Reactie op motie van het lid Boswijk c.s. over beter gebruikmaken van het rijksprogramma Dialoog & Ethiek en het programma Defensie Open op Orde (Kamerstuk 27925-1001)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Defensie (X) voor het jaar 2026Nr. 72 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 2 april 2026Met deze brief geef ik invulling aan de Motie Boswijk (Kamerstuk 27 925,nr. 1001). De Motie verzoekt het kabinet te onderzoeken of er beter gebruikkan worden gemaakt van het rijksprogramma Dialoog en Ethiek en hetprogramma Defensie Open op Orde te versterken in de krijgsmacht, ombij te dragen aan de benodigde cultuurverandering.Het programma Defensie Open op Orde (DOO) en het rijksbredeprogramma Dialoog en Ethiek zijn verschillende programma’s die beideop een eigen manier bijdragen aan het versterken van een cultuur vanopenheid en transparantie. Het programma DOO zorgt onder meer dat dejuiste informatie op de juiste manier beschikbaar is. Het programmaDialoog en Ethiek richt zich op het creëren van een open cultuur waarinrijksambtenaren handvatten krijgen om ethische vraagstukken teherkennen en met elkaar te bespreken. Hieronder ga ik in op beideprogramma’s waarin ik aangeef hoe deze bijdragen aan het vergroten vaneen open en transparante cultuur binnen Defensie.Programma Defensie Open op OrdeHet programma Defensie Open op Orde (DOO) richt zich op het versterkenvan de informatiepositie van Defensie. Dit doet het programma door tewerken naar een informatiehuishouding, waarbij de juiste informatie opeen eenduidige manier gevonden kan worden. Hierdoor kan dezelfdeinformatie met vertrouwen gebruikt worden in verschillende contexten:1.Militair – voor het sneller en slimmer benutten van informatie (inclusieflessons learned) van lopende en afgeronde operaties voor slagvaar-dige besluitvorming, planning en uitvoering van gereedstelling eninzet;2.Politiek-bestuurlijk – voor betere aansturing en positionering van deorganisatie, en gedegen parlementaire verantwoording; kst-36800-X-72ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 721 3.Maatschappelijk – voor beter inzicht in en begrip van onze omgeving,waardoor het contact met journalisten, burgers en andere belangheb-benden ontspannener wordt.Defensie Open op Orde sluit aan op het Rijksbrede programma Open opOrde. Via Open op Orde verbetert de Rijksoverheid haar informatiehuis-houding en maakt deze transparanter. Het Rijksprogramma voorDuurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI) ondersteunt deRijksoverheid hierin.Vanuit het programma DOO wordt daarnaast ook gewerkt aan regie opopenbaarmaking van Defensie-informatie. Dit gebeurt onder andere doormiddel van advisering, een handreiking, een instructiekaart en aandachthiervoor via intranetpagina’s. Daarnaast wordt vanuit het programmagewerkt aan een verbetering van de uitvoering van de Wet Open Overheid(WOO). Bij deze ontwikkelingen is het van belang om zo transparant alsmogelijk te zijn, zeker gelet op de militaire taakuitvoering en operationeleveiligheid.Er worden momenteel voorbereidingen getroffen om het programmaDOO (dat medio 2028 afloopt) onderdeel te maken van de regulierebedrijfsvoering en de resultaten daarmee structureel te borgen.Programma Dialoog en EthiekHet rijksbrede programma Dialoog en Ethiek zet zich in om het besef vanrijksambtenaren voor ethische vraagstukken te vergroten en inzicht tekrijgen in de relevantie daarvan voor het eigen ambtelijk functioneren enals investering in het ambtelijk vakmanschap. In de praktijk doet hetprogramma dit door het op gang brengen en begeleiden van gesprekkenover ethische dilemma’s onder rijksambtenaren. In lijn hiermee werkt hetMinisterie van Defensie doorlopend aan de ontwikkeling van een openwerkomgeving waarin ruimte is om ethische vraagstukken te bespreken.Dit geldt niet alleen bij de uitvoering van militaire taken, maar ook voor deinteractie met burgers, andere overheden en internationale partners.Hiervoor wordt binnen het integriteitsbeleid van Defensie gewerkt aan eenJust Culture. Dit is een cultuur gebaseerd op onderling vertrouwen,waar ruimte is voor tegenspraak en verschil van inzicht, enwaarbij rechtvaardig handelen en verantwoordelijkheid nemencentraal staan. Hiervoor wordt binnen Defensie samengewerkttussen de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID) en deNederlandse Defensie Academie (NLDA), waar ook het Expertise CentrumLeiderschap Defensie (ECLD) en de Academische Werkplaats onderdeelvan uitmaken. De Academische Werkplaats, opgericht in 2024, verbindtpraktijkvraagstukken aan beleid, om de aandacht voor Just culture, socialeveiligheid en opleidingen structureel te verankeren in de organisatie. Ditbrengt veranderingen tot stand op de lange termijn. Het Just Culture-project van Defensie is door de Algemene Rekenkamer in haar rapportover rijksbreed integriteitsbeleid (Kamerstuk 28 844, nr. 283) aangewezenals «best practice» voor de Rijksoverheid.Er is in de praktijk nauwe samenwerking tussen Defensie en hetprogramma Dialoog en Ethiek. Zo worden er vanuit de NLDA-trainingengegeven binnen het programma aan andere rijksambtenaren. Hetprogramma wordt zo ingezet om de binnen Defensie geleerde lessen ophet gebied van integriteit breder te delen binnen de Rijksoverheid. Ook ophet gebied van moreel beraad wordt er uitgebreid kennis en ervaringuitgewisseld, waaronder medewerkers van de COID die deel uitmaken vanhet rijksbrede netwerk van facilitators voor morele beraden.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 722 SlotDe krijgsmacht dient goed ingebed te zijn in de samenleving, transpa-rantie en verantwoording draagt daaraan bij. Er is al belangrijkevooruitgang geboekt als het gaat om de vindbaarheid van informatie. Dekomende periode zal de informatiehuishouding, mede door de inzet vanDOO, verder verbeterd worden. Binnen de samenwerking met hetrijksprogramma Dialoog en Ethiek werkt Defensie daarnaast aan een opencultuur waarin mensen zich durven uit te spreken. Zo blijft Defensie zichinzetten voor een cultuur die is gericht op openheid en transparantie.De Staatssecretaris van Defensie,D.G. BoswijkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 723