Beleidsreactie op rapport Kwaliteit van de kinderopvang in Caribisch Nederland

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 322KinderopvangNr. 589 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 juni 2026Toezicht is een belangrijke waarborg voor de kwaliteit en veiligheid vankinderopvang. Op Bonaire, Sint Eustatius en Saba is het de Inspectie vanhet Onderwijs (hierna: inspectie) die, samen met de lokale inspectie,toezicht houdt op de kinderopvang. In dat kader heeft de inspectie in 2025alle kinderopvanglocaties onderzocht en getoetst op de kwaliteitseisen. Ikstuur het rapport hierover naar uw Kamer. Hierin staan de uitkomsten vanhet onderzoek naar de kwaliteit van de kinderopvang in CaribischNederland in 2025.De inspectie constateert dat de kwaliteit van de kinderopvang in CaribischNederland sinds de start van het programma BES(t) 4 kids in 2018 en destart van het toezicht op de kinderopvang in 2020 verbeterd is. Kinderenworden steeds beter gestimuleerd in hun ontwikkeling. Ook stuurt deleiding steeds beter op het verbeteren van de kwaliteit. Tegelijkertijdconstateert de inspectie dat er ook nog ruimte is voor verbetering. Deinspectie laat per thema zien wat positieve ontwikkelingen zijn enbenoemt de verbeterpunten. De inspectie schat in dat die ruimte voorverbetering aanwezig is, omdat er locaties zijn die op de specifieke punteneen positieve waardering hebben gekregen. Organisaties kunnen dus vanelkaar leren. Aandachtspunten zijn onder andere het opleidingsniveau vanberoepskrachten en het hebben van de Verklaring Omtrent het Gedrag(hierna: VOG).In deze brief geef ik, mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs enEmancipatie, mijn reactie op het rapport. Allereerst schets ik de contextvan het toezicht op de kinderopvang in Caribisch Nederland. Vervolgensga ik in op de belangrijkste bevindingen en daarna op de aanbevelingen. kst-31322-589ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 322, nr. 5891 1. Context: toezicht kinderopvang Caribisch Nederland Sinds 1 januari 2026 is de Wet kinderopvang BES (hierna: Wko BES) inwerking getreden en houdt de inspectie toezicht op de kwaliteit enveiligheid aan de hand van de eisen in deze wet en onderliggenderegelgeving. Maar ook voor de inwerkingtreding van de Wko BES was ersprake van toezicht. Sinds 2020 houdt de inspectie toezicht op de kwaliteitvan de kinderopvang in Caribisch Nederland, op basis van de eisen in deEilandsverordeningen. Dit doet zij op een stimulerende manier, dat wilzeggen: gericht op samenwerken aan herstel van verbeterpunten. Ditgebeurt samen met de lokale inspecteurs van de openbare lichamen. Elkelocatie ontvangt na afloop van het onderzoek een rapport. Na afloop vanalle onderzoeken, brengt de inspectie een rapport uit over de kwaliteit enmonitort zo de ontwikkelingen.Rapport kwaliteit en veiligheid 2025Ook in 2025 heeft de inspectie de kwaliteit van de kinderopvang opBonaire, Sint Eustatius en Saba onderzocht. Er is, samen met de lokaleinspectie op de drie eilanden, onderzoek uitgevoerd op alle 79 kinderop-vanglocaties voor dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouder-opvang. Tijdens de onderzoeken werd gekeken of i. de kinderopvangvoldeed aan de eisen op het gebied van administratie, personeel enaccommodatie, ii. de kinderen voldoende werden gestimuleerd in hunontwikkeling, iii. de opvang veilig en gezond was voor kinderen en iv. deleiding stuurt op het verbeteren van de kwaliteit. Daar waar tekortko-mingen werden geconstateerd, werden herstelafspraken met een termijnafgesproken. De inspectie vergelijkt de uitkomsten met eerdere jaren envolgt zo de ontwikkelingen