Advies Commissie voor de mer over het Milieu Effect Rapport (MER) voor de wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 665Evaluatie SchipholbeleidNr. 599 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 mei 2026Op 15 mei heeft de Commissie voor de mer (hierna: Commissie) adviesuitgebracht op het Milieu Effect Rapport (MER) voor de wijziging van hetLuchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB).Het Schipholdossier is ontzettend complex. Het advies van de Commissievan de MER laat deze complexiteit opnieuw zien. Er is inmiddels sprakevan een jarenlange gedoogsituatie waardoor de rechtsbescherming vanomwonenden niet goed is geborgd en er een juridisch onzekere situatievoor de luchthaven is. In 2022 heeft het toenmalige kabinet het besluitgenomen om te komen tot een andere balans tussen de economischebelangen van de luchthaven, en de belangen van omwonenden en deleefomgeving. De uitwerking en verankering van dit nieuwe beleid is ookvanwege de internationale regelgeving niet eenvoudig gebleken, en heeftdaarmee tijd gekost. In de zaak van de Stichting Recht op beschermingtegen Vliegtuighinder tegen de Staat heeft de rechter in maart 2024bovendien bepaald dat de belangen van omwonenden beter moetenworden meegewogen en de rechtsbescherming binnen een jaar moetworden hersteld. Dit jaar is inmiddels verstreken. Het is daarom van grootbelang snel de wijziging van het LVB vast te stellen. Het kabinet is daarvolledig aan gecommitteerd.De vermindering van geluidsoverlast die uitgaat van het maatregelen-pakket van de doorlopen balanced approach-procedure wordt via denormen in de LVB-wijziging verankerd. De uitkomst van de balancedapproach-procedure kan niet meer gewijzigd worden zonder een nieuwetijdrovende balanced approach-procedure te doorlopen. Als resultaat leidthet voorliggende LVB concreet tot een kleinere omvang van Schiphol metminder negatieve milieueffecten dan in de huidige gedoogsituatie. Met dewijziging van het LVB wordt de rechtsbescherming van omwonendenhersteld doordat weer gehandhaafd kan en zal worden op basis vanactuele regels. De gedoogsituatie voor wat betreft de geluidsnormenwordt daarmee beëindigd; dit laat onverlet dat de gedoogsituatie ten kst-29665-599ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 665, nr. 5991 aanzien van de natuurvergunning hierdoor niet verandert. De rechtsbe-scherming wordt met dit LVB daarnaast uitgebreid doordat omwonenden,ook verder van de luchthaven, worden beschermd middels een uitgebreidstelsel van handhavingspunten. Eerder is beroep bij de bestuursrechter almogelijk gemaakt voor het LVB, hetgeen de rechtsbescherming vanomwonenden ook heeft verbeterd.Schiphol is de eerste en enige luchthaven ter wereld waar sprake is vandoor de overheid opgelegde krimp. Daarmee loopt Nederland voorop alshet gaat om het in balans brengen van de gerechtvaardigde bij deluchtvaart gemoeide belangen aan de ene, en de gerechtvaardigdebelangen van omwonenden aan de andere kant. Dit kenmerkt de tot nutoe gevolgde besluitvormingsprocedure. Op het gebied van de milieuef-fecten kent dit project de nodige methodische uitdagingen. Hoewelduidelijk is dat de negatieve milieueffecten van de luchtvaart met ditunieke krimpbesluit verminderen ten opzichte van de praktijksituatie, achthet kabinet het desondanks van groot belang dat de milieueffecten vanhet LVB goed in beeld zijn. Daarom is vanaf het begin van het trajectstevig ingezet op een volledig en integraal MER. In 2024 is gekozen voorde facultatieve eerste stap van een Notitie Reikwijdte- en Detailniveau(NRD) om vooraf af te bakenen wat onderzocht zou worden en hoe datzou worden aangepakt. Op de NRD is advies gevraagd aan de Commissieen dat advies is verwerkt in de onderzoeksaanpak. Hierover bent ugeïnformeerd in een reactienota1. Deze reactienota is ook onderwerpgeweest van debat in de Kamer. Vervolgens zijn de onderzoeken conformdeze onderzoeksaanpak uitgevoerd en is een MER opgesteld.Eerste reactie op het advies van de Commissie voor de merDe Commissie heeft een grondige beoordeling gedaan