Amendement van het lid Sneller over verduidelijking van de gronden voor voorlopige hechtenis

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 327Vaststelling van het nieuwe Wetboek vanStrafvordering (Wetboek van Strafvordering)Nr. 30 AMENDEMENT VAN HET LID SNELLEROntvangen 27 januari 2024 De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:IArtikel 2.5.27, eerste lid, wordt als volgt gewijzigd:1. In de aanhef, wordt na «worden gegeven» ingevoegd «indien ersprake is van een direct gevaar dat van de verdachte uitgaat, en».2. Onderdeel b komt te luiden:b. indien er een direct gevaar bestaat dat de verdachte het onderzoek zalfrustreren;3. Onderdeel c komt te luiden:c. indien er een direct gevaar bestaat dat de vrijlating van de verdachtevanwege de zwaarte van het strafbare feit waarvan hij wordt verdacht, toteen directe verstoring van de openbare orde zal leiden;4. In onderdeel d wordt «ernstig ermee rekening moet wordengehouden» vervangen door «er duidelijke aanwijzingen zijn», wordt na«dat de verdachte» ingevoegd «opnieuw» en vervalt «waarop naar dewettelijke omschrijving gevangenisstraf van zes jaar of meer is gesteld ofwaardoor de staatsveiligheid of de gezondheid of veiligheid van personenin gevaar kan worden gebracht, dan wel algemeen gevaar voor goederenkan ontstaan».5. Onder verlettering van onderdeel f tot onderdeel e vervalt onder-deel e. kst-36327-30ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 327, nr. 301 IIIn artikel 2.5.29, eerste lid, wordt «uit feiten of omstandigheden blijktvan ernstige bezwaren tegen de verdachte» vervangen door «feiten ofomstandigheden het aannemelijk maken dat de verdachte zich schuldigheeft gemaakt aan het strafbare feit».Toelichting De toepassing van voorlopige hechtenis in Nederland krijgt zowelnationale als internationale kritiek.1 Het wordt te vaak en te gemakkelijktoegepast, terwijl alternatieven middels de schorsing onder voorwaardenonvoldoende benut worden (gedragsinterventies, huisarrest, contact-verbod, borgsom, elektrisch toezicht). Uit onderzoek van de EuropeseCommissie blijkt dat een derde van de Nederlandse gevangenispopulatiein voorlopige hechtenis zit, aanzienlijk meer dan het Europese gemiddeldevan 25%.2 Vaak blijkt voorlopige hechtenis achteraf onnodig, te herleidenuit het aantal toegekende schadevergoedingen aan ex-verdachten tercompensatie van de onrechtmatig doorgebrachte tijd in voorarrest.3 Netals voor reguliere korte detenties geldt voor korte detenties in het kadervan voorlopige hechtenis dat deze detentieschade veroorzaken en datrecidivecijfers na detentie hoog liggen.4 De indiener onderschrijft derhalvede ambities van de regering om tegemoet te komen aan de kritiek. Net alsde Raad van State5 vraagt indiener zich echter af of het nu voorliggendevoorstel voldoende effectief is om deze ambities waar te maken en steltzich daarom het voorliggende amendement voor.Met dit amendement beoogd de indiener de gronden voor voorlopigehechtenis te verduidelijken. Vanuit de rechtswetenschap en rechtspraktijkis gesteld dat de gronden voor voorlopige hechtenis te zacht, te ondui-delijk en te ruim te interpreteren zijn.6 De suggesties die zij doen voor hetverduidelijken van de gronden voor voorlopige hechtenis neemt deindiener met het voorliggende amendement over.7 De indiener is er vanovertuigd dat een helder geformuleerde wettelijke regeling de rechts-praktijk meer duidelijkheid kan bieden en het wetboek toegankelijker eninzichtelijker kan maken. De drie basisvoorwaarden waar bij de opleggingvan voorlopige hechtenis aan moet zijn voldaan, namelijk een zekere ernstvan het feit, een bepaalde mate van verdenking en een grond maaktindiener weer zichtbaar, waarbij de verouderde en verwarrende term«ernstige bezwaren» wordt vervangen door dat «feiten of omstandig-heden» het aannemelijk maken dat de verdachte zich schuldig heeftgemaakt aan het strafbare feit. Met betrekking tot de gronden kan eennieuwe overkoepelende eis worden opgenomen waarin duidelijk is waarde rechter op moet letten, namelijk dat er sprake moet zijn van een directgevaar dat van de verdachte uitgaat. In aansluiting daarop kan deonderzoeksgrond duidelijker worden omschreven als een direct gevaardat de verdachte het onderzoek zal frustreren. De recidivegrond kan dan1Memorie van toelichting, pagina 416 en 417.2Bijlage bij Groenboek over detentie, Europese Commissie, 2011https://www.eerstekamer.nl/eu/edossier/e110030_groenboek_over_de.3Algemene Rekenkamer, Voorarrest: verdachten in de cel; Een kwantitatieve analyse vaninverzekeringstelling en voorlopige hechtenis, Kamerstukken II 2017/18, 29 279, nr. 397.4WODC onderzoek «korte detenties nader bekeken» https://open.overheid.nl/documenten/ronl-549ce973-4633-4450-8093-ca69771811f7/pdf.5Advies Afdeling advisering Raad van State en Nader rapport, p. 135.6J.H. Janssen, F.W.H. van den Emster &T.B. Trotman, «Strafrechters over de praktijk van devoorlopige hechtenis. Een oordeel van de werkvloer!», Strafblad 2013, p. 430–444.J. uit Beijerse & O. Maan, «Vast, tenzij»-praktijk dwingt tot aanpassing van de wettelijkegronden voor voorlopige hechtenis in het nieuwe wetboek», NJB 2024, afl. 40.7J. uit Beijerse & O. Maan, «Vast, tenzij»-praktijk dwingt tot aanpassing van de wettelijkegronden voor voorlopige hechtenis in het nieuwe wetboek», NJB 2024, afl. 40.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 327, nr. 302 worden beperkt tot het directe gevaar «dat de verdachte, als hij op vrijevoeten komt, verder gaat met het plegen van misdrijven». De beperkingtot feiten waarop zes jaar gevangenisstraf is gesteld, kan daarbij vervallenwaardoor de tweede recidivegrond daar als vanzelf onder valt en kanvervallen. De grond met betrekking tot de ernstig geschokte rechtsordedient te worden gericht op het directe gevaar dat de vrijlating van deverdachte vanwege de zwaarte van het strafbare feit waarvan hij wordtverdacht, tot een directe verstoring van de openbare orde zal leiden.SnellerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 327, nr. 303