door de jaren heen.2. Bevindingen inspectie over 2025 Het algemene beeld is dat de kwaliteit van de kinderopvang in 2025 isverbeterd. In dit hoofdstuk licht ik de belangrijkste bevindingen van deinspectie toe.Kwaliteit van de kinderopvangSteeds meer beroepskrachten hebben een mbo-opleiding op niveau 3 of4, gericht op het signaleren van leer- en ontwikkelachterstanden. Echter,bij meer dan de helft van de locaties hebben niet alle beroepskrachten eenopleiding op het vereiste niveau hebben. Dat is vergelijkbaar met 2024.Verder stimuleert ongeveer de helft van de kinderopvangorganisatieskinderen steeds meer in hun ontwikkeling. Dit wil zeggen dat de kinderenspelenderwijs uitgedaagd worden in hun ontwikkeling. En dat deinrichting van de ruimtes en de spelmaterialen hierop afgestemd zijn. Ookis er op de meeste locaties een positief pedagogisch klimaat, wat betekentdat er op een sensitieve en responsieve manier omgegaan wordt met dekinderen.Op 19 locaties heerst er geen positief pedagogisch klimaat. Hier wassprake van een onrustige sfeer, ongewenst gedrag van kinderen en eengebrekkige sensitieve en responsieve omgang met kinderen. Dit moetvolgens de inspectie beter. Een positief pedagogisch klimaat is eenvoorwaarde voor de ontwikkeling van kinderen. Daarnaast ontbreekt bijmeer dan de helft van de locaties een (volledig) pedagogisch beleidsplanof er wordt niet naar gehandeld.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 322, nr. 5892 Professionalisering kinderopvangorganisatiesIn vergelijking met voorgaande jaren blijkt dat organisaties meer desamenwerking opzoeken met ouders, onderwijs en andere partners. Eenandere positieve bevinding is dat de houders van organisaties betersturen op de verbetering van de kwaliteit van de kinderopvang. Ook valtop dat meer organisaties hun visie, ambitie en doelen formuleren dan invoorgaande metingen.Veiligheid en gezondheidOp het gebied van veiligheid en gezondheid constateert de inspectie datiets meer dan de helft van de locaties een veiligheids- en gezondheids-beleid heeft. Dat is een sterke verbetering ten opzichte van 2024. Dezeplannen voldoen slechts bij een derde van de locaties aan de gesteldeeisen. Ook zijn er nog steeds veel organisaties die niet voldoen aan devereisten ten aanzien van de VOG’s. Op dit onderdeel is er zelfs sprakevan achteruitgang in vergelijking met 2024. Op bijna de helft van delocaties zijn er medewerkers zonder een VOG. Als de VOG’s wel aanwezigzijn, komt het ook nog vaak voor dat deze niet actueel zijn of niet bewaardworden in de administratie.Het blijft voor de organisaties moeilijk om aan de eisen omtrent VOG’s tevoldoen, onder andere vanwege de grote hoeveelheid personeelswisse-lingen – bij een overstap naar een andere organisatie is een nieuwe VOGnodig – en de lange doorlooptijden voor het verkrijgen van een VOG.Tot slot wordt geconstateerd dat de veiligheid, toegankelijkheid enpassendheid van binnen- en buitenruimtes op meer dan de helft van delocaties niet voldoet aan de vereisten. In vergelijking met 2024 is er sprakevan een verbetering, maar de locaties zijn nog niet op het niveau van2023. Daarnaast blijkt dat op minder locaties dan in 2024 de verhoudingberoepskracht-kinderen op orde is. Bijvoorbeeld doordat een houderondersteunend personeel meetelt in de beroepskracht-kindratio. Wel zorgthet overgrote deel van de organisaties voor gezonde en gevarieerdevoeding en dat is een verbetering in vergelijking met voorgaande jaren.3. Reactie op bevindingen Ik ben blij dat er vorig jaar wederom een stap voorwaarts is gezet in dekinderopvang in Caribisch Nederland. Er is een stijgende lijn in dekwaliteit en veiligheid