematiek van de kwaliteit van sociaal-medische beoorde-lingen van UWV in het kader van de WIA. Net als bij de WIA vindt bij eenWajong-aanvraag een sociaal-medische beoordeling plaats. Voor deWajong geldt dat UWV vanaf 2020 geen periodieke kwaliteitscontrolesheeft uitgevoerd naar de Wajong-dienstverlening. Hierdoor is nietduidelijk of de kwaliteit van de Wajong-beoordelingen op orde is. Ik vinddeze onzekerheid voor mensen die een Wajong aanvraag hebben gedaanextra vervelend omdat zij zich, nog vaker dan bij de WIA al het geval is, ineen kwetsbare positie bevinden.In de evaluatie van de sociaal-medische centra2 uit 2024 bleek dat dekwaliteit mogelijkerwijs niet op orde is3. De evaluatie van de sociaal-medische centra geeft echter geen representatief beeld van de Wajong-kwaliteit. Mede tegen die achtergrond heeft UWV heeft in de afgelopentijd de kwaliteit nader onderzocht. UWV heeft een eerder gestart auditon-derzoek afgerond over enkele maanden in 2023 en een eerste Metingoperationele kwaliteit (MOK) over de laatste maanden van 2024. Dezeonderzoeken geven inzicht in de kwaliteit van 2023 en 2024. Over de jaren2020–2022 zijn geen kwaliteitsmetingen beschikbaar. Daardoor kan hetbeeld van de kwaliteit alleen op basis van de onderzoeken over 2023 en2024 worden bepaald.1Kamerstukken II 2024/25, 26 448, nr. 793.2Kamerstukken II 2024/25, 26 448, nr. 788. Evaluatie sociaal-medische centra 2024 | UWV3In de evaluatie wordt een gemiddeld foutpercentage van 10% genoemd en komt naar voren dater bij een fors deel van de beoordelingen (32%) niet duidelijk is hoe de beoordeling tot stand isgekomen (de categorie «nader te bepalen»). kst-26448-798ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 448, nr. 7981 Ik vind het van belang, zoals toegezegd in de Stand van de Uitvoeringdecember jl.4, u daar zo snel mogelijk over te informeren. Helaas moet ikuw Kamer melden dat er nog steeds onzekerheid is over de kwaliteit vande door UWV uitgevoerde Wajong-beoordelingen. Ook de uitgevoerdeonderzoeken geven nog niet de gewenste duidelijkheid op dit punt.Enerzijds doordat de onderzoeken onvoldoende inzicht geven of erdaadwerkelijk fouten zijn gemaakt en wat de mogelijke gevolgen zijn voormensen die een Wajong-uitkering hebben aangevraagd.Anderzijds zijn de uitgevoerde kwaliteitscontroles over 2024 nogonvoldoende betrouwbaar. Wanneer een beoordeling als onjuist isaangemerkt, wil dat overigens niet zeggen dat iemand onterecht wel ofgeen uitkering heeft ontvangen. Er kan ook sprake van zijn dat deuitkering te vroeg of te laat is gestart of dat er een andere fout is gemaaktmet gevolgen voor de ontvangen van de uitkering. Omdat de mensen omwie het gaat duidelijkheid verdienen, doen we hier nog verder inhoudelijkonderzoek naar.Hieronder ga ik kort in op de aard van de Wajong. Daarna geef ik deuitkomsten van de onderzoeken van UWV weer. Die weergave isgebaseerd op de rapportage van UWV die als bijlage bij deze brief isgevoegd. UWV publiceert het onderliggend audit-onderzoek op haarwebsite. Tot slot ga ik in op welke opvolging ik aan deze voorlopigeuitkomsten wil geven.WajongDe Wajong is een voorziening om mensen die op jonge leeftijd vanwegeziekte of gebrek duurzaam geen arbeidsvermogen hebben in hunlevensonderhoud te voorzien. Mensen die een Wajong-uitkeringaanvragen krijgen een sociaal-medische beoordeling om vast te stellen ofze recht hebben op een uitkering. Deze beoordeling kent twee uitkomsten.Iemand heeft wel of geen recht op Wajong. Mensen met arbeidsvermogenof «tijdelijk geen arbeidsvermogen» komen niet in aanmerking voor eenWajong-uitkering. Anders dan bij een WIA-beoordeling wordt geenonderscheid gemaakt in de mate van arbeidsongeschiktheid of hetverzekerd inkomen. De hoogte van de uitkering wordt vastgesteld opbasis van het wettelijk minimumloon. Er hangt veel af van een