Lijst van vragen en antwoorden inzake het IOB-rapport stedelijke armoedebestrijding

31700VVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanBuitenlandseZaken(V)voorhetjaar2009Nr.122LIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld10juli2009DevastecommissievoorBuitenlandseZaken1heefteenaantalvragenvoorgelegdaandeministervoorOntwikkelingssamenwerkingoverhetIOBrapport«Meerdaneendak:evaluatievanhetNederlandsbeleidvoorstedelijkearmoedebestrijding»(Kamerstuk31700V,nr.96).Deministerheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan2juli2009.Vragenenantwoordenzijnhiernaafgedrukt.Devoorzittervandecommissie,OrmelAdjunct-griffiervandecommissie,VanToor1Samenstelling:Leden:VanBommel(SP),VanderStaaij(SGP),Wilders(PVV),Waalkens(PvdA),Cqörüz(CDA),Ormel(CDA),voorzitter,Ferrier(CDA),VanVelzen(SP),DeNeréetotBabberich(CDA),Haverkamp(CDA),Blom(PvdA),Eijsink(PvdA),VanDam(PvdA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Irrgang(SP),Knops(CDA),Boekestijn(VVD),Voordewind(CU),Pechtold(D66),ondervoorzitter,TenBroeke(VVD),VanRaak(SP),Gill’ard(PvdA),Thieme(PvdD),Peters(GL)enVacature(VVD).Plv.leden:DeWit(SP),VanderVlies(SGP),DeRoon(PVV),Vermeij(PvdA),Omtzigt(CDA),Spies(CDA),AastedMadsen-vanStiphout(CDA),VanDijk(SP),TenHoopen(CDA),Jonker(CDA),Boelhouwer(PvdA),Leerdam(PvdA),Arib(PvdA),Neppérus(VVD),Lempens(SP),Schermers(CDA),Griffith(VVD),Wiegman-vanMeppelenScheppink(CU),Kos¸erKaya(D66),VanBeek(VVD),Gest-huizen(SP),Samsom(PvdA),Ouwehand(PvdD),Vendrik(GL)enVanMiltenburg(VVD).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1336250809tkkst31700V-122ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1221 1Ishetbeleidvoorstedelijkearmoedebestrijdingooktijdenszijnbestaangeëvalueerd,ofisditalleenachterafgebeurddoormiddelvandezeevaluatie?Zonee,geefthetoordeelvandezenotitieaanleidingtoteenherzieningvanhetevaluatiebeleidwaarbijooktussentijdsgeëvalueerdwordtwaarditnunognietgebeurt?Hetbeleidvoorstedelijkearmoedebestrijdingisopbeleidsniveaunieteerdergeëvalueerd.Welzijnerinhetverledenonderverantwoordelijk-heidvandebeleidsdirectieverschillendeevaluatiesvanprojectenenprogramma’suitgevoerd,waarondereengezamenlijkmetanderedonorenuitgevoerdeevaluatievanUN-Habitat.Dezeevaluatieszijngeraadpleegdvoordeonderhavige,doorIOBondernomen,beleids-evaluatie.Eenherzieningvanhetevaluatiebeleidligtnietvoordehandgegevendevigerenderegelgevingmetbetrekkingtotperiodiekevaluatie-onderzoekenbeleidsinformatie(RPE2006).2Inhoeveelgevallenwordtnualtussentijdsgeëvalueerdeninhoeveelgevallenwordtachterafbekekenofhetbeleideffectheeftgesorteerd?Tussentijdseevaluatiesbehorentotdestandaarduitrustingaaninstru-mentenwaaroverbeleidsdirectiesdebeschikkinghebbenvooreenadequaatbeheervandeprojectenportefeuilleenvindenderhalveregel-matigplaats.ExpostevaluatiesvanbeleidwordendoorgaansuitgevoerddoorIOB.Indezeevaluatiesstaatdevraagnaardeeffectiviteitvanbeleidcentraal.3Zijnermeergevallenwaarbijoverlapbestaattussendeverschillendebeleidsonderwerpen?Ontwikkelingiseencomplexproceswaarineengrootaantalfactoreneenrolspeelt,diebovendienelkaarbeïnvloeden.Dientengevolgekrijgtookontwikkelingssamenwerkingvormviaeenverscheidenheidaanactivi-teitenombeleidsdoelenterealiseren.Daarbijisaltijdsprakevanoverlap.Eenzelfdeactiviteitkanimmersvaninvloedzijnopmeerderebeleids-doelen.Zokaninvestereninbeteregezondheidszorgookeenpositiefeffecthebbenoponderwijsparticipatie.InvesteringenuithettoenmaligebedrijfslevenprogrammaORET/MILIEVgerichtopdeverbeteringvanpubliektransportinstedenblekeneenpositiefeffecttehebbenopdetoegangvanstedelijkearmentotwerk,huisvestingensocialevoorzie-ningen.Omgekeerdkunnenmeerdereuiteenlopendeactiviteiteneenzelfdebeleidsdoeldienen.Zokunnentrainingsprogramma’sendeverstrekkingvanmicrokredietenbeidebijdragenaaninkomensverbete-ring.4Hoeverhoudtzichdeconclusiedathetspecifiekebeleidvoorstedelijkearmoedenietgoedvandegrondisgekomen,totdeconclusiesdatdestedelijkearmenhetbeleidrelevantvondenende«beoogderesultatenvooreengrootdeelzijngehaald»?ZoalsopgemerktdoordeIOBsloothetmerendeelvandeactiviteitengoedaanbijduidelijkgevoeldeproblemenvandestedelijkearmen.Deprojectenbehaaldeninhogematedebeoogderesultaten.Deactiviteitenmaaktenechtergeendeeluitvaneengeïntegreerdeontwikkeling,zoalsdiebijdesectoralebenaderingwordtnagestreefd.Zokandeaanlegvandrinkwatersystemenineenenkelewijkdirectvoldoenaandebehoefteaanveiligdrinkwater.DeaanlegvangrotewaterleidingensystemenvoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1222 eengehelestadvraagtechteromeengoedbestemmingsplanenrioleringsystemen.Eenspecifiekstedelijkbeleidgaatinophetcomplexesamenspelvansectorenenmondtuitineengezamenlijkestrategieeninterventieplan.Ditspecifiekebeleidisookindemeestepartnerlandennognietgoedontwikkeld.5DeeltudeanalysevandeInspectieOntwikkelingssamenwerkingenBeleidsevaluatie(IOB)datNederlandsebijdragenmetalsdoelhetbehalenvandeMillenniumDevelopmentGoalszichookopdestaddienenterichten?IkdeeldeIOB-conclusiedatNederlandsebijdragenaanhetrealiserenvandeMDGdoelstellingenzichookopdestaddienenterichten.HetrechtopschoondrinkwaterensanitatiebijvoorbeelddatNederlandonlangsheefterkend,geldtuiteraardookvoorarmeninsloppenwijken.Hetzelfdegeldtvoorandereprioritairethema’sinhetNederlandseOS-beleidzoalsgezondheid,aidsbestrijding,milieuenonderwijs.Daaromwordtinhetbeleidgeenonderscheidgemaakttusseneenruraleofurbaneomgeving.Zieookdebeantwoordingvanvraag6.6WatgaatudoenmetdevieraanbevelingenvandeIOB?OpdevierIOBaanbevelingenwilikalsvolgtreageren:1.Erisgeenenkeleredenomindebeleidsdialoogofhetsectoroverlegtussendepartnerlandenendedonorendestedelijkearmoede-problematieknietaandeordetestellen.ZowelindealgemenebegrotingsteunalsbinnendesectoralesteundieNederlandverleent,kunnendepartnersookmetvoorstellenvoorspecifiekstedelijkeprogramma’skomen.MochtendieindePRSP’sontbrekendankanNederlandvragenwatdaarderedenvanis.2.Hetfeitdatinmijnbeleidstedelijkeontwikkelinggeenapartesectorofthemais,betekentnietdatNederlandgeenstedelijkeprogramma’sondersteunt.Thema’salsmilieu,gezondheid,onderwijseninstitutio-neleontwikkelingzijnevenrelevantineenstedelijkealsineenruralecontext.Despecifiekekenmerkenvandestedelijkecontextzoalsover-bevolking,illegalebewoning,geringesocialehomogeniteitenzwaklokaalbestuurzijnbelangrijkefactorendieindebeleidsontwikkelingen-uitvoeringmeegenomendienenteworden.3.Indebilateraleprogramma’sisstedelijkearmoedebestrijdinginder-daadgeenprioritaironderwerp.Viaprogramma’svandeVN,interna-tionaleNGO’s,deWereldbankenregionaleontwikkelingsbankenondersteuntNederlandwelurbaneactiviteiten.HetdoorUNHabitatuitgevoerdewaterensanitatieprogrammarondhetVictoriameerenindeMekongregiozijnhiervanvoorbeelden.4.Devierdeenlaatsteaanbevelingovermonitoringenevaluatiekaniknietandersdangeheelonderschrijven.7WelkerolzietNederlandvoorzichzelfweggelegdinniet-partnerlandenmetgrotestedelijkeproblematiekalsIndiaenBrazilië?Nederlandzietinbilateraalverbandgeenrolvoorzichzelfweggelegdinniet-partnerlandenalsIndiaenBrazilië.Welwordtnogzowelviamultila-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1223 