van de kinderopvang. Daar wil ik mijn waarderingvoor uitspreken. Door samen te werken met alle betrokkenen, dekinderopvangorganisaties, de openbare lichamen, de inspectie en het Rijk,kunnen we kinderopvang een plek geven in de samenleving, die bijdraagtaan een beter toekomstperspectief voor kinderen in Caribisch Nederland.Dat betekent niet dat de weg altijd eenvoudig is. Maar de vooruitgang diede kinderopvang heeft doorgemaakt en die terug te lezen is in hetonderzoek van de inspectie is bemoedigend.Hoewel over het algemeen een stijgende lijn zichtbaar is, is een aantalonderdelen nog niet op orde, ook op fundamentele punten. Het gaatbijvoorbeeld om het pedagogisch klimaat bij ongeveer twintig organi-saties. Dat terwijl een positief pedagogisch klimaat een voorwaarde isvoor de ontwikkeling van kinderen. Het is van belang dat pedagogischmedewerkers op een sensitieve en responsieve manier omgaan metkinderen en dat er sprake is van een prettige sfeer in de kinderopvang.Om dit te blijven versterken, is vanuit het programma BES(t) 4 kids sindsbegin 2026 een online trainingsdatabase opgezet. Hier ga ik bij paragraaf4 (Aanbevelingen) verder op in.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 322, nr. 5893 Daarnaast voldoen steeds meer beroepskrachten aan het vereisteopleidingsniveau, maar blijft de helft van de locaties nog achter op ditgebied. Dat is een punt van zorg. Een voorwaarde voor kwalitatief goedekinderopvang en educatieve kwaliteit is goed opgeleide pedagogischeprofessionals. Bovendien, om als kinderopvangorganisatie in de toekomstte kunnen blijven voldoen aan de wettelijke eisen voor het opleidings-niveau van personeel, is het noodzakelijk nieuwe werknemers op hetpassende niveau in de regio te blijven opleiden. Het is voor kinderopvang-organisaties niet eenvoudig om gekwalificeerd personeel te vinden. Datheeft voor een deel te maken met het (beperkte) opleidingsaanbod op deeilanden, waar ik verder op in ga bij de aanbevelingen.Ook het op het gebied van veiligheid zijn er nog belangrijke stappen tezetten. Ouders moeten erop kunnen vertrouwen dat hun kind op eenveilige plek is. Dat moet beter en daar moeten we in samenwerken. Ik vindhet zorgelijk dat niet alle medewerkers in de kinderopvang beschikkenover een VOG, omdat dit een belangrijke waarborg is voor de veiligheidvan kinderen.Op basis van de Wko BES mogen er op dit moment alleen VOG’s uitCaribisch Nederland ingezet worden.De kinderopvangorganisaties lopen regelmatig aan tegen de langedoorlooptijden voor het aanvragen van een VOG in Caribisch Nederland.Ik ben voornemens de Wko BES te wijzigen op dit onderdeel, zodat ookVOG’s uit Europees Nederland ingezet kunnen worden. Aangezien dit eenkleine wijziging betreft, bezie ik momenteel of dit in een breder wetge-vingstraject mee kan lopen. Dit voorkomt extra regeldruk.In overleg met de inspectie heb ik besloten om tot die tijd VOG’s uitEuropees Nederland te gedogen zodat ook houders, pedagogischmedewerkers en stagiaires die nog maar kort of tijdelijk in CaribischNederland verblijven eenvoudiger kunnen voldoen aan de VOG-vereisten.VOG’s uit Europees Nederland bieden voldoende waarborgen voor deveiligheid van de kinderen.In mijn brief van 16 april jl. informeerde1 ik uw Kamer dat de VOG’s éénvan de drie aandachtsgebieden is voor de handhaving in 2026. Datbetekent dat er een bestuurlijke boete opgelegd kan worden als niet aande vereisten wordt voldaan.Een andere waarborg ten aanzien van de veiligheid is het verplichtmelden van vermoedens van strafbare feiten. Het is belangrijk datmogelijke signalen van strafbare feiten tijdig naar boven komen. In deWko BES is deze