Wajong-aanvraag. Een toekenning betekent dat iemand volgens het UWVduurzaam geen arbeidsvermogen heeft en dus niet kan werken. Wanneeriemand wordt afgewezen betekent dat dat diegene voor het levenson-derhoud afhankelijk is van inkomen uit werk, partner, familie of deParticipatiewet.Iedereen moet erop kunnen vertrouwen dat de procedures en criteria voorde uitvoering van de Wajong op een voorspelbare, consistente enrechtmatige manier worden toegepast, zodat zij weten of zij wel of niet inaanmerking komen voor een Wajong-uitkering. Dit leidt niet alleen totbestaanszekerheid van burgers, maar ook tot vertrouwen in een overheiddie transparant, rechtvaardig en effectief handelt in het belang van haarburgers.Auditonderzoek 2023Een landelijk team van auditoren heeft in een steekproef 295 Wajongbeoordelingen uit 2023 gecontroleerd. Hieruit volgt het beeld dat in demeerderheid van de gecontroleerde dossiers (56%) een juiste beslissing isgenomen. In 3% van de dossiers is een onjuiste beslissing genomen. Vooreen groot deel van de getoetste dossiers (41%) is op basis van de4Kamerstukken II 2024/25, 26 448, nr. 797.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 448, nr. 7982 verslaglegging niet te bepalen is of er een juiste of onjuiste beslissing isgenomen, deze dossiers krijgen het oordeel «nader te bepalen».Voor de dossiers met het oordeel «nader te bepalen» heeft UWV debevindingen bij de behandelaren van de betreffende dossiers teruggelegdmet het verzoek of de missende informatie kan worden aangevuld. Opbasis van een eerste bestudering van deze aanvullende informatie heefteen groot deel van de dossiers alsnog de beoordeling «juist» of «onjuist»gekregen. Van de 119 dossiers hebben 100 dossiers na de teruglegginghet oordeel «juist» gekregen en 6 dossiers het oordeel «onjuist».Dit leidt tot een voorlopig auditresultaat: 90% juist, 5% fout en 4% «naderte bepalen». Om de voorlopige resultaten van het auditonderzoekzorgvuldig te kunnen wegen vindt er nog aanvullend inhoudelijkonderzoek plaats en een validatiesessie met professionals. In april zalUWV een definitief beeld geven van de uitkomsten van de terugleggingen.Indien er een foute beslissing is genomen, kan dit om een fout metfinanciële gevolgen voor de aanvrager gaan. Zo kan het zijn dat deaanvrager onterecht wel of geen Wajong-uitkering heeft ontvangen. Erkan ook sprake zijn van een verkeerde ingangsdatum. Daarnaast kan hetzo zijn dat bij de beoordeling onterecht geen hulpbehoevendheid isvastgesteld, waardoor iemand niet in aanmerking komt voor eenverhoging van de uitkering wegens hulpbehoevendheid. UWV heeft op ditmoment nog geen adequaat beeld waar de fouten betrekking op hebben.Meting operationele kwaliteit 2024UWV is in oktober 2024 gestart met de Meting operationele kwaliteit(MOK) voor de Wajong. Er is een steekproef van 305 dossiers gecontro-leerd. Voor de MOK toetst een UWV-district kruiselings de dossiers, dieonderdeel uitmaken van de steekproef, van een ander district. Vervolgenstoetst het landelijk team van auditors een deel van de getoetste dossiers.Uit deze landelijke controles blijkt dat er verschillen zitten in hoe decontroles in de praktijk worden uitgevoerd. Als gevolg van deze praktijkva-riatie is er nog onvoldoende consistentie tussen de controles. Hierdoorzijn de uitkomsten nog niet betrouwbaar en kunnen daar nog geen hardeconclusies aan worden verbonden. Het streven is deze praktijkvariatie zoklein mogelijk te krijgen. Mede gezien mijn toezegging om uw Kamer zosnel en compleet mogelijk te informeren, deel ik nu al wel de informatiemet deze kanttekening.Uit de kruiselingse controle komt het beeld naar voren dat de beslissingenin de meerderheid van de dossiers (67%) beoordelingen juist zijn. In 1%van de gecontroleerde dossiers is volgens de controles een foutebeslissing genomen. Voor een groot deel van