teraleprogramma’salsviaparticuliereorganisatiesdergelijkesteunverstrekt.Eenvoorbeeldvaneenactiviteitviahetparticulierekanaalbetrefteenpubliekprivatepartnerschap(PPP)tussenhetDGIS,eenNederlandseNGO,deverzekeringsmaatschappijTATA-AIGendiverseIndiasemicrokrediet-instellingen.Doelvanhetprogrammaisdeverstrekkingvanleningenzodatmenseneenlatrinekunnenbouwenenvervolgenseenkortingophunziektekostenverzekeringkunnenkrijgen,omdatdankzijbeteresanitatiedeziekte-incidentiesterkkanwordenteruggedrongen.HetfeitdatNederlandviahetbilateraleprogrammageensteunverstrektaanlandenalsIndiaenBraziliëbetekentnietdatergeenbelangstellingbestaatvoordegrootstedelijkeproblematiekinontwikkelingslanden.ZoloopterbijvoorbeeldeenmeerjarigsamenwerkingsverbandtussenhetDGISendeUniversiteitvanUtrecht,inhetkadervandezogenaamdeIS/academie,waarbijdegevolgenvanurbanisatieenhetontstaanvanmega-stedencentraalstaan.Dezesamenwerkingtussenwetenschapenbeleidheeftnunoggeenoperationeleconsequenties,maarkanextrauitdagingenvoordetoekomstinbeeldbrengen.8Wordtbijrapportagesentussentijdsedanweleindevaluatiesvanhethuidigebeleidendaaruitvoortkomendeactiviteitenwelinzichtgegevenindeeffectenvandeinterventiesopdeconcretearmoedesituatievanbetrokkenen?Hetvoorgeschrevenformatvantussentijdseeneindrapportagesvanactiviteitenvraagtexplicietnaareenbeoordelingvandearmoede-effectenvandeactiviteitendeduurzaamheiddaarvan.Defeitelijkevaststellingvanarmoede-effectkanalleendoormiddelvan(externe)evaluatiesvanactiviteitendanwelvanprogramma’softhema-tischbeleid.Derapportagesoverdeactiviteitenzijnbeschikbaaralsinputvoorzulkeexterneevaluaties.9BentuvanmeningdatdeaanbevelingvandeIOBominhetkadervandebilateralesamenwerkingexplicieteaandachttevragenvoorstedelijkearmoedebestrijdingzichslechtverhoudttothetideevaneigenaarschapvanontwikkelingslanden?Zoja,hoedenktudittegaanoplossen?Zonee,kuntudittoelichten?IOBgeeftduidelijkaandatergeennieuwstedelijkbeleidhoefttewordengeformuleerd.Erkanwordenaangeslotenbijbestaandesectoraleprogramma’szoalsonderwijs,gezondheid,waterensanitatie.Diversesectorprogramma’sbestedenspecifiekaandachtaandeleefomstandig-hedenvanstedelijkearmen.10Watwordtbedoeldmet«verdereaandacht»inaanbeveling3?Betekentditdatindetoekomstingroteremateondersteuningzalwordengegevenaanbestaandeinitiatievenvanbestaandeorganisatiesofzullenenkeldemogelijkhedendaartoewordenonderzocht?Met«verdereaandacht»indezeaanbevelingwordtbedoelddatintensive-ringvandesamenwerkingmetmultilateraleinstellingenenniet-gouverne-menteleorganisatiestotdemogelijkhedenbehoort.MetnamealsditgebeurtopterreinenwaarNederlandzijnprioriteitenheeftliggenzoalsbijvoorbeeldindeWaterSupplyandSanitationCollaborativeCouncilalshetgaatomhetrealiserenvandeMDG-doelstellingenvoordrinkwaterensanitatie.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1224 11Bentu–naaraanleidingvandeaanbevelingenvandeIOB–vanplaneenbeleidskaderoptestellenvoorstedelijkearmoedebestrijding?NaaraanleidingvandeIOBaanbevelingenbeniknietvanplaneenapartbeleidskadervoorstedelijkearmoedebestrijdingoptestellen.DeIOBbeveeltdatinhettweedeadviesookexplicietnietaan.Welzijnergoedemogelijkhedenomaantesluitenbijdeprioriteitenzoalsaangegevenindebeleidsbrief«Eenzaakvooriedereen».12Deverwachtingisdatin20304op5menseninontwikkelingslandeninstedenwonen.Watheeftdatvoorgevolgenvoorvoedselvoorziening?GezaghebbendeinstitutenophetterreinvanvoedselvoorzieningzoalshetInternationalFoodPolicyResearchInstitute(IFPRI)inhetvisiedocument«GlobalFoodProjectionsto2020»,endeFAOin«Agriculturetowards2030/’50»werkenvoorhetvoorspellenvandewereldvoedselvoorzieningmetverschillendescenario’s,dielatenziendatonderredelijkeaannamesovertechnischevooruitgangeninkomensgroeidegemiddeldecalorie-innameperinwonernogkantoenemen.Mededoordeverregaandeverstedelijkingendetoenemendewelvaartineengrootdeelvandewereldzalerextradrukontstaanopvoedselproductieengrondstoffen-marktendoorverschuivingnaareenmeereiwitrijkdieetendaarmeeeengroterberoepopveevoerintensievesystemen.Hoewelerdusvoldoendevoedselgeproduceerdkanworden,ookin2030,omdehelewereldbevol-kingtevoedenishetvooralhetgebrekaantoegangtotditvoedseldattotproblemenleidt.Naastverduurzamingvandelandbouwproductiemoetdeaandachtdanookvooraluitgaannaarhetbevorderenvandetoegangtotditvoedseldoorhetvergrotenvandekoopkrachtvandearmsten,hetoplossenvanconflicten,hetverbeterenvanbestuurenvanmarktwerkingenhandel.13Waaromisdebeleidsevaluatienaarhetbeleidvoorstedelijkearmoede-bestrijdinguitgevoerdongeveertienjaarnahetbeëindigenvanhetspeci-fiekebeleid?Wasnadezeperiodenogvoldoendeinformatiebeschikbaar,enwasdezeinformatienogvoldoendebetrouwbaar?Hetbeëindigenvandeprioritaireaandachtvoorstedelijkearmoede-bestrijdingimpliceerdenietdatdaarmedeallelopendeactiviteitenwerdenstopgezet.Veelprojectenenprogramma’swerdengecontinueerdenvanuitanderebeleidsprioriteitenwerdennieuweactiviteitenineenstede-lijkeomgevingondernomen.DeevaluatieisdoorIOBuitgevoerdopverzoekvandebetreffendebeleidsdirectiewaarbehoeftebestondaaneenbeterensystematischerinzichtindeeffectiviteitvandeondersteundeprojectenenprogramma’s.HetrapportvoorzietindiebehoefteendeaanbevelingenlevereneennuttigebijdrageaanhetleerprocesbijBZ.Voorhetmerendeelvandeactiviteitenwasvoldoendemateriaalbeschikbaaromtoteenafgewogenoordeeloverdeeffectiviteittekomen.Bovendienboodhetfeitdatdeevaluatieookeenaantalactiviteitenbetrofdiereedsgeruimetijdgeledenwarenafgelopeneengoedegelegenheidomaandachtteschenkenaanhetaspectvanduurzaamheid.14Debestedingsruimtevoorstedelijkbeleidwerdindeeerstejarennietvolledigbenut,vanwegegebrekaancapaciteitvandekleineafdeling,onvoldoendemenskrachtendegeringeprioriteitvoorhetbeleidbijdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1225 dagelijksegangvanzaken.Zijnditookvalkuilenvoorhetbeleidvoorruraleontwikkeling.Zoja,opwelkewijzewordtmetdezevalkuilenomge-gaan?Zonee,waaromniet?Nee,zoalsookaangegevenindebeantwoordingvandeKamervragennaaraanleidingvandebriefaandeTweedeKamervan8mei2008overlandbouw,ruralebedrijvigheidenvoedselzekerheid,iserbinnenhetministerievanBuitenlandseZakenvoldoendedeskundigheidophetgebiedvanlandbouwontwikkeling,kleinschaligebedrijvigheidengerela-teerdeterreinen.BinnenhetministerievanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteitishetaantalLNV-attacheesoverdelaatstejarenuitgebreidenbestaatdebereidheidomzonodigextramenskrachtintezetten.Metdebriefvan8mei2008hebiksamenmetministerVerburgduidelijkdeprio-riteitvoorditbeleidsgebiedvastgelegd.Hetiseenbelangrijkonderdeelvanmijnbeleidsprioriteit«GroeienVerdeling»enikzieeroptoedatdeuitvoeringgestaagvordert.15WelkelessenwordengetrokkenuithetfalenvanhetdrinkwaterprojectinManagua,datuiteindelijkalsgoedisbeoordeeldmetsteunvan«anderen»?Hetbetrefthiereenkleindrinkwaterprojectmeteenbudgetvan€51000,–.Devoorbereidingenvoordezeactiviteitduurdenlangerdanvoorzien.GeziendegrotebehoefteaanditsoortactiviteitenheeftdegemeenteManaguaditovergenomenenmetsuccesuitgevoerd.Delesdiehieruittetrekkenvaltis,datalsdecounterpartprioriteithechtaaneendergelijkprojectenzichdaarvaneigenaarvoelt,zakensnellertoteengoedeindekunnenwordengebracht.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.1226