meld-, overleg- en aangifteplicht geregeld, echter zijn debetreffende artikelen nog niet in werking getreden. In mijn brief van16 april jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over deze meldplicht. Er misteen grondslag voor gegevensuitwisseling tussen de onafhankelijkdeskundigen. Daarvoor is een wijziging van de wet nodig, welkeonderdeel uitmaakt van de Verzamelwet SZW 2027. De verdere uitwerkingvan de gegevensverwerking wordt vormgegeven in onderliggenderegelgeving. Zorgvuldige uitwerking hiervan kost tijd, daarom werk iksamen met de inspectie in Europees Nederland en de advies- enmeldpunten huiselijk geweld en kindermishandeling in CaribischNederland aan een tussentijdse werkwijze die voor de kortere termijnmeer waarborgen biedt voor de veiligheid van de kinderen.1Vergaderjaar 2025–2026 Kamerstukken, 36 306, nr. 13Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 322, nr. 5894 Het feit dat organisaties steeds meer samenwerken met scholen, oudersen andere partners op de eilanden en dat ze zelf steeds meer werken aankwaliteitsverbetering stemt mij positief voor de toekomst van dekinderopvang, en dus voor de kinderen, in Caribisch Nederland.4. Aanbevelingen Naar aanleiding van de bevindingen heeft de inspectie verschillendeaanbevelingen in haar rapport opgenomen, gericht aan beroepskrachten,houders, openbare lichamen en het Rijk. Ik ga hierin op de belangrijksteaanbevelingen die in het rapport worden gedaan voor het Rijk.Ondersteuning kinderopvangorganisatiesDe inspectie vraagt aan het Rijk de kinderopvangorganisaties ook dekomende jaren te blijven ondersteunen om te voldoen aan de eisen in deWko BES. Dit blijf ik ook doen. Het programma BES(t) 4 kids monitort devoortgang op de ondersteuningsstructuur voor de kinderopvangorgani-saties, waarvan de verantwoordelijkheid sinds 1 januari 2026 bij deopenbare lichamen ligt. Er zijn inmiddels zowel eilandelijke ondersteu-ningsstructuren als een eiland-overstijgende ondersteuningsstructuuropgezet, om de gedeelde uitdagingen op te pakken. Deze laatste heeft devorm van een online trainingsdatabase waarin professionals in dekinderopvang trainingsmaterialen, hulpmiddelen en tools kunnen vindendie betrekking hebben op verdere professionalisering van de kinderop-vangsector.Meer concreet gaat het om online te volgen trainingen, onder andere overde vier pedagogische basisdoelen en interactievaardigheden, en omhulpmiddelen zoals presentaties, formats en templates rond thema’s alsveiligheid en gezondheid en pedagogisch beleid en praktijk. Dezetrainingen en tools zijn beschikbaar in drie talen (Nederlands, Engels enPapiaments).Stimuleren verbeteren arbeidsvoorwaarden / sectorEen andere aanbeveling van de inspectie aan het Rijk is het stimulerenvan een kinderopvangsector die aantrekkelijk is om in te werken,bijvoorbeeld door ondersteuning te bieden in het verbeteren van dearbeidsvoorwaarden voor de kinderopvangsector en het komen tot eenCAO. Het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden en het opstellen van eenCAO zijn de verantwoordelijkheid van de werkgevers en werknemers. Ikvind het belangrijk dat er goede afspraken zijn tussen werkgever enwerknemer en dat de kinderopvang ook een aantrekkelijke sector is om inte werken. Helaas is er nu veel uitstroom naar andere domeinen, nadatnieuwe medewerkers hun opleiding hebben afgerond. Omdat een CAO totstand komt tussen de werkgever en werknemer vind ik het niet gepasthierin vanuit het Rijk een eigenstandige rol in te pakken die afbreuk doetaan de verantwoordelijkheden van werkgevers en werknemers. Welmoedig ik de verantwoordelijke partijen aan om hier stappen in te zetten.Daarnaast