de dossiers (31%) heeft detoetser in het district niet kunnen beoordelen of er een juiste beslissing isgenomen, deze dossiers krijgen het oordeel «nader te bepalen».UWV heeft de dossiers met het oordeel «nader te bepalen» en «onjuist»inmiddels teruggelegd bij de behandelaars. Van de 100 dossiers die eerstals «nader te bepalen» of «onjuist» zijn aangemerkt, zijn na een eerstebestudering alsnog 61 dossiers als «juist» aangemerkt en 23 dossiers als«onjuist». Dit leidt tot het voorlopige inzicht van de MOK: 87% juist,9% fout en 4% «nader te bepalen».De laatste stap in het MOK-proces betreft een inhoudelijk onderzoek naarde terugleggingen en een validatiesessie met professionals. Dit moet nogplaatsvinden.Net als bij het auditonderzoek heeft UWV nog geen adequaat inzicht in deaard van de fouten die volgens de MOK-methode in 27 dossiers zijnTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 448, nr. 7983 gevonden. Ook is niet zeker of het oordeel van de controles klopt, doordatde kwaliteitscontroles niet consistent zijn uitgevoerd.VervolgDe uitgevoerde onderzoeken geven nog onvoldoende inzicht voor eenbetrouwbaar beeld over de kwaliteit van de Wajong-beoordelingen. In devoortgangsbrief over de Verbeteraanpak WIA van maart zal ik de meesterecente inzichten op de Wajong met uw Kamer delen. Vervolgensverwacht ik in april de definitieve uitkomsten van de kwaliteitsonder-zoeken met uw Kamer te kunnen delen. Vooruitlopend op een beter inzichtwil ik aan de slag met een verbetering van de Wajong-dienstverlening.Het is van groot belang dat UWV de kwaliteit van de Wajong-beoorde-lingen verbetert, aanvullend op wat de Minister uw Kamer heeft gemeld inde brief van 22 november jl. over de algemene kwaliteitsverbetering ophet brede terrein van sociaal medisch beoordelen5. UWV werkt hieraandoor te investeren in het opleidingsaanbod en kennisniveau vanmedewerkers. Ook verkent UWV of de beoordeling voor de Wajong 2015verder kan worden gespecialiseerd en gecentraliseerd binnen UWV.Eerder is uw Kamer gemeld dat UWV een extern onderzoek laat uitvoerennaar het kwaliteitsmanagementsysteem6. Inmiddels is besloten dat ditonderzoek wordt uitgebreid naar een volledige doorlichting van dekwaliteit binnen het organisatieonderdeel Sociaal Medische Zaken vanUWV, waar de uitvoering van de Wajong-beoordeling deel van uitmaakt.Daarnaast verwacht ik van UWV dat ze de betrouwbaarheid van denieuwe kwaliteitscontroles zo snel als mogelijk op orde brengen. UWVheeft aangegeven hieraan te werken en vanaf september 2025 eenbetrouwbaar beeld te kunnen geven van de kwaliteit van de Wajong-beoordelingen.Ik kan me goed voorstellen dat twijfel over de kwaliteit van Wajong-beoordelingen tot onzekerheid leidt bij mensen. Daarom werk ik samenmet UWV aan ondersteuning die we deze mensen kunnen bieden.Mensen die vragen hebben kunnen altijd contact opnemen met UWV viatelefoonnummer 088–898 9294. Het is hierbij van belang te weten datiemand na een eerdere afwijzing altijd nogmaals een beoordeling kanaanvragen als er sprake is van nieuwe feiten die bij de laatste beoordelingniet zijn meegenomen en die leiden tot een andere uitkomst. Als er geensprake is van nieuwe feiten of omstandigheden kunnen mensen altijd eenverzoek indienen dat UWV terugkomt van een beslissing, ook bij eenafwijzing Wajong. Voor eventuele verdere ondersteuning is het belangrijkom meer inzicht krijgen in de mogelijke fouten die zijn gemaakt, zodatUWV gericht dienstverlening kan inrichten voor mensen in onzekerheid.Ik zal uw Kamer in de voortgangsbrief van maart over de VerbeteraanpakWIA informeren over de stand van zaken op dit dossier.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. Nobel5Kamerstukken II 2024/25, 26 448, nr. 793.6Kamerstukken II 2024/25, 26 448, nr. 767.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 26 448, nr. 7984