van het MER endaar ben ik de Commissie erkentelijk voor. Het is een omvangrijk adviesmet aanbevelingen om het MER aan te vullen en te verbeteren. Bijgaandtreft u het advies aan.Aan dit advies zal het kabinet zo goed mogelijk opvolging geven, binnende kaders van wat uitvoerbaar is. De eerdergenoemde complexiteit vanhet Schipholdossier is ook terug te zien in het MER en in het advies van deCommissie. De situatie van Schiphol kenmerkt zich door een jarenlangefeitelijke gedoogsituatie. Naar het oordeel van de Hoge Raad in 2023 kandeze gedoogsituatie niet beëindigd worden zonder een balancedapproach procedure te doorlopen. Dat is moeilijk te verenigen met demethodiek van het MER waar het project (in dit geval het LVB) tegenvastgestelde regelgeving moet worden afgezet. Om die reden zijn tweesituaties in beeld gebracht in dit MER: zowel de feitelijke gedoogsituatie,als de theoretische juridische situatie, waar volgens de Hoge Raad nietzomaar op teruggevallen mag worden.De Commissie adviseert dat in het MER andere maatregelen onderzochtmoeten worden, zoals een nachtsluiting of andere vliegprocedures voorhet geval het gestelde geluidsdoel niet gehaald zou worden. Luchtvaart iseen sterk internationaal gereguleerde wereld. Beperkende geluidmaatre-gelen kunnen alleen worden ingevoerd nadat een verplichte balancedapproach procedure is gevolgd. Nieuwe onderzoeken kunnen dus nietzomaar leiden tot aanpassing van het LVB. Deze procedure kost meerderejaren, en dat staat op gespannen voet met de opdracht van de rechter omde rechtsbescherming snel te herstellen. In het MER kan wel inzichtworden gegeven in de maatregelen die in het kader van de doorlopenbalanced approach-procedure zijn beschouwd en zijn afgevallen. Op deze1Kamerstukken II 2024/25, 29 665, nr. 521Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 665, nr. 5992 manier wordt ook in het MER transparant welke maatregelen allemaal zijnoverwogen als alternatieven en waarom deze maatregelen zijn afgevallen.De Commissie stelt dat op basis van het MER niet met zekerheid kanworden gezegd of de gezondheid van omwonenden voldoendebeschermd is met dit LVB. Dat is een vraag die niet louter op basis vanmilieuonderzoek kan worden beantwoord, maar een politieke afwegingbetreft die het kabinet, na weging van alle belangen, heeft gemaakt. Het isaan de politiek en uiteindelijk eventueel aan de rechter om te beoordelenof met behulp van het gewijzigde LVB en alle andere maatregelen rondomSchiphol een fair balance is gevonden.Ook geeft de Commissie aan dat het tussendoel voor de verstilling van deluchtvaart niet gehaald lijkt te worden. Dit beeld wordt niet herkend2 enacht het kabinet niet direct relevant in het kader van het voorliggendeMER. Immers: de geluidsnormen die in het LVB zijn opgenomen gaan uitvan een reductie van 15% ernstig gehinderden. Mocht de luchtvaartsectoronverhoopt niet voldoende verstilling teweegbrengen, dan wordt ditmerkbaar in de handhaving op de normen. In afwijking van wat deCommissie daarover aangeeft, zijn de nieuwe normen begrenzend voorde operatie op Schiphol.VervolgprocesHet is, zoals eerder geschetst, van groot belang om de rechtsbeschermingte herstellen en de vermindering van de geluid- en milieu impact vanSchiphol ook juridisch te verankeren en hiermee snelheid te maken. Voorde verdere uitwerking zal het advies van de Commissie nader bestudeerdworden om zo goed mogelijk opvolging te kunnen geven aan het advies.Ik zal u daarover in mijn rol als bevoegd gezag voor de milieueffectrap-portage in een aparte reactienota informeren. Ondertussen wordt hetwerk ter hand genomen om waar mogelijk het MER aan te vullen enverbeteren. Hiervoor is de nodige informatie en externe deskundigheidbeschikbaar. Het kabinet blijft gecommitteerd aan het zo snel mogelijkherstellen van de rechtsbescherming van omwonenden en het creërenvan een duidelijke juridische situatie rond Schiphol.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. Karremans2Kamerstukken II 2024/25, 29 665, nr. 593Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 665, nr. 5993