worden binnen het programma BES(t) 4 kids op korte termijnkennis en ervaringen uitgewisseld rondom het verbeteren van dearbeidsvoorwaarden op de eilanden.Voldoende opleidingsaanbodDe inspectie beveelt aan om te zorgen voor voldoende passende entoegankelijke opleidingsmogelijkheden voor de kinderopvangsector. In hetverleden is gebleken dat door de schaalgrootte van de eilanden deuitvoering van een eilandspecifiek aanbod complex en kostbaar is. Het isTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 322, nr. 5895 voor de individuele BES-eilanden bijvoorbeeld niet mogelijk om jaarlijksvoor elk mbo/CVQ-niveau een cohort te laten starten aan de opleiding totpedagogisch professional. Daarom werkt OCW aan een duurzaam,eilandoverstijgend opleidingsconcept voor pedagogisch professionals inde kinderopvang in Caribisch Nederland. Dit moet aansluiten opwetgeving, arbeidsmarktbehoefte, uitvoerbaar zijn binnen de schaal vande eilanden, en voorzien in structurele basisbekostiging. Hierbij staatcontinuïteit van het opleidingsaanbod, ook bij weinig aanmeldingen,centraal. Uiteraard moet er tegelijkertijd rekening worden gehouden metde specifieke context per eiland. Na de zomer start een externe project-leider die zich hier gedurende anderhalf jaar op gaat richten.Alertheid op signalen houders en gastoudersIn de aanbevelingen roept de inspectie het Rijk op om alert te blijven opsignalen van houders en gastouders over de kwaliteit en financiën en bijte sturen waar nodig en mogelijk is. Het wordt aanbevolen ook hettoezicht hierin mee te nemen. Voor deze aanbeveling kan ik aangeven dater vanuit het Rijk wordt gewerkt aan de voorbereidingen voor eeninvoeringstoets. Met deze toets worden de effecten van de nieuweregelgeving op de praktijk in kaart gebracht. Daarnaast wordt devoortgang ook de komende jaren gemonitord vanuit het programmaBES(t) 4 kids, dat nog doorloopt tot 2028. Door de nauwe samenwerkingtussen en met de Openbare Lichamen, de verschillende ministeries, deinspectie, en de RCN Unit SZW kunnen signalen van houders engastouders tijdig opgemerkt worden en kan er indien nodig en mogelijkbijgestuurd worden.Evaluatie implementatie Wko BESDe inspectie roept het Rijk op om de implementatie van de Wko BES teevalueren en daar ook het toezicht in mee te nemen.Hierop kan ik aangeven dat de Wko BES binnen vijf jaar na inwerking-treding (in 2031) geëvalueerd wordt. In deze evaluatie worden alleonderdelen van de wet en onderliggende regelgeving meegenomen,waaronder ook het toezicht. Alle betrokken partijen worden meegenomenin deze evaluatie. Waar nodig en mogelijk wordt bezien of aanpassing vande Wko BES en/of onderliggende regelgeving nodig is.5. Conclusie en vervolg De inspectie constateert in haar rapport dat de kwaliteit en de veiligheidvan de kinderopvang in Caribisch Nederland sinds de start van hetprogramma BES(t) 4 kids verbeterd is. Er is echter nog steeds ruimte ennoodzaak tot verdere verbetering, waarbij de veiligheid van de kinder-opvang voorop moet staan. Dit blijft een proces waarin alle betrokkeneneen rol vervullen. Met de inwerkingtreding van de Wko BES komt dezeontwikkeling in een nieuwe fase. Samen met de kinderopvangorgani-saties, de bestuurscolleges van de openbare lichamen, en alle anderebetrokken partners blijf ik mij inzetten om deze verbeteringen door tezetten, zodat alle kinderen in Caribisch Nederland gebruik kunnen makenvan kwalitatief goede en veilige kinderopvang. En daarmee uiteindelijkeen beter perspectief op de toekomst hebben.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.A. VijlbriefTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 